سرطان رحم؛ علائم، تشخیص و روش های درمان آن

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

رحم (uterus یا womb) محل رشد کودک در دوران بارداری است و تقریبا به اندازه و شکل یک گلابی توخالی است که به صورت وارونه قرار گرفته و بخشی از دستگاه تناسلی زنان است. یکی از سرطان‌های رایج در زنان، سرطان رحم است که در آن سلول‌های این اندام به صورت غیرنرمال رشد می‌کنند. بسیاری از زنان با شنیدن این تشخیص، آن را با سرطان دهانه رحم یا مشکلات خوش خیم رحم اشتباه می‌گیرند؛ در حالی که این بیماری تعریف، علائم و درمان جداگانه‌ای دارد. خود این سرطان شامل دو نوع است که شایع‌ترین آن، سرطان آندومتر نام دارد. در تمامی زنان، تا زمانی که رحم دارند با افزایش سن، ریسک ابتلا به این سرطان هم وجود دارد. بیشتر انواع سرطان‌های رحم، در زنانی دیده می‌شود که در حال گذراندن دوران یائسگی‌شان هستند. در این مقاله از دکترتو توضیح می‌دهیم سرطان رحم چیست، چه علائمی دارد و روش تشخیص درمان آن چیست.

سرطان رحم چیست؟

سرطان رحم (به انگلیسی Uterine cancer) یکی از انواع سرطان است که از بافت‌های رحم شروع می‌شود. بیشتر موارد سرطان رحم از لایه داخلی رحم، یعنی آندومتر، آغاز می‌شوند و به همین دلیل به آن سرطان آندومتر هم می‌گویند. گاهی ممکن است در رحم تومور نیز دیده شود اما تومور در رحم همیشه به معنی سرطان نیست. بعضی توده‌های رحمی مانند فیبروم‌ها خوش خیم هستند و به بافت‌های دورتر حمله نمی‌کنند. اما بعضی تومورها بدخیم‌اند و می‌توانند به عضله رحم، دهانه رحم، لگن، غدد لنفاوی یا اندام‌های دورتر پخش شوند. تفاوت این دو حالت فقط با معاینه، تصویربرداری و بررسی نمونه بافتی مشخص می‌شود.

سرطان رحم با سرطان دهانه رحم که هر دو از شایع ترین سرطان های زنان هستند، متفاوت است .سرطان دهانه رحم از بخش پایینی رحم شروع می‌شود و ارتباط پررنگ‌تری با ویروس اچ پی وی دارد؛ اما سرطان رحم بیشتر با تغییرات هورمونی، چاقی، سن بالا، سابقه خانوادگی و رشد غیرطبیعی آندومتر ارتباط دارد.

علائم سرطان رحم چیست؟

مهم‌ترین علامت سرطان رحم، خونریزی غیرطبیعی از واژن است. این خونریزی ممکن است بعد از یائسگی، بین دوره‌های قاعدگی، بعد از رابطه جنسی یا به شکل پریودهای سنگین‌تر و طولانی‌تر دیده شود. نشانه های سرطان رحم در زنان معمولا زودتر از بعضی سرطان‌های دیگر خودش را نشان می‌دهد چون تغییرات لایه داخلی رحم باعث خونریزی می‌شود.

• خونریزی شدید پریودی یا تغییر در دوره‌ها
• دوره‌هایی که بدون وقفه ادامه می‌یابد
• لکه‌بینی یا خونریزی بین دو قاعدگی
• ترشح غیرطبیعی، آبکی، صورتی یا خونی از واژن
• درد لگن یا احساس فشار در پایین شکم
• درد هنگام رابطه جنسی
• درد پایین کمر یا کمر درد مداوم
• تکرر ادرار یا تغییر در اجابت مزاج در مراحل پیشرفته‌تر
• کاهش وزن بی‌دلیل یا خستگی شدید در موارد پیشرفته

علائم سرطان رحم و تخمدان گاهی با هم اشتباه می‌شوند، چون هر دو می‌توانند درد لگن، نفخ، احساس فشار شکمی یا تغییرات قاعدگی ایجاد کنند. با این حال، خونریزی غیرطبیعی واژن بیشتر به نفع مشکل رحمی است و نفخ مداوم، احساس سیری زودرس و بزرگ شدن شکم بیشتر در بررسی سرطان تخمدان اهمیت دارد. هیچ علامت سرطان رحم به تنهایی برای تشخیص کافی نیست و بررسی پزشک لازم است.

علائم اولیه سرطان رحم چیست؟

نشانه‌های اولیه سرطان رحم معمولا با تغییر در الگوی خونریزی شروع می‌شود. شایع‌ترین نشانه سرطان رحم در مراحل اولیه، خونریزی غیرطبیعی واژینال است؛ یعنی خونریزی‌ای که برای سن، وضعیت قاعدگی یا شرایط فرد طبیعی نیست. در زنان قبل از یائسگی، علامت سرطان رحم ممکن است به شکل پریودهای بسیار سنگین، طولانی شدن خونریزی، لکه‌بینی بین پریودها یا خونریزی بعد از رابطه جنسی دیده شود.

علائم ظاهری سرطان رحم

نشانه‌های ظاهری سرطان رحم معمولا در ظاهر بدن دیده نمی‌شود. این بیماری در شروع بیشتر با خونریزی، ترشح یا درد داخلی خود را نشان می‌دهد، نه با تغییر واضح روی پوست یا اندام‌های خارجی. در مراحل پیشرفته‌تر، ممکن است نفخ شکم، ورم پایین شکم، کاهش وزن، رنگ‌پریدگی ناشی از کم خونی یا ضعف عمومی دیده شود. این نشانه‌ها اختصاصی نیستند و می‌توانند به بیماری‌های دیگر هم مربوط باشند.

زنانی که بیشتر از 40 سال سن دارند و خونریزی‌های واژینال آنها بسیار طولانی، شدید و مکرر است هم باید برای بررسی‌های بیشتر به یک متخصص مراجعه کنند. سایر علائم ظاهری ابتلا به سرطان که کمتر شایع است شامل موارد زیر است:

• ترشحات واژن غیرطبیعی و آبکی که ممکن است بوی نامطبوعی داشته باشد
• کاهش وزن غیر قابل توضیح
• مشکل در ادرار یا تغییر در عادت روده‌ها

علائم سرطان رحم در زنان یائسه

زنانی که در دوران یائسگی هستند بیشتر ممکن است به سرطان رحم مبتلا شوند. نشانه‌های بیماری در این دوره شامل خونریزی‌های واژینال غیرمعمول یا لکه بینی بعد از دوران یائسگی است. خونریزی و لکه بینی حتی به مقدار خیلی کم هم در این دوره مهم است و می‌تواند یک نشانه باشد. همچنین زنان یائسه اگر ترشحات سفید رنگ یا شفاف واژن دارند، باید حتماً پیگیری‌های لازم را انجام دهند.

علائم سرطان رحم بعد از یائسگی ممکن است با ترشح غیرطبیعی، درد لگن، درد هنگام رابطه جنسی یا احساس فشار در پایین شکم همراه شود. البته بیشتر خونریزی‌های بعد از یائسگی به سرطان مربوط نیستند؛ اما چون سرطان رحم در همین دوره سنی شایع‌تر است، بررسی زودهنگام اهمیت دارد.

علائم سرطان رحم داری و نگرانی؟

همین الان با متخصص مشورت کن.

بهترین زنان و زایمان ایران

علائم سرطان رحم در دختر باکره

بروز سرطان رحم در دختر باکره بسیار نادر است، اما غیرممکن نیست. در دختران و زنان جوان، خونریزی غیرطبیعی، قاعدگی‌های بسیار نامنظم، خونریزی شدید، درد لگن مداوم یا ترشح غیرطبیعی باید بررسی شود. در افراد باکره، پزشک معمولا روش‌های معاینه و تصویربرداری را متناسب با شرایط فرد انتخاب می‌کند. تشخیص سرطان رحم در دختر باکره فقط با علائم انجام نمی‌شود و ممکن است به سونوگرافی شکمی، آزمایش‌ها و در موارد خاص نمونه برداری نیاز باشد.

علائم سرطان رحم بدخیم

نشانه‌های سرطان رحم بدخیم می‌تواند شامل خونریزی غیرطبیعی و در صورت پیشرفت، درد لگن، درد کمر، کاهش وزن، خستگی، کم خونی، ترشح بدبو یا علائم ناشی از درگیری مثانه و روده است. بدخیم بودن تومور با شدت علائم مشخص نمی‌شود. گاهی یک سرطان بدخیم در مرحله اولیه فقط با لکه‌بینی خفیف دیده می‌شود. گاهی هم بیماری‌های خوش خیم رحم خونریزی شدید ایجاد می‌کنند. تشخیص بدخیمی به بررسی نمونه بافتی وابسته است.

علائم سرطان رحم خوش خیم 

عبارت سرطان رحم خوش خیم از نظر پزشکی دقیق نیست؛ چون سرطان به معنی رشد بدخیم است. اما بسیاری از افراد از این عبارت برای تومورهای خوش خیم رحم مانند فیبروم یا پولیپ استفاده می‌کنند. تومور خوش خیم رحم ممکن است باعث خونریزی شدید قاعدگی، درد لگن، فشار روی مثانه، تکرر ادرار، احساس سنگینی شکم یا ناباروری شود. این علائم شبیه بعضی علائم سرطان رحم هستند؛ به همین دلیل تشخیص قطعی با معاینه، سونوگرافی و گاهی نمونه برداری انجام می‌شود.

علائم سرطان رحم در زنان مسن

نشانه‌های سرطان رحم در زنان مسن بیشتر به شکل خونریزی یا لکه‌بینی بعد از یائسگی دیده می‌شود. درد لگن، ضعف، کاهش وزن، ترشح غیرطبیعی و کم خونی هم ممکن است وجود داشته باشد. از آنجا که سرطان رحم در سنین بالاتر شایع‌تر است، زنان مسن نباید خونریزی را به خشکی واژن، داروها یا افزایش سن نسبت دهند. هر خونریزی جدید بعد از یائسگی نیاز به بررسی دارد.

علت سرطان رحم چیست؟

دلیل سرطان رحم معمولا یک عامل مشخص نیست. آنچه برای علت سرطان رحم شناخته شده، این است که اتفاقی برای سلول‌های پوشش داخلی رحم می‌افتد که آنها را به سلول‌های سرطانی تبدیل می‌کند. این بیماری اغلب در اثر تغییرات ژنتیکی داخل سلول‌های رحم و رشد کنترل‌نشده آن‌ها ایجاد می‌شود. با این حال برخی از عواملی که می‌توانند خطر ابتلا به سرطان رحم را افزایش دهند عبارت‌اند از:

• یائسگی (بعد از سن 55 سالگی)
• سن، سبک زندگی و سابقه خانوادگی
• رژیم غذایی سرشار از چربی حیوانی
• پوشش دیواره ضخیم رحم (هیپرپلازی آندومتر)
• هرگز بچه‌دارنشدن
• شروع زودرس قاعدگی (قبل از 12 سالگی)
• داشتن فشار خون بالا یا دیابت
• اضافه‌وزن یا چاقی
• سابقه خانوادگی سرطان تخمدان، رحم یا روده
• داشتن یک بیماری ژنتیکی مانند سندرم کاودن یا سندرم لینچ
• تومورهای تخمدان قبلی یا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک
• استفاده از درمان جایگزینی هورمون مانند هورمون‌درمانی برای سرطان سینه تنها با استروژن یا درمان ناباروری که نتیجه آن تغییرات در تعادل هورمون‌ها در بدن است

علت سرطان رحم در دختران معمولا با سرطان رحم در زنان یائسه فرق دارد و نادرتر است. در دختران و زنان جوان، بی‌نظمی طولانی‌مدت تخمک‌گذاری، چاقی، زمینه ارثی یا مشکلات هورمونی می‌تواند خطر رشد غیرطبیعی آندومتر را بالا ببرد؛ اما بیشتر خونریزی‌های غیرطبیعی در این سنین علت‌های خوش خیم دارند.

ایا عفونت رحم باعث سرطان میشود؟

عفونت رحم به طور معمول علت مستقیم سرطان رحم نیست. بیشتر عفونت‌های رحمی با درمان مناسب کنترل می‌شوند و به سرطان تبدیل نمی‌شوند. با این حال، التهاب یا عفونت مداوم نباید نادیده گرفته شود؛ چون می‌تواند علائم آزاردهنده ایجاد کند و گاهی با بیماری‌های دیگر اشتباه شود. اگر فرد خونریزی غیرطبیعی، ترشح بدبو، درد لگن، تب یا درد هنگام رابطه دارد، باید معاینه شود. تشخیص اینکه مشکل از عفونت است یا بیماری دیگری در رحم وجود دارد، فقط با بررسی پزشکی ممکن است.

ایا ضخیم شدن دیواره رحم سرطان است؟

ضخیم شدن دیواره رحم همیشه نشانه سرطان نیست. دیواره داخلی رحم ممکن است به دلیل تغییرات هورمونی، پولیپ، فیبروم، مصرف بعضی داروها یا هایپرپلازی آندومتر ضخیم شود. هایپرپلازی آندومتر یعنی رشد بیش از حد سلول‌های لایه داخلی رحم که در بعضی انواع آن خطر تبدیل به سرطان بیشتر است. اگر ضخیم شدن دیواره رحم در سونوگرافی دیده شود، پزشک سن، وضعیت یائسگی، مقدار ضخامت، خونریزی، سابقه دارویی و عوامل خطر را بررسی می‌کند. در بعضی موارد نمونه برداری لازم است تا مشخص شود تغییرات خوش خیم است یا نشانه پیش سرطان رحم یا سرطان.

انواع سرطان رحم

خود سرطان رحم بر اساس بخشی از رحم که درگیر است، به دو نوع آندومتر و سارکوم دسته‌بندی می‌شوند که این‌ها دو نوع اصلی سرطان رحم هستند. سرطان آندومتر شایع‌تر است و از پوشش داخلی رحم شروع می‌شود. سارکوم رحم نادرتر است و از عضله یا بافت همبند رحم آغاز می‌شود. شناخت نوع سرطان مهم است؛ چون سرعت رشد، احتمال پخش شدن، درمان و پیش‌آگهی در این دو گروه متفاوت است.

۱. سارکوم رحم

سارکوم رحم که فرم نادرتر سرطان رحم است، بافت عضلانی یا میومتر رحم را درگیر می‌کند. تشخیص سارکوم رحم نادر است. این نوع سرطان معمولا کمتر از سرطان آندومتر دیده می‌شود، اما در بعضی انواع می‌تواند تهاجمی‌تر باشد. علائم سارکوم رحم ممکن است شامل خونریزی غیرطبیعی، درد یا فشار لگن، احساس توده، بزرگ شدن رحم یا درد شکمی باشد. چون بعضی علائم آن شبیه فیبروم است، تشخیص دقیق به تصویربرداری و بررسی بافتی نیاز دارد.

۲. سرطان آندومتر

سرطان آندومتر شایع‌ترین نوع سرطان رحم است و از پوشش داخلی رحم، یعنی آندومتر، شروع می‌شود. این نوع سرطان، قسمت پایینی رحم را درگیر می‌کند. آندومتر از جمله سرطان‌هایی است که بر سیستم تولید مثل زنان تاثیر می‌گذارد. در واقع آندومتر در طول چرخه قاعدگی تغییر می‌کند و زمانی که این بافت دچار مشکل شود، قطعاً چرخه تناسلی و باروری زنان تحت تاثیر قرار می‌گیرد.

سرطان رحم چند مرحله دارد؟

کنسر رحم معمولا بر اساس میزان گسترش بیماری مرحله‌بندی می‌شود. مرحله سرطان نشان می‌دهد تومور فقط داخل رحم است یا به دهانه رحم، بافت‌های لگنی، غدد لنفاوی یا اندام‌های دورتر رسیده است. در کنار مرحله، گرید سرطان هم اهمیت دارد؛ چون گرید نشان می‌دهد سلول‌های سرطانی چقدر غیرطبیعی هستند و احتمال رشد سریع آن‌ها چقدر است.

به طور کلی، هرچه مرحله و گرید سرطان رحم پایین‌تر باشد، احتمال کنترل بیماری بیشتر است. اما تصمیم درمان فقط با یک عدد مشخص نمی‌شود و پزشک نوع سرطان، نتیجه پاتولوژی، وضعیت عمومی بدن و میزان پخش شدن بیماری را هم بررسی می‌کند.

سرطان رحم گرید 1

کنسر رحم گرید 1 معمولا رشد آهسته‌تری دارد و سلول‌های آن شباهت بیشتری به سلول‌های طبیعی رحم دارند. اگر این نوع سرطان در مرحله اولیه و محدود به رحم تشخیص داده شود، شانس درمان و کنترل آن معمولا بیشتر است. درمان سرطان رحم گرید 1 اغلب با جراحی برداشتن رحم انجام می‌شود. در بعضی افراد، بر اساس سن، تمایل به بارداری و محدود بودن بیماری، پزشک ممکن است درمان هورمونی و پیگیری دقیق را هم بررسی کند.

سرطان رحم گرید ۲

کنسر رحم گرید ۲ از نظر شدت بین گرید 1 و گرید ۳ قرار می‌گیرد. در این حالت، سلول‌های سرطانی نسبت به سلول‌های طبیعی تغییرات بیشتری دارند و احتمال رشد یا عود بیماری از گرید 1 بیشتر است. درمان سرطان رحم گرید ۲ معمولا با جراحی شروع می‌شود. اگر عمق درگیری عضله رحم، نوع بافتی یا نتیجه بررسی غدد لنفاوی پرخطر باشد، ممکن است پرتو درمانی یا درمان‌های تکمیلی هم لازم شود.

سرطان رحم گرید ۳

سرطان رحم گرید ۳ تهاجمی‌تر است و سلول‌های آن شباهت کمی به سلول‌های طبیعی دارند. این گرید ممکن است سریع‌تر رشد کند و احتمال پخش شدن یا عود آن بیشتر از گریدهای پایین‌تر باشد. درمان سرطان رحم گرید ۳ معمولا جدی‌تر و ترکیبی‌تر است. پزشک ممکن است جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی یا داروهای دیگر را بر اساس مرحله سرطان و وضعیت بیمار در برنامه درمان قرار دهد.

سرطان رحم گرید ۴

در بسیاری از گزارش‌های پاتولوژی، گرید سرطان رحم معمولا از 1 تا ۳ بیان می‌شود و اصطلاح سرطان رحم گرید ۴ کمتر رایج است. بعضی افراد گرید ۴ را با مرحله ۴ اشتباه می‌گیرند. مرحله ۴ یعنی سرطان از رحم فراتر رفته و ممکن است مثانه، روده یا اندام‌های دورتر را درگیر کرده باشد. اگر در جواب آزمایش یا پاتولوژی عبارت گرید ۴ یا مرحله ۴ آمده است، باید متن کامل گزارش توسط متخصص بررسی شود. درمان در این شرایط معمولا به روش‌های ترکیبی مانند شیمی درمانی، پرتو درمانی، جراحی در موارد انتخاب‌شده، داروهای هدفمند یا درمان‌های حمایتی وابسته است.

خطرناک ترین نوع سرطان رحم کدام است؟

خطرناک‌ترین نوع سرطان رحم معمولا سرطانی است که گرید بالا، مرحله پیشرفته، نوع بافتی تهاجمی یا پخش‌شدگی به بیرون از رحم داشته باشد. گرید نشان می‌دهد سلول‌های سرطانی چقدر با سلول‌های طبیعی فرق دارند و معمولا هرقدر گرید بالاتر باشد، احتمال رشد سریع‌تر و رفتار تهاجمی‌تر بیشتر است. با وجود اینکه سارکوم رحم که در بافت عضلانی رحم یا میومتر ایجاد می‌شود، نادرترین نوع سرطان رحم است، اما همچنان تهاجمی‌ترین شکل سرطان رحم است و آن را خطرناک‌ترین نوع در نظر می‌گیرند.

از کجا بفهمیم سرطان رحم داریم؟

سرطان آندومتر اغلب در مراحل اولیه یافت می‌شود، زیرا باعث ایجاد علائم می‌شود. اغلب اولین علامت خونریزی نامنظم واژن است. اگر سرطان آندومتر در مراحل اولیه تشخیص داده شود، برداشتن رحم با جراحی اغلب آن را درمان می‌کند. برای تشخیص سرطان رحم در قدم اول باید علائم را بررسی کرد. پزشک با بررسی علائم، عوامل خطر و سابقه خانوادگی، احتمالات را بررسی می‌کند. سپس معاینه فیزیکی و معاینه لگن انجام می‌شود.

در ادامه ممکن است برای تشخیص قطعی‌تر، پزشک از یک سری تست‌ها مانند آزمایش خون، سونوگرافی و تست‌های تصویربرداری هم استفاده کند. برای مثال هیستروسکوپی یک تست تشخیصی برای سرطان رحم است که در آن پزشک یک لوله نازک بلند را از طریق واژن و دهانه رحم وارد می‌کند تا به رحم برسد. این ابزار باریک، با نور و دوربین، تصاویر دقیقی از رحم ارائه می‌دهد.

تشخیص سرطان رحم با آزمایش خون

آزمایش خون ممکن است برای بررسی وضعیت عمومی بیمار یا کم‌خونی استفاده شود، اما تست اصلی تشخیص سرطان رحم نیست. تشخیص قطعی معمولاً با نمونه‌برداری از آندومتر و بررسی پاتولوژی انجام می‌شود. آزمایش خون می‌تواند کم خونی، وضعیت کلی بدن، عملکرد کبد و کلیه یا آمادگی برای درمان را نشان دهد؛ اما جواب آزمایش سرطان رحم معمولا برای تایید یا رد قطعی بیماری کافی نیست. گاهی پزشک از بعضی مارکرها یا تست‌های تکمیلی کمک می‌گیرد، اما تست سرطان رحم اصلی برای تشخیص قطعی، نمونه برداری و بررسی سلول‌ها زیر میکروسکوپ است. بنابراین اگر آزمایش خون طبیعی باشد، وجود سرطان رحم به طور کامل رد نمی‌شود.

نمونه برداری از رحم برای سرطان

یکی دیگر از کارهایی که برای تشخیص سرطان رحم انجام می‌شود، بیوپسی است. در بیوپسی آندومتر یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر از طریق دهانه رحم وارد رحم می‌شود تا پزشک از این طریق مقدار کمی از آندومتر را بر دارد. گاهی نیز این کار به صورت پیچیده‌تر و با روشی به نام اتساع و کورتاژ در اتاق عمل انجام می‌شود که پزشک از طریق آن مقداری از بافت رحم را بر می‌دارد. سپس نمونه‌ها به آزمایشگاه فرستاده می‌شوند تا توسط یک پاتولوژیست مورد بررسی قرار بگیرند.

تشخیص سرطان رحم با سونوگرافی شکمی

تشخیص سرطان رحم با سونوگرافی شکمی می‌تواند اطلاعاتی درباره اندازه رحم، ضخامت تقریبی دیواره رحم، وجود توده، فیبروم یا تغییرات لگنی بدهد. این روش به‌خصوص برای افرادی که سونوگرافی واژینال برای آن‌ها مناسب نیست، کاربرد دارد. با این حال، سونوگرافی شکمی معمولا دقت کمتری از سونوگرافی واژینال برای بررسی آندومتر دارد. اگر سونوگرافی شکمی چیزی غیرطبیعی نشان دهد یا علائم همچنان ادامه داشته باشد، پزشک ممکن است بررسی‌های دقیق‌تر را پیشنهاد کند.

تشخیص سرطان رحم با سونوگرافی واژینال

انواع تست‌های تصویربرداری از جمله سی‌تی‌اسکن و ام‌آرآی هم می‌تواند به تشخیص کمک کند. اما یکی از گزینه‌های اصلی، سونوگرافی ترانس واژینال است. سونوگرافی ترانس واژینال یک پروب مخصوص (دستگاه صاف و گرد) را وارد واژن می‌کند تا تصاویری از رحم بگیرد. در این روش، ضخامت آندومتر و شکل حفره رحم دقیق‌تر بررسی می‌شود. ضخامت غیرطبیعی آندومتر، پولیپ، توده یا مایع داخل رحم می‌تواند نیاز به بررسی بیشتر ایجاد کند. سونوگرافی واژینال سرطان را به طور قطعی تشخیص نمی‌دهد. اگر ضخامت یا ظاهر آندومتر مشکوک باشد، نمونه برداری برای تایید تشخیص لازم است.

تفسیر سونوگرافی سرطان رحم

جواب سونوگرافی سرطان رحم باید با سن، یائسگی، وضعیت خونریزی، داروهای مصرفی و عوامل خطر فرد بررسی شود. در زنان یائسه، ضخامت بالاتر از حد انتظار یا خونریزی همراه با تغییرات آندومتر اهمیت بیشتری دارد. در زنان قبل از یائسگی، ضخامت آندومتر در طول چرخه قاعدگی تغییر می‌کند؛ بنابراین تفسیر آن باید با زمان قاعدگی و علائم فرد انجام شود.

تعیین مرحله سرطان

زمانی که پزشک سرطان رحم را تایید کرد، باید نوع آن را هم تعیین کند. دانستن نوع و مرحله سرطان به تیم پزشکی کمک می‌کند تا بهترین گزینه‌های درمانی را پیدا کنند. به صورت کلی، سرطان رحم می‌تواند به چهار مرحله تقسیم شود. در برخی موارد ممکن است پزشک تا زمانی که رحم از طریق جراحی برداشته نشود، نتواند مرحله آن را تشخیص دهد.

تشخیص سرطان رحم در خانه

سرطان رحم را نمی‌توان در خانه تشخیص داد. در خانه فقط می‌توان علائم هشداردهنده را شناخت؛ مثل خونریزی بعد از یائسگی، لکه‌بینی غیرعادی، خونریزی شدیدتر از قبل، ترشح خونی یا درد لگن مداوم. اگر این علائم وجود دارد، نباید منتظر بهتر شدن خودبه‌خودی ماند یا از درمان خانگی برای قطع خونریزی استفاده کرد. بررسی پزشکی برای تشخیص علت اصلی لازم است.

هر فردی می‌تواند در خانه با بررسی علائمی که دارد، احتمال ابتلا به سرطان رحم را بررسی کند. وجود هر نوع خونریزی غیرنرمال، خصوصاً در دوران بعد از یائسگی، دردهای شدید لگن و پایین شکم و همچنین پریودی‌های نامنظم، شدید و مکرر همگی می‌توانند به تشخیص سرطان رحم در خانه کمک کنند.

عکس سرطان رحم زنان

چه کسانی در معرض سرطان رحم هستند؟

افرادی که آندومتر آن‌ها مدت طولانی‌تر در معرض اثر استروژن بدون تعادل کافی پروژسترون قرار می‌گیرد، بیشتر در معرض سرطان رحم هستند. سن بالا و یائسگی هم خطر را افزایش می‌دهد. وجود یک عامل خطر به معنی ابتلای قطعی نیست. بعضی افراد بدون هیچ عامل خطر مشخصی به سرطان رحم مبتلا می‌شوند و بسیاری از افراد پرخطر هرگز به این بیماری دچار نمی‌شوند. افراد زیر بیشتر در معرض سرطان رحم قرار دارند:

• زنان یائسه
• افراد دارای اضافه وزن یا چاقی
• کسانی که قاعدگی را خیلی زود شروع کرده‌اند
• افرادی که دیرتر یائسه شده‌اند
• کسانی که هرگز باردار نشده‌اند
• افراد مبتلا به تخمدان پلی کیستیک یا بی‌نظمی طولانی‌مدت تخمک‌گذاری
• افراد دارای دیابت یا فشار خون بالا
• کسانی که سابقه خانوادگی سرطان رحم، روده بزرگ یا تخمدان دارند
• افرادی که بعضی درمان‌های هورمونی خاص دریافت کرده‌اند
• کسانی که سابقه هایپرپلازی آندومتر دارند

راه درمان سرطان رحم چیست؟

درمان سرطان رحم به عوامل مختلفی، خصوصاً سن و نوع سرطان و مرحله بیماری بستگی دارد. گزینه‌های درمانی مختلفی برای کنترل و مدیریت انواع سرطان رحم وجود دارد. در اکثر موارد، افراد به جراحی نیاز دارند. با این حال برنامه درمانی هر فرد بسته به نوع سرطان، سلامت کلی فرد و مرحله بیماری متفاوت است. هر چقدر بیماری در مراحل اولیه تشخیص داده شود، درمان آن راحت‌تر و امکان‌پذیرتر است. در ادامه روش‌های درمان سرطان رحم را توضیح می‌دهیم:

• پرتو درمانی سرطان رحم
• شیمی درمانی سرطان رحم
• عمل سرطان رحم
• هورمون درمانی
• هیستروکتومی
• درمان با داروی سرطان رحم
• درمان سرطان رحم با طب سنتی
• درمان خانگی سرطان رحم

۱. پرتو درمانی سرطان رحم 

پرتو درمانی یکی از گزینه‌های درمان سرطان رحم است. در پرتو درمانی، از پرتوهای هدفمند برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود و این پرتوها مستقیماً به سمت سلول‌ها و بافت‌های درگیر ارسال می‌شوند.

۲. شیمی درمانی سرطان رحم

یکی از روش‌های درمان سرطان رحم مانند اکثر سرطان‌ها، شیمی درمانی است که از داروهای قوی برای از بین بردن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کند. شیمی درمانی سرطان رحم زمانی استفاده می‌شود که احتمال پخش شدن بیماری بیشتر باشد، سرطان گرید بالا داشته باشد، بیماری عود کرده باشد یا به اندام‌های دورتر رسیده باشد.

داروهای شیمی درمانی از راه خون در بدن پخش می‌شوند و سلول‌های در حال تقسیم سریع را هدف می‌گیرند. شیمی درمانی ممکن است به تنهایی یا همراه با جراحی و پرتو درمانی انجام شود. انتخاب دارو و تعداد چرخه‌ها بر اساس نوع سرطان، مرحله، توان بدنی و هدف درمان مشخص می‌شود.

تعداد جلسات شیمی درمانی سرطان رحم

تعداد جلسات شیمی درمانی سرطان رحم برای همه یکسان نیست. بسیاری از برنامه‌ها به شکل چرخه‌ای انجام می‌شوند؛ یعنی بیمار دارو را در یک روز یا چند روز دریافت می‌کند و سپس چند هفته فرصت استراحت و بازسازی بدن دارد. پزشک تعداد جلسات را بر اساس پاسخ بدن، عوارض، نتیجه آزمایش‌ها و مرحله سرطان تعیین می‌کند. بنابراین نباید تعداد جلسات فرد دیگر را معیار درمان خود دانست.

ایا سرطان رحم خوش خیم شیمی درمانی دارد؟

سرطان رحم خوش خیم عبارت درستی نیست. توده‌های خوش خیم رحم، مانند فیبروم و پولیپ، معمولا شیمی درمانی ندارند؛ چون شیمی درمانی برای سرطان‌های بدخیم و بعضی بیماری‌های خاص استفاده می‌شود. اگر در گزارش نوشته شده توده خوش خیم است، درمان می‌تواند پیگیری، دارو، خارج کردن پولیپ، جراحی محدود یا روش‌های دیگر باشد. تصمیم درمانی به نوع توده، علائم و سن بیمار بستگی دارد.

۳. عمل سرطان رحم

عمل سرطان رحم، نوعی جراحی است که معمولا درمان اولیه سرطان آندومتر است. علاوه بر این ممکن است به سایر جراحی‌ها مانند جراحی سالپنگو اوفورکتومی دوطرفه برای برداشتن تخمدان‌ها و لوله‌های فالوپ هم نیاز باشد. در بعضی بیماران، غدد لنفاوی لگن یا اطراف آئورت هم بررسی یا خارج می‌شوند تا مرحله بیماری دقیق‌تر مشخص شود. نوع عمل می‌تواند باز، لاپاراسکوپی یا رباتیک باشد. انتخاب روش جراحی به اندازه رحم، مرحله بیماری، وضعیت جسمی و امکانات مرکز درمانی بستگی دارد.

۴. هورمون‌ درمانی

هورمون‌ درمانی یکی دیگر از روش‌های درمان سرطان رحم است. در این روش یا از یک سری هورمون‌ها برای درمان سرطان استفاده می‌شود یا این که با مسدود کردن برخی از هورمون‌ها در بدن، به کنترل بیماری کمک می‌شود. هورمون درمانی ممکن است برای زنان جوان در شرایط بسیار انتخاب‌شده، برای بیماری عودکرده یا برای افرادی که امکان جراحی ندارند بررسی شود. این درمان به پیگیری منظم و نمونه برداری‌های دوره‌ای نیاز دارد و برای همه بیماران مناسب نیست.

۵. هیستروکتومی یا برداشتن رحم

در بیشتر موارد جراحی رحم، شامل هیستروکتومی یا برداشتن رحم می‌شود. بعد از عمل، گزارش پاتولوژی نقش مهمی در ادامه درمان دارد. اگر خطر عود بالا باشد، پزشک ممکن است درمان تکمیلی مانند پرتو درمانی یا شیمی درمانی را پیشنهاد کند. چهار نوع روش هیسترکتومی متفاوت وجود دارد:

• هیسترکتومی کامل شکمی: جراح یک برش در شکم ایجاد می‌کند تا به رحم دسترسی پیدا کرده و آن را خارج کند
• هیسترکتومی واژینال: جراح رحم را از طریق واژن خارج می‌کند
• هیسترکتومی رادیکال: اگر سرطان به دهانه رحم گسترش یافته باشد، ممکن است به هیسترکتومی رادیکال نیاز داشته باشید. جراح رحم و بافت‌های کنار رحم را برمی‌دارد. جراح همچنین قسمت بالایی واژن را که در کنار دهانه رحم قرار دارد، خارج می‌کند
• هیسترکتومی با حداقل تهاجم: جراح چندین برش کوچک برای برداشتن رحم ایجاد می‌کند. این روش، ممکن است به صورت لاپاراسکوپی یا رباتیک انجام شود

آیا با برداشتن رحم سرطان از بین میرود؟

اگر سرطان محدود به رحم باشد، برداشتن رحم می‌تواند بخش اصلی درمان و گاهی درمان کافی باشد. اما اگر سلول‌های سرطانی به غدد لنفاوی، تخمدان، لگن یا اندام‌های دورتر رسیده باشند، برداشتن رحم به تنهایی کافی نیست. پاسخ دقیق به این سوال به مرحله، گرید، نوع سرطان و نتیجه پاتولوژی بستگی دارد. به همین دلیل بعد از جراحی، پیگیری و بررسی گزارش بافتی بسیار مهم است.

برای درمان سرطان دهانه رحم باید هیسترکتومی بشی؟ از متخصص سوال کن.

بهترین دکتر سرطان ایران

۶. داروهای سرطان رحم

در موارد لازم، درمان دارویی می‌تواند شامل شیمی‌درمانی، هورمون‌درمانی، ایمنی‌درمانی یا درمان هدفمند باشد و انتخاب آن به نوع و مرحله سرطان بستگی دارد. نوع دارو بر اساس نوع سلول سرطانی، مرحله بیماری، نتیجه آزمایش‌های مولکولی، سابقه درمان و وضعیت عمومی بدن انتخاب می‌شود. مصرف خودسرانه هیچ دارو یا مکملی در سرطان رحم ایمن نیست.

۷. درمان سرطان رحم با طب سنتی

هیچ درمان گیاهی یا طب سنتی نباید جایگزین درمان استاندارد سرطان رحم شود؛ پیش از مصرف هر مکمل یا گیاه دارویی با پزشک مشورت کنید. از سیر و سبزیجات دارای برگ تیره گرفته تا دم‌نوش چای سبز، پونه کوهی، رزماری و جعفری، همگی در طب سنتی برای درمان سرطان رحم مورد استفاده قرار می‌گیرند. مطالعات آزمایشگاهی درباره ترکیبات زنجبیل وجود دارد، اما شواهد کافی برای توصیه مصرف زنجبیل به‌عنوان درمان سرطان رحم در انسان وجود ندارد.

۸. درمان خانگی سرطان رحم

برخی از مواد غذایی مانند قهوه به دلیل اثر آنتی‌اکسیدانی که دارد، میوه‌ها، چای سبز، انواع سبزیجات و حبوبات می‌توانند به درمان سرطان رحم کمک کنند. میوه‌هایی مانند توت و گوجه‌فرنگی اثر آنتی‌اکسیدانی بسیار قوی در مبارزه با سلول‌های سرطانی دارند.

درمان خانگی سرطان رحم درمان اصلی بیماری نیست. مراقبت خانگی فقط می‌تواند در کنار درمان پزشکی برای کاهش خستگی، حفظ تغذیه، کنترل یبوست، مراقبت از پوست یا مدیریت عوارض خفیف استفاده شود. اگر خونریزی شدید، تب، درد شدید شکم، تنگی نفس، ضعف شدید، تهوع کنترل‌نشده یا علائم عفونت وجود دارد، درمان خانگی کافی نیست. در این شرایط باید سریع‌تر با پزشک یا مرکز درمانی تماس گرفت.

سرطان رحم بدخیم قابل درمان است؟

سرطان رحم بدخیم در بسیاری از موارد، به‌خصوص اگر زود تشخیص داده شود، قابل درمان یا کنترل طولانی‌مدت است. درمان سرطان رحم بدخیم معمولا با جراحی شروع می‌شود و بر اساس مرحله و گرید، ممکن است پرتو درمانی، شیمی درمانی، هورمون درمانی یا داروهای دیگر هم اضافه شود. در مراحل پیشرفته‌تر، هدف درمان می‌تواند کنترل رشد سرطان، کاهش علائم، افزایش طول عمر و حفظ کیفیت زندگی باشد. پاسخ هر بیمار به درمان متفاوت است و پیش‌آگهی بر اساس نوع سرطان، پخش‌شدگی و وضعیت عمومی بدن مشخص می‌شود.

درمان سرطان رحم گرید ۱ 

سرطان رحم گرید ۱ در بسیاری از موارد با جراحی برداشتن رحم و گاهی برداشتن تخمدان‌ها و لوله‌ها درمان می‌شود. اگر بیماری محدود به رحم باشد، ممکن است همین درمان کافی باشد یا فقط پیگیری منظم لازم شود. در بعضی زنان جوان که سرطان بسیار محدود و کم‌خطر دارند و هنوز قصد بارداری دارند، پزشک ممکن است درمان هورمونی محافظه‌کارانه را در شرایط خاص بررسی کند. این تصمیم به نمونه برداری دقیق، تصویربرداری و پیگیری نزدیک نیاز دارد.

درمان سرطان رحم گرید ۲ 

درمان سرطان رحم گرید ۲ به مرحله بیماری و میزان درگیری بافت‌ها بستگی دارد. جراحی معمولا بخش اصلی درمان است، اما در برخی موارد پرتو درمانی یا درمان‌های تکمیلی برای کاهش احتمال عود توصیه می‌شود. گرید ۲ یعنی سلول‌ها رفتار متوسطی بین گرید پایین و بالا دارند. بنابراین تصمیم درمانی فقط با خود گرید گرفته نمی‌شود و مرحله، نوع بافتی، عمق نفوذ در عضله رحم و وضعیت غدد لنفاوی هم اهمیت دارد.

عوارض سرطان رحم

خود سرطان رحم می‌تواند عوارضی مانند دردهای شدید شکمی و خونریزی‌های خارج از کنترل را به دنبال داشته باشد. با این حال اصلی‌ترین عوارض مربوط به درمان‌هایی است که برای مدیریت بیماری انجام می‌شود. این عوارض شامل موارد زیر است:

• یائسگی زودتر از موعد
• مشکلات مثانه مانند بی‌اختیاری ادرار یا سیستیت پرتویی
• وجود خون در ادرار
• تغییر در حس جنسی
• درد شدید واژن در نتیجه پرتو درمانی
• کم خونی ناشی از خونریزی
• درد لگن یا کمر
• خستگی مزمن
• کاهش وزن
• درگیری غدد لنفاوی
• فشار روی مثانه یا روده
• ناباروری بعد از برداشتن رحم
• عود بیماری بعد از درمان

عوارض شیمی درمانی سرطان رحم چیست؟

شیمی‌درمانی می‌تواند عوارض خفیف، متوسط یا شدید داشته باشد و تیم درمان معمولا قبل از شروع درمان راه‌های کنترل آن را توضیح می‌دهد. عوارض شایع‌تر شامل تهوع، استفراغ، خستگی، کاهش اشتها، زخم دهان، افت گلبول‌های خون، افزایش خطر عفونت، بی‌حسی یا گزگز دست و پا، ریزش مو و تغییرات پوستی یا ناخن است. هر تب یا عفونت در دوره شیمی درمانی باید جدی گرفته شود.

شیمی درمانی سرطان رحم باعث ریزش مو میشود؟

بله، شیمی درمانی سرطان رحم ممکن است باعث ریزش مو شود، اما این موضوع به نوع دارو بستگی دارد. بعضی داروها ریزش موی واضح ایجاد می‌کنند و بعضی دیگر فقط باعث نازک شدن مو می‌شوند. ریزش مو بعد از شیمی درمانی سرطان رحم معمولا موقتی است و بعد از پایان درمان، موها دوباره رشد می‌کنند؛ هرچند ممکن است رنگ، ضخامت یا حالت مو کمی تغییر کند. تیم درمان می‌تواند درباره مراقبت از پوست سر، کلاه خنک‌کننده در مراکز منتخب و روش‌های کنار آمدن با ریزش مو راهنمایی بدهد.

طول عمر بیماران سرطان رحم چقدر است؟

میزان عمر بیماران سرطان رحم به مرحله تشخیص، نوع سرطان، گرید، سن، وضعیت عمومی، پاسخ به درمان و وجود بیماری‌های زمینه‌ای بستگی دارد. اگر سرطان رحم در مرحله محدود به رحم تشخیص داده شود، شانس بقا و کنترل بیماری به‌طور معمول بیشتر است. آمارهای بقا برای گروه‌های بزرگ بیماران گزارش می‌شوند و پیش‌بینی دقیق برای یک فرد نیستند. دو نفر با مرحله مشابه ممکن است به دلیل تفاوت در نوع سلول، درمان، وضعیت ایمنی و بیماری‌های همراه، مسیر متفاوتی داشته باشند.

طول عمر بیماران سرطان رحم بدخیم

میزان بقای پنج ساله برای سرطان آندومتر 81 درصد است. این بدان معناست که 81 درصد از افرادی که به این بیماری مبتلا می‌شوند، پنج سال بعد زنده می‌مانند. هنگامی که سرطان به خارج از رحم شما گسترش نیافته است، این میزان حتی بیشتر است. سپس، میزان بقا به 95٪ می‌رسد. اما در صورت بدخیم بودن و خصوصاً زمانی که سرطان به سایر قسمت‌های بدن، خارج از رحم گسترش یافت، میزان بقا به 17 درصد کاهش می‌یابد.

طول عمر بیماران سرطان سارکوم رحم

عمر بیماران سرطان سارکوم رحم به نوع سارکوم، مرحله، امکان جراحی کامل، سرعت رشد و پاسخ به درمان بستگی دارد. سارکوم رحم معمولا نادرتر است و بعضی انواع آن رفتار تهاجمی‌تری نسبت به سرطان آندومتر دارند. اگر سارکوم زود تشخیص داده شود و با جراحی کامل برداشته شود، پیش‌آگهی بهتر است. در بیماری پیشرفته یا عودکرده، درمان ممکن است شامل جراحی، شیمی درمانی، پرتو درمانی یا درمان‌های دیگر باشد.

آیا سرطان رحم کشنده است؟

سرطان رحم می‌تواند خطرناک و در موارد پیشرفته و بدخیم کشنده باشد، اما بسیاری از بیماران، به‌خصوص در مراحل اولیه، با درمان مناسب بهبود پیدا می‌کنند یا بیماری آن‌ها برای مدت طولانی کنترل می‌شود. پاسخ قطعی برای همه وجود ندارد. خطر مرگ زمانی بیشتر می‌شود که سرطان دیر تشخیص داده شود، گرید بالا داشته باشد، به بیرون رحم پخش شده باشد یا به درمان پاسخ کافی ندهد.

پزشکان پیشنهادی

4.7 (6028 نظر)

دکتر بهروز مقدادی

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

4.8 (5801 نظر)

دکتر بهنام مقدادی

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

4.8 (5149 نظر)

دکتر مهدی قاضی

تخصص اورولوژی

نوبت بگیرید

4.9 (3915 نظر)

دکتر حمیدرضا معظم

تخصص کودکان و اطفال

نوبت بگیرید

4.9 (3857 نظر)

دکتر محمود هادی زاده

فلوشیپ اینترونشنال کاردیولوژی

نوبت بگیرید

4.9 (3285 نظر)

دکتر حمیدرضا شرکت العباسیه

فوق تخصص عفونی کودکان

نوبت بگیرید

روش های پیشگیری از سرطان رحم چیست؟

در بیشتر مواقع، نمی‌توانید از ابتلا به سرطان رحم جلوگیری کنید. اما می‌توان برای پیشگیری، با انجام یک سری اقدامات، خطر ابتلا را کاهش داد. این موارد شامل کارهای زیر می‌شود:

• کنترل دیابت و فشار خون
• کاهش وزن و داشتن تعادل وزنی
• استفاده از داروهای ضدبارداری هورمونی مبتنی بر پروژسترون یا ترکیب استروژن و پروژسترون
• انجام چکاپ‌های سالانه
• حفظ وزن در محدوده سالم
• فعالیت بدنی منظم
• پیگیری بی‌نظمی‌های قاعدگی
• درمان هایپرپلازی آندومتر طبق نظر پزشک
• پرهیز از مصرف خودسرانه هورمون‌ها
• بررسی سابقه خانوادگی سرطان
• مراجعه سریع در صورت خونریزی بعد از یائسگی

برای جلوگیری از سرطان رحم چی بخوریم؟

هیچ غذای معجزه‌آسایی وجود ندارد که از سرطان رحم جلو\یری کند اما رژیم غذایی سالم می‌تواند با کمک به کنترل وزن و کاهش التهاب عمومی بدن، در کاهش خطر نقش داشته باشد. بهتر است الگوی غذایی بر پایه سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، حبوبات، پروتئین کم‌چرب و چربی‌های سالم باشد. مصرف زیاد غذاهای پرکالری، نوشیدنی‌های شیرین، فست فود و چربی‌های ناسالم می‌تواند به اضافه وزن کمک کند و اضافه وزن یکی از عوامل خطر سرطان رحم است. تغذیه سالم جایگزین غربالگری، معاینه یا درمان پزشکی نیست، اما بخشی مهم از مراقبت طولانی‌مدت از بدن است.

نتیجه‌ گیری

سرطان رحم شامل سرطان آندومتر و سارکوم رحم است و بیشتر با خونریزی غیرطبیعی، به‌خصوص خونریزی بعد از یائسگی، خودش را نشان می‌دهد. این بیماری با سرطان دهانه رحم تفاوت دارد و تشخیص قطعی آن معمولا با نمونه برداری از بافت رحم انجام می‌شود. این شایع‌ترین سرطانی است که بر دستگاه تناسلی زنان تأثیر می‌گذارد. علائم سرطان رحم شامل خونریزی واژینال بین قاعدگی یا بعد از یائسگی است. هرچه سرطان رحم زودتر تشخیص داده شود، شانس درمان و کنترل آن بیشتر است. اگر خونریزی نامعمول، ترشح خونی، درد لگن یا تغییر واضح در قاعدگی دارید، پیگیری پزشکی را عقب نیندازید و از درمان خانگی یا مصرف خودسرانه دارو به جای تشخیص تخصصی استفاده نکنید. اگر علائم سرطان رحم را تجربه کردید، حتماً به بهترین دکتر زنان و زایمان ایران یا بهترین دکتر آنکولوژی ایران مراجعه کنید تا اقدامات تشخیصی لازم برای شما انجام شود.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!