آرتروز معمولا به‌تدریج پیشرفت می‌کند و می‌تواند باعث افزایش درد، خشکی مفاصل و محدودیت حرکتی شود. اگرچه نمی‌توان همیشه روند این بیماری را به‌طور کامل متوقف کرد، اقداماتی مانند حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم و تقویت عضلات اطراف مفصل می‌توانند به کاهش فشار روی مفاصل و کنترل علائم کمک کنند. انتخاب ورزش مناسب، اصلاح عادت‌های روزمره و پیگیری درمان نیز در حفظ عملکرد مفاصل اهمیت دارد. در ادامه این مطلب از دکترتو، راهکارهای موثر برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز و حفظ سلامت مفاصل را بررسی می‌کنیم.
چگونه می توان از پیشرفت آرتروز جلوگیری کرد؟
در گذشته تصور می‌شد آرتروز صرفا فرسودگی مفاصل است؛ پیامدی اجتناب‌ناپذیر از یک زندگی طولانی و پرتحرک که در نهایت در سنین بالا هر کسی با این بیماری درگیر می‌شود. اما تحقیقات نشان داده‌اند که آرتروز فرآیندی پیچیده با علل متعدد است و موارد مختلفی ممکن است باعث بروز این بیماری در سنین بالاتر شوند.
به گفته متخصصان، این بیماری بخش اجتناب‌ناپذیر افزایش سن نیست، بلکه حاصل ترکیبی از عوامل مختلف است که بسیاری از آنها قابل‌تغییر یا پیشگیری هستند. در حال حاضر درمانی که آرتروز را به‌طور کامل برطرف کند وجود ندارد اما رعایت یک‌سری موارد می‌تواند به جلوگیری از پیشرفت آرتروز کمک کند و کیفیت زندگی را ارتقا دهد. راهکارهایی که به پیشگیری از آرتروز کمک می‌کنند عبارت‌اند از:
- حفظ وزن سالم و کاهش وزن
- کنترل قند خون
- داشتن فعالیت بدنی
- پوشیدن کفش مناسب
- خودداری از بلندکردن اجسام سنگین
- داشتن رژیم غذایی سالم
- تغییر سبک زندگی مانند ترک سیگار یا الکل
- هیدراته ماندن
- استفاده از ابزارهای کمکی در صورت نیاز
- کاهش استرس
- تقویت عضلات و اصلاح حرکات بدن در حین انجام فعالیت‌های روزمره
۱. کاهش وزن چگونه به پیشگیری از آرتروز کمک می‌کند؟
مدیریت وزن سالم یکی از راهکارها برای مدیریت این بیماری و جلوگیری از پیشرفت آرتروز زانو و پاهاست. وزن اضافی فشار بیشتری بر مفاصل تحمل‌کننده وزن، مانند لگن و زانو وارد می‌کند. اما فشار مکانیکی تنها مشکل نیست. چاقی می‌تواند از راه افزایش بار مکانیکی و احتمالا سازوکارهای التهابی با آرتروز ارتباط داشته باشد؛ سهم دقیق هر سازوکار در هر فرد یکسان نیست.
۲. جلوگیری از پیشرفت آرتروز با اصلاح عادات حرکتی ممکن است؟
عادات حرکتی مانند نحوه ایستادن، بلندکردن اجسام و حتی انجام برخی از فعالیت‌های روزمره همگی می‌توانند روی میزان پیشرفت آرتروز تاثیر بگذارند. به‌عنوان مثال کسانی که آرتروز زانو یا لگن دارند، نباید برای مدت زمانی طولانی در یک موقعیت ثابت باقی بمانند. ماندن در یک وضعیت برای مدت طولانی می‌تواند سفتی و فشار روی مفاصل را افزایش دهد.
چمباتمه‌زدن، نشستن چهارزانو، زانوزدن یا ایستادن یا راه‌رفتن برای مدت طولانی روی سطوح سخت باید محدود شود. تغییر منظم وضعیت بدن و پرهیز از قرار گرفتن طولانی‌مدت در یک حالت می‌تواند به کاهش خشکی مفاصل و حفظ تحرک آنها کمک کند. اصلاح عادات حرکتی همچنین ممکن است فشارهای نامناسب واردشده به مفاصل را کاهش دهد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت cedars-sinai
Especially in patients who are obese, losing just a few pounds can take considerable force off the joints and improve the chances of slowing osteoarthritis progression.
ترجمه فارسی:
به‌ویژه در افراد مبتلا به چاقی، حتی کاهش چند پوند از وزن بدن می‌تواند فشار زیادی را از روی مفاصل بردارد و احتمال کند شدن روند پیشرفت آرتروز را افزایش دهد.
۳. آیا مکمل‌ها می‌توانند از پیشرفت آرتروز جلوگیری کنند؟
برخی از مبتلایان به آرتروز، از کمبود ویتامین‌هایی مانند ویتامین D و مواد معدنی ضروری مانند کلسیم و منیزیم هم رنج می‌برند. به همین دلیل هم تغییر رژیم غذایی و اضافه‌کردن مواد مغذی ضروری به برنامه غذایی ضروری است. گلوکزامین و کندرویتین از مکمل‌هایی هستند که برای کاهش علائم آرتروز استفاده می‌شوند، اما نتایج تحقیقات درباره اثربخشی آنها یکسان نیست. تاکنون شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد این مکمل‌ها می‌توانند از تخریب غضروف جلوگیری کنند یا روند پیشرفت آرتروز را به‌طور قطعی کند کنند.
۴. آیا ورزش می‌تواند از ابتلا به آرتروز جلوگیری کند؟
ورزش‌کردن از چند جهت برای بهبود علائم آرتروز و پیشگیری از پیشرفت بیماری مفید است. ورزش به کاهش وزن کمک می‌کند و از طرفی انجام یک‌سری ورزش‌ها و حرکات مقاومتی باعث تقویت عضلات می‌شود تا روند پیشرفت آرتروز کندتر شود. شنا، یوگا و پیاده‌روی در صورت کم فشار و متناسب با شرایط هر فرد از جمله ورزش‌های جلوگیری از پیشرفت آرتروز زانو هستند. برخی از ورزش‌ها مانند یوگا یا برخی از تمرینات فیزیوتراپی نیز به جلوگیری از پیشرفت آرتروز گردن، دست یا بازوها کمک می‌کنند.
برای جلوگیری از آرتروز چه بخوریم؟
رژیم غذایی متعادل و سرشار از میوه‌ها، سبزیجات، ماهی‌های چرب و منابع مناسب ویتامین‌ها و مواد معدنی می‌تواند به حفظ سلامت عمومی، کنترل وزن و مدیریت علائم آرتروز کمک کند. بااین‌حال، هیچ ماده غذایی به‌تنهایی نمی‌تواند از پیشرفت تخریب غضروف جلوگیری کند.
پزشکان توصیه می‌کنند که برای مدیریت این بیماری یک رژیم غذایی سالم و ضدالتهابی داشته باشید. برخی از غذاها می‌توانند به جلوگیری از پیشرفت آرتروز لگن و زانوها کمک کنند. غذاهایی که می‌توان برای مدیریت بیماری آرتروز آنها را مصرف کرد عبارت‌اند از:
- ماهی‌های چرب حاوی امگا ۳
- روغن‌زیتون طبیعی
- لبنیات
- سبزیجات برگ سبز مانند اسفناج و بروکلی
- دانه‌ها و مغزها
- چای سبز
متن انگلیسی:
به نقل از سایت medicalnewstoday
According to the Arthritis Foundation, certain diets can improve people’s symptoms.
ترجمه فارسی:
طبق اعلام بنیاد آرتریت، برخی رژیم‌های غذایی می‌توانند به بهبود علائم بیماری کمک کنند.
طب سنتی برای پیشگیری از آرتروز چه راهکارهایی دارد؟
برخی روش‌های طب سنتی مانند مصرف ترکیبات گیاهی یا ماساژ ممکن است به کاهش موقت درد و خشکی مفاصل کمک کنند. بااین‌حال، شواهد علمی کافی برای اثبات تاثیر این روش‌ها بر جلوگیری از تخریب غضروف یا کند کردن پیشرفت آرتروز وجود ندارد.
در وهله نخست پزشک برای پیشگیری از آرتروز زانو در طب سنتی اصلاح سبک زندگی و اصلاح وضعیت بدنی را توصیه می‌کند. مصرف برخی از غذاها و ترکیبات گیاهی هم می‌تواند به جلوگیری از پیشرفت آرتروز دست یا شانه‌ها کمک کند اما هنوز به‌صورت قطعی تائید نشده‌اند. برخی راهکارهای طب سنتی برای جلوگیری از پیشرفت آرتروز شامل موارد زیر می‌شود که بهتر است قبل از انجام مداوم با پزشک مشورت داشته باشید:
- مصرف دمنوش‌های گیاهی مانند دمنوش زنجبیل یا زردچوبه
- ماساژ مفاصل آسیب‌دیده با روغن‌هایی مانند سیاه‌دانه یا روغن‌زیتون
- حمام کردن با استفاده از نمک حمام اپسوم
روش پیشگیری از آرتروز در جوانی چیست؟
برخی فکر می‌کنند که زمان مقابله با آرتروز تنها در سنین بالاتر است، اما نکته مهم این که برای پیشگیری از آرتروز باید از همان سنین پایین‌تر روی اصلاح سبک زندگی تمرکز کرد. در دوران جوانی می‌توان با فعالیت داشتن، پیروی از یک رژیم غذایی سالم و اصلاح فعالیت‌های بدنی به‌منظور کاهش فشار روی مفاصل مختلف در بدن، ریسک بروز آرتروز در آینده را کاهش داد.
کاهش وزن و تقویت عضلات در جوانی به پیشگیری از آرتروز در سال‌های بعد کمک می‌کند. برای آشنایی بیشتر با روش‌های پیشگیری و درمان این بیماری می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با پزشک ارتوپد مشورت داشته باشید.
| روش جلوگیری از پیشرفت آرتروز | اقدامات مهم |
|---|---|
| کاهش وزن | کاهش وزن اضافی برای کم کردن فشار روی مفاصل، به‌ویژه زانو و لگن |
| اصلاح عادات حرکتی | پرهیز از نشستن، ایستادن، زانو زدن و چمباتمه زدن طولانی‌مدت |
| مصرف مکمل‌ها | تامین ویتامین D، کلسیم و منیزیم در صورت کمبود |
| ورزش منظم | پیاده‌روی، شنا، یوگا و تمرینات مقاومتی متناسب با شرایط فرد |
| تغذیه سالم | مصرف ماهی‌های چرب، روغن زیتون، سبزیجات برگ سبز، لبنیات، مغزها و دانه‌ها |
| اصلاح سبک زندگی | ترک سیگار و الکل، کنترل قند خون، کاهش استرس و نوشیدن آب کافی |
| استفاده از کفش مناسب | انتخاب کفش مناسب برای کاهش فشار نامناسب بر مفاصل |
| کاهش فشار فیزیکی | خودداری از بلند کردن اجسام سنگین و استفاده از ابزارهای کمکی در صورت نیاز |
نتیجه گیری
جلوگیری از پیشگیری از آرتروز و کند کردن روند پیشرفت آن تا حد زیادی به عادت‌های روزمره بستگی دارد. حفظ وزن مناسب، اصلاح حرکات نادرست و انجام ورزش‌های منظم و کم‌فشار می‌توانند فشار روی مفاصل را کاهش دهند و به حفظ عملکرد آنها کمک کنند. تغذیه متعادل هم برای سلامت استخوان‌ها و عضلات اهمیت دارد اما هیچ ماده غذایی یا مکملی به‌تنهایی نمی‌تواند از بروز آرتروز جلوگیری کند. درباره روش‌های طب سنتی نیز شواهد علمی کافی برای اثبات اثر آنها در پیشگیری از آرتروز وجود ندارد. بهتر است مراقبت از مفاصل را از سنین جوانی جدی بگیرید و در صورت داشتن درد یا محدودیت حرکتی، برای بررسی و دریافت راهنمایی درمانی به بهترین دکتر ارتوپد ایران، دکتر ارتوپد تهران یا پزشک متخصص در شهر خود، مراجعه کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
اگرچه نمی‌توان به‌طور کامل از ابتلا به آرتروز جلوگیری کرد، حفظ وزن مناسب، فعالیت بدنی منظم، تقویت عضلات و پیشگیری از آسیب مفاصل در دوران جوانی می‌توانند خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهند یا شروع آن را به تاخیر بیندازند.
هنوز هیچ راهکار قطعی برای جلوگیری کامل از آرتروز وجود ندارد اما هر چقدر زودتر فعالیت‌های بدنی خود را اصلاح کنیم و بیشتر مراقب عضلات و مفاصلمان باشیم، می‌توان احتمال ابتلا به آرتروز را کاهش داد.
