ستون فقرات فقط تکیهگاه بدن نیست؛ بخش مهمی از حرکت، انعطافپذیری و محافظت از نخاع و اعصاب را بر عهده دارد. تغییرات فرسایشی در مفاصل و ساختارهای این ناحیه میتوانند بهتدریج عملکرد طبیعی آن را تحت تاثیر قرار دهند. آرتروز ستون فقرات یکی از بیماریهای دژنراتیو مفاصل است که با تخریب تدریجی غضروف مفاصل بین مهرهای و تغییرات استخوانی همراه میشود. این بیماری ممکن است در بخش گردنی یا کمری ستون فقرات ایجاد شود و در برخی موارد، با درگیری اعصاب، مشکلات بیشتری به وجود آورد. در ادامه این مطلب از دکترتو، با ماهیت این بیماری و ویژگیهای آن آشنا میشویم.
آرتروز ستون فقرات چیست؟
آرتروز ستون فقرات به تغییرات فرسایشی مفاصل بین مهرهای، بهویژه مفاصل فاست، گفته میشود که در آن غضروف مفصل بهتدریج آسیب میبیند و ممکن است زائدههای استخوانی نیز شکل بگیرند. آرتروز ممکن است در قسمت گردنی، سینهای یا کمری ستون فقرات ایجاد شود. شدت تغییرات استخوانی همیشه با شدت درد و علائم فرد ارتباط مستقیم ندارد.
آیا آرتروز ستون فقرات با آرتروز کمر تفاوت دارد؟
آرتروز کمر در واقع یکی از انواع آرتروز ستون فقرات است که مهرههای ناحیه کمری را درگیر میکند. ستون فقرات از بخشهای گردنی، سینهای و کمری تشکیل شده و آرتروز میتواند در هرکدام از این قسمتها اتفاق بیفتد. بنابراین، اصطلاح آرتروز ستون فقرات مفهوم گستردهتری دارد و آرتروز کمر فقط به درگیری قسمت پایینی ستون فقرات اشاره میکند.
محل درگیری اهمیت زیادی دارد؛ زیرا علائم آرتروز گردن ممکن است در دستها و شانهها احساس شود، درحالیکه آرتروز کمر بیشتر با درد پایین کمر و گاهی انتشار درد به پاها همراه است.
| ویژگی | آرتروز ستون فقرات | آرتروز کمر |
|---|---|---|
| ماهیت اصلی | مفهوم گستردهتری دارد و به فرسودگی غضروف مفاصل فاست در هر بخش ستون فقرات اشاره میکند. | یکی از انواع آرتروز ستون فقرات است که فقط مهرههای ناحیه کمری را درگیر میکند. |
| ناحیه درگیر | میتواند در قسمت گردنی، سینهای یا کمری ایجاد شود. | فقط به درگیری قسمت پایینی ستون فقرات اشاره میکند. |
| علائم | در گردن ممکن است در دستها و شانهها احساس شود. علائم هر بخش متفاوت است. | بیشتر با درد پایین کمر و گاهی انتشار درد به پاها همراه است. |
علائم آرتروز ستون فقرات چیست؟
علائم آرتروز ستون فقرات به محل درگیری، میزان فرسودگی مفاصل و احتمال فشار به عصبها بستگی دارد. بعضی افراد فقط هنگام حرکت احساس درد و خشکی دارند، اما در صورت پیشرفت تغییرات استخوانی ممکن است علائم عصبی نیز ایجاد شود. درد معمولا با فعالیتهایی مانند خم شدن، چرخیدن یا ایستادن طولانیمدت تشدید میشود و گاهی پس از استراحت کاهش پیدا میکند. علائم آرتروز کمر و ستون فقرات نیز با یکدیگر تفاوتهایی دارند. نشانههای این بیماری عبارتاند از:
- درد مزمن در ناحیه گردن، پشت یا پایین کمر
- خشکی ستون فقرات، بهخصوص بعد از بیدار شدن یا نشستن طولانی
- کاهش انعطافپذیری و محدود شدن دامنه حرکتی
- احساس صدای تقتق یا ساییدگی هنگام حرکت دادن گردن و کمر
- گرفتگی و اسپاسم عضلات اطراف ستون فقرات
- گزگز، بیحسی یا ضعف عضلانی در اندامها در صورت درگیری عصبها
علت آرتروز ستون فقرات چیست؟
آرتروز ستون فقرات معمولا به دلیل ترکیبی از افزایش سن، تغییرات تدریجی غضروف و فشارهای مکانیکی ایجاد میشود. با این حال، بالا رفتن سن بهتنهایی به معنای ابتلا به این بیماری نیست. عوامل مختلفی میتوانند احتمال فرسودگی مفاصل بین مهرهها را افزایش دهند:
- افزایش سن
- سابقه آسیب ستون فقرات
- اضافهوزن
- عوامل ژنتیکی
- فعالیتهای تکراری و سنگین
آرتروز ستون فقرات چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص آرتروز ستون فقرات با بررسی سابقه پزشکی، نوع درد و معاینه فیزیکی آغاز میشود. پزشک درباره محل درد، زمان شروع، عوامل تشدیدکننده و وجود علائمی مانند گزگز یا ضعف عضلانی سؤال میکند. سپس وضعیت حرکتی ستون فقرات، قدرت عضلات، رفلکسها، تعادل و حس اندامها را بررسی میکند.
در صورت نیاز، از روشهای تصویربرداری برای بررسی ساختار مهرهها و میزان درگیری عصبها استفاده میشود. همه افراد به تصویربرداری نیاز ندارند و انتخاب آزمایش باید بر اساس علائم و نتیجه معاینه انجام شود. روشهای تشخیصی عبارتاند از:
- عکسبرداری با اشعه ایکس: بررسی کاهش فاصله بین مهرهها، زائدههای استخوانی و تغییرات مفاصل
- MRI: بررسی دیسکها، نخاع، ریشههای عصبی و میزان فشار واردشده به آنها
- سیتیاسکن: مشاهده دقیقتر ساختار استخوانی و تغییرات مهرهها
آیا آرتروز ستون فقرات درمان دارد؟
آرتروز ستون فقرات در حال حاضر درمان قطعی برای بازسازی غضروف فرسوده ندارد؛ اما این موضوع به معنای ناتوانی در کنترل بیماری نیست. هدف درمان، کاهش درد، حفظ انعطافپذیری، تقویت عضلات و جلوگیری از محدودیت عملکردی است. انتخاب روش مناسب به محل درگیری، شدت علائم، سن و شرایط عمومی فرد بستگی دارد. در بیشتر موارد، درمانهای غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، ورزش و دارودرمانی در اولویت قرار دارند. روشهای درمان عبارتاند از:
- فیزیوتراپی: تقویت عضلات حمایتکننده ستون فقرات و بهبود دامنه حرکتی
- ورزش درمانی: افزایش انعطافپذیری و کاهش خشکی و درد
- دارودرمانی: کنترل درد و التهاب با داروهای مناسب
- اصلاح سبک زندگی: کاهش فشار مکانیکی و حفظ وزن مناسب
- جراحی: برداشتن فشار از روی نخاع و عصبها یا تثبیت ستون فقرات در موارد ضروری
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs
There’s no cure for osteoarthritis, but the condition does not necessarily get any worse over time.
ترجمه فارسی:
آرتروز درمان قطعی ندارد، اما لزوما به این معنا نیست که بیماری با گذشت زمان بدتر میشود.
۱. درمان خانگی آرتروز ستون فقرات چیست؟
درمان خانگی میتواند به کاهش درد و کنترل علائم آرتروز کمک کند؛ البته جایگزین معاینه و درمان پزشکی نیست. بهتر است فعالیتهای روزمره را متناسب با توانایی بدن تنظیم کنید و از بیتحرکی طولانیمدت بپرهیزید. استفاده از کمپرس گرم برای کاهش خشکی عضلات و کمپرس سرد برای تسکین درد پس از فعالیت ممکن است مفید باشد.
همچنین پیادهروی منظم و سبک، انجام تمرینات کششی و تقویتی تحت نظر متخصص و پرهیز از نشستن یا ایستادن طولانی در یک وضعیت به حفظ تحرک کمک میکنند. رعایت اصول صحیح نشستن، خوابیدن و بلند کردن اجسام، استفاده از صندلی دارای پشتی مناسب هنگام کار و تغییر وضعیت بدن در فواصل زمانی منظم نیز میتواند فشار واردشده به ستون فقرات را کاهش دهد.
۲. داروهای درمان آرتروز ستون فقرات چیست؟
داروهای آرتروز ستون فقرات با هدف کاهش درد، التهاب و علائم ناشی از تحریک عصبها تجویز میشوند. نوع دارو به شدت درد، محل درگیری، سابقه بیماری و داروهای مصرفی فرد بستگی دارد. برای تسکین دردهای خفیف ممکن است از استامینوفن استفاده شود و در صورت وجود درد و التهاب، پزشک داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن را تجویز کند. همچنین در افرادی که دچار اسپاسم عضلانی هستند، ممکن است شلکنندههای عضلانی برای مدت کوتاه تجویز شوند.
در صورت وجود درد انتشاری، گزگز یا بیحسی، ابتدا باید علت درگیری عصبی مشخص شود. گاباپنتین و آمیتریپتیلین برای برخی انواع درد نوروپاتیک کاربرد دارند، اما اثربخشی آنها در درد ناشی از تغییرات فرسایشی ستون فقرات یکسان و قطعی نیست. بنابراین، تجویز این داروها باید بر اساس تشخیص پزشک و شرایط بیمار انجام شود.
۳. درمان آرتروز ستون فقرات در طب سنتی ممکن است؟
روشهای طب سنتی و مکمل ممکن است در بعضی افراد به تسکین موقت درد و گرفتگی عضلات کمک کنند، اما شواهد علمی کافی برای اثبات درمان آرتروز یا بازسازی غضروف با این روشها وجود ندارد. درمان گیاهی آرتروز ستون فقرات نیز نباید بهعنوان جایگزین فیزیوتراپی و درمان پزشکی در نظر گرفته شود.
استفاده از برخی گیاهان یا مکملها ممکن است با داروهای مصرفی تداخل داشته باشد یا عوارض ایجاد کند. ماساژ ملایم و طب سوزنی نیز در برخی افراد به کاهش درد کمک میکنند، اما بهتر است با نظر متخصص معتبر انجام شوند. از دستکاری شدید مهرهها، کششهای غیراصولی و مصرف خودسرانه ترکیبات گیاهی ناشناخته پرهیز کنید.
۴. جراحی آرتروز ستون فقرات در چه شرایطی لازم است؟
جراحی معمولا برای همه مبتلایان به آرتروز ستون فقرات لازم نیست. این روش در شرایطی مانند فشار زیاد بر نخاع یا ریشههای عصبی، ضعف عضلانی پیشرونده یا درد و محدودیت عملکردی مقاوم به درمانهای غیرجراحی بررسی میشود. انتخاب نوع عمل به محل و شدت فشار عصبی، وضعیت مهرهها و یافتههای تصویربرداری بستگی دارد. فیوژن یا جوش دادن مهرهها نیز فقط در شرایط مشخص، مانند وجود ناپایداری یا بدشکلی ستون فقرات، ممکن است برای درمان آرتروز ستون فقرات ضرورت پیدا کند.
عوارض آرتروز ستون فقرات چیست؟
آرتروز ستون فقرات در همه افراد پیشرفت یکسانی ندارد و بسیاری از مبتلایان با درمان مناسب میتوانند فعالیتهای روزمره خود را ادامه دهند. با این حال، در صورت تشدید تغییرات مفصلی و استخوانی، ممکن است عوارضی مانند تنگی کانال نخاعی یا فشردگی ریشههای عصبی ایجاد شود. این مشکلات گاهی باعث اختلال در حرکت، کاهش قدرت عضلات و محدودیت فعالیتهای روزانه میشوند. عوارض احتمالی عبارتاند از:
- تنگی کانال نخاعی
- فشردگی ریشههای عصبی
- ضعف عضلانی
- اختلال تعادل و راه رفتن
- محدودیت حرکتی
- درد مزمن
پیشگیری از آرتروز ستون فقرات امکان پذیر است؟
نمیتوان از تمام موارد آرتروز ستون فقرات پیشگیری کرد؛ زیرا افزایش سن و عوامل ژنتیکی خارج از کنترل فرد هستند. بااینحال، رعایت عادتهای سالم میتواند احتمال آسیب به مفاصل و تشدید تغییرات فرسایشی را کاهش دهد. برای مراقبت از ستون فقرات بهتر است فعالیت بدنی منظم داشته باشید و با انجام تمرینات مناسب، عضلات شکم و پشت را تقویت کنید. حفظ وزن در محدوده سالم، پرهیز از نشستن طولانیمدت و اصلاح وضعیت بدن هنگام کار و استراحت نیز اهمیت زیادی دارد.
همچنین هنگام ورزش از حرکات اصولی و تجهیزات مناسب استفاده کنید و برای بلند کردن اجسام سنگین، بهجای خم کردن کمر، زانوها را خم کنید. خودداری از مصرف دخانیات و جدی گرفتن آسیبها و دردهای مداوم ستون فقرات نیز از دیگر اقداماتی هستند که به حفظ سلامت مهرهها و مفاصل کمک میکنند. برای کسب آگاهی از سایر روشهای پیشگیری میتوانید از اپلیکیشن دکترتو کمک بگیرید.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به پزشک
آرتروز ستون فقرات یک بیماری فرسایشی است که میتواند مهرههای گردن، پشت و کمر را درگیر کند. اگرچه امکان بازگرداندن غضروف تخریبشده به حالت اولیه وجود ندارد، اما با تشخیص بهموقع توسط بهترین دکتر ارتوپد ایران در کنار فیزیوتراپی، ورزش مناسب، دارودرمانی و اصلاح سبک زندگی میتوان علائم آن را تا حد زیادی کنترل کرد.
جراحی نیز فقط برای شرایط خاص و در صورت وجود مشکلات جدی عصبی یا بیاثر بودن درمانهای دیگر در نظر گرفته میشود. بنابراین، مشاهده علائم آرتروز به معنای از دست دادن توانایی حرکت یا نیاز قطعی به جراحی نیست و باید در این باره با دکتر ارتوپد تهران یا بهترین متخصص محل سکونت خود مشورت کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسشهای متداول درباره آرتروز ستون فقرات
نام علمی آرتروز ستون فقرات، استئوآرتریت ستون فقرات (Spinal Osteoarthritis) است. به این بیماری در اصطلاح پزشکی اسپوندیلوز (Spondylosis) نیز گفته میشود که معمولاً برای توصیف تغییرات فرسایشی مهرهها و مفاصل ستون فقرات به کار میرود. اگر این تغییرات در ناحیه گردن اتفاق بیفتند، به آن اسپوندیلوز گردنی و در صورت درگیری ناحیه کمر، اسپوندیلوز کمری گفته میشود.
آرتروز ستون فقرات یک بیماری کاملا ارثی نیست، اما ژنتیک میتواند در افزایش احتمال ابتلا نقش داشته باشد. افرادی که سابقه خانوادگی آرتروز دارند ممکن است بیشتر در معرض تغییرات فرسایشی مفاصل قرار بگیرند. بااینحال، عوامل دیگری مانند سن، آسیبهای قبلی، اضافهوزن و سبک زندگی نیز در بروز بیماری موثر هستند. بنابراین، داشتن سابقه خانوادگی به معنای ابتلای قطعی به آرتروز ستون فقرات نیست.

۰ دیدگاه ثبت شده برای: آرتروز ستون فقرات چگونه است؟