فهرست مطالب
کاهش سطح هوشیاری یک شرایط بسیار جدی است و در صورتی که متوجه شدید فردی در اطراف شما غش کرده یا هوشیار نیست، باید سریعا اقدامات مراقبتی و اورژانسی مورد نیاز را انجام دهید. روشهای مختلفی برای افزایش سطح هوشیاری بیمار وجود دارد که با انجام آنها میتوان از بروز آسیبهای جدی جلوگیری کرد. در این مقاله از دکترتو به پرسش شما درباره اینکه چگونه سطح هوشیاری بیمار را بالا ببریم پاسخ داده و نکات مهم پیرامون این موضوع را بهصورت دقیقتری بررسی خواهیم کرد. با ما همراه باشید.
در خانه یا محل حادثه چگونه سطح هوشیاری بیمار را بالا ببریم؟
غش (سنکوپ) معمولاً ناشی از کاهش گذرای خونرسانی مغز است، اما کاهش سطح هوشیاری میتواند علل متنوع غیرگردشی نیز داشته باشد. در اولین قدم برای افزایش سطح هوشیاری بیمار، باید در خانه یا در محل حادثه و تا قبل از انتقال بیمار به بیمارستان، یک سری اقدامات اولیه را انجام دهید.
این اقدامات ممکن است باعث بهبود سطح هوشیاری بیمار شود یا اینکه از بروز عوارض جدیتر جلوگیری کند. از ارزیابی علائم حیاتی گرفته تا بررسی احتمال آسیبهای جدی و بررسی تنفس بیمار، از مهمترین کارهایی است که میتواند به کسی که بیهوش شده کمک زیادی کند.
| محیط | روش / اقدام | نحوه عملکرد (شرح کوتاه) | محدودیتها / هشدارها |
|---|---|---|---|
| خانه / محل حادثه | ایمنسازی محیط | خواباندن بیمار روی سطح صاف، دور کردن اجسام خطرناک | جابهجایی بیشازحد ممنوع |
| تماس فوری با اورژانس | فعالسازی سیستم درمانی | نباید منتظر «بههوش آمدن» ماند. | |
| بررسی هوشیاری (صدا/لمس) | ارزیابی پاسخ به محرک کلامی یا لمسی | تحریک دردناک شدید ممنوع | |
| بررسی تنفس و نبض | اطمینان از حیات و اکسیژنرسانی | در صورت قطع تنفس → CPR | |
| باز نگهداشتن راه هوایی | شلکردن لباس تنگ، چرخاندن سر در صورت تهوع | مانورهای تهاجمی انجام نشود | |
| وضعیت ریکاوری (در صورت تنفس) | خواباندن به پهلو | فقط اگر آسیب ستون فقرات مطرح نیست | |
| بالا بردن پاها (محدود) | افزایش بازگشت خون در سنکوپ ساده | در سکته/ضربه مغزی ممنوع | |
| پرهیز از اقدامات غلط | نریختن آب، ندادن خوراکی، سیلی نزدن | بسیار مهم و حیاتی | |
| بیمارستان / اورژانس | پایش علائم حیاتی | مانیتورینگ فشار، نبض، اکسیژن | نیازمند تجهیزات |
| ارزیابی سطح هوشیاری (GCS/FOUR) | نمرهدهی استاندارد پاسخها | تکرار دورهای لازم است. | |
| اکسیژنتراپی | افزایش اکسیژن خون و مغز | دوز باید کنترل شود. | |
| باز کردن راه هوایی پیشرفته | لولهگذاری یا ماسک | فقط توسط کادر درمان | |
| اصلاح اختلالات متابولیک | اصلاح قند، الکترولیت، اسید–باز | نیازمند آزمایش | |
| درمان دارویی علتمحور | مثل گلوکز، نالوکسان، ضدتشنج | «داروی محرک عمومی» توصیه نمیشود. | |
| تصویربرداری (CT/MRI) | تشخیص سکته، خونریزی، تروما | ابزار تشخیصی، نه درمان | |
| مراقبتهای ویژه (ICU) | پایش مداوم و حمایت حیاتی | برای موارد شدید | |
| توانبخشی و تحریک حسی هدفمند | گفتاردرمانی، تحریک شنیداری | اثر حمایتی، نه فوری |
متن انگلیسی:
به نقل از سایت medicalnewstoday
When someone becomes unconscious and unresponsive, it is essential to know what to do. This may include checking the vital signs and assessing for a serious injury until emergency services arrive.
ترجمه فارسی:
وقتی کسی هوشیار نیست، دانستن اینکه چه کاری باید انجام دهید ضروری است. این کارها شامل بررسی علائم حیاتی و ارزیابی آسیب جدی تا زمان رسیدن اورژانس میشود.
1. ایمن سازی و تماس با اورژانس
در اولین قدم برای افزایش سطح هوشیاری بیمار در محل حادثه، باید ببینید که فرد تا چه مدت زمانی بیهوش است. در صورتی که فرد دارای شرایط عدم پاسخدهی، اختلال تنفس، تشنج، آسیب سر یا تداوم بیهوشی باشد، باید سریعا با اورژانس تماس بگیرید. به فرد کمک کنید تا روی زمین دراز بکشد و درحالیکه درخواست کمک میکنید، او را به پشت بخوابانید.
از طرفی فضای اطراف بیمار را ایمن کنید تا احتمال بروز آسیبهای جانبی مانند سقوط روی اجسام سخت یا مواردی از این دست کاهش یابد. اگر هم فرد در اثر از دست دادن هوشیاری و سقوط همراه با غش کردن، آسیبدیده، تا زمان رسیدن اورژانس از کبودیها و بریدگیها به صورت ایمن مراقبت کنید. بهعنوانمثال، در صورتی که بیمار خونریزی دارد، حتما با فشار مستقیم و تا زمان رسیدن اورژانس، جلوی خونریزی را بگیرید.
2. بررسی تنفس و راه هوایی (بدون مانورهای خطرناک)
گاهی اوقات بیماران همراه با از دست دادن هوشیاری و غش کردن، برای تنفس هم مشکل دارند و نمیتوانند خوب نفس بکشند. به همین دلیل یکی دیگر از اقدامات مهم اولیه برای افزایش سطح هوشیاری بیمار، بررسی راه تنفسی است. لباسهای تنگ بیمار را شل کنید و کاری کنید که هوای تازه به او برسد. حالا باید مسیر هوایی و همچنین نبض بیمار را بررسی کنید و مطمئن شوید هیچ نوع علائم انسداد راه هوایی مانند تنفس سخت یا صدای بلند و غیرعادی در نفس کشیدن وجود ندارد.
در صورتی که بیمار در حدی هوشیاری دارد که میتواند به سوالات شما پاسخ دهد، در مورد هرگونه علائم یا بیماریهای قبلی مانند سردرد، تشنج، بی حسی یا درد قفسه سینه از او سوال بپرسید. اگر بیمار در وضعیت سنکوپ ساده بدون آسیب یا شک به سکته/خونریزی مغزی قرار داشته و دارای نبض و نیمههوشیار است، برای افزایش سطح هوشیاری بیمار، سعی کنید پاهای فرد را کمی بالاتر از سطح زمین قرار دهید. این کار به بازگشت جریان خون به مغز کمک میکند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت mayoclinic
Check for breathing. Check for a pulse and to see if the person is breathing.
ترجمه فارسی:
تنفس و نبض بیمار را بررسی کنید و ببینید که آیا بیمار نفس میکشد یا خیر.
3. کارهای ممنوعه برای بالا بردن سطح هوشیاری بیمار
علاوه بر مواردی که در بالا به آنها اشاره شد، در زمان کمک به فردی که هوشیار نیست، باید از موارد زیر اجتناب کنید:
- زیر سر فرد بیهوش بالشتک قرار ندهید، زیرا ممکن است تنفس او را مختل کند.
- سعی نکنید او بنشانید.
- روی صورت فردی که هوشیار نیست آب نریزید.
- به صورت او سیلی نزنید.
- سعی نکنید او را وادار به نوشیدن آب یا هر مایع دیگری کنید.
- سعی نکنید چیزی را که در گلویش گیر کرده و قابل مشاهده نیست، بگیرید یا به زور آن را جابهجا کنید.
دنبال راهکارهایی برای بالا بردن هوشیاری بیمار هستی؟
از متخصص راهنمایی بگیر.
روش های افزایش سطح هوشیاری بیمار در اورژانس
اگر بیمار به دلیل کاهش سطح هوشیاری و حتی با وجود انجام اقدامات اولیه برای افزایش سطح هوشیاری همچنان بیهوش بود یا علائم حیاتی ضعیفی داشت، مراحل بعدی درمان باید در اورژانس انجام شود. اقدامات افزایش سطح هوشیاری بیمار در اورژانس، بسته به نوع علائم و شرایطی که هر فرد دارد متفاوت است. گاهی اوقات ممکن است علاوه بر کاهش سطح هوشیاری، خطرات دیگری مانند ایست قلبی، خونریزی یا آسیب نخاعی هم بیمار را تهدید کند.
1. استفاده از داروهای محرک و مداخلات دارویی
بسته به نیاز بیمار و شرایطی که دارد، ممکن است پزشکان از درمان دارویی برای افزایش سطح هوشیاری بیماران کمک بگیرند. برخی از داروها با اثر تحریککنندهای که دارند میتوانند سطح هوشیاری بیمار را افزایش دهند. به این داروها، محرکهای روانی میگویند.
سطح هوشیاری بیمارت پایینه و نمیدونی چطور کمکش کنی؟ مشاوره بگیر.
2. درمان های تنفسی و اکسیژن درمانی
بخش دیگر اقداماتی که برای بیمار در اورژانس انجام میشود، باز کردن راه هوایی و کمک گرفتن از دستگاههای حمایت تنفسی برای بهبود تنفس بیماران است. خصوصا اگر بیمار به دلیل افت هوشیاری یا مشکلات زمینهای، قادر به نفس کشیدن نیست. وصل کردن بیمار به دستگاههای کمک تنفسی و اکسیژن درمانی از ایجاد آسیبهای جدی به اندامها، خصوصا به مغز جلوگیری میکند و از طرفی باعث افزایش سطح هوشیاری بیمار هم میشود.
3. کنترل علائم حیاتی و تثبیت وضعیت بیمار
علائم حیاتی بیمارانی که به دلیل کاهش هوشیاری در بیمارستان بستری میشوند، مدام ارزیابی میشود تا پزشک از تثبیت شرایط بیمار مطمئن شود. ضربان قلب، فشار خون، سطح اکسیژن و میزان پاسخدهی بیمار به محرکات بیرونی، همگی از مواردی است که باید مدام چک شوند. در بیمارانی که همچنان بیهوش هستند، برای جلوگیری از آسپیراسیون، بیمار را به حالت خوابیده قرار میدهند و مدام وضعیت بیمار را چک میکنند.
4.7 (5709 نظر)4.8 (5514 نظر)4.8 (5010 نظر)4.9 (3610 نظر)4.9 (3301 نظر)5 (3152 نظر)4. استفاده از تحریکات لمسی و شنوایی
گاهی اوقات برای برخی از بیماران، از روشهای لمسی برای افزایش سطح هوشیاری بیمار استفاده میکنند. پاسخ به محرکها برای ارزیابی است، نه درمان. انجام این تحریکات حسی خصوصا برای بیمارانی که در حالت اغما هستند، بسیار ضروری و موثر است.
روش های روانی و حمایتی برای تقویت هوشیاری
کارهایی مانند صحبت کردن یک فرد آشنا با فرد بیهوش یا ارتباطات روانی با محیط اطراف، مانند شنیدن یک موسیقی آشنا، همگی از روشهای حمایتی است که میتواند روند بهبودی را سریعتر کند و باعث افزایش سطح هوشیاری بیمار شود.
مراقبت های ویژه در بیمارانی با سطح هوشیاری پایین
بیمارانی که با کاهش شدید سطح هوشیاری مواجه هستند، باید در بخش مراقبتهای ویژه بستری شوند و مدام تحت نظر باشند. بررسی مداوم علائم حیاتی (ضربان قلب، فشار خون و دمای بدن) و نورولوژی بیمار برای تشخیص هر نوع تغییر یا بهبودی ضروری است. در این حین پزشکان با توجه به علت کاهش سطح هوشیاری، از درمانهای تکمیلی مانند اکسیژن درمانی و دارودرمانی هم کمک میگیرند.
در این گروه علاوه بر اقداماتی که برای افزایش سطح هوشیاری بیمار انجام میشود، بررسی عوارض ناشی از کاهش سطح هوشیاری مانند آسپیراسیون تنفسی یا ترومبوز وریدی و پیشگیری از آنها هم ضروری است. انجام این اقدامات از بروز مشکلات جدیتر جلوگیری میکند.
کما و هر آنچه باید درباره آن بدانید.
نتیجه گیری
اینکه چگونه سطح هوشیاری بیمار را بالا ببریم به اقدامات بسیار و حیاتی وابسته است. انجام کمکهای اولیه برای فردی که هوشیاری خود را از دست داده یا بیهوش است، بسیار کمککننده است. با کمک اقدامات مورد نیاز برای افزایش سطح هوشیاری بیمار میتوان از بروز آسیبهای جدی بعدی جلوگیری کرد. با این حال باید همزمان با انجام این کارها، در اسرعوقت با اورژانس تماس بگیرید تا بیمار به موقع تحت مراقبتهای حرفهای قرار بگیرد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!