فهرست مطالب
- انواع بیماریهای دستگاه تناسلی زنان کداماند؟
- علائم بیماریهای رحم و تخمدان چیست؟
- بیماریهای واژن کداماند؟
- بیماریهای دهانه رحم کداماند؟
- بیماریهای رحم کداماند؟
- بیماریهای تخمدان و لولههای رحمی کداماند؟
- اختلالهای قاعدگی کداماند؟
- یائسگی چه مشکلاتی برای دستگاه تناسلی زنان ایجاد میکند؟
- سرطانهای دستگاه تناسلی زنان کداماند؟
- آیا بیماریهای مقاربتی جزو بیماریهای دستگاه تناسلی زنان هستند؟
- چگونه از بیماریهای دستگاه تناسلی زنان پیشگیری کنیم؟
- نتیجه گیری
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
بیماریهای دستگاه تناسلی زنان طیف گستردهای از مشکلات را شامل میشوند که واژن، دهانه رحم، رحم، لولههای رحمی و تخمدانها را درگیر میکنند؛ از عفونتهای واژن و اختلالهای قاعدگی گرفته تا کیست تخمدان، فیبروم رحم و سرطانهای زنان. بعضی از این بیماریها علائم واضحی دارند، اما برخی دیگر ممکن است مدتها بدون علامت باشند یا نشانههایی شبیه به چند بیماری دیگر ایجاد کنند. به همین دلیل، شناخت علائم هشدار و انجام معاینه و غربالگری در زمان مناسب اهمیت زیادی دارد. اما کدام بیماری به کدام عضو مربوط است؟ کدام علائم باید زود بررسی شوند و چطور میتوان از این بیماریها پیشگیری کرد؟ در این مقاله از دکترتو با فهرست بیماریهای دستگاه تناسلی زنان بر اساس عضو درگیر آشنا میشوید.
انواع بیماریهای دستگاه تناسلی زنان کداماند؟
بیماریهای دستگاه تناسلی زنان را بر اساس عضو درگیر به گروههای بیماریهای واژن و فرج، دهانه رحم، رحم و مجموعه لولهها و تخمدانها تقسیم میکنند و اختلالهای قاعدگی، یائسگی و سرطانها هم به همین اعضا مربوط هستند.
دستگاه تناسلی زنان از بخش خارجی یعنی فرج و از اندامهای داخلی شامل واژن، دهانه رحم، رحم، لولههای رحمی و تخمدانها ساخته شده و هر عضو بیماریهای مخصوص خودش را دارد. بیماریهای سینه و مجاری ادراری با اینکه در زنان شایعاند به دستگاه تناسلی مربوط نیستند و در این مقاله بررسی نشدهاند. فهرست بیماریهای زنان بر اساس عضو درگیر را در جدول زیر مشاهده میکنید.
| کدام عضو درگیر است؟ | نشانهها | بیماریهای شایع آن |
|---|---|---|
| واژن و فرج | ترشح غیرعادی، خارش، سوزش یا درد هنگام نزدیکی | عفونت قارچی، واژینوز باکتریایی، خشکی واژن، واژینیسموس، کیست بارتولن |
| دهانه رحم | اغلب بدون علامت و با پاپ اسمیر پیدا میشود | سرویسیت، دیسپلازی، نارسایی دهانه رحم |
| رحم | خونریزی غیرعادی یا سنگین و درد لگن | فیبروم، پولیپ، اندومتریوز، آندومتریت، افتادگی رحم |
| لولهها و تخمدانها | درد لگن و بینظمی قاعدگی | کیست تخمدان، سندرم تخمدان پلیکیستیک، التهاب لگن |
| چرخه قاعدگی | تغییر الگوی پریود | پریود نامنظم، خونریزی شدید، قاعدگی دردناک، PMS |
| سرطانها | خونریزی غیرعادی، توده یا درد لگن | سرطان دهانه رحم، رحم، تخمدان، فرج و واژن |
علائم بیماریهای رحم و تخمدان چیست؟
علائم بیماریهای رحم و تخمدان به هم شبیهاند و شایعترین آنها درد لگن، خونریزی غیرعادی و تغییر در ترشحات است. بعضی از این بیماریها هیچ علامتی ندارند و فقط با معاینه یا سونوگرافی پیدا میشوند، مثلا فیبروم، کیست تخمدان و سرویسیت که برای بررسی علائم میتوانید از بهترین دکتر زنان و زایمان ایران نوبت بگیرید. علائم زیر به بررسی پزشک نیاز دارند:
- خونریزی بین دو پریود، بعد از رابطه جنسی یا بعد از یائسگی
- پریودی که هر یک تا دو ساعت پد یا تامپون را پر میکند یا بیش از هفت روز طول میکشد
- درد مداوم لگن یا درد زیر شکم زنان
- ترشح غیرعادی با بوی بد یا رنگ متفاوت
- درد هنگام رابطه جنسی
- زخم، توده یا برجستگی در ناحیه تناسلی
- نفخ مداوم که دلیل مشخصی ندارد
بیماریهای واژن کداماند؟
بیماریهای واژن بیشتر با ترشح غیرعادی، خارش، سوزش یا درد همراهاند و عفونتهای زنانه معمولا رایجترین گروه آنها هستند. پزشکان التهاب یا عفونت واژن را واژینیت مینامند. بیماریهای شایع واژن و فرج به این ترتیب هستند:
- عفونت قارچی واژن
- واژینوز باکتریایی
- خشکی واژن
- واژینیسموس
- کیست بارتولن
۱. عفونت قارچی واژن
عفونت قارچی واژن عفونتی شایع است که ترشح سفید و پنیری معمولا بدون بو، خارش و سوزش اطراف فرج و واژن ایجاد میکند و جزو بیماریهای مقاربتی نیست. این عفونت معمولا در اثر رشد بیشازحد قارچ کاندیدا ایجاد میشود و با مصرف برخی آنتیبیوتیکها، تغییرات هورمونی یا افزایش قند خون احتمال بروز آن بیشتر میشود.
۲. واژینوز باکتریایی
واژینوز باکتریایی در اثر بههم خوردن تعادل باکتریهای واژن ایجاد میشود و ترشح خاکستری متمایل به سفید و رقیق با بوی ماهی، بهویژه بعد از رابطه جنسی دارد. این بیماری مقاربتی نیست اما رابطه جنسی میتواند آن را تحریک کند. در صورت بروز علائم، تشخیص دقیق اهمیت دارد زیرا علائم آن ممکن است با برخی عفونتهای واژن و عفونتهای مقاربتی مشابه باشد.
۳. خشکی واژن
خشکی واژن مشکلی رایج است که در بسیاری از زنان دستکم یک بار در زندگی اتفاق میافتد و در یائسگی و بارداری بیشتر دیده میشود. علائم این شرایط سوزش، خارش و درد در هنگام رابطه جنسی است. کاهش سطح استروژن یکی از مهمترین عوامل خشکی واژن، بهویژه در دوران یائسگی است.
۴. واژینیسموس
واژینیسموس یعنی عضلات واژن هنگام وارد شدن چیزی به آن، مثل تامپون یا در رابطه جنسی، ناگهان منقبض میشوند و درد و سوزش ایجاد میکنند. این مشکل در اواخر نوجوانی تا اوایل سیسالگی بیشتر دیده میشود و درمانپذیر است. عوامل جسمی و روانی میتوانند در ایجاد یا تشدید این انقباضهای غیرارادی نقش داشته باشند.
۵. کیست بارتولن
کیست بارتولن تودهای نرم در یک طرف ورودی واژن است که اندازهاش از یک نخود تا یک توپ گلف متغیر است و بیشتر زنان ۲۰ تا ۵۰ ساله را درگیر میکند. هر تودهای در این ناحیه را باید پزشک بررسی کند. اگر کیست عفونی شود، ممکن است به آبسه تبدیل شده و باعث درد شدید، قرمزی و تورم ناحیه شود.
بیماریهای دهانه رحم کداماند؟
بیماریهای دهانه رحم اغلب علامتی ندارند و با معاینه و پاپ اسمیر تشخیص داده میشوند. برخی از این بیماریها در صورت پیشرفت میتوانند علائمی مانند خونریزی غیرطبیعی واژن، درد لگن یا ترشحات غیرمعمول ایجاد کنند. به همین دلیل، انجام منظم غربالگری دهانه رحم برای شناسایی زودهنگام تغییرات سلولی اهمیت دارد. بیماریهای شایع دهانه رحم به این ترتیب هستند:
- سرویسیت
- دیسپلازی دهانه رحم
- نارسایی دهانه رحم
۱. سرویسیت
سرویسیت التهاب دهانه رحم است و اغلب علامتی ندارد، اما گاهی ترشح غیرعادی، درد هنگام رابطه جنسی یا خونریزی نامنظم ایجاد میکند. شایعترین علت آن عفونتهای مقاربتی است، ولی تحریک پوست و واکنش به وسایل پیشگیری از بارداری هم میتواند آن را ایجاد کند.
۲. دیسپلازی دهانه رحم
دیسپلازی دهانه رحم رشد غیرطبیعی سلولهای دهانه رحم است که بیشتر بر اثر عفونت HPV ایجاد میشود و وضعیتی پیشسرطانی است. نوع خفیف آن اغلب خودبهخود از بین میرود و پاپ اسمیر آن را نشان میدهد. درجههای بالاتر دیسپلازی نیاز به پیگیری دقیقتر و گاهی درمان دارند تا از پیشرفت آن به سرطان جلوگیری شود.
۳. نارسایی دهانه رحم
نارسایی دهانه رحم یعنی دهانه رحم در بارداری زودتر از موعد کوتاه یا باز میشود و خطر زایمان زودرس یا سقط در سهماهه دوم را بالا میبرد. این مشکل نسبتا نادر است و برآورد میشود درصد کمی از بارداریها را درگیر کند (حدود ۱ در ۱۰۰ بارداری در برخی منابع گزارش شده است)، اما شیوع دقیق آن در مطالعات مختلف متفاوت است.
بیماریهای رحم کداماند؟
بیماریهای رحم بیشتر با تغییر در الگوی خونریزی قاعدگی و درد یا احساس فشار در ناحیه لگن خود را نشان میدهند. شدت و نوع این علائم به علت زمینهای بستگی دارد و گاهی ممکن است بیماری رحم بدون علامت مشخصی وجود داشته باشد. برخی بیماریهای رحم مانند فیبروم و پولیپ رحم شایعاند و برخی دیگر به بررسی و پیگیری دقیقتری نیاز دارند. بیماریهای شایع رحم به این ترتیب هستند:
- فیبروم رحم
- پولیپ رحم
- اندومتریوز
- آندومتریت
- افتادگی رحم
۱. فیبروم رحم
فیبروم رحم تودههای شایع و غیرسرطانی در داخل یا اطراف رحم است و بین ۲۰ تا ۸۰ درصد زنان تا ۵۰ سالگی به آن مبتلا میشوند. علائمش پریود سنگین یا دردناک، درد شکم و کمر و تکرر ادرار است و بعضی زنان اصلا علامتی ندارند.
۲. پولیپ رحم
پولیپ رحم رشد ضایعهای در پوشش داخلی رحم است که اندازه بیشترشان کمتر از یک سانتیمتر است و شایعترین علامتش خونریزی غیرعادی رحم است. بیشتر پولیپها خوشخیماند. این ضایعات ممکن است در برخی افراد بدون علامت باشند و گاهی در بررسی علت ناباروری شناسایی شوند.
۳. اندومتریوز
اندومتریوز یعنی سلولهایی شبیه پوشش داخلی رحم در بخشهای دیگر بدن رشد کنند، بیشتر در اطراف رحم، تخمدانها و لولههای رحمی. علائمش درد شدید قاعدگی، پریود سنگین، درد مزمن لگن و مشکل در باردار شدن است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت who
Endometriosis affects an estimated 10% (190 million) of reproductive age women worldwide.
ترجمه فارسی:
اندومتریوز حدود ۱۰ درصد (۱۹۰ میلیون نفر) از زنان در سن باروری را در سراسر جهان درگیر میکند.
۴. آندومتریت
آندومتریت التهاب پوشش داخلی رحم بر اثر عفونت است و بعد از سقط، زایمان و بهویژه سزارین بیشتر دیده میشود. علائمش خونریزی یا ترشح نامنظم، تب و درد لگن است و به آن عفونت رحم هم میگویند. در صورت درماننشدن، عفونت ممکن است به سایر بخشهای دستگاه تناسلی گسترش پیدا کند.
۵. افتادگی رحم
افتادگی رحم یعنی رحم به داخل واژن پایین بیاید و احساس سنگینی، فشار یا برجستگی در واژن ایجاد کند. این حالت در زنان بالای ۵۰ سال شایع است. اگر مثانه یا روده به داخل واژن پایین بیایند، افتادگی واژن ایجاد میشود. شدت علائم به میزان افتادگی و اندامهای درگیر بستگی دارد.
بیماریهای تخمدان و لولههای رحمی کداماند؟
بیماریهای تخمدان و لولههای رحمی با درد لگن، بینظمی قاعدگی و گاهی مشکل باروری همراهاند. این بیماریهای دستگاه تناسلی زنان میتوانند با علائمی مانند درد لگن، بینظمی قاعدگی و گاهی مشکل در باروری همراه باشند. برخی از این بیماریها ممکن است تا مدتها بدون علامت باشند و در بررسیهای پزشکی توسط متخصص زنان یا بهترین دکتر مامایی ایران یا آزمایشهای مرتبط با ناباروری تشخیص داده شوند. بیماریهای شایع این دو عضو به این ترتیب هستند:
- کیست تخمدان
- سندرم تخمدان پلیکیستیک
- بیماری التهابی لگن
۱. کیست تخمدان
کیست تخمدان کیسهای پر از مایع روی تخمدان است. کیست تخمدان بسیار شایع است، معمولا علامتی ندارد و بیشتر کیستها ظرف چند ماه خودبهخود از بین میروند. با این حال، کیستهای بزرگ یا پارهشده میتوانند باعث درد لگن و علائم دیگری شوند.
۲. سندرم تخمدان پلیکیستیک
سندرم تخمدان پلیکیستیک اختلالی هورمونی است که حدود ۱۰ تا ۱۳ درصد زنان در سن باروری را درگیر میکند و بر قاعدگی، رشد مو و باروری اثر میگذارد. تا ۷۰ درصد مبتلایان از بیماری خود بیخبرند. علائم آن در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است بهتدریج ظاهر شوند.
۳. بیماری التهابی لگن
بیماری التهابی لگن عفونت رحم، لولههای رحمی و تخمدانهاست و معمولا بعد از عفونتهای مقاربتی مثل کلامیدیا و سوزاک ایجاد میشود، هرچند باکتریهای معمول واژن هم میتوانند باعث ایجاد آن شوند. اگر بیماری التهابی لگن دیر تشخیص داده شود، آبسه، درد مزمن لگن، مشکل باروری و بارداری خارج از رحم را به دنبال دارد. برای بررسی درد مزمن لگن میتوانید از بهترین دکتر لگن ایران کمک بگیرید.
اختلالهای قاعدگی کداماند؟
اختلالهای قاعدگی تغییر در زمان، مقدار یا درد پریود هستند و میتوانند نشانه بیماری رحم یا تخمدان یا مشکل هورمونی باشند. قاعدگی دردناک یا دیسمنوره هم جزو این گروه است. تغییرات مداوم یا غیرمعمول در الگوی قاعدگی نیاز به بررسی پزشکی دارد. اختلالهای شایع قاعدگی به این ترتیب هستند:
- پریود نامنظم
- خونریزی شدید قاعدگی
- سندرم پیش از قاعدگی
۱. پریود نامنظم
پریود نامنظم یعنی فاصله بین شروع دو قاعدگی کمتر از ۲۱ روز یا بیشتر از ۳۵ روز باشد. نامنظمی پریود همیشه نشانه بیماری نیست و ممکن است تحتتأثیر عواملی مانند استرس، تغییر وزن یا تغییرات هورمونی ایجاد شود. اگر الگوی همیشگی قاعدگی تغییر کند یا نامنظمی ادامهدار باشد، بهتر است علت آن بررسی شود.
۲. خونریزی شدید قاعدگی
خونریزی شدید پریودی یعنی خونریزی شما به حدی زیاد است که باید هر یک تا دو ساعت پد یا تامپون را عوض کنید و یا پریود بیش از هفت روز طول بکشد. بسیاری از زنان پریود سنگین دارند و برای بعضی این وضعیت طبیعی است، اما اگر زندگی روزمره را مختل کند به درمان نیاز دارد.
۳. سندرم پیش از قاعدگی
سندرم پیش از قاعدگی یا pms علائمی مانند نوسان خلق، افسردگی، اضطراب و تحریکپذیری است که در هفتههای قبل از پریود ظاهر میشود. بیشتر زنان دستکم یک بار آن را تجربه میکنند. این علائم معمولا با شروع قاعدگی یا چند روز پس از آن کاهش مییابند.
یائسگی چه مشکلاتی برای دستگاه تناسلی زنان ایجاد میکند؟
یائسگی به خودی خود بیماری نیست، اما با مشکلاتی مانند خشکی واژن و افتادگی اندامهای لگن همراه است و یائسگی زودرس باردار شدن را دشوارتر میکند. یائسگی مرحلهای طبیعی است که در آن قاعدگی به دلیل کاهش هورمونها قطع میشود و معمولا بین ۴۵ تا ۵۵ سالگی رخ میدهد. قطع قاعدگی پیش از ۴۵ سالگی یائسگی زودهنگام و قبل از ۴۰ سالگی یائسگی زودرس نام دارد و میتواند طبیعی باشد یا بر اثر درمان بیماری دیگری ایجاد شود.
سرطانهای دستگاه تناسلی زنان کداماند؟
سرطانهای دستگاه تناسلی زنان میتوانند از دهانه رحم، رحم، تخمدان، فرج یا واژن شروع شوند. علائم این سرطانها بر اساس محل و مرحله بیماری متفاوت است و ممکن است شامل خونریزی غیرطبیعی واژن، درد لگن یا تغییر در ترشحات واژن باشد. تشخیص زودهنگام شایع ترین سرطان های زنان میتواند شانس درمان موفق را افزایش دهد.
سرطان دهانه رحم یکی از شایعترین سرطانهای زنان در جهان است و با انجام منظم غربالگری میتوان بسیاری از تغییرات پیشسرطانی آن را پیش از تبدیلشدن به سرطان شناسایی و درمان کرد. سرطان سینه نیز شایعترین سرطان در میان زنان در بسیاری از نقاط جهان است. برای بررسی علائم یا دریافت راهنمایی درباره سرطانهای دستگاه تناسلی زنان، میتوانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با متخصص زنان و زایمان مشورت کنید.
۱. سرطان دهانه رحم
سرطان دهانه رحم بیشتر به عفونت پایدار با ویروس HPV مربوط است و با واکسن و غربالگری منظم قابل پیشگیری است. این سرطان در مراحل اولیه ممکن است علامت مشخصی نداشته باشد و به همین دلیل غربالگری برای تشخیص تغییرات پیشسرطانی اهمیت دارد. خونریزی غیرطبیعی واژن، بهویژه بعد از رابطه جنسی، میتواند از علائم هشداردهنده باشد.
۲. سرطان رحم
سرطان رحم بیشتر از سلولهای پوشش داخلی رحم، یعنی آندومتر، شروع میشود و در زنان پس از یائسگی شایعتر است. خونریزی یا لکهبینی پس از یائسگی مهمترین علامت هشداردهنده آن است و باید توسط پزشک بررسی شود. تشخیص این سرطان معمولا با بررسی علائم و آزمایشهای تشخیصی مانند نمونهبرداری از آندومتر انجام میشود.
۳. سرطان تخمدان
سرطان تخمدان بیشتر در زنان مسنتر دیده میشود و علائم آن در مراحل اولیه همیشه واضح یا اختصاصی نیستند. نفخ مداوم، احساس فشار یا درد در لگن، سیری زودرس و تغییر در عادات ادراری یا گوارشی میتوانند از علائم آن باشند. تشخیص سرطان تخمدان معمولا به ترکیبی از معاینه، تصویربرداری و آزمایشهای تکمیلی نیاز دارد.
۴. سرطان فرج
سرطان فرج بخش خارجی دستگاه تناسلی زنان را درگیر میکند و ممکن است با توده، زخم، تغییر رنگ پوست یا خارش مداوم همراه باشد. برخی علائم ممکن است در ابتدا خفیف باشند و با عفونتهای پوستی اشتباه گرفته شوند. هر زخم، توده یا تغییر پوستی ماندگار در ناحیه فرج باید توسط پزشک بررسی شود.
۵. سرطان واژن
سرطان واژن نوعی سرطان نادر است که در بافت واژن ایجاد میشود و بیشتر در زنان مسن دیده میشود. خونریزی غیرعادی واژن، بهویژه پس از رابطه جنسی، یا ترشح خونی میتواند از علائم آن باشد. درد لگن یا وجود توده در واژن نیز ممکن است در برخی افراد دیده شود و نیاز به بررسی پزشکی دارد.
آیا بیماریهای مقاربتی جزو بیماریهای دستگاه تناسلی زنان هستند؟
بیماریهای مقاربتی زنان عفونتهایی هستند که از تماس جنسی منتقل میشوند و دستگاه تناسلی را هم درگیر میکنند، اما عفونت قارچی واژن و واژینوز باکتریایی جزو آنها نیستند. کلامیدیا، سوزاک، تریکومونیازیس، سیفلیس، تبخال تناسلی و زگیل تناسلی از عفونتهای مقاربتی هستند. برای جلوگیری از بیماری مقاربتی، استفاده صحیح از کاندوم و انجام آزمایشهای لازم در صورت داشتن رابطه پرخطر اهمیت دارد.
علائم بیماری مقاربتی مانند ترشح غیرعادی، درد هنگام ادرار، خارش، زخم یا زگیل و خونریزی غیرعادی به علائم عفونتهای غیرمقاربتی شباهت دارد، پس فقط آزمایش مشخص میکند علت چیست. سرویسیت و بیماری التهابی لگن هم ممکن است علت مقاربتی داشته باشند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت centromedicoabc
Listening to your body and prioritizing regular gynecological visits are the best strategies to keep your reproductive system healthy across every stage of life—from puberty through menopause.
ترجمه فارسی:
توجه به تغییرات بدن و مراجعه منظم به متخصص زنان، از بهترین راهکارها برای حفظ سلامت دستگاه تولیدمثل در تمام مراحل زندگی، از بلوغ تا یائسگی، محسوب میشود.
چگونه از بیماریهای دستگاه تناسلی زنان پیشگیری کنیم؟
پیشگیری از بیماریهای دستگاه تناسلی زنان به غربالگری منظم، واکسیناسیون و رعایت عادتهای بهداشتی ساده بستگی دارد. این اقدامات میتوانند به کاهش خطر عفونتها، شناسایی زودهنگام تغییرات غیرطبیعی و پیشگیری از برخی سرطانها کمک کنند. مهمترین اقدامات پیشگیرانه عبارتاند از:
- پاپ اسمیر و آزمایش HPV را طبق برنامه غربالگری انجام دهید و نتیجه پاپ اسمیر را پیگیری کنید.
- واکسن HPV را در سن توصیهشده بزنید.
- در رابطه جنسی از کاندوم استفاده کنید تا خطر عفونتهای مقاربتی کم شود.
- ناحیه تناسلی را با آب و صابون ساده و بدون عطر بشویید و داخل واژن را نشویید.
- معاینه دورهای و چکاپ زنان را به تعویق نیندازید.
نتیجه گیری
بیماریهای دستگاه تناسلی زنان را میتوان بر اساس عضو درگیر دستهبندی کرد و علائم آنها در بسیاری از موارد مشترک است، برای همین علت را فقط با معاینه و آزمایش میتوان مشخص کرد. بعضی بیماریها بدون علامتاند و با معاینه یا پاپ اسمیر تشخیص داده میشوند، پس صرفا نداشتن علامت به معنی سالم بودن نیست. خونریزی غیرعادی، درد مداوم، توده یا زخم در ناحیه تناسلی و تغییرات جدید در چرخه قاعدگی بهتر است توسط پزشک بررسی شوند. انجام غربالگریهای توصیهشده، واکسیناسیون HPV، رابطه جنسی ایمن و رعایت بهداشت ناحیه تناسلی نیز میتواند به پیشگیری یا تشخیص زودهنگام بعضی از این بیماریها کمک کند.
دکترتو مراقب سلامت شماست!








