سطح پرولاکتین تحت تاثیر عواملی مانند خواب، استرس، فعالیت بدنی و حتی تحریک سینه‌ها تغییر می‌کند؛ به همین دلیل، شرایط انجام آزمایش اهمیت دارد. شرایط آزمایش پرولاکتین به زمان مناسب نمونه‌گیری و رعایت توصیه‌های پیش از آزمایش مربوط می‌شود. برای مثال، پزشک یا آزمایشگاه ممکن است زمان مشخصی پس از بیدار شدن را برای خون‌گیری پیشنهاد کند تا نتیجه بهتر قابل ارزیابی باشد. البته همه افراد به آمادگی یکسانی نیاز ندارند و دستور آزمایشگاه اولویت دارد. در ادامه این مطلب از دکترتو، با نکات کلی و مهم پیش از انجام این آزمایش آشنا می‌شویم.
نکات مهم قبل از آزمایش پرولاکتین چیست؟
آزمایش پرولاکتین سطح پرولاکتین خون شما را اندازه‌گیری می‌کند. پرولاکتین هورمونی است که توسط غده هیپوفیز تولید می‌شود و تولید شیر مادر را تحریک می‌کند. در غیر از دوران بارداری، پرولاکتین بالا می‌تواند هورمون‌های تولیدمثلی از جمله تستوسترون را در مردان و زنان مختل کند و یک‌سری علائم و مشکلات ناراحت‌کننده را ایجاد کند.
در این شرایط معمولا بهترین دکتر غدد و متابولیسم ایران انجام تست پرولاکتین را توصیه می‌کند. این آزمایش می‌تواند اختلالات پرولاکتین و تغییرات هورمونی مرتبط با آن را شناسایی کند. با این حال این هورمون تحت تاثیر عوامل مختلفی قرار دارد و ممکن است مدام سطح آن در خون تغییر کند. به همین دلیل هم برای افزایش دقت انجام تست، رعایت نکات زیر قبل از انجام آزمایش پرولاکتین ضروری است:
- رعایت زمان مناسب برای انجام تست
- رعایت ناشتایی
- استراحت‌کردن قبل از انجام آزمایش
- خودداری از انجام فعالیت جنسی قبل از انجام تست
- کاهش استرس
- داشتن خواب کافی
- خودداری از تحریک پستان‌ها و نوک پستان
- در صورت مصرف هر نوع مکمل یا دارویی باید پزشک خود را مطلع کنید.
- از استعمال دخانیات پیش از آزمایش پرهیز کنید.
- درصورتی‌که از هر نوع ماده حاجب تصویربرداری قبل از تست استفاده کرده‌اید، حتما به پزشک یا تکنسین آزمایشگاه اطلاع دهید.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت ampath
Preparing for a prolactin blood test is essential because various factors can temporarily influence prolactin levels, potentially leading to inaccurate readings.
ترجمه فارسی:
آمادگی برای آزمایش خون پرولاکتین ضروری است؛ زیرا عوامل مختلفی می‌توانند به طور موقت بر سطح پرولاکتین تاثیر بگذارند و به طور بالقوه منجر به نتایج نادرست شوند.
۱. قبل از آزمایش پرولاکتین ورزش کنیم یا استراحت؟
یکی از مهم‌ترین شرایط انجام آزمایش پرولاکتین، استراحت کافی داشتن قبل از انجام تست و پرهیز از انجام فعالیت‌هایی است که می‌تواند بدن را در حالت استرس قرار دهد. استرس و ورزش می‌توانند پرولاکتین را کمی افزایش دهند، به همین دلیل نباید قبل از آزمایش ورزش کرد یا فعالیت‌های بدنی سنگین انجام داد. از انجام فعالیت‌های بدنی مانند دویدن، بلند کردن اجسام سنگین یا حتی یوگا درست قبل از آزمایش خودداری کنید.
۲. چند ساعت قبل از آزمایش پرولاکتین نباید رابطه جنسی داشت؟
رابطه جنسی قبل از این تست می‌تواند روی سطح هورمون تاثیر بگذارد و آن را به‌صورت کاذب افزایش دهد. بهتر است حداقل ۲۴ ساعت قبل از انجام آزمایش، از داشتن رابطه جنسی خودداری کرد.
۳. آیا تحریک سینه قبل از آزمایش پرولاکتین ممنوع است؟
تحریک نوک پستان می‌تواند روی نتیجه تست تاثیر بگذارد. در زنانی که به علت ترشحات نوک پستان باید آزمایش پرولاکتین را انجام دهند، این موضوع اهمیت بیشتری دارد و هر نوع دست‌کاری یا تحریکی می‌تواند روی دقت نتیجه آزمایش تاثیر بگذارد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت labcorp
When determining prolactin, it should be remembered that the measured concentration is dependent upon when the blood sample was taken, since the secretion of prolactin occurs in episodes and is also subject to a 24-hour cycle.
ترجمه فارسی:
هنگام تعیین سطح پرولاکتین، باید به خاطر داشت که غلظت اندازه‌گیری‌شده به زمان نمونه‌گیری خون بستگی دارد؛ زیرا ترشح پرولاکتین به‌صورت دوره‌ای (اپیزودیک) رخ می‌دهد و همچنین تابع یک چرخه ۲۴ ساعته است.
بهترین زمان آزمایش پرولاکتین کی است؟
بهترین زمان آزمایش پرولاکتین معمولا صبح است، اما ساعت دقیق نمونه‌گیری به شرایط فرد و دستور آزمایشگاه بستگی دارد. از آنجا که ترشح پرولاکتین تحت تاثیر چرخه خواب و بیداری قرار دارد، رعایت زمان مناسب به تفسیر دقیق‌تر نتیجه کمک می‌کند.
| شرایط | زمان توصیه‌شده |
|---|---|
| بهترین ساعت انجام آزمایش | ساعات اولیه صبح؛ معمولا قبل از ساعت ۱۰ صبح |
| فاصله بیدارشدن تا آزمایش | ۳ تا ۴ ساعت پس از بیدارشدن |
| خواب شب قبل | ۶ تا ۸ ساعت |
| زمان استراحت قبل از آزمایش | قبل از نمونه‌گیری |
| زمان پرهیز از رابطه جنسی | حداقل ۲۴ ساعت قبل از آزمایش |
| زمان آزمایش در زنان دارای قاعدگی منظم | هفته اول سیکل قاعدگی |
| زمان آزمایش برای بررسی باروری | معمولا روز سوم پریود |
چند ساعت قبل از آزمایش پرولاکتین باید بیدار باشیم؟
برای انجام این آزمایش، زمان بیدار شدن را طوری تنظیم کنید که هنگام مراجعه به آزمایشگاه، دست‌کم ۳ تا ۴ ساعت از بیداری شما گذشته باشد. بهتر است پیش از خون‌گیری از فعالیت بدنی شدید پرهیز کنید و مدتی در آرامش بمانید. اگر پزشک یا آزمایشگاه زمان مشخصی تعیین کرده است، همان دستور را رعایت کنید.
برای آزمایش پرولاکتین چند ساعت باید بخوابیم؟
خواب کافی یک فاکتور مهم و تاثیرگذار روی دقت تست پرولاکتین است. در نتیجه به‌عنوان یکی از شرایط انجام آزمایش پرولاکتین به بیماران توصیه می‌شود که حتما شب قبل خواب خوب و کافی داشته باشند. تاثیر خواب بر آزمایش پرولاکتین در تحقیقات متعددی موردتوجه قرار گرفته است و مشخص شده که مدت‌زمان خواب و نه کیفیت آن بر سطح پرولاکتین اثر دارد. همچنین در برخی بررسی‌ها مشخص شده که خواب‌آلودگی مفرط هم می‌تواند باعث افزایش سطح پرولاکتین خون شود.
برای آزمایش پرولاکتین چند ساعت باید ناشتا بود؟
اگرچه همه آزمایش‌های پرولاکتین نیاز به ناشتایی ندارند، در صورت درخواست پزشک یا آزمایشگاه، مدت ناشتایی را دقیقا طبق دستور آنان رعایت کنید. دکتر غدد و متابولیسم تهران یا متخصص در شهرهای دیگر، بر اساس شرایط شما و در صورت لزوم، شرایط آزمایش پرولاکتین ناشتا را به شما اعلام می‌کند. در نتیجه بهتر است از قبل با آزمایشگاه یا پزشک خود دوباره بررسی کنید که آیا آزمایش پرولاکتین شما به ناشتایی نیاز دارد یا خیر.
قبل از ازمایش پرولاکتین چی نخوریم؟
قبل از آزمایش پرولاکتین، معمولا نیازی به حذف غذای خاصی از رژیم غذایی نیست و این آزمایش اغلب به ناشتایی نیاز ندارد؛ بااین‌حال، دستور آزمایشگاه یا پزشک اولویت دارد. بهتر است پیش از آزمایش از مصرف الکل خودداری کنید، زیرا ممکن است بر سطح پرولاکتین اثر بگذارند. داروهای مصرفی را بدون نظر پزشک قطع نکنید و درباره زمان مناسب آزمایش سوال کنید.
مصرف لبنیات قبل از آزمایش پرولاکتین مجاز است؟
مصرف لبنیات به نوبه خود تاثیری روی تست پرولاکتین ندارد. با این حال درصورتی‌که به رعایت ناشتایی نیاز باشد، لبنیات هم جزو مواردی است که خوردن آن ۸ تا ۱۲ ساعت قبل از آزمایش ممنوع است.
قبل از آزمایش پرولاکتین مصرف چه داروهایی ممنوع است؟
برخی از داروها و مکمل‌ها با این تست تداخل دارند و می‌توانند نتایج تست را تغییر دهند. به‌عنوان‌مثال داروهای ضدروان‌پریشی، برخی داروهای ضدافسردگی، متوکلوپرامید و وراپامیل از جمله داروهایی هستند که پرولاکتین را افزایش می‌دهند. برخی مکمل‌ها و ویتامین‌ها هم می‌توانند روی سطح پرولاکتین تاثیر بگذارند. به‌عنوان‌مثال، مصرف بیوتین را به پزشک و آزمایشگاه اطلاع دهید و درباره نیاز به قطع آن طبق دستور آنان عمل کنید
آیا قرص ضدبارداری روی نتیجه آزمایش پرولاکتین اثر دارد؟
قرص‌های ضدبارداری حاوی استروژن ممکن است باعث افزایش خفیف سطح پرولاکتین شوند و بر نتیجه آزمایش اثر بگذارند؛ البته این اثر در همه افراد رخ نمی‌دهد و به نوع دارو و ترکیبات آن بستگی دارد. اگر قرص ضدبارداری مصرف می‌کنید، پیش از آزمایش به پزشک یا مسئول آزمایشگاه اطلاع دهید. قرص را خودسرانه قطع نکنید؛ پزشک با توجه به شرایط شما درباره ادامه مصرف یا زمان مناسب آزمایش تصمیم می‌گیرد.
شرایط آزمایش پرولاکتین در زنان چیست؟
شرایط انجام آزمایش پرولاکتین در زنان بر اساس علت انجام تست ممکن است کمی متفاوت باشد. به‌عنوان‌مثال درصورتی‌که هدف انجام تست آمادگی برای بارداری است یا اینکه تست پرولاکتین به دلیل قاعدگی‌های نامنظم یا مواردی ازاین‌دست انجام می‌شود، ممکن است قبل از انجام آزمایش، بهترین دکتر مشکلات هیپوفیز ایران دستورالعمل‌های به خصوصی را به زنان توصیه کند.
به‌عنوان‌مثال کسانی که قاعدگی منظمی دارند، بهتر است زمان آزمایش خود را برای هفته اول سیکل قاعدگی‌شان برنامه‌ریزی کنند. با این حال به‌صورت کلی دستورالعمل‌های انجام آزمایش پرولاکتین در زنان شامل عدم تحریک سینه‌ها، خودداری از داشتن رابطه جنسی و داشتن خواب کافی می‌شود.
شرایط آزمایش پرولاکتین در پریودی چیست؟
گاهی اوقات یکی از شرایط انجام آزمایش پرولاکتین برای زنان، انجام این تست در روزهای خاصی از سیکل قاعدگی است. پزشک به شما در خصوص اینکه بهتر است شرایط آزمایش پرولاکتین روز چندم پریود باشد، توصیه‌های لازم را می‌کند.
به‌عنوان‌مثال معمولا به زنانی که می‌خواهند برای باروری اقدام کنند توصیه می‌شود که تست پرولاکتین و سایر تست های هورمونی را در روز سوم پریودی انجام دهند. اما الزاما همه افراد نیازی به این که تست پرولاکتین را در روز سوم پریودی انجام دهند، ندارند.
شرایط آزمایش پرولاکتین برای مردان چیست؟
در مردانی که با شکایت اختلال نعوظ مراجعه می‌کنند و سطح تستوسترون سرمی پایینی دارند، باید سطح پرولاکتین اندازه‌گیری شود. این تست با هدف تشخیص هیپوگنادیسم، ناتوانی جنسی و ناباروری در مردان انجام می‌شود. شرایط انجام آزمایش پرولاکتین برای مردان شامل موارد زیر می‌شود:
- داشتن خواب کافی
- دوری از استرس و استراحت‌کردن
- خودداری از داشتن رابطه جنسی یک روز قبل از انجام آزمایش پرولاکتین
- خودداری از مصرف برخی از مکمل‌ها
- خودداری از انجام ورزش یا فعالیت‌های سنگین بدنی قبل از انجام تست
شرایط آزمایش پرولاکتین و تیروئید چیست؟
گاهی اوقات آزمایش تیروئید هم به‌صورت همزمان با پرولاکتین انجام می‌شود. کم‌کاری تیروئید می‌تواند با افزایش پرولاکتین همراه باشد؛ به همین دلیل ممکن است پزشک هر دو مورد را بررسی کند. آزمایش تیروئید معمولا به ناشتایی نیاز ندارد، مگر آنکه آزمایشگاه یا پزشک برای آزمایش‌های همزمان دستور دیگری داده باشد.
از طرفی بهترین زمان برای انجام این دو تست، صبح زود است. در ساعات اولیه صبح این دو هورمون در استانداردترین سطح خود هستند و نتیجه تست دقیق‌تر است. شما می‌توانید سوالات خود درباره این آزمایش را از طریق اپلیکیشن دکترتو در سریع‌ترین زمان ممکن از بهترین پزشکان بپرسید.
پزشکان پیشنهادی
دکتر بهروز مقدادی
متخصص کودکان و اطفال
دکتر بهنام مقدادی
متخصص کودکان و اطفال
دکتر مهدی قاضی
متخصص اورولوژی
دکتر محمود هادی زاده
متخصص لیزر و درمان واریس
دکتر حمیدرضا معظم
متخصص کودکان و اطفال
دکتر رامین اسدی
فوق تخصص غدد و رشد کودکاننتیجه گیری
رعایت شرایط آزمایش پرولاکتین به دقیق‌تر بودن نتیجه و کاهش احتمال افزایش موقت این هورمون کمک می‌کند. زمان نمونه‌گیری، مدت بیدار بودن، استراحت پیش از آزمایش و پرهیز از ورزش سنگین، رابطه جنسی و تحریک سینه می‌توانند بر سطح پرولاکتین اثر بگذارند. نیاز به ناشتا بودن هم به دستور پزشک و آزمایشگاه بستگی دارد. همچنین، بعضی داروها و اختلالات تیروئید ممکن است نتیجه را تغییر دهند؛ بنابراین، داروهای مصرفی را پیش از آزمایش به پزشک اطلاع دهید و هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید. اگر آزمایش در دوران قاعدگی انجام می‌شود، زمان مناسب نمونه‌گیری را با پزشک هماهنگ کنید تا نتیجه متناسب با شرایط شما تفسیر شود.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
استرس یکی از فاکتورهایی است که به‌شدت می‌تواند روی سطح پرولاکتین خون اثر بگذارد و باعث اشتباه‌شدن نتیجه آزمایش شود. به همین دلیل هم کاهش استرس و حتی نیم ساعت استراحت‌کردن قبل از انجام آزمایش به افزایش دقت نتیجه تست کمک می‌کند.
بیشتر پزشکان توصیه می‌کنند که برای دستیابی به نتایج دقیق‌تر، بهتر است قبل از انجام تست از نوشیدن قهوه یا چای و کشیدن سیگار خودداری کنید. این ترکیبات ممکن است با افزایش سطح استرس بدن، روی نتیجه تست تاثیر بگذارند.
برخی بیماری‌ها مانند پرولاکتینوما یا تورموهای خوش‌خیم غده هیپوفیز، کم‌کاری تیروئید و اختلالات روانی مانند اضطراب یا افسردگی می‌توانند روی نتیجه تست پرولاکتین تاثیر بگذارند و آن را تغییر دهند.
زمانی که نتیجه تست به‌صورت غیرعادی سطح این هورمون را بیش از حد بالا یا پایین نشان می‌دهد، درصورتی‌که شرایط انجام آزمایش پرولاکتین به‌درستی رعایت نشده باشد، معمولا تست مجددا باید تکرار شود. حتی در مواردی به دلیل عدم تطابق نتایج با علائم بیمار، آزمایش دوباره انجام می‌شود.
بله، این آزمایش را می‌توان همراه سایر تست‌ها از جمله تیروئید یا سایر آزمایش‌های هورمونی هم انجام داد و معمولا آزمایش پرولاکتین تداخل خاصی با سایر تست‌ها ندارد. با این حال در صورت نیاز پزشک به شما می‌گوید که کدام آزمایش‌ها را نباید همراه با آزمایش پرولاکتین انجام دهید.
