افزایش پرولاکتین در زنان می‌تواند در شرایط مختلفی از جمله بارداری، شیردهی یا برخی اختلالات هورمونی اتفاق بیفتد. در دوران بارداری، بالا رفتن این هورمون بخشی از تغییرات طبیعی بدن برای آماده‌سازی سینه‌ها برای تولید شیر است؛ اما در زنان غیرباردار و غیرشیرده، افزایش آن ممکن است با نامنظمی قاعدگی، قطع پریود، ترشح شیر از سینه یا اختلال در تخمک‌گذاری همراه باشد. پرولاکتین بالا در زنان همیشه نشانه بیماری نیست، اما تداوم افزایش آن، به‌ویژه خارج از بارداری و شیردهی، به بررسی علت نیاز دارد. در ادامه این مطلب از دکترتو، با علت‌ها، علائم، عوارض و روش‌های درمان این وضعیت در زنان باردار و غیرباردار آشنا می‌شویم.
پرولاکتین بالا در زنان باعث چه میشود؟
بالا بودن پرولاکتین در زنان خارج از شرایط طبیعی مانند بارداری و شیردهی، می‌تواند بر تخمک‌گذاری، نظم قاعدگی و باروری تاثیر بگذارد. علت پرولاکتین بالا در زنان ممکن است تغییرات فیزیولوژیک، مصرف داروها، کم‌کاری تیروئید یا تومور خوش‌خیم هیپوفیز باشد. مهم‌ترین دلایل پرولاکتین بالا یا هایپرپرولاکتینمی عبارت‌اند از:
- بارداری و شیردهی
- کم‌کاری تیروئید
- مصرف برخی داروها
- پرولاکتینوما
- استرس و کم‌خوابی
- برخی بیماری‌های کلیوی و کبدی
۱. پرولاکتین بالا در زنان نشانه کم‌کاری تیروئید است؟
علائم کم کاری تیروئید در زنان می‌تواند خود را به‌صورت افزایش پرولاکتین نشان دهد. هنگامی که غده تیروئید به اندازه کافی هورمون تولید نمی‌کند، سطح هورمون تحریک‌کننده تیروئید و هورمون TRH ممکن است افزایش یابد. TRH علاوه بر تحریک تیروئید، می‌تواند ترشح پرولاکتین را نیز بیشتر کند.
در نتیجه، برخی زنان مبتلا به کم‌کاری تیروئید دچار افزایش پرولاکتین می‌شوند. در این شرایط، بهترین دکتر زنان و زایمان ایران معمولا آزمایش‌های TSH و T4 را نیز بررسی می‌کند. اگر علت افزایش پرولاکتین، کم‌کاری تیروئید باشد، درمان مناسب تیروئید ممکن است سطح پرولاکتین را به حالت طبیعی برگرداند.
۲. بالا بودن پرولاکتین در زنان نشانه مصرف چه داروهایی است؟
برخی داروها می‌توانند با تاثیر بر دوپامین، که به‌طور طبیعی ترشح پرولاکتین را مهار می‌کند، باعث افزایش این هورمون شوند. داروهای ضدروان‌پریشی مانند ریسپریدون و هالوپریدول، برخی داروهای ضدافسردگی، داروهای ضدتهوع مانند متوکلوپرامید و بعضی داروهای فشار خون مانند وراپامیل از جمله موارد شناخته‌شده هستند.
اگر پس از شروع یک دارو، پرولاکتین افزایش پیدا کند، پزشک ممکن است زمان مصرف، مقدار دارو یا گزینه درمانی دیگری را بررسی کند. البته قطع خودسرانه دارو توصیه نمی‌شود؛ به‌خصوص داروهای روان‌پزشکی که قطع ناگهانی آن‌ها ممکن است عوارض جدی ایجاد کند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
The brain chemical dopamine helps suppress (stop) prolactin production.
ترجمه فارسی:
ماده شیمیایی دوپامین در مغز به جلوگیری (توقف) تولید پرولاکتین کمک می‌کند.
۳. تومور پرولاکتینوما باعث افزایش پرولاکتین در زنان میشود؟
پرولاکتینوما نوعی تومور معمولا خوش‌خیم غده هیپوفیز است که پرولاکتین تولید می‌کند و می‌تواند باعث افزایش این هورمون شود. در زنان، این وضعیت ممکن است با نامنظمی یا قطع قاعدگی، ترشح شیر از پستان بدون بارداری یا شیردهی و دشواری در باردار شدن همراه باشد.
اگر تومور بزرگ باشد، ممکن است به بافت‌های اطراف فشار وارد کند و سردرد یا اختلال بینایی ایجاد شود. برای بررسی این احتمال، پزشک ابتدا آزمایش پرولاکتین و علت‌های دیگر را ارزیابی می‌کند و در صورت نیاز MRI هیپوفیز درخواست می‌دهد. برای ارزیابی بهتر به دکتر زنان و زایمان تهران یا متخصص در شهر خود مراجعه کنید.
۴. دلیل افزایش پرولاکتین در بارداری و شیردهی چیست؟
افزایش پرولاکتین در دوران بارداری و شیردهی طبیعی است. در بارداری، تغییرات هورمونی باعث رشد بافت پستان و آماده شدن بدن برای تولید شیر می‌شوند. پس از زایمان نیز مکیدن پستان توسط نوزاد، ترشح پرولاکتین را تحریک می‌کند تا تولید شیر ادامه پیدا کند.
اگر فرد باردار یا شیرده نیست و پرولاکتین بالا با اختلال قاعدگی یا ترشح شیر همراه است، علت افزایش پرولاکتین باید بررسی شود. افزایش پایدار پرولاکتین ممکن است باروری را تحت تاثیر قرار دهد و بررسی این مورد که احتمال بارداری با پرولاکتین بالا چقدر است اهمیت پیدا می‌کند.
| وضعیت | علت افزایش | نیاز به بررسی |
|---|---|---|
| بارداری | تغییرات طبیعی هورمونی | افزایش پرولاکتین لزوما نشانه بیماری نیست؛ نتیجه باید با توجه به وضعیت بارداری تفسیر شود. |
| شیردهی | تحریک ترشح پرولاکتین بر اثر مکیدن پستان توسط نوزاد | افزایش پرولاکتین در این دوران طبیعی است. |
| استرس و کم‌خوابی | تغییرات موقتی سطح پرولاکتین | در صورت افزایش خفیف، ممکن است تکرار آزمایش با رعایت شرایط مناسب توصیه شود. |
| کم‌کاری تیروئید | افزایش احتمالی TRH و تحریک ترشح پرولاکتین | بررسی TSH و T4؛ درمان کم‌کاری تیروئید در صورت تایید |
| مصرف برخی داروها | تاثیر داروها بر دوپامین و مهار طبیعی ترشح پرولاکتین | بازبینی دارو توسط پزشک؛ پرهیز از قطع خودسرانه |
| پرولاکتینوما | تومور معمولا خوش‌خیم هیپوفیز که پرولاکتین تولید می‌کند. | آزمایش پرولاکتین؛ بررسی سایر علت‌ها؛ MRI هیپوفیز در صورت نیاز |
| بیماری‌های کلیوی و کبدی | نامشخص | بررسی عملکرد کلیه و کبد بر اساس شرایط فرد |
| افزایش خفیف و بدون علامت | نامشخص | گاهی فقط پیگیری پزشک یا تکرار آزمایش لازم است. |
علائم پرولاکتین بالا در زنان چیست؟
علائم بالا بودن پرولاکتین در زنان به میزان افزایش هورمون و علت آن بستگی دارد. بعضی افراد هیچ علامتی ندارند و افزایش پرولاکتین فقط در آزمایش خون مشخص میشود. در دیگران، اختلال در عملکرد طبیعی تخمدان‌ها می‌تواند موجب تغییرات قاعدگی یا مشکلات باروری شود. مهم‌ترین علایم پرولاکتین بالا در زنان عبارت‌اند از:
- نامنظمی یا قطع قاعدگی
- ترشح شیر از پستان بدون بارداری یا شیردهی
- دشواری در باردار شدن
- کاهش میل جنسی
- خشکی واژن و درد هنگام رابطه جنسی
- کاهش تراکم استخوان در موارد طولانی‌مدت
- سردرد یا اختلال بینایی، به‌ویژه در صورت وجود تومور بزرگ هیپوفیز
روش تشخیص بالا بودن پرولاکتین در زنان چیست؟
روش اصلی تشخیص پرولاکتین بالا، آزمایش خون برای اندازه‌گیری سطح این هورمون است. اگر نتیجه کمی بالاتر از محدوده طبیعی باشد، پزشک ممکن است آزمایش را با رعایت شرایط مناسب تکرار کند؛ زیرا استرس ناشی از خون‌گیری، ورزش، خواب و تحریک پستان می‌توانند موقتا سطح پرولاکتین را تغییر دهند و روی تفسیر آزمایش پرولاکتین در زنان تاثیر بگذارند.
بر اساس شرایط فرد، ممکن است آزمایش بارداری، TSH، عملکرد کلیه و کبد یا بررسی ماکروپرولاکتین نیز درخواست شود. اگر علت افزایش مشخص نشود یا احتمال تومور هیپوفیز مطرح باشد، MRI می‌تواند به تشخیص کمک کند.
درمان پرولاکتین بالا در زنان چیست؟
اگر افزایش ناشی از کم‌کاری تیروئید باشد، درمان تیروئید می‌تواند به کاهش پرولاکتین کمک کند. اگر دارو عامل افزایش باشد، پزشک متخصص ممکن است با در نظر گرفتن شرایط فرد، مصرف آن را بازبینی کند. در موارد پرولاکتینوما، داروهایی که اثر دوپامین را تقویت می‌کنند معمولا گزینه اصلی درمان پرولاکتین بالا هستند. روش‌های درمانی ممکن عبارت‌اند از:
- درمان کم‌کاری تیروئید در صورت وجود
- بازبینی داروهای مؤثر بر پرولاکتین
- استفاده از داروهایی مانند کابرگولین یا بروموکریپتین در موارد مناسب
- پیگیری آزمایش پرولاکتین و علائم
- بررسی تخصصی هیپوفیز در صورت نیاز
- جراحی در موارد خاص که دارو موثر نیست یا شرایط ویژه‌ای وجود دارد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت reproductivefacts
Women with hyperprolactinemia can still take birth control pills to keep from getting pregnant or to make their periods regular.
ترجمه فارسی:
زنان مبتلا به هایپرپرولاکتینمی (سطح بالای پرولاکتین) همچنان می‌توانند برای پیشگیری از بارداری یا منظم کردن قاعدگی خود، از قرص‌های ضدبارداری استفاده کنند.
پرولاکتین بالا در زنان چه خطراتی دارد؟
بالا بودن طولانی‌مدت پرولاکتین می‌تواند تولید طبیعی هورمون‌های جنسی را مختل کند. افزایش پایدار پرولاکتین ممکن است با کاهش هورمون‌های جنسی، اختلال قاعدگی یا تخمک‌گذاری و کاهش باروری همراه شود؛ اما همه افراد این پیامدها را تجربه نمی‌کنند. کاهش طولانی‌مدت استروژن ناشی از عوارض پرولاکتین بالا نیز ممکن است به کاهش تراکم استخوان منجر شود.
اگر علت، پرولاکتینومای بزرگ باشد، فشار تومور بر ساختارهای اطراف هیپوفیز می‌تواند سردرد یا مشکلات بینایی ایجاد کند. بااین‌حال، پرولاکتین بالا همیشه خطرناک نیست و گاهی افزایش خفیف یا بدون علامت فقط به پیگیری توسط پزشک نیاز دارد. برای بررسی عوارض پرولاکتین بالا و پیشگیری از مشکلاتی مانند اختلالات قاعدگی و ناباروری، می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با متخصص غدد مشورت کنید.
نتیجه گیری
پرولاکتین بالا در زنان می‌تواند به دلایل مختلفی مانند بارداری، شیردهی، کم‌کاری تیروئید، مصرف بعضی داروها یا پرولاکتینوما ایجاد شود. علائمی مانند نامنظمی قاعدگی، ترشح شیر بدون بارداری و کاهش باروری ممکن است با این وضعیت مرتبط باشند اما برای تشخیص قطعی به آزمایش خون و بررسی علت نیاز است. درمان نیز به دلیل افزایش پرولاکتین بستگی دارد و ممکن است شامل درمان تیروئید، بازبینی داروها یا مصرف داروهای اختصاصی باشد. اگر افزایش پرولاکتین با سردرد، اختلال بینایی یا مشکلات قاعدگی همراه است، بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
پرولاکتین بالا می‌تواند با کاهش ترشح هورمون‌های جنسی و پایین آمدن سطح استروژن، باعث کاهش میل جنسی شود. در برخی زنان خشکی واژن و درد هنگام رابطه جنسی نیز ایجاد میشود. بااین‌حال، کاهش میل جنسی علت‌های مختلفی دارد و فقط بر اساس این علامت نمی‌توان افزایش پرولاکتین را تشخیص داد.
بله، افزایش غیرطبیعی پرولاکتین می‌تواند با مهار هورمون‌های تنظیم‌کننده تخمک‌گذاری، چرخه قاعدگی را مختل کند و احتمال بارداری را کاهش دهد. در بسیاری از موارد، با درمان علت افزایش پرولاکتین، تخمک‌گذاری و باروری بهبود پیدا می‌کنند. البته ناباروری ممکن است دلایل دیگری نیز داشته باشد و به بررسی کامل نیاز دارد.
پیامدها به علت و شدت افزایش بستگی دارند. در صورت تداوم افزایش پرولاکتین، ممکن است نامنظمی قاعدگی، کاهش میل جنسی، اختلال تخمک‌گذاری و کاهش تراکم استخوان ایجاد شود. اگر علت، تومور بزرگ هیپوفیز باشد، احتمال سردرد یا اختلال بینایی نیز وجود دارد. بعضی موارد خفیف و بدون علامت ممکن است فقط به پیگیری نیاز داشته باشند.
۰ دیدگاه ثبت شده برای: پرولاکتین بالا در زنان چه علل و درمانی دارد؟