دست‌ها در انجام بسیاری از فعالیت‌های روزمره، از نوشتن و کار کردن گرفته تا گرفتن اشیا و انجام کارهای ظریف، نقش اساسی دارند. هرگونه تغییر در سلامت مفاصل آن‌ها می‌تواند به‌تدریج استقلال حرکتی و کیفیت زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهد. آرتروز دست یکی از بیماری‌های مزمن مفصلی است که با تغییرات فرسایشی در غضروف و سایر ساختارهای مفصل همراه میشود. این بیماری فقط به افزایش سن محدود نیست و عوامل مختلفی می‌توانند در بروز آن نقش داشته باشند. در ادامه این مطلب از دکترتو، با ماهیت این بیماری و جنبه‌های مهم آن آشنا می‌شویم.
آرتروز دست چیست؟
آرتروز دست بیماری‌ای است که مفاصل انگشتان و شست را درگیر می‌کند و به‌تدریج باعث اختلال در عملکرد طبیعی آن‌ها میشود. این عارضه ممکن است انجام فعالیت‌های روزمره مانند نوشتن، باز کردن در بطری، گرفتن اشیا یا بستن دکمه لباس را دشوار کند. درد هنگام حرکت یا استفاده از دست، خشکی مفاصل به‌ویژه پس از بیدار شدن و ایجاد برجستگی‌های استخوانی در انگشتان از نشانه‌های رایج آن هستند. آرتروز معمولا روند تدریجی دارد و شدت علائم آن در افراد مختلف متفاوت است.
علائم آرتروز دست چیست؟
علائم آرتروز دست شامل دست درد هنگام حرکت یا استفاده از دست، خشکی مفاصل، تورم، حساسیت به لمس و کاهش قدرت گرفتن اشیا هستند. درد دست ممکن است در ابتدای بیماری پس از فعالیت بیشتر شود و با استراحت کاهش پیدا کند؛ اما در مراحل پیشرفته‌تر، گاهی در زمان استراحت نیز ادامه دارد. نشانه‌های آرتروز دست عبارت‌اند از:
- علائم آرتروز دست راست: این علائم ممکن است در دست راست نیز دیده شوند؛ به‌خصوص هنگام نوشتن، گرفتن وسایل یا انجام کارهای تکراری. درگیری دست غالب ممکن است بیشتر فعالیت‌های روزانه را تحت تاثیر قرار دهد.
- علائم آرتروز دست چپ: درد، خشکی، تورم یا ضعف در دست چپ می‌تواند نشانه درگیری مفاصل همان دست باشد. چپ یا راست بودن دست به‌تنهایی علت یا شدت بیماری را مشخص نمی‌کند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs
The main symptoms of osteoarthritis are pain and stiffness in your joints, which can make it difficult to move the affected joints and do certain activities.
ترجمه فارسی:
علائم اصلی آرتروز، درد و خشکی مفاصل است که می‌تواند حرکت دادن مفاصل درگیر و انجام برخی فعالیت‌ها را دشوار کند.
علائم آرتروز دست و شانه چیست؟
اگر آرتروز دست و شانه هم‌زمان وجود داشته باشد، فرد ممکن است در دست با درد و خشکی مفاصل و در شانه با درد هنگام بالا بردن بازو، محدودیت حرکت یا دشواری در لباس پوشیدن مواجه شود. بااین‌حال، بروز درد در هر دو ناحیه لزوما به معنای ابتلا به آرتروز در هر دو مفصل نیست.
مشکلات تاندون‌ها و عضلات شانه نیز می‌توانند علائم مشابهی ایجاد کنند. همچنین، مشکلات گردن ممکن است با درد منتشرشونده به شانه و دست، گزگز، بیحسی یا ضعف همراه باشند؛ این نشانه‌ها می‌توانند به درگیری عصب مربوط باشند و نباید به‌طور خودکار به آرتروز نسبت داده شوند. اگر درد با ضعف جدید دست، اختلال راه رفتن یا بی‌اختیاری همراه شد، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.
علائم آرتروز دست و پا چیست؟
ابتلای هم‌زمان دست و پا به درد و خشکی مفاصل ممکن است در بیماری آرتروز دیده شود، به‌خصوص با افزایش سن یا وجود زمینه خانوادگی. در دست، درد و خشکی هنگام گرفتن وسایل و انجام کارهای ظریف شایع است؛ در پا، بر اساس مفاصل درگیر، درد هنگام ایستادن و راه رفتن ممکن است ایجاد شود.
بااین‌حال، درگیری چند مفصل همیشه ناشی از آرتروز نیست و بیماری‌هایی مانند آرتریت روماتوئید نیز باید در نظر گرفته شوند. خشکی طولانی صبحگاهی، تورم قابل‌توجه یا گرم و قرمز شدن مفاصل نیازمند بررسی دقیق‌تر است.
علت آرتروز دست چیست؟
آرتروز دست معمولا حاصل ترکیبی از افزایش سن، زمینه ژنتیکی و تغییرات تدریجی بافت‌های مفصل است و همیشه نمی‌توان یک علت مشخص برای آن پیدا کرد. سابقه خانوادگی، آسیب یا شکستگی قبلی و بی‌ثباتی مفصل از عوامل مرتبط با آرتروز دست هستند. همچنین بعضی فعالیت‌های تکراری و پرفشار، به‌ویژه کارهایی که به گرفتن محکم و مکرر اشیا نیاز دارند، ممکن است احتمال آسیب مفاصل دست را افزایش دهند.
برخلاف تصور رایج، آرتروز صرفا نتیجه استفاده زیاد از دست یا فرسودگی اجتناب‌ناپذیر ناشی از سن نیست؛ عوامل مختلفی در ایجاد آن نقش دارند. شناخت عوامل خطر به مراقبت بهتر از مفاصل کمک می‌کند، اما وجود یک عامل خطر به معنای ابتلای قطعی نیست.
| علت آرتروز دست | روش درمان یا کنترل آن |
|---|---|
| افزایش سن و تغییرات تدریجی بافت‌های مفصل | تمرین‌های مناسب دست، اصلاح فعالیت‌ها و استفاده از گرما یا سرما |
| زمینه ژنتیکی و سابقه خانوادگی | کنترل علائم با روش‌های درمانی متناسب با شرایط فرد |
| آسیب یا شکستگی قبلی مفصل | استفاده از آتل، فیزیوتراپی و اصلاح فعالیت‌ها |
| بی‌ثباتی مفصل | استفاده از آتل و تمرین‌های مناسب دست |
| وارد شدن فشار مکرر به دست | تقسیم فعالیت‌ها به بخش‌های کوتاه‌تر و استفاده از ابزارهای کمکی |
| ناهنجاری مفصل یا بیماری‌های زمینه‌ای | تشخیص علت زمینه‌ای و انتخاب درمان متناسب با شرایط فرد |
انواع آرتروز دست چیست؟
آرتروز دست بر اساس نوع بیماری و مفاصل درگیر دسته‌بندی میشود. شناخت این تفاوت‌ها اهمیت دارد، زیرا بعضی بیماری‌های التهابی ممکن است علائمی شبیه آرتروز ایجاد کنند، اما درمان متفاوتی داشته باشند. انواع و محل‌های درگیری آرتروز دست عبارت‌اند از:
- آرتروز اولیه: بدون علت زمینه‌ای مشخص و معمولا همراه با افزایش سن ایجاد میشود.
- آرتروز ثانویه: در پی آسیب قبلی، ناهنجاری مفصل یا برخی بیماری‌های زمینه‌ای بروز می‌کند.
- آرتروز قاعده شست: مفصل اتصال شست به مچ را درگیر می‌کند و ممکن است گرفتن و چرخاندن اشیا را دشوار کند.
- آرتروز انگشت دست: مفاصل نزدیک نوک انگشت یا مفاصل میانی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
آرتروز دست چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص آرتروز دست معمولا با بررسی سابقه علائم و معاینه مفاصل انجام میشود. پزشک درباره محل درد، مدت خشکی صبحگاهی، فعالیت‌های تشدیدکننده علائم و سابقه خانوادگی سوال می‌کند و دامنه حرکت و حساسیت مفاصل را می‌سنجد. در صورت نیاز، رادیوگرافی ساده می‌تواند کاهش فاصله مفصلی، تغییرات استخوانی یا خارهای استخوانی را نشان دهد.
آزمایش خون برای تشخیص مستقیم آرتروز کاربرد ندارد، اما ممکن است برای بررسی بیماری‌هایی مانند آرتریت روماتوئید درخواست شود. تصویربرداری برای همه افراد ضروری نیست و به شرایط بالینی بستگی دارد. اگر درد ناگهانی، قرمزی و گرمی مفصل یا خشکی طولانی صبحگاهی وجود داشته باشد، بررسی علت‌های دیگر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
درمان آرتروز دست چیست؟
درمان آرتروز دست با هدف کاهش درد، حفظ حرکت مفاصل و بهتر کردن عملکرد روزانه انجام میشود. برنامه درمانی ممکن است شامل تمرین‌های مناسب دست، اصلاح شیوه انجام کارها، گرما یا سرما، استفاده از آتل و داروهای مسکن باشد. کاردرمانی و فیزیوتراپی به فرد کمک می‌کنند فشار کمتری به مفاصل وارد کند و حرکت دست را بهتر حفظ کند.
در صورت شدید بودن علائم و پاسخ ندادن به روش‌های غیرجراحی، پزشک ممکن است درمان‌های تخصصی‌تر یا جراحی را بررسی کند. انتخاب درمان به شدت علائم، بیماری‌های زمینه‌ای، داروهای مصرفی و مفصل درگیر بستگی دارد؛ هیچ روش واحدی برای همه افراد بهترین نیست.
۱. بهترین قرص برای آرتروز دست چیست؟
قرص مناسب به شدت درد و وضعیت سلامت فرد بستگی دارد و دارویی که برای یک نفر موثر است، ممکن است برای دیگری مناسب نباشد. داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن می‌توانند درد را کاهش دهند، اما ممکن است برای معده، کلیه، قلب یا فشار خون مشکل ایجاد کنند.
استامینوفن نیز در بعضی شرایط برای تسکین درد استفاده میشود، هرچند اثر آن محدود است و مصرف بیش‌ازحد آن به کبد آسیب می‌زند. گاهی پزشک داروهای موضعی را به قرص ترجیح می‌دهد تا عوارض سیستمیک کمتر شود. برای انتخاب دارو، به‌ویژه در صورت مصرف داروهای دیگر یا ابتلا به بیماری زمینه‌ای، با پزشک مشورت کنید.
۲. برای آرتروز دست چی بخوریم؟
هیچ خوراکی مشخصی نمی‌تواند غضروف آسیب‌دیده را بازسازی کند یا آرتروز دست را درمان کند، اما رژیم غذایی متعادل به سلامت عمومی کمک می‌کند. سبزیجات، میوه‌ها، حبوبات، غلات کامل، مغزها، روغن زیتون و ماهی منابع مناسبی برای یک الگوی غذایی سالم هستند. بهتر است مصرف غذاهای بسیار فرآوری‌شده و قند افزوده را محدود کنید و در صورت اضافه‌وزن، برای رسیدن به وزن مناسب برنامه‌ریزی کنید.
۳. درمان آرتروز دست در خانه ممکن است؟
مراقبت خانگی می‌تواند به کنترل علائم آرتروز دست کمک کند، اما جای تشخیص و درمان پزشکی را نمی‌گیرد. قرار دادن دست در آب گرم یا استفاده از کمپرس گرم می‌تواند خشکی را کاهش دهد؛ کمپرس سرد نیز ممکن است هنگام تورم یا تشدید درد مفید باشد.
از انجام طولانی‌مدت فعالیت‌هایی که درد را تشدید می‌کنند، خودداری کنید و کارها را به بخش‌های کوتاه‌تر تقسیم کنید. استفاده از ابزارهای کمکی برای باز کردن درِ شیشه‌ها و کاهش فشار هنگام گرفتن اشیا نیز مفید است. اگر علائم مداوم‌اند، بدتر می‌شوند یا انجام کارهای روزانه را مختل کرده‌اند، برای ارزیابی و تنظیم برنامه درمانی به پزشک مراجعه کنید.
۴. بهترین ورزش برای آرتروز دست چیست؟
بهترین ورزش برای آرتروز دست، تمرینی ملایم و متناسب با توانایی فرد است که به حفظ دامنه حرکت و عملکرد دست کمک کند. برای شروع، دست را در وضعیت راحت قرار دهید، انگشتان را به‌آرامی باز و بسته کنید و بدون فشار زیاد، انگشت شست را به نوک هر انگشت نزدیک کنید.
حرکت‌ها را آهسته انجام دهید و در صورت افزایش درد، شدت یا تعداد تکرارها را کاهش دهید. تمرین نباید با فشار شدید، کشیدن اجباری مفاصل یا وزنه‌های سنگین همراه باشد. اگر درد زیاد، تورم یا محدودیت حرکتی دارید، بهتر است فیزیوتراپیست یا کاردرمانگر تمرین مناسب شما را مشخص کند.
عوارض آرتروز دست چیست؟
اگر آرتروز دست پیشرفت کند، ممکن است درد مداوم‌تر، خشکی بیشتر و کاهش دامنه حرکتی ایجاد شود. تغییر شکل مفاصل و تشکیل برجستگی‌های استخوانی نیز در بعضی افراد دیده میشود. ضعف دست می‌تواند انجام کارهایی مانند نوشتن، لباس پوشیدن، آشپزی و باز کردن بسته‌بندی‌ها را دشوار کند.
درد مزمن ممکن است بر خواب، فعالیت‌های اجتماعی و کیفیت زندگی اثر بگذارد؛ بااین‌حال، شدت بیماری در همه افراد افزایش پیدا نمی‌کند و مسیر آن قابل پیش‌بینی دقیق نیست. برای بررسی عوارض آرتروز دست و پیشگیری از کاهش عملکرد مفاصل انگشتان، می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با متخصص روماتولوژی مشورت کنید.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به پزشک
آرتروز دست بیماری مزمنی است که می‌تواند با درد، خشکی و کاهش عملکرد مفاصل همراه باشد اما لزوماً به معنای از دست دادن توانایی انجام کارهای روزمره نیست. تشخیص درست توسط بهترین دکتر ارتوپد ایران به شناسایی علائم و در صورت نیاز انجام تصویربرداری یا آزمایش‌های تکمیلی کمک می‌کند. تمرین‌های سبک، مراقبت خانگی، اصلاح فعالیت‌ها و انتخاب داروی مناسب از راهکارهای کنترل بیماری هستند. اگر درد دست ماندگار است یا حرکت آن محدود شده، بهتر است برای بررسی علت و انتخاب درمان متناسب با شرایط خود به دکتر ارتوپد تهران یا بهترین متخصص محل سکونت خود مراجعه کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول درباره آرتروز دست
تمرین‌های ملایم دست، کمپرس گرم برای خشکی، کمپرس سرد برای کاهش درد و تورم و اصلاح فعالیت‌های روزانه می‌توانند مفید باشند. در صورت نیاز، پزشک ممکن است دارو یا آتل مناسب پیشنهاد کند. رژیم غذایی متعادل نیز به سلامت عمومی کمک می‌کند. اگر درد مداوم یا رو به افزایش است، برای انتخاب درمان مناسب معاینه شوید.
افراد مسن، زنان به‌ویژه پس از یائسگی و کسانی که سابقه خانوادگی آرتروز دارند، بیشتر در معرض ابتلا هستند. آسیب‌های قبلی مفاصل و بعضی ناهنجاری‌های ساختاری نیز می‌توانند خطر بیماری را افزایش دهند. بااین‌حال، آرتروز دست ممکن است بدون وجود عامل خطر مشخصی ایجاد شود. داشتن عوامل خطر به معنای ابتلای قطعی نیست.
۰ دیدگاه ثبت شده برای: مهمترین نشانه های آرتروز دست و راه های تشخیص آن