پرولاکتین بالا یا هایپرپرولاکتینمی چیست؟

خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:

تغییر در چرخه قاعدگی، ترشح شیر بدون بارداری، کاهش میل جنسی یا مشکلات باروری گاهی می‌تواند با یک اختلال هورمونی مرتبط باشد. پرولاکتین بالا یا هایپرپرولاکتینمی یکی از این وضعیت‌ها است که هم در زنان و هم در مردان دیده می‌شود و علت‌های متفاوتی از تغییرات طبیعی بدن تا مصرف دارو، کم‌کاری تیروئید و مشکلات غده هیپوفیز دارد. اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که افزایش پرولاکتین ادامه‌دار باشد یا با علائمی مانند سردرد و تغییر بینایی همراه شود. شناخت نشانه‌ها و علت‌های احتمالی کمک می‌کند نتیجه آزمایش پرولاکتین درست‌تر تفسیر شود و در صورت نیاز بررسی‌های تکمیلی انجام گیرد. در ادامه این مطلب از دکترتو، علائم، علت‌ها، روش‌های تشخیص، درمان و عوارض این وضعیت را مرور می‌کنیم.

هایپرپرولاکتینمی یا پرولاکتین بالا چیست؟

هورمون پرولاکتین بالا یا هایپرپرولاکتینمی به این معنی است که سطح پرولاکتین در خون شما بالاتر از حد طبیعی است. پرولاکتین هورمونی است که از غده هیپوفیز در مغز ترشح می‌شود. نقش اصلی آن در بدن زنان، کمک به رشد بافت پستان و تولید شیر پس از زایمان است. مقدار این هورمون در بارداری و شیردهی به طور طبیعی بالا می‌رود.

شایع‌ترین علت هایپرپرولاکتینمی، شامل بارداری، شیردهی، مصرف بعضی داروها و وجود تومور هیپوفیز مثل پرولاکتینوما است. البته که برخی شرایط سلامتی و حتی مصرف بعضی داروها هم می‌توانند باعث هیپرپرولاکتینمی شود. بالا بودن پرولاکتین در افرادی که باردار یا شیرده نیستند، می‌تواند نشانه یک تغییر هورمونی، مصرف بعضی داروها یا بیماری زمینه‌ای باشد. گاهی هم علت مشخصی پیدا نمی‌شود. پرولاکتین بالا در همه افراد نیاز به درمان ندارد، اما اگر باعث اختلال پریود، ناباروری، ترشح شیر، کاهش میل جنسی، سردرد یا مشکل بینایی شود، باید بررسی شود.

تفاوت بین هایپرپرولاکتینمی و پرولاکتینوما چیست؟

در هایپرپرولاکتینمی مقدار پرولاکتین در خون بالا است. اما پرولاکتینوما یکی از علت‌های هایپرپرولاکتینمی است. به بیان ساده، هر پرولاکتینوما می‌تواند باعث پرولاکتین بالا شود، اما هر پرولاکتین بالایی به معنی پرولاکتینوما نیست. پرولاکتینوما یک تومور خوش خیم (غیر سرطانی) است که در غده هیپوفیز شکل می‌گیرد و باعث تولید بیش از حد پرولاکتین می‌شود. در جدول زیر مقایسه بین هایپرپرولاکتینمی و پرولاکتینوما را مشاهده می‌کنید.

مورد تفاوت	هایپرپرولاکتینمی	پرولاکتینوما
تعریف	سطح پرولاکتین بالاتر از حد طبیعی	تومور خوش‌خیم غده هیپوفیز
محل/ماهیت	وضعیت هورمونی در خون	تومور در غده هیپوفیز
ارتباط با پرولاکتین	می‌تواند علت‌های مختلف داشته باشد	باعث تولید بیش از حد پرولاکتین می‌شود
ارتباط با یکدیگر	هر پرولاکتین بالایی به معنی پرولاکتینوما نیست	می‌تواند باعث هایپرپرولاکتینمی شود

علائم پرولاکتین بالا چیست؟

نشانه‌های پرولاکتین بالا به جنسیت، سن، شدت افزایش هورمون و علت زمینه‌ای بستگی دارد. بعضی افراد هیچ علامتی ندارند و فقط در آزمایش خون متوجه بالا بودن پرولاکتین می‌شوند. در برخی افراد هم علائم به شکل تغییرات قاعدگی، مشکلات باروری، ترشح شیر از سینه، کاهش میل جنسی یا علائم فشاری توده هیپوفیز دیده می‌شود. وجود یکی از این علائم به تنهایی تشخیص قطعی نیست. پزشک معمولاً نتیجه آزمایش پرولاکتین را کنار شرح حال، داروهای مصرفی و آزمایش‌های تکمیلی بررسی می‌کند. شایع‌ترین علائم پرولاکتین بالا عبارت‌اند از:

• نامنظمی یا قطع پریود
• ترشح از پستان بدون بارداری یا شیردهی
• ناباروری یا دیر باردار شدن
• کاهش میل جنسی
• خشکی واژن و درد هنگام رابطه جنسی
• اختلال نعوظ در مردان
• کاهش تستوسترون در مردان
• بزرگ شدن بافت سینه در مردان
• سردرد یا تاری دید در توده‌های بزرگ هیپوفیز
• کاهش تراکم استخوان در موارد طولانی‌مدت

علائم پرولاکتین بالا در زنان

نشانه‌های بالا بودن پرولاکتین در زنان بیشتر روی پریود، تخمک‌گذاری و باروری دیده می‌شود. پرولاکتین بالا می‌تواند ترشح هورمون‌های جنسی را کاهش دهد و باعث شود تخمک‌گذاری منظم انجام نشود. در زنان مجرد هم همین علائم ممکن است دیده شود. مجرد بودن علت پرولاکتین بالا نیست، اما استرس، داروها، کم کاری تیروئید، تنبلی تخمدان یا مشکلات هیپوفیز می‌توانند در هر شرایطی پرولاکتین را بالا ببرند. علائم بالا بودن پرولاکتین در زنان شامل این موارد است:

• پریود نامنظم یا قطع پریود
• ترشح شیر از سینه بدون بارداری
• کاهش میل جنسی
• خشکی واژن
• درد هنگام رابطه جنسی
• مشکل در باردار شدن
• آکنه یا افزایش موهای زائد در برخی افراد
• سردرد یا اختلال دید در صورت بزرگ بودن توده هیپوفیز

علائم پرولاکتین بالا در مردان

پرولاکتین بالا در مردان معمولا دیرتر علائم را نشان می‌دهد، چون نشانه‌ای مانند قطع پریود وجود ندارد. این وضعیت می‌تواند با کاهش تستوسترون همراه شود و روی میل جنسی، نعوظ، انرژی و باروری اثر بگذارد. اگر مردی همزمان با اختلال نعوظ، کاهش میل جنسی و سردردهای جدید روبه‌رو شود، باید بررسی هورمونی و عصبی را جدی‌تر پیگیری کند. علائم بالا بودن پرولاکتین در مردان عبارت‌اند از:

• کاهش میل جنسی
• اختلال نعوظ
• کاهش تعداد اسپرم یا ناباروری
• ژنیکوماستی یا بزرگ شدن بافت سینه
• ترشح از نوک سینه در موارد کمتر شایع
• کاهش موهای بدن یا صورت
• کاهش حجم عضله
• سردرد یا مشکل بینایی در توده‌های بزرگ هیپوفیز

قاعدگی نامنظم داری و فکر می‌کنی به خاطر پرولاکتین بالاست؟

همین حالا با متخصص مشورت کن.

بهترین دکتر زنان و زایمان ایران

پرولاکتین بالا و سرگیجه

سرگیجه علامت مستقیم و شایع پرولاکتین بالا نیست. با این حال، در بعضی افراد ممکن است به علت داروهای درمان‌کننده پرولاکتین بالا، افت فشار، اضطراب، کم‌خونی، مشکلات گوش داخلی یا بیماری‌های دیگر ایجاد شود. اگر سرگیجه با سردرد شدید، تاری دید، دوبینی، ضعف، غش، تهوع شدید یا درد قفسه سینه همراه باشد، نباید آن را فقط به پرولاکتین بالا نسبت داد. در این شرایط بررسی فوری لازم است. اگر سرگیجه بعد از شروع داروی جدید ایجاد شده، زمان شروع علامت و نام دارو را به پزشک اطلاع دهید.

پرولاکتین بالا و لکه بینی

بالا بودن پرولاکتین می‌تواند چرخه قاعدگی را به هم بزند و باعث عقب افتادن یا نامنظم شدن پریود شود. لکه بینی هم ممکن است در زمینه اختلالات هورمونی دیده شود، اما علامت اختصاصی پرولاکتین بالا نیست. لکه بینی می‌تواند علت‌های دیگری هم داشته باشد، مانند بارداری، پولیپ، فیبروم، عفونت، تغییرات دهانه رحم، مصرف قرص‌های هورمونی یا اختلالات تیروئید. اگر لکه بینی تکرار شود، بعد از رابطه جنسی رخ دهد، با درد لگن همراه باشد یا خونریزی شدید ایجاد کند، مراجعه به متخصص زنان ضروری است.

پرولاکتین بالا و خشکی واژن

خشکی واژن می‌تواند یکی از علائم پرولاکتین بالا در زنان باشد. وقتی پرولاکتین بالا بماند، ممکن است سطح استروژن کاهش پیدا کند. پایین آمدن استروژن باعث خشکی واژن، درد هنگام رابطه جنسی و کاهش میل جنسی می‌شود. خشکی واژن همیشه به پرولاکتین بالا مربوط نیست. شیردهی، یائسگی، بعضی داروها، استرس، عفونت و بیماری‌های پوستی هم می‌توانند چنین علامتی ایجاد کنند. اگر خشکی واژن با قطع یا نامنظمی پریود و ترشح شیر از سینه همراه باشد، بررسی پرولاکتین اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

سردرد و پرولاکتین بالا

رولاکتین بالا و سردرد می‌توانند همراه هم باشند، به‌ویژه زمانی که علت آن توده بزرگ در ناحیه هیپوفیز باشد. این توده ممکن است به بافت‌های اطراف فشار بیاورد و باعث سردرد، تاری دید، کاهش میدان دید یا دوبینی شود. هر سردردی نشانه تومور نیست. اما سردرد جدید و پیشرونده، سردرد همراه با اختلال بینایی، تهوع شدید، بی‌حالی شدید یا تغییر سطح هوشیاری نیاز به بررسی جدی دارد. در افراد دارای پرولاکتین بسیار بالا، پزشک ممکن است ام آر آی سر را برای بررسی هیپوفیز درخواست کند.

علت پرولاکتین بالا	نشانه‌های همراه پرولاکتین بالا	اقدام معمول
بارداری و شیردهی	افزایش طبیعی پرولاکتین	تفسیر بر اساس شرایط فرد
استرس، ورزش شدید یا تحریک سینه	افزایش خفیف و موقت	تکرار آزمایش در شرایط مناسب
بعضی داروها	نامنظمی پریود، ترشح شیر، کاهش میل جنسی	بررسی داروها، بدون قطع خودسرانه
کم کاری تیروئید	خستگی، افزایش وزن، سرمایی بودن، اختلال پریود	آزمایش تیروئید و درمان علت
تنبلی تخمدان	نامنظمی پریود، آکنه، موهای زائد	بررسی همزمان تخمدان و هورمون‌ها
پرولاکتینوما	ترشح شیر، ناباروری، سردرد، اختلال دید	آزمایش تکمیلی و ام آر آی در صورت نیاز
بیماری کلیه یا کبد	علائم عمومی بیماری زمینه‌ای	درمان و پیگیری بیماری اصلی

پرولاکتین بالا نشانه چیست؟

بالا بودن هورمون پرولاکتین نشانه یک علت واحد نیست. این وضعیت ممکن است طبیعی، دارویی، هورمونی یا ناشی از بیماری باشد. بارداری و شیردهی می‌توانند پرولاکتین را به طور طبیعی بالا ببرند. استرس، ورزش شدید، تحریک سینه و برخی داروها هم ممکن است باعث افزایش موقت شوند.

در موارد دیگر، بالا بودن هورمون پرولاکتین می‌تواند نشانه کم کاری تیروئید، تنبلی تخمدان، بیماری کلیه، بیماری کبد، مشکلات هیپوفیز یا پرولاکتینوما باشد. پرولاکتینوما یک توده خوش‌خیم در هیپوفیز است که پرولاکتین تولید می‌کند. هم در زنان و هم در مردان، بیماری مزمن کلیه و کم کاری تیروئید هر دو می‌توانند منجر به افزایش سطح پرولاکتین شوند. جدول زیر دید سریع‌تری از ارتباط علت‌ها و علائم می‌دهد.

پرولاکتین بالا در زنان نشانه چیست؟

دلیل بالا بودن پرولاکتین در زنان معمولا نشانه اختلال در محور هورمونی مغز، تخمدان و غدد درون‌ریز است. این وضعیت می‌تواند تخمک‌گذاری را مختل کند و باعث پریودهای نامنظم، قطع پریود، ناباروری، خشکی واژن یا ترشح شیر از سینه شود. علت بالا بودن پرولاکتین در زنان ممکن است بارداری، شیردهی، استرس، مصرف داروهای خاص، کم کاری تیروئید، تنبلی تخمدان، پرولاکتینوما یا بیماری‌های کلیه و کبد باشد. پزشک معمولا قبل از شروع درمان، احتمال بارداری، داروهای مصرفی، آزمایش تیروئید و گاهی ام آر آی هیپوفیز را بررسی می‌کند.

پرولاکتین بالا در مردان نشانه چیست؟

بالا بودن پرولاکتین در مردان می‌تواند نشانه کاهش اثر تستوسترون یا اختلال در عملکرد هیپوفیز باشد. این مشکل ممکن است با کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، ناباروری، کاهش موهای بدن، بزرگ شدن سینه یا کاهش انرژی همراه شود. علت پرولاکتین بالا در مردان می‌تواند مصرف داروهای ضدروان‌پریشی، داروهای ضدافسردگی، داروهای فشار خون، داروهای ضدتهوع، مواد مخدر، کم کاری تیروئید، بیماری کلیه یا پرولاکتینوما باشد. چون مردان معمولا دیرتر متوجه علائم می‌شوند، هر نوع علامتی مثل سردرد یا تغییر بینایی در کنار علائم جنسی باید زودتر بررسی شود.

متن انگلیسی:
Both men and women have small amounts of prolactin in their blood normally. Prolactin levels are controlled by other hormones called prolactin inhibiting factors (PIFs), such as dopamine. During pregnancy, prolactin levels go up.
ترجمه فارسی:
هم زنان و هم مردان به‌طور طبیعی مقادیر کمی پرولاکتین در خون خود دارند. سطح پرولاکتین توسط هورمون‌های دیگری که به آن‌ها «عوامل مهارکننده پرولاکتین» (PIFs) گفته می‌شود، کنترل می‌شود؛ یکی از این عوامل دوپامین است. در دوران بارداری، سطح پرولاکتین افزایش پیدا می‌کند.

به نقل از وب‌سایت reproductivefacts

چه چیزهایی باعث بالا رفتن پرولاکتین میشود؟

علت پرولاکتین بالا همیشه جدی نیست، اما باید دقیق بررسی شود. پرولاکتین به خواب، استرس، بارداری، شیردهی، تحریک سینه، بعضی غذاها و داروها حساس است. به همین دلیل گاهی یک آزمایش غیرطبیعی با تکرار درست، طبیعی می‌شود. قطع خودسرانه دارو برای پایین آوردن پرولاکتین خطرناک است. اگر دارو علت احتمالی باشد، پزشک می‌تواند تغییر دارو، کاهش دوز یا جایگزینی را با توجه به شرایط بیماری اصلی بررسی کند. دلایل بالا بودن پرولاکتین عبارت‌اند از:

• بارداری و شیردهی
• استرس جسمی یا روانی
• ورزش سنگین پیش از آزمایش
• تحریک یا معاینه اخیر سینه
• مصرف بعضی داروهای اعصاب و روان، ضدتهوع، حاوی استروژن، داروهای فشار خون و داروهای اپیوئیدی
• کم کاری تیروئید
• تنبلی تخمدان
• بیماری مزمن کلیه و کبد
• زونا، آسیب یا جراحی قفسه سینه
• پرولاکتینوما و افزایش ماکروپرولاکتین
• توده‌های دیگر اطراف هیپوفیز

آیا استرس باعث بالا رفتن پرولاکتین میشود؟

بله، استرس جسمی یا روانی می‌تواند پرولاکتین را به طور موقت بالا ببرد. درد، اضطراب، کم‌خوابی، ورزش شدید، بیماری حاد و حتی شرایط سخت نمونه‌گیری خون ممکن است روی نتیجه آزمایش اثر بگذارند. استرس معمولاً افزایش شدید و پایدار ایجاد نمی‌کند. اگر پرولاکتین در آزمایش اول کمی بالا باشد، پزشک ممکن است تکرار آزمایش را در صبح، چند ساعت بعد از بیدار شدن و در شرایط آرام توصیه کند. اگر در آزمایش‌های بعدی نیاز مقدار پرولاکتین بالا ماند باید بررسی دقیق‌تری انجام دهید.

آیا تنبلی تخمدان باعث بالا رفتن پرولاکتین میشود؟

تنبلی تخمدان یا سندرم تخمدان پلی کیستیک می‌تواند با پرولاکتین بالا همراه شود، اما هر فرد مبتلا به تنبلی تخمدان پرولاکتین بالا ندارد. از طرف دیگر، پرولاکتین بالا می‌تواند علائمی شبیه تنبلی تخمدان ایجاد کند، مانند نامنظمی پریود، ناباروری، آکنه یا تغییرات هورمونی. سطوح بالای پرولاکتین مانع از تولید طبیعی هورمون‌هایی مانند استروژن و پروژسترون می‌شود. این اتفاق آزاد شدن تخمک از تخمدان را متوقف می‌کند و باعث پریودهای نامنظم یا پریود نشدن می‌شود.

متن انگلیسی:
The only known risk factor for hyperprolactinemia is having multiple endocrine neoplasia (MEN) type 1 (MEN1). MEN1 is an inherited condition that can cause prolactinoma.
ترجمه متن فارسی:
تنها عامل خطر شناخته‌شده برای هایپرپرولاکتینمی، ابتلا به نئوپلازی چندگانه غدد درون‌ریز نوع ۱ (MEN1) است. MEN1 یک بیماری ارثی است که می‌تواند باعث ایجاد پرولاکتینوما شود.

به نقل از وب‌سایت my.clevelandclinic

کم کاری تیروئید و پرولاکتین بالا چه ارتباطی با هم دارند؟

کم‌کاری تیروئید می‌تواند باعث بالا رفتن پرولاکتین شود. وقتی هورمون‌های تیروئید کاهش می‌یابند، مغز برای تحریک تیروئید پیام‌های هورمونی بیشتری می‌فرستد. این پیام‌ها می‌توانند ترشح پرولاکتین را هم افزایش دهند. در این حالت، ممکن است فرد علاوه بر پرولاکتین بالا دچار خستگی، خواب‌آلودگی، سرمایی بودن، خشکی پوست، یبوست، افزایش وزن یا نامنظمی پریود شود. اگر علت اصلی کم کاری تیروئید باشد، درمان تیروئید می‌تواند به طبیعی شدن پرولاکتین کمک کند.

راه تشخیص هایپرپرولاکتینمی چیست؟

هایپرپرولاکتینمی معمولا بر اساس علائم و شرح حال بیمار و همچنین معاینه فیزیکی تشخیص داده می‌شود. آزمایش خون برای تشخیص سطح پرولاکتین در خون تجویز می‌شود. اگر آزمایش خون سطح غیر طبیعی را نشان دهد، پزشکان ممکن است آزمایش خون را تکرار کنند. با این تکرار  مطمئن خواهند شد که مصرف دارو علت آن نیست. مطالعات تصویربرداری، مانند تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) از مغز هم ممکن است برای تشخیص تجویز شوند.

وقتی فردی با نامنظمی پریود مراجعه می‌کند، پزشک ممکن است همزمان پرولاکتین، تیروئید، هورمون‌های تخمدانی و گاهی سونوگرافی را بررسی کند. تشخیص درست مهم است، چون درمان پرولاکتین بالا با درمان تنبلی تخمدان یکسان نیست. مراحل رایج بررسی پرولاکتین بالا شامل این موارد است:

• آزمایش پرولاکتین خون
• تکرار آزمایش در صبح یا بعد از ناشتا بودن، در صورت نیاز
• تست بارداری در افراد در سن باروری
• آزمایش تیروئید
• بررسی عملکرد کلیه و کبد
• بررسی داروهای مصرفی
• بررسی ماکروپرولاکتین در بعضی موارد
• ام آر آی هیپوفیز در صورت شک به توده
• بررسی میدان دید در توده‌های بزرگ یا علائم چشمی

ازمایش پرولاکتین بالا نشانه چیست؟

بالا بودن پرولاکتین در نتایج آزمایش خون مشخص می‌شود. به همین خاطر یکی از روش‌های تشخیصی هایپرپرولاکتینمی، انجام آزمایش خون است. آزمایش پرولاکتین بالا نشان می‌دهد که مقدار این هورمون در زمان نمونه‌گیری بیشتر از محدوده مورد انتظار بوده است. این نتیجه به تنهایی علت را مشخص نمی‌کند. پرولاکتین ممکن است به دلیل استرس، ورزش اخیر، تحریک سینه، غذای پرپروتئین، دارو، بارداری، کم کاری تیروئید یا بیماری هیپوفیز بالا برود.

به طور کلی، عددهای خفیف‌تر بیشتر با علت‌های موقت، دارویی یا هورمونی دیده می‌شوند. عددهای بسیار بالا احتمال پرولاکتینوما را بیشتر می‌کنند، اما باز هم تشخیص قطعی فقط با عدد آزمایش نیست. پزشک ممکن است آزمایش را تکرار کند و بر اساس علائم، آزمایش‌های دیگر یا ام آر آی را درخواست دهد. نتیجه آزمایش در هر آزمایشگاه ممکن است کمی تفاوت داشته باشد. به همین دلیل تفسیر عدد پرولاکتین باید با محدوده مرجع همان آزمایشگاه و شرایط فرد انجام شود.

مشکل ناباروریت به خاطر اختلالات هورمونیه؟ از متخصص کمک بگیر.

بهترین دکتر ناباروری ایران

ام ار ای سر برای پرولاکتین بالا

آزمایش ام آر آی برای پرولاکتین بالا زمانی درخواست می‌شود که پزشک به مشکل در غده هیپوفیز شک کند. این تصویربرداری می‌تواند وجود پرولاکتینوما یا توده‌های دیگر اطراف هیپوفیز را بررسی کند. ام آر آی برای همه افراد با افزایش خفیف پرولاکتین لازم نیست. اگر پرولاکتین خیلی بالا باشد، فرد سردرد جدید داشته باشد، دچار تاری دید یا کاهش میدان دید شود یا علت دارویی و هورمونی واضحی پیدا نشود، ام آر آی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. در بعضی افراد، آزمایش میدان بینایی هم برای بررسی فشار توده روی مسیر بینایی انجام می‌شود.

درمان هایپرپرولاکتینمی چیست؟

خوشبختانه، هیپرپرولاکتینمی اغلب با دارو، جراحی (در مورد تومور) یا اقدامات دیگر قابل درمان است. درمان بر اساس علت و علائم بیماری و همچنین شرایط هر بیمار توسط پزشک مشخص می‌شود. اگر پرولاکتین کمی بالا باشد و فرد علامتی نداشته باشد، ممکن است فقط پیگیری و تکرار آزمایش کافی باشد. درصورتی‌که مصرف دارویی خاص علت احتمالی پرولاکتین باشد، پزشک جایگزینی دارو را بررسی می‌کند. اگر پرولاکتین بالا بهه دلیل کم کاری تیروئید باشد، درمان تیروئید در اولویت قرار می‌گیرد.

در پرولاکتینوما یا افزایش علامت‌دار پرولاکتین، تجویز داروهای آگونیست دوپامین بررسی می‌شوند. این داروها اثر دوپامین را تقلید می‌کنند و می‌توانند پرولاکتین را پایین بیاورند. همچنین در بسیاری از موارد اندازه توده را کاهش می‌دهند. دو داروی مورد تایید FDA برای درمان هایپرپرولاکتینمی، کابرگولین و بروموکریپتین (پارلودل) هستند. کابرگولین ممکن است در کاهش سطح پرولاکتین بهتر از بروموکریپتین باشد. همچنین عوارض جانبی کمتری ایجاد می‌کند. روش‌های درمانی پرولاکتین بالا شامل موارد زیر است:

• پیگیری بدون درمان در موارد خفیف و بدون علامت
• درمان کم کاری تیروئید، بیماری کلیه یا بیماری کبد در صورت وجود
• تغییر دارو با تصمیم پزشک
• مصرف داروهای آگونیست دوپامین مانند کابرگولین یا بروموکریپتین
• جراحی در موارد مقاوم به دارو، عدم تحمل دارو یا فشار توده روی بینایی
• پرتودرمانی در موارد نادر و مقاوم

متن انگلیسی:
Vitamin B6 may be a viable treatment option for antipsychotic-induced hyperprolactinemia
ترجمه متن:
ویتامین B6 ممکن است یک گزینه درمانی مناسب برای هیپرپرولاکتینمی ناشی از آنتی سایکوتیک‌ها باشد.

به نقل از سایت thecarlatreport

پرولاکتین بالا چه عوارضی دارد؟

عوارض بالا بودن پرولاکتین بیشتر زمانی دیده می‌شود که این هورمون برای طولانی‌مدت بالا باشدیا علت آن توده بزرگ هیپوفیز باشد. مهم‌ترین عوارض هایپرپرولاکتینمی شامل اختلال باروری، کاهش هورمون‌های جنسی، کاهش تراکم استخوان و مشکلات بینایی است. شدت عوارض در همه افراد یکسان نیست. گاهی درمان علت اصلی، بسیاری از عوارض را کنترل می‌کند و باروری یا نظم پریود بهبود پیدا می‌کند. عوارض احتمالی پرولاکتین بالا عبارت‌اند از:

• بی‌نظمی قاعدگی
• ترشح شیر از سینه
• ناباروری
• کاهش میل جنسی
• خشکی واژن و درد هنگام رابطه جنسی
• اختلال نعوظ
• کاهش تستوسترون
• کاهش تعداد اسپرم
• کاهش تراکم استخوان
• سردرد و اختلال دید در توده‌های بزرگ
• کاهش هورمون‌های دیگر هیپوفیز در برخی افراد

عوارض پرولاکتین بالا در زنان چیست؟

پرولاکتین بالا در زنان بیشتر با تخمک‌گذاری، پریود و سطح استروژن ارتباط دارد. وقتی پرولاکتین بالا می‌ماند، ممکن است تخمک‌گذاری به هم بخورد و پریود نامنظم یا قطع شود. همین موضوع می‌تواند باردار شدن را سخت‌تر کند. در زنان مجرد، نگرانی اصلی معمولا نامنظمی پریود، ترشح شیر و سلامت هورمونی است. درمان زودتر می‌تواند از ادامه اختلال چرخه قاعدگی و کاهش استروژن جلوگیری کند. عوارض بالا بودن پرولاکتین در زنان و زنان مجرد شامل این موارد است:

• ناباروری
• کاهش میل جنسی
• نامنظمی یا قطع پریود
• لکه بینی یا تغییر الگوی خونریزی
• ناباروری یا تاخیر در بارداری
• خشکی واژن
• درد هنگام رابطه جنسی
• ترشح شیر از سینه
• کاهش تراکم استخوان در موارد طولانی‌مدت
• سردرد
• درد سینه
• گالاکتوره
• گرگرفتگی
• پوکی استخوان
• PMS شدید

عارضه	زنان	مردان
کاهش میل جنسی	دارد	دارد
ناباروری	دارد; تأخیر در بارداری	دارد
اختلال قاعدگی	نامنظمی یا قطع پریود; لکه‌بینی یا تغییر الگوی خونریزی	نامشخص
اختلال عملکرد جنسی	خشکی واژن; درد هنگام رابطه جنسی	اختلال نعوظ
تغییرات پستان	ترشح شیر; درد سینه; گالاکتوره	بزرگ شدن بافت سینه
تغییر هورمون‌های جنسی	کاهش استروژن	کاهش تستوسترون
اختلال باروری اختصاصی	اختلال تخمک‌گذاری	کاهش تعداد یا کیفیت اسپرم
تغییرات بدنی	گرگرفتگی; PMS شدید	کاهش انرژی و توده عضلانی; کاهش موهای بدن یا صورت
کاهش تراکم استخوان	کاهش تراکم استخوان; پوکی استخوان	کاهش تراکم استخوان
عوارض توده بزرگ هیپوفیز	سردرد; اختلال دید	سردرد; تاری دید; کاهش میدان دید

پرولاکتین بالا و پریود نشدن

سطوح بالای پرولاکتین با تولید طبیعی سایر هورمون‌ها مانند استروژن و پروژسترون تداخل ایجاد می‌کند. این موضوع می‌تواند تخمک گذاری (آزاد شدن تخمک از تخمدان) را تغییر داده یا متوقف کند. همچنین می‌تواند به پریودهای نامنظم یا قطع پریود منجر شود. 

ایا پرولاکتین بالا باعث سقط میشود؟

پرولاکتین بالا می‌تواند با اختلال تخمک‌گذاری و مشکل در باردار شدن همراه شود. درباره اینکه پرولاکتین بالا باعث سقط شود، شواهد قطعی و یکسان نیست. در برخی مطالعات، پرولاکتین بالا با سقط‌های مکرر مرتبط بوده است، اما این موضوع برای همه افراد صدق نمی‌کند. اگر فردی سابقه سقط مکرر دارد و پرولاکتین او هم بالا است، بهتر است بررسی کامل باروری انجام شود. در این بررسی فقط مقدار پرولاکتین مهم نیست بلکه تیروئید، رحم، تخمدان، ژنتیک، انعقاد خون، سن و عوامل مردانه هم باید بررسی شوند.

ایا پرولاکتین بالا باعث ناباروری میشود؟

بله، پرولاکتین بالا می‌تواند باعث ناباروری شود. پرولاکتین با جلوگیری از تخمک گذاری بر باروری زنان تاثیر می‌گذارد. به همین دلیل مادران در دوران شیردهی ممکن است پریود نشود. با این حال، برخی از زنان ممکن است با وجود قرار نداشتن در دوران شیردهی سطوح بالایی از پرولاکتین داشته باشند که این موضوع می‌تواند منجر به ناباروری شود.

پرولاکتین بالا در مردان هم می‌تواند با کاهش تستوسترون، کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ و کاهش کیفیت اسپرم همراه شود. این نوع ناباروری در بسیاری از موارد قابل درمان است. وقتی علت هایپرپرولاکتینمی مشخص شود و پرولاکتین به محدوده مناسب برگردد، تخمک‌گذاری یا عملکرد جنسی ممکن است بهتر شود. البته نتیجه درمان به علت اصلی، سن، وضعیت تخمدان، وضعیت اسپرم و دیگر عوامل باروری بستگی دارد.

عوارض پرولاکتین بالا در بارداری

به طور طبیعی پرولاکتین در بارداری، افزایش می‌یابد. بنابراین بالا بودن پرولاکتین در بارداری به تنهایی غیرطبیعی نیست. نگرانی اصلی زمانی است که فرد قبل از بارداری پرولاکتینوما، به‌ویژه توده بزرگ هیپوفیز، داشته باشد. در بارداری، افزایش استروژن می‌تواند باعث رشد برخی توده‌های هیپوفیز شود. اگر توده بزرگ شود، ممکن است سردرد، تاری دید یا کاهش میدان دید ایجاد کند. افرادی که سابقه پرولاکتینوما دارند، بهتر است پیش از بارداری برنامه درمان و پیگیری را با پزشک مشخص کنند.

آیا پرولاکتین بالا باعث چاقی میشود؟

داده‌ها نشان می‌دهند که سطح پرولاکتین بسیار بالا با افزایش چاقی و اختلالات متابولیک مانند دیس لیپیدمی، عدم تحمل گلوکز و مقاومت به انسولین ارتباط دارد. بسیاری از این اختلالات با نرمال سازی سطوح پرولاکتین با آگونیست‌های دوپامین بهبود می‌یابند. پرولاکتین بالا می‌تواند در بعضی افراد با افزایش وزن یا سخت‌تر شدن کنترل وزن همراه باشد، اما چاقی علامت اختصاصی آن نیست.

عوامل زیادی مانند رژیم غذایی، کم‌تحرکی، کم کاری تیروئید، تنبلی تخمدان، داروهای اعصاب و روان، خواب ناکافی و استرس روی وزن اثر می‌گذارند. اگر اضافه وزن همراه با نامنظمی پریود، ترشح شیر، کاهش میل جنسی یا خستگی شدید باشد، بررسی هورمونی منطقی است. با این حال، نباید هر افزایش وزنی را به پرولاکتین بالا نسبت داد.

آیا پرولاکتین بالا باعث ریزش مو میشود؟

ریزش مو علامت اصلی و مستقیم پرولاکتین بالا نیست، اما ممکن است به طور غیرمستقیم با آن همراه شود. پرولاکتین بالا می‌تواند چرخه هورمون‌های جنسی را تغییر دهد. از طرف دیگر، علت‌های همراه مانند کم کاری تیروئید، تنبلی تخمدان، استرس یا بعضی داروها هم می‌توانند ریزش مو ایجاد کنند. اگر ریزش مو با پریود نامنظم، آکنه، موهای زائد، ترشح شیر از سینه یا خستگی شدید همراه باشد، بهتر است بررسی هورمونی انجام شود. درمان درست به علت ریزش مو بستگی دارد، نه فقط به عدد پرولاکتین.

عوارض پرولاکتین بالا در مردان چیست؟

عوارض پرولاکتین بالا در مردان بیشتر با کاهش تستوسترون و اختلال عملکرد جنسی مرتبط است. مردان ممکن است دیرتر متوجه مشکل شوند، چون نشانه آشکاری مانند نامنظمی پریود ندارند. همین تاخیر می‌تواند باعث بزرگ‌تر شدن توده هیپوفیز قبل از تشخیص شود. اگر علائم جنسی با سردرد یا تغییر بینایی همراه شود، بررسی هیپوفیز اهمیت بیشتری دارد. عوارض بالا بودن پرولاکتین در مردان شامل این موارد است:

• کاهش میل جنسی
• اختلال نعوظ
• ناباروری
• کاهش تعداد یا کیفیت اسپرم
• بزرگ شدن بافت سینه
• کاهش انرژی و توده عضلانی
• کاهش موهای بدن یا صورت
• کاهش تراکم استخوان
• سردرد، تاری دید یا کاهش میدان دید در توده‌های بزرگ

راه های پیشگیری از هایپرپرولاکتینمی چیست؟

متأسفانه نمی‌توان هیچ کاری برای جلوگیری از ابتلا به هایپرپرولاکتینمی انجام داد. تنها عامل خطر شناخته شده یک بیماری ارثی (منتقل شونده از طریق والدین) به نام نئوپلازی غدد درون‌ریز متعدد (MEN) نوع ۱ است. اگر یکی از بستگان درجه یک (خواهر یا والدین) به این بیماری مبتلا هستند بهتر است آزمایش ژنتیک را برای احتمال ابتلا به این بیماری انجام دهید. این کار به غربالگری و تشخیص ابتلا به هایپرپرولاکتینمی در مراحل اولیه آن کمک می‌کند. برای پیشگیری از عوارض پرولاکتین بالا می‌توانید این کارها را انجام دهید.

همه موارد هایپرپرولاکتینمی قابل پیشگیری نیستند. برای مثال، نمی‌توان همیشه از پرولاکتینوما یا علت‌های ناشناخته جلوگیری کرد. با این حال، چند کار می‌تواند خطر تشخیص دیرهنگام و عوارض را کمتر کند. هدف از پیشگیری، بیشتر تشخیص زودتر و جلوگیری از عوارض است. اگر علت دارویی یا تیروئیدی زود پیدا شود، درمان ساده‌تر خواهد بود. راه‌های کمک‌کننده عبارت‌اند از:

• قطع نکردن داروهای اعصاب، فشار خون یا ضدتهوع بدون نظر پزشک
• اطلاع دادن درباره ترشح شیر، اختلال پریود یا کاهش میل جنسی
• درمان و پیگیری کم کاری تیروئید
• بررسی علت نامنظمی پریود به جای مصرف خودسرانه دارو
• پیگیری سردرد جدید یا اختلال بینایی
• انجام آزمایش در شرایط مناسب، دور از استرس و ورزش شدید
• پیگیری دوره‌ای در افراد دارای سابقه پرولاکتینوما

راهنمای مراجعه به متخصص برای هایپرپرولاکتینمی

پرولاکتین بالا می‌تواند به‌دلایلی مثل پرولاکتوما، کم‌کاری تیروئید یا برخی داروها رخ دهد و روی باروری، قاعدگی و میل جنسی اثر بگذارد. تشخیص دقیق با آزمایش خون و در صورت لزوم MRI انجام می‌شود و درمان معمولاً با آگونیست‌های دوپامین (کابرگولین/بروموکریپتین) یا جراحی در موارد خاص است. برای اطلاع بیشتر درباره هایپرپرولاکتینمی می توانید از بهترین دکتر زنان و زایمان ایران یا بهترین دکتر غدد و متابولیسم ایران نوبت بگیرید.
در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان در شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید:

• دکتر زنان کرج
• دکتر زنان تهران
• دکتر غدد کرج
• دکتر غدد تهران

پزشکان پیشنهادی

۴.۸ (۵۳۹۳ نظر)

دکتر مهدی قاضی

تخصص اورولوژی

نوبت بگیرید

۴.۸ (۱۰۸۶ نظر)

دکتر هادی ملکی

تخصص اورولوژی

نوبت بگیرید

۴.۷ (۱۰۷۷ نظر)

دکتر عاطفه خضری

تخصص زنان و زایمان

نوبت بگیرید

۴.۷ (۱۰۷۴ نظر)

دکتر محمدحسن دهقانی فیروزآبادی

فلوشیپ اورولوژی کودکان

نوبت بگیرید

۴.۷ (۹۰۹ نظر)

دکتر آزاده نبی زاده بابکی

تخصص زنان و زایمان

نوبت بگیرید

۴.۵ (۷۸۵ نظر)

دکتر سید محمدحسین بحرالعلومی

تخصص اورولوژی

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

پرولاکتین بالا یا هایپرپرولاکتینمی یک اختلال هورمونی است که می‌تواند از یک علت موقت ساده تا مشکل هیپوفیز ایجاد شود. این وضعیت در زنان بیشتر با نامنظمی پریود، ترشح شیر، ناباروری و خشکی واژن دیده می‌شود. در مردان هم می‌تواند باعث کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ، ناباروری و گاهی بزرگ شدن سینه شود. بالا بودن پرولاکتین همیشه خطرناک نیست، اما اگر علامت‌دار باشد یا در آزمایش تکراری بالا بماند، باید علت آن مشخص شود. از آنجایی که هایپرپرولاکتینمی عوارض جدی از جمله ناباروری را به همراه دارد، تشخیص و درمان آن در زمان مناسب اهمیت زیادی دارد. درمان به علت بستگی دارد و ممکن است شامل پیگیری، درمان تیروئید، تغییر دارو، داروهای پایین‌آورنده پرولاکتین یا در موارد محدود جراحی باشد.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!