دیدن عدد پرولاکتین در برگه آزمایش همیشه به‌معنای مشخص بودن وضعیت هورمونی بدن نیست؛ گاهی یک عدد بالاتر از محدوده مرجع، نگرانی ایجاد می‌کند، درحالی‌که ممکن است تحت تاثیر شرایط موقتی قرار گرفته باشد. تفسیر آزمایش پرولاکتین بر اساس میزان هورمون، محدوده طبیعی درج‌شده در آزمایشگاه و شرایطی مانند سن، جنسیت، بارداری و شیردهی انجام میشود. بالا بودن نتیجه می‌تواند درجات مختلفی داشته باشد و پایین بودن آن هم در شرایط خاصی اهمیت پیدا می‌کند. بنابراین، برای درک درست جواب آزمایش باید عدد ثبت‌شده را در کنار وضعیت فرد بررسی کرد. در ادامه این مطلب از دکترتو، با تفسیر نتایج بالا، پایین و طبیعی پرولاکتین آشنا می‌شویم.
تفسیر نتایج آزمایش پرولاکتین چگونه است؟
به جز در دوران بارداری یا شیردهی، سطح پرولاکتین در جریان خون (هم در مردان و هم در زنان) پایین است. شرایط پزشکی مختلفی ممکن است باعث افزایش یا کاهش غیرنرمال سطح این هورمون شود.
گاهی نتایج آزمایش پرولاکتین به طور کاذب بالا یا پایین نشان داده میشود. مقادیر بالا ممکن است ناشی از توده‌های غیرفعال و بی‌خطری به نام ماکروپرولاکتین باشد. نتایج کاذب پایین نیز عمدتاً به دلیل اثر هوک (hook effect)، ناشی از تومورهای بزرگ رخ می‌دهد. معمولا تفسیر نتایج آزمایش پرولاکتین به‌صورت زیر انجام میشود:
- طبیعی (در محدوده مرجع)؛ نشان‌دهنده تولید طبیعی پرولاکتین است.
- کمی بالا یا محدوده مرزی؛ معمولا موقتی است.
- بالا؛ معمولا با یک اختلال جدی به‌خصوص مرتبط با هیپوتالاموس یا هیپوفیز مرتبط است اما پزشک نتیجه را با توجه به مقدار، داروها، شرایط فرد و در صورت لزوم آزمایش تکراری یا بررسی‌های تکمیلی ارزیابی می‌کند.
- به‌شدت بالا؛ نشان‌دهنده هایپرپرولاکتینمی (سطح بالای پرولاکتین) است.
پرولاکتین در آزمایش چقدر باید باشد؟
در تفسیر نتایج آزمایش پرولاکتین محدوده نرمال بر اساس سن، سایر شرایط سلامتی و جنسیت تعیین میشود. معمولا مقادیر نرمال پرولاکتین برای زنان باردار یا کسانی که در دوره شیردهی به سر می‌برند، بین ۸۰ تا ۴۰۰ نانوگرم در میلی‌لیتر است.
برای مردان، جواب آزمایش پرولاکتین نرمال، کمتر از ۲۰ نانوگرم در میلی‌لیتر است و در خصوص زنان غیرباردار، رنج نرمال پرولاکتین در نتیجه آزمایش خون، کمتر از ۲۴ نانوگرم در میلی‌لیتر در نظر گرفته میشود. با این حال تعریف محدوده طبیعی پرولاکتین در آزمایشگاه‌های مختلف متفاوت است.
چه چیزهایی باعث بالا رفتن پرولاکتین میشود؟
تفسیر نتایج آزمایش پرولاکتین توسط پزشک در صورت بالا بودن سطح این هورمون یا هایپرپرولاکتینمی، معمولا بر اساس معیارهای مختلفی انجام میشود. سن، جنسیت و مواردی مانند بارداری یا غیره، همگی روی تفسیر پرولاکتین در آزمایش خون تاثیر دارند.
حدود ۱۰ تا ۲۵ درصد از موارد بالا بودن سطح پرولاکتین نیز ناشی از ماکروپرولاکتینمی است. ماکروپرولاکتین نوعی کمپلکس بزرگ از پرولاکتین و آنتی‌بادی‌هاست که فعالیت زیستی بسیار کمتری نسبت به شکل فعال این هورمون دارد. این ترکیب ممکن است در آزمایش‌های معمول باعث بالا گزارش شدن پرولاکتین شود، درحالی‌که فرد علائم معمول افزایش پرولاکتین را ندارد.
برای تشخیص این وضعیت، پزشک ممکن است آزمایش ماکروپرولاکتین یا اندازه‌گیری پرولاکتین مونومر را برای تفسیر آزمایش ماکرو پرولاکتین درخواست کند تا مشخص شود آیا مقدار شکل فعال هورمون هم افزایش یافته است یا خیر. عوامل مختلفی ممکن است با پرولاکتین بالا در خون مرتبط باشد که مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از:
- بارداری یا شیردهی
- ورزش یا استرس
- خواب ناکافی قبل از آزمایش
- جراحی یا تروما به دیواره قفسه سینه
- مصرف برخی داروها یا مکمل‌ها
- تومور هیپوفیز
- ضایعه نخاعی
- آسیب به سر
- نارسایی مزمن کلیه
- بیماری شدید کبدی (اختلال در تنظیم هیپوتالاموس)
- کم‌کاری تیروئید اولیه
- ماکروپرولاکتین‌ها
متن انگلیسی:
به نقل از سایت ptex
Apart from pregnancy and breastfeeding, levels of prolactin can rise for several reasons. Some are normal and temporary, while others are related to medical conditions or medications.
ترجمه فارسی:
علاوه بر بارداری و شیردهی، سطح پرولاکتین ممکن است به دلایل متعددی افزایش یابد. برخی از این موارد طبیعی و موقتی هستند، در حالی که برخی دیگر به شرایط پزشکی یا مصرف داروها مربوط می‌شوند.
پرولاکتین کمی بالاتر از حد طبیعی چه معنایی دارد؟
در برخی مواقع میزان پرولاکتین تنها کمی از حد نرمال بالاتر است. معمولا برای تفسیر نتایج آزمایش پرولاکتین در این شرایط، بهترین دکتر مشکلات هیپوفیز ایران، سایر علائم و نتایج سایر تست‌ها را نیز بررسی می‌کند. این وضعیت معمولا موقتی است و ممکن است ناشی از استرس، ورزش، وضعیت خواب یا خود فرایند خون‌گیری باشد. همچنین گاهی در اثر مصرف داروها، کم‌کاری تیروئید یا ماکروپرولاکتین‌ها میزان پرولاکتین خون کمی از حد نرمال بیشتر میشود.
پرولاکتین خیلی بالا در آزمایش نشانه چیست؟
در تفسیر نتایج آزمایش پرولاکتین در صورت افزایش سطح این هورمون در خون، بهترین دکتر غدد و متابولیسم ایران میزان افزایش آن نسبت به حد نرمال را در نظر می‌گیرد. پرولاکتین خون بیشتر به دلیل احتمال وجود پرولاکتینوما یا اختلال دیگری که هیپوتالاموس یا غده هیپوفیز را تحت تاثیر قرار می‌دهد، افزایش می‌یابد.
افزایش پرولاکتین، به‌ویژه مقادیر بالاتر از حدود ۲۵۰ نانوگرم در میلی‌لیتر، احتمال وجود پرولاکتینوما را بیشتر می‌کند؛ اما به‌تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست. پزشک باید نتیجه را با توجه به واحد آزمایش، علائم فرد، داروهای مصرفی و سایر علل احتمالی افزایش پرولاکتین بررسی کند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت medlineplus
If your provider thinks you may have a prolactinoma, you may also have an MRI (magnetic resonance imaging) scan to check your pituitary gland for tumors.
ترجمه فارسی:
اگر پزشک شما احتمال می‌دهد که ممکن است به پرولاکتینوما مبتلا باشید، ممکن است لازم باشد برای بررسی وجود تومور در غده هیپوفیز، اسکن ام‌آرآی (تصویربرداری تشدید مغناطیسی) انجام دهید.
سطح پایین پرولاکتین چه نشانه هایی دارد؟
پایین بودن پرولاکتین در برخی موارد می‌تواند با اختلال عملکرد غده هیپوفیز همراه باشد، اما برای تشخیص این مشکل باید سایر هورمون‌های هیپوفیز و علائم فرد هم بررسی شوند. در زنان شیرده، کاهش پرولاکتین ممکن است تولید شیر را مختل کند؛ بااین‌حال، به‌تنهایی به معنای قطع کامل تولید شیر نیست. تفسیر نتایج آزمایش پرولاکتین پایین در مردان نیز معمولا نشان‌دهنده کاهش میل جنسی و مشکلات اختلال نعوظ در آن‌هاست.
تفسیر آزمایش پرولاکتین در زنان چگونه است؟
برای تفسیر آزمایش پرولاکتین در زنان مواردی مانند سن باروری، بارداری یا شیردهی، سن و از همه مهم‌تر مجرد یا متاهل بودن آن‌ها در نظر گرفته میشود. افزایش پرولاکتین در زنان غیرباردار می‌تواند با اختلال تخمک‌گذاری، بی‌نظمی قاعدگی و کاهش باروری همراه باشد. بااین‌حال، این وضعیت لزوما نشانه بیماری تخمدان یا سندرم تخمدان پلی‌کیستیک نیست و برای تشخیص علت آن باید شرایط هورمونی، داروهای مصرفی و عملکرد غده هیپوفیز بررسی شوند. برای ارزیابی بهتر این مورد به دکتر غدد و متابولیسم تهران یا متخصص در شهر خود، مراجعه کنید.
تفسیر آزمایش پرولاکتین برای مردان چه نکاتی دارد؟
محدوده مرجع پرولاکتین در مردان معمولا کمتر از ۲۰ نانوگرم در میلی‌لیتر است، اما مقدار دقیق آن به روش سنجش و آزمایشگاه بستگی دارد. افزایش پایدار این هورمون ممکن است با کاهش تستوسترون، اختلال نعوظ، کاهش میل جنسی یا ناباروری همراه باشد؛ بااین‌حال، افزایش خفیف پرولاکتین لزوما باعث بروز این علائم نمی‌شود.
| گروه | محدوده طبیعی (ng/mL) | نکته |
|---|---|---|
| زنان غیرباردار | کمتر از ۲۴ | افزایش پرولاکتین ممکن است با مشکلات باروری، سندرم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS) یا سایر مشکلات مرتبط با تخمدان‌ها همراه باشد. |
| مردان | کمتر از ۲۰ | افزایش پرولاکتین در مردان معمولا طبیعی نیست و ممکن است با کاهش تستوسترون و اختلال عملکرد بیضه‌ها همراه باشد. |
چه مقدار پرولاکتین خطرناک است؟
افزایش مقدار کمی پرولاکتین همیشه خطرناک نیست و معمولا آن را با مواردی همچون استرس بالا و مصرف برخی از داروها مرتبط می‌دانند. با این حال زمانی که میزان پرولاکتین بیش از حد افزایش می‌یابد (بالاتر از ۲۰۰۰ نانوگرم در میلی‌لیتر) این مقدار جدی تلقی میشود.
مقادیر بسیار بالا می‌توانند احتمال پرولاکتینوما را مطرح کنند اما تشخیص و تعیین شدت مشکل به ارزیابی پزشکی نیاز دارد. در چنین مواردی می‌توانید از اپلیکیشن دکترتو کمک بگیرید. با این حال تفسیر نتایج آزمایش پرولاکتین تحت تاثیر فاکتورهای متعددی است و ممکن است حتی مقادیر پایین‌تر هم برای برخی از افراد خطرناک باشد.
نتیجه گیری
تفسیر آزمایش پرولاکتین فقط به عددی که در برگه آزمایش نوشته شده بستگی ندارد؛ جنسیت، شرایط جسمی، داروهای مصرفی و محدوده مرجع آزمایشگاه هم در بررسی نتیجه اهمیت دارند. بالا بودن خفیف پرولاکتین ممکن است به عواملی مانند استرس یا بعضی داروها مربوط باشد، اما افزایش آن گاهی به مشکلاتی مانند پرولاکتینوما یا اختلالات هیپوفیز ارتباط دارد. پایین بودن این هورمون هم در شرایط خاصی نیاز به بررسی دارد. بنابراین، نمی‌توان یک عدد مشخص را برای همه افراد طبیعی یا خطرناک دانست. اگر نتیجه آزمایش شما خارج از محدوده طبیعی است، بهتر است آن را با توجه به علائم و شرایط بدنی خود با متخصص غدد یا زنان بررسی کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
هر آزمایشگاهی ممکن است بر اساس روش سنجش پرولاکتین در خون و تکنیکی که از آن استفاده می‌کند، تعریف متفاوتی از محدوده طبیعی پرولاکتین داشته باشد.
بالابودن پرولاکتین به‌خودی‌خود خطرناک نیست و در اغلب موارد با درمان مناسب می‌توان آن را کاهش داد. اما افزایش شدید این هورمون ممکن است نشان‌دهنده یک مشکل سلامتی جدی باشد.
زمانی که سطح هورمون بیش از حد بالاست و علائم هشداردهنده دیگری مانند سردرد و دوبینی هم وجود دارد، باید علت این بالابودن هورمون سریع بررسی شود.
۰ دیدگاه ثبت شده برای: راهنمای تفسیر آزمایش پرولاکتین