بالا بودن طولانی‌مدت پرولاکتین می‌تواند فراتر از تغییرات هورمونی، بخش‌های مختلف سلامت بدن را تحت تاثیر قرار دهد. این وضعیت در زنان ممکن است باعث اختلال در قاعدگی، کاهش تخمک‌گذاری و مشکلات باروری شود و در مردان با کاهش میل جنسی، اختلال نعوظ و افت تستوسترون همراه باشد. عوارض پرولاکتین بالا در صورت تداوم و درمان‌نشدن، ممکن است به کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان منجر شود. در مواردی هم که افزایش هورمون ناشی از توده هیپوفیز باشد، فشار بر ساختارهای اطراف می‌تواند مشکلات بینایی ایجاد کند. در ادامه این مطلب از دکترتو، با مهم‌ترین عوارض و خطرات کوتاه‌مدت و بلندمدت پرولاکتین بالا آشنا می‌شویم.
شایع‌ترین عوارض پرولاکتین بالا چیست؟
درصورتی‌که میزان هورمون پرولاکتین در مردان یا زنانی که باردار نیستند، بیش از حد افزایش یافت، معمولا نشان‌دهنده یک بیماری زمینه‌ای است که باید موردتوجه قرار بگیرد. خطر پرولاکتین بالا که به آن هایپرپرولاکتینمی هم می‌گویند، عمدتا شامل موارد زیر می‌شود:
- ناباروری
- دوره‌های قاعدگی نامنظم یا قطع قاعدگی
- علائم شبیه یائسگی از جمله گرگرفتگی و خشکی واژن
- تولید غیرارادی شیر مادر (گالاکتوره)
- سردرد یا تغییر در بینایی (در صورت وجود تومور در غده هیپوفیز)
- کاهش توده استخوانی
- کاهش میل جنسی
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
Hyperprolactinemia affects less than 1% of the general population. Women are more likely to have the condition than men.
ترجمه فارسی:
هایپرپرولاکتینمی کمتر از ۱ درصد از جمعیت عمومی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. احتمال ابتلای زنان به این عارضه بیشتر از مردان است.
۱. آیا پرولاکتین بالا باعث پوکی‌استخوان می‌شود؟
هنگامی که سطح پرولاکتین برای مدتی طولانی بالا می‌ماند، ترشح طبیعی هورمون آزادکننده گنادوتروپین در مغز سرکوب می‌شود. این سرکوب، یک اثر دومینویی ایجاد می‌کند و نتیجه آن افت شدید استروژن در زنان و تستوسترون در مردان است. ازآنجاکه این هورمون‌های جنسی برای حفظ سلامت و استحکام استخوان‌ها حیاتی هستند، فقدان آن‌ها باعث می‌شود بدن بافت استخوانی را سریع‌تر از حالت معمول تخریب کند و در نتیجه تراکم مواد معدنی استخوان کاهش یابد و روند پوکی استخوان شدت یابد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت incitefulmed
While both men and women can experience bone loss from hyperprolactinemia, men are considered to be at a particularly high risk.
ترجمه فارسی:
اگرچه هم مردان و هم زنان ممکن است بر اثر هایپرپرولاکتینمی دچار تحلیل استخوان شوند اما مردان در معرض خطر به‌مراتب بالاتری قرار دارند.
۲. سردرد از عوارض پرولاکتین بالا است؟
بیشتر کسانی که سطح پرولاکتین خون آن‌ها افزایش می‌یابد، خطر پرولاکتین بالا معمولا خستگی، کاهش انرژی و از همه مهم‌تر، عوارض مرتبط با اختلالات غده هیپوفیز است. در نتیجه گاهی اوقات یکی از عوارض هایپرپرولاکتینمی، سردردهای مداوم و مبهم است. علت سردرد می‌تواند تومورهای هیپوفیز و سطح پایین استروژن ناشی از افزایش سطح پرولاکتین باشد. سردردهای ناشی از تومور هیپوفیز معمولا در پیشانی یا پشت چشم‌ها قرار دارند.
۳. آیا پرولاکتین بالا می‌تواند باعث مشکلات بینایی شود؟
در برخی افراد، خطر پرولاکتین بالا، مشکلات بینایی و دوبینی است. این موضوع بیشتر زمانی ایجاد می‌شود که هایپرپرولاکتینمی ناشی از تومورهای غده هیپوفیز باشند. تومورهای غده هیپوفیز می‌توانند به عصب بینایی فشار وارد کنند و باعث بروز مشکلاتی در بینایی، مانند از دست دادن دید محیطی یا دوبینی شوند. اگر دچار این مشکلات هستید، برای بررسی بیشتر به بهترین دکتر مشکلات هیپوفیز ایران مراجعه کنید.
۴. آیا پرولاکتین بالا باعث افزایش وزن می‌شود؟
تغییر وزن ممکن است علل گوناگونی داشته باشد و به‌تنهایی نشانه اختصاصی پرولاکتین بالا نیست. زمانی که پرولاکتین خون افزایش می‌یابد، سطح سایر هورمون‌ها مانند استروژن کم می‌شود.
چنین شرایطی همگی می‌توانند باعث تغییر توده بدنی و افزایش وزن شوند. نکته مهم دیگری که باید به آن توجه کرد اینکه پرولاکتین با دوپامین در مغز مرتبط است و افزایش آن می‌تواند باعث افزایش احساس گرسنگی شود. با افزایش اشتها، افراد افزایش وزن تدریجی را تجربه می‌کنند. برای ارزیابی بهتر به دکتر غدد و متابولیسم تهران یا متخصص در شهر خود، مراجعه کنید.
عوارض پرولاکتین بالا در زنان چیست؟
پرولاکتین بالا در زنان می‌تواند تعادل هورمونی بدن را مختل کند و باعث نامنظمی قاعدگی، قطع پریود، کاهش تخمک‌گذاری و ناباروری شود. کاهش استروژن در اثر افزایش طولانی‌مدت این هورمون ممکن است خشکی واژن، کاهش میل جنسی و در موارد مزمن، کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی استخوان را به دنبال داشته باشد.
همچنین در برخی زنان، ترشح شیر از پستان بدون بارداری یا شیردهی و سردرد یا اختلال بینایی در صورت وجود توده هیپوفیز دیده می‌شود. عوارض پرولاکتین بالا در زنان متاهل نیز می‌تواند شامل اختلال در تخمک‌گذاری، کاهش شانس بارداری و ناباروری باشد.
عوارض بالابودن پرولاکتین در زنان مجرد چیست؟
در بیشتر موارد عوارض پرولاکتین بالا در دختر مجرد شامل بی‌نظمی قاعدگی یا قطع‌شدن پریودی می‌شود. به‌هم‌خوردن تعادل هورمونی و افزایش مشکلات مرتبط با سلامتی عمومی مانند افزایش وزن یا سردرد و مشکلات بینایی، از دیگر عوارض پرولاکتین بالا در دختران است که می‌تواند روی کیفیت زندگی آن‌ها تاثیر بگذارد. در صورت درمان‌نشدن هایپرپرولاکتینمی و بیماری‌های مرتبط با آن، خطر پرولاکتین بالا می‌تواند باعث بروز مشکلات باروری در آینده نیز شود و قدرت باروری‌شان را کاهش دهد.
عوارض پرولاکتین بالا در مردان چیست؟
با وجودی که احتمال بالا رفتن پرولاکتین در مردان نسبت به زنان کمتر است اما این موضوع در خصوص مردان هم صدق می‌کند و این عارضه ممکن است باعث بروز مشکلاتی برای آقایان هم شود. در کل خطر پرولاکتین بالا در مردان از نظر پزشک متخصص یا بهترین دکتر غدد و متابولیسم ایران شامل موارد زیر می‌شود:
- اختلال نعوظ (ED)
- سطح پایین تستوسترون
- بزرگ شدن بافت سینه (ژنیکوماستی)
- کاهش میل جنسی یا ناتوانی جنسی
- ناباروری در مردان
| عارضه | زنان | مردان |
|---|---|---|
| ناباروری | ممکن است باعث کاهش قدرت باروری و ناباروری شود. | ممکن است باعث ناباروری شود. |
| اختلال هورمون‌های جنسی | کاهش سطح استروژن | کاهش سطح تستوسترون |
| مشکلات عملکرد جنسی | خشکی واژن؛ درد هنگام رابطه جنسی | اختلال نعوظ (ED) |
| تغییرات بافت پستان | ترشح غیرارادی شیر از نوک پستان (گالاکتوره) | بزرگ شدن بافت سینه (ژنیکوماستی) |
| کاهش تراکم استخوان | کاهش توده استخوانی (استئوپنی) | کاهش تراکم استخوان و خطر تحلیل استخوان |
| سردرد | سردردهای مداوم؛ گاهی در پیشانی یا پشت چشم‌ها | سردرد مرتبط با تومور هیپوفیز |
| مشکلات بینایی | دوبینی؛ از دست دادن دید محیطی | مشکلات بینایی مرتبط با تومور هیپوفیز |
چه مقدار پرولاکتین خطرناک است؟
بالا بودن پرولاکتین در زنان و مردان زمانی مطرح می‌شود که سطح این هورمون از محدوده مرجع آزمایشگاه بیشتر باشد. مقادیر بالاتر از ۱۰۰ نانوگرم در میلی‌لیتر نیازمند بررسی دقیق‌تر هستند و سطح بالاتر از ۲۰۰ نانوگرم در میلی‌لیتر خطر پرولاکتین بالا را با احتمال وجود پرولاکتینوما (تومور ترشح‌کننده پرولاکتین در هیپوفیز) افزایش می‌دهد.
البته این اعداد به‌تنهایی نشان‌دهنده خطرناک بودن بیماری نیستند و تفسیر نتیجه به علائم، داروهای مصرفی و علت افزایش پرولاکتین بستگی دارد. برای تفسیر سطح پرولاکتین و بررسی علت افزایش آن، می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با متخصص غدد مشورت کنید.
نتیجه گیری
پرولاکتین بالا در صورت تداوم می‌تواند عوارض مختلفی در زنان و مردان ایجاد کند. اختلالات قاعدگی، کاهش تخمک‌گذاری، ناباروری و کاهش میل جنسی از پیامدهای احتمالی آن هستند. در مردان هم ممکن است کاهش تستوسترون، اختلال نعوظ و کاهش کیفیت اسپرم رخ دهد. از دیگر عوارض پرولاکتین بالا می‌توان به کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر پوکی‌استخوان اشاره کرد. اگر افزایش هورمون ناشی از توده هیپوفیز باشد، سردرد و اختلال بینایی هم ممکن است بروز کند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
در بیشتر موارد با درمان علت زمینه‌ای، برخی نشانه‌ها ممکن است بهبود یابند؛ میزان و زمان بهبود به علت بیماری و نوع عارضه بستگی دارد.
این موضوع تا حدود زیادی به علت بالا رفتن پرولاکتین و عامل زمینه‌ای مرتبط با آن بستگی دارد. میزان حساسیت بدن هر کسی به افزایش این هورمون هم متفاوت است و می‌تواند روی زمان بروز عوارض تاثیر بگذارد. اما معمولا پرولاکتین بالا خیلی سریع روی چرخه قاعدگی یا میل جنسی تاثیر می‌گذارد.
بهترین و موثرترین گزینه تشخیص به‌موقع از طریق انجام آزمایش خون و مدیریت عامل زمینه‌ای است. با درمان به‌موقع می‌توان ریسک بروز عوارض جانبی جدی‌تر را کاهش داد یا از بروز عوارض ناراحت‌کننده جلوگیری کرد.
