فهرست مطالب
خونریزی مغزی (هموراژی داخلجمجمهای) یکی از علل اصلی کاهش سطح هوشیاری پس از ضربه به سر یا سکته هموراژیک است. بنابراین یکی از فاکتورهای مهم در بیمارانی که دچار خونریزی مغزی شدهاند، ارزیابی سطح هوشیاری است. سطح هوشیاری با مقیاس گلاسکو (GCS) ارزیابی میشود و کاهش آن (GCS < ۱۳) نشاندهنده شدت آسیب است. هرگونه کاهش سطح هوشیاری پس از ضربه یا سکته باید بهصورت اورژانسی با تصویربرداری فوری (CT بدون کنتراست) و انتقال به ICU ارزیابی شود. تأخیر در درمان میتواند آسیب غیرقابلبرگشت مغزی ایجاد کند. در این مقاله از دکترتو به ارتباط خونریزی مغزی و سطح هوشیاری میپردازیم تا ببینیم در بیماران خونریزی مغزی سطح هوشیاری چقدر است و چه اقداماتی باید برای آنها انجام شود.
ارزیابی سطح هوشیاری در خونریزی مغزی چگونه انجام می شود؟
معاینه فیزیکی بیماران مبتلا به خونریزی مغزی معمولا بر اساس محل خونریزی متفاوت است. ارزیابی بیماران شامل بررسی علائم حیاتی و ارزیابی سطح هوشیاری یا GCS آنها است. معمولا ارتباط خونریزی مغزی و سطح هوشیاری به این صورت است که با افزایش شدت خونریزی، سطح GCS هم به شدت کاهش مییابد و حتی ممکن است به تدریج بیماران به کما بروند اما این رابطه در همه بیماران یکسان و قطعی نیست. پزشکان سطح هوشیاری بیماران را با نتایج به دست آمده از آزمایش MRI/CT میسنجند.
نکته مهم این که اختلال هوشیاری یک عارضه بسیار شایع در بیمارانی است که دچار خونریزی مغزی شدهاند. به همین دلیل هم ارزیابی سطح هوشیاری در خونریزی مغزی، به پزشک برای توسعه استراتژیهای پیشگیرانه یا درمانی موثر کمک زیادی میکند. چند مقیاس بسیار مهم وجود دارد که پزشکان میتوانند با کمک آنها، سطح هوشیاری بیماران خونریزی مغزی را بررسی کنند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت ahajournals
Impaired consciousness is a frequent and serious sequela after intracerebral hemorrhage (ICH), and it has been reported that approximately half of the patients with ICH experience impaired consciousness.
ترجمه فارسی:
اختلال هوشیاری یک عارضه شایع و جدی پس از خونریزی داخل مغزی (ICH) است و گزارش شده است که تقریبا نیمی از بیماران مبتلا به ICH دچار اختلال هوشیاری میشوند.
کاهش هوشیاری برای بیمارت گزارش شده و نگرانی؟
از متخصص راهنمایی بگیر.
مقیاس AVPU (سریع و بالینی)
در همان ساعات اولیه آسیب، تیم اورژانس از یک مقیاس بسیار سریع برای ارزیابی اولیه بیماران استفاده میکنند که به آن، مقیاس AVPU میگویند. مقیاس AVPU مخفف فاکتورهای هوشیاری، کلامی، درد و بیپاسخی است. این مقیاس یک ابزار ارزیابی بالینی مختصر است که پزشکان را قادر میسازد تا به سرعت سطح کلی هوشیاری بیمار را درجهبندی کنند. AVPU، میزان پاسخگویی را به صورت هوشیار، پاسخگو به محرک کلامی، پاسخگو به درد یا بدون پاسخ طبقهبندی میکند.
مقیاس گلاسکو GCS
یکی از اصلیترین مقیاسها برای بررسی اختلالات هوشیاری، خصوصا ارزیابی خونریزی مغزی و سطح هوشیاری، مقیاس گلاسکو نام دارد. این سیستم برای ارائه چارچوبی جهت معاینه استاندارد و پشتیبانی از ارزیابی مداوم و قابل اعتماد GCS بیماران ابداع شده است.
این ابزار یک سیستم نمرهدهی بسیار ساده دارد که پزشک میتواند با تفسیر این نمره، سطح هوشیاری بیماران و متناسب با آن، شدت خونریزی مغزی را ارزیابی کند. در این سیستم، پاسخ بیمار در سه مولفه اصلی ثبت میشود: چشمها، گفتار و حرکت. هر سه از این مولفهها به طور همزمان ارزیابی میشوند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت bmj
The Glasgow Coma Scale (GCS) has been used worldwide to assess a patient’s responsiveness, or level of consciousness,1 in acute brain impairment.
ترجمه فارسی:
مقیاس کمای گلاسکو در سراسر جهان برای ارزیابی پاسخگویی یا سطح هوشیاری بیمار در اختلالات حاد مغزی استفاده میشود.
تفسیر نمره GCS (خفیف، متوسط، شدید)
در مقیاس کمای گلاسکو، پزشک بر اساس باز یا بسته بودن چشمها، رفلکسهای حرکتی بیمار، پاسخ آنها به درد و همچنین پاسخ کلامی بیماری که دچار خونریزی مغزی شده، به سطح هوشیاری بیمار نمره میدهد. برایناساس شدت خونریزی مغزی و سطح هوشیاری با توجه به نمره GCS تفسیر میشود. پایینترین نمره GCS برای بیمارانی که دچار آسیب مغزی شدهاند 3 و بالاترین نمره هم 15 است.
| نام مقیاس | نحوه عملکرد | مزایا | محدودیتها |
|---|---|---|---|
| AVPU | ارزیابی سریع پاسخ بیمار به محرکها بدون نمرهدهی عددی | بسیار سریع و ساده | دقت پایین، پیگیری تغییرات ظریف ممکن نیست. |
| GCS (گلاسکو) | جمع امتیاز پاسخهای سهگانه برای تعیین سطح هوشیاری | استاندارد جهانی، قابل پیگیری | در بیماران اینتوبه/آفازیک مؤلفه کلامی قابل ارزیابی نیست. |
| FOUR Score | ارزیابی چندبُعدی شامل ساقه مغز و الگوی تنفس | مناسب بیماران اینتوبه، اطلاعات پیشآگهی بهتر | نیاز به آموزش بیشتر |
| RASS | تعیین میزان آرامبخشی یا بیقراری با مشاهده و تحریک تدریجی | پایش دقیق سدیشن | برای تشخیص علت کاهش هوشیاری طراحی نشده |
| AIS (Alertness Scale) | مشاهده پاسخ کلی به محیط | سریع | استاندارد و عددی نیست. |
پزشک چطور تشخیص می دهد خونریزی مغزی باعث افت هوشیاری شده است؟
پزشکان میتوانند با کمک معاینات فیزیکی بیماران، بررسی مقیاسهای AVPU و همچنین تفسیر نمره مقیاس کمای گلاسکو، تشخیص دهند که آیا خونریزی مغزی باعث افت هوشیاری بیماران شده یا خیر. در صورتی که علائم حیاتی بیمار و مواردی مانند پاسخگویی به درد یا سایر محرکها، منفی باشد، به این معنی است که خونریزی مغزی باعث کاهش سطح هوشیاری شده است.
4.7 (5705 نظر)4.8 (5508 نظر)4.8 (5010 نظر)4.9 (3609 نظر)4.9 (3299 نظر)5 (3152 نظر)درمان خونریزی مغزی با کاهش سطح هوشیاری
خونریزی مغزی و سطح هوشیاری پایین یک اورژانس پزشکی است و برای کاهش خطر آسیبهای جدی و مادامالعمر، به درمان فوری نیاز است. هدف اول درمان، توقف خونریزی و جلوگیری از خونریزی مجدد است. ممکن است عمل خونریزی مغزی انجام شود یا داروهایی برای جلوگیری از اسپاسم عروق و کنترل فشار خون بالا تجویز شود.
تنفس مصنوعی و کاهش فشار خون داخل مغز، از جمله اقداماتی است که میتواند به درمان خونریزی و بهبود سطح هوشیاری بیماران کمک کند. در ادامه درمانهایی مانند درمانهای توانبخشی و تکنیکهای تحریک مغزی هم در برخی موارد میتوانند در بهبود هوشیاری بیماران موثر باشند.
مراقبت در منزل و پیگیری بعد از ترخیص
همیشه بعد از خونریزی مغزی، خطر خونریزی مجدد و کاهش سطح هوشیاری وجود دارد. به همین دلیل هم بیمار باید بعد از ترخیص از بیمارستان مدام تحت نظر باشد. بررسی علائم فیزیکی در خانه، مصرف داروهای تجویزی و رعایت دستورالعملهای پزشک معالج میتواند از بروز خطرات مجدد مرتبط با خونریزی مغزی و سطح هوشیاری پایین، جلوگیری کند.
بیمارت دچار آسیب مغزی شده و نگرانت کرده؟ همین حالا مشاوره بگیر.
نتیجه گیری
در مورد ارتباط خونریزی مغزی و سطح هوشیاری باید گفت که این وضعیت اغلب با کاهش سطح هوشیاری همراه است که یکی از مهمترین عوامل پیشآگهی و راهنمای مدیریت اورژانسی محسوب میشود. سطح هوشیاری با مقیاس گلاسکو (GCS) ارزیابی میشود و GCS کمتر از ۸ نشاندهنده وضعیت بحرانی با نیاز فوری به حمایت راه هوایی است. کاهش هوشیاری ناشی از افزایش فشار داخل جمجمه، هیدروسفالی یا آسیب به ساختارهای حیاتی مانند ساقه مغز است. در نتیجه ارزیابی سریع GCS در تشخیص زودهنگام و تصمیمگیری برای مداخلات مانند جراحی یا کنترل ICP حیاتی است. در صورت علائم کاهش هوشیاری (گیجی، خوابآلودگی یا کما)، فوراً به اورژانس یا متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید تا تصویربرداری (CT/MRI)، ارزیابی GCS و درمان اورژانسی (مانند کنترل فشار خون یا جراحی) انجام شود.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!