آزمایش تیروئید (TSH)؛ راهنمای خواندن برگه آزمایش و تحلیل نتیجه آن

0
آزمایش-تیروئید
آزمایش-تیروئید

آزمایش بررسی غده ی تیروئید چیست؟

آزمایش تیروئید به عنوان یک آزمایش تشخیصی؛ از مهم ترین و پرکاربردترین آزمایش هاست که بارها با آن درگیر بوده ایم. آزمایش بررسی عملکرد تیروئید شامل یک سری آزمایشات خون است که برای اندازه گیری میزان عملکرد غده ی تیروئید استفاده می شود. 

تیروئید یک غده ی کوچک و پروانه ای شکل است که در قسمت جلویی و پایین گردن قرار دارد. تیروئید وظیفه ی کمک به تنظیم بسیاری از فرایندهای مهم بدن مانند متابولیسم، دمای بدن، گوارش، عملکرد و رشد مغز، عملکرد قلب، تولید انرژی و خلق و خوی و اخلاق را بر عهده دارد. این غده، دو هورمون اصلی تولید می کند که تری یدوتیرونین (T3) و تیروکسین (T4) نام دارند.

در مقاله “لیست آزمایش های لازم برای چکاپ کامل بدن” می توانید راهنمایی کامل از چکاپ های لازم برای سلامت را مطالعه کنید.

آزمایش-بررسی-تیروئید
تیروئید

اجزای آزمایش تیروئید

برای بررسی تیروئید به نمونه ی خون وریدی نیاز است. در آزمایش تیروئید  T3 ،T4 و TSH اندازه گیری می شوند.

هورمون تیروکسین یا T4

 T4، شکل اصلی هورمون تیروئید است که در خون در حال گردش است. برای اعمال اثر، T4 با حذف یک اتم ید به T3 تبدیل می شود. بیشتر قسمت T4 موجود در بدن به پروتئین های حامل آن متصل است.

بخش کوچکی از T4 به پروتئین متصل نیست که به آن T4 آزاد گفته می شود. T4 آزاد، شکلی از T4 است که برای استفاده ی سلول های بدن به راحتی در دسترس است. در آزمایش بررسی تیروئید سطح T4 تام و آزاد، بررسی می شود.

هورمون تری یدوتیرونین یا T3

در صورت اختلال در نتایج T4 و TSH، هورمون T3 نیز اندازه گیری می شود. اما برای کاهش هزینه ها و صرفه جویی در وقت بیمار، از همان ابتدا هر ۳ هورمون اندازه گیری می شوند. سطح T3 در کم کاری تیروئید دیر تر کاهش می یابد، بنابراین به طور معمول برای ارزیابی بیمارانی که کم کاری تیروئید دارند یا تیروئید آن ها به وسیله ی عمل جراحی برداشته شده است، استفاده نمی شود.

هورمون تحریک کننده ی تیروئید یا TSH

در آزمایش تیروئید، TSH (هورمون تحریک کننده ی تیروئید) نیز در خون اندازه گیری می شود.

تولید هورمون تیروئید توسط هیپوفیز، که یک غده ی درون ریز در مغز است، کنترل می شود. هیپوفیز با استفاده از هورمون تحریک کننده ی تیروئید (TSH) بر غده ی تیروئید نظارت می کند. میزان TSH که هیپوفیز به جریان خون ارسال می کند به میزان هورمون های تیروئیدی در بدن بستگی دارد.

اگر هورمون تیروئید کاهش پیدا کند، آنگاه هیپوفیز TSH بیشتری تولید می کند تا به غده ی تیروئید دستور دهد که تولید هورمون ها را افزایش دهد. هنگامی که T4 در جریان خون از حد مشخصی بالاتر رود، تولید TSH هیپوفیز نیز متوقف می شود.

بنابراین، در کم کاری تیروئید مقدار TSH افزایش می یابد و در پرکاری تیروئید مقدار آن کاهش می یابد.

تفسیر نتایج آزمایش تیروئید

بررسی دقیق و تشخیص اختلالات تیروئید به عهده ی پزشک و مطالب ارائه شده برای افزایش اطلاعات بیماران می باشد.

هورمون تیروکسین یا T4

  • مقدار طبیعی T4 آزاد ۰/۷ تا ۲ ng/dL می باشد.
  • مقدار طبیعی T4 تام ۵ تا ۱۲ μg/dL می باشد.

هورمون تری یدوتیرونین یا T3

  • مقدار طبیعی T3 آزاد ۲ تا ۴ pg/ml می باشد.
  • مقدار طبیعی T3 تام ۸۰ تا ۲۰۰ ng/dL می باشد.

هورمون تحریک کننده ی تیروئید یا TSH

  • مقدار طبیعی TSH در بزرگسالان ۰/۵ تا ۵/۵ mIU/L می باشد.

مقدار طبیعی TSH در دوران بارداری متغیر است:

  • مقدار طبیعی TSH در ۳ ماهه ی اول: ۰/۲ تا ۲.۵ mIU/L
  • مقدار طبیعی TSH در ۳ ماهه ی دوم: ۰/۳ تا ۳ mIU/L
  • مقدار طبیعی TSH در ۳ ماهه ی سوم: ۰/۸ تا ۵/۲ mIU/L

لازم به یادآوری است که سطح TSH طبیعی در افراد مسن (با سن ۷۰ سال به بالا) بالاتر از افراد جوان است.

انواع حالت های نتیجه ی آزمایش تیروئید عبارتند از:

  • TSH بالا، سطح هورمون های تیروئیدی پایین: کم کاری تیروئیدی اولیه (غده ی تیروئید مقدار کمی هورمون تیروئید تولید می کند)
  • TSH بالا، سطح هورمون های تیروئیدی پایین: تیروئیدیت (التهاب تیروئید)
  • TSH بالا، سطح هورمون های تیروئیدی طبیعی: کم کاری تیروئیدی تحت بالینی
  • TSH بالا، سطح هورمون های تیروئیدی بالا: پرکاری تیروئید ناشی از اختلال در هیپوفیز
  • TSH پایین، سطح هورمون های تیروئیدی بالا: پرکاری تیروئیدی اولیه
  • TSH پایین، سطح هورمون های تیروئیدی طبیعی: پرکاری تیروئید زودرس یا خفیف
  • TSH پایین، سطح هورمون های تیروئیدی پایین: کم کاری تیروئید ناشی از اختلالات هیپوفیز.
آزمایش-تیروئید
آزمایش تیروئید

قبل از انجام آزمایش تیروئید چه نکاتی را باید رعایت کرد؟

حداقل ۲ هفته قبل از انجام آزمایش تیروئید بیمار نباید اسکن رادیوایزوتوپ انجام داده باشد.

افرادی که در معرض تماس با حیوانات قرار دارند، باید به پزشک اطلاع دهند.

برای بررسی عملکرد غده ی تیروئید به نمونه ی خون وریدی نیاز است. در نوزادان، از پاشنه ی پا نمونه ی خون گرفته می شود.

توصیه می شود قبل از نمونه گیری، از مصرف غذاهای چرب خودداری کنید. غذای چرب می تواند بر نتیجه ی آزمایش تاثیر بگذارد. در نتیجه، ترجیح داده می شود قبل از انجام این آزمایش ناشتا باشید.

توصیه می شود در ساعات اولیه ی روز و صبح، نمونه گیری انجام شود.

اگر باردار هستید، به پزشک خود اطلاع دهید.

قبل از نمونه گیری، غذای چرب نخورید. ترجیح داده می شود قبل از انجام این آزمایش ناشتا باشید.

آیا قبل از انجام آزمایش تیروئید لازم است مصرف داروهای تیروئید را قطع کنید؟

در صورت ابتلا به بیماری های تیروئید و مصرف دارو، برای انجام آزمایش تیروئید لازم نیست مصرف قرص را قطع کنید. در این شرایط، توصیه می شود تنها در روز انجام آزمایش قرص را مصرف نکنید و نمونه گیری قبل از مصرف دارو باشد.

چه داروهایی می توانند در نتیجه ی آزمایش تیروئید اختلال ایجاد کنند؟

  • توصیه می شود، ۱۲ ساعت قبل از نمونه گیری، از مصرف مولتی ویتامین یا مکمل هایی مانند مکمل آهن، مکمل کلسیم و مکمل منیزیم خودداری کنید.
  • بیوتین، یک مکمل رایج برای رشد مو و ناخن است که می تواند در آزمایش تیروئید اختلال ایجاد کند. قبل از انجام آزمایش، مصرف مکمل های بیوتین را به مدت ۳ روز متوقف کنید.
  •  برخی از داروها مانند استروژن، قرص های پیشگیری از بارداری، مسکن هایی مانند مورفین و آسپرین با دوز بالا، ممکن است بر نتایج آزمایش تیروئید تاثیر بگذارند.

استروژن، قرص های پیشگیری از بارداری، مسکن هایی مانند مورفین و آسپرین ممکن است بر نتایج آزمایش تیروئید تاثیر بگذارند.

سایر آزمایشات بررسی تیروئید

اگر آزمایش تیروئید، نشان دهنده ی پرکاری یا کم کاری تیروئید باشد، ممکن است پزشک آزمایش برداشت تری یدوتیرونین، سونوگرافی، اسکن یا نمونه برداری را درخواست کند. این آزمایشات ساختار و فعالیت غده ی تیروئید را بررسی می کنند.

Anti TPO Ab

از این آنتی بادی برای تشخیص تیروئیدیت هاشیموتو استفاده می شود. تیروئیدیت هاشیموتو، نوعی کم کاری تیروئید است که با افزایش TSH و کاهش T4 خود را بروز می دهد.

برداشت تری یدوتیرونین یا T3RU

در آزمایش جذب رزین T3، ظرفیت اتصال هورمونی به نام گلوبولین متصل شونده به تیروکسین (TBG) اندازه گیری می شود. اگر سطح T3 بالا باشد، ظرفیت اتصال TBG کاهش می یابد. بیماری های کلیوی و هر بیماریی که باعث عدم دریافت کافی پروتئین می شود، می تواند سطح TBG را کاهش دهد. مقادیر بالای TBG نشان دهنده ی سطح بالای استروژن در بدن است. سطح بالای استروژن ممکن است به دلیل بارداری، خوردن غذاهای غنی از استروژن، چاقی یا درمان هورمونی ایجاد شود.

قیمت آزمایش تیروئید

هزینه آزمایش تیروئید با توجه به فاکتورهای مورد بررسی تعیین می‌شود. متخصص باتوجه‌به علائم و نشانه‌های این عارضه ممکن است، آزمایش 4 پارامتری یا 6 پارامتری را توصیه کند. قیمت این آزمایش حدودا از 150،000 تومان تا 300،000 تومان است. در برخی آزمایشگاه‌ها حتی هزینه می‌تواند بالاتر باشد.

بیمه درمانی هزینه این آزمایش را کاهش می‌دهد. اگر از خدمات بیمه استفاده می‌کنید، مقداری از هزینه آزمایش تحت پوشش بیمه قرار می‌گیرد.

منبع: labtestsonline، medlineplus، verywellhealth، btf-thyroid، medlife، ncbi، medicalnewstoday، endocrineweb، medicinenet، clevelandclinic، healthline، harvard، webmd، thyroid، uclahealth، mayoclinic

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید