آرتروز فک چیست و درمان آن چگونه است؟

دکتر علی حسین پورفیضی(پزشک ارزیاب)
9 دقیقه مطالعه
عوارض آرتروز فک چیست؟
محتوا بازبینی شده توسط پزشکان دکترتو

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان دکترتو مشاوره بگیرید.

فهرست مطالب
خلاصه مقاله را در این پادکست گوش کنید
1:46
دانلود صوت

چرا گاهی حرکت دادن فک با درد، صدا یا احساس ساییدگی همراه می‌شود؟ این نشانه‌ها می‌توانند به مشکلات مفصل گیجگاهی‌فکی، از جمله آرتروز فک مربوط باشند. در این بیماری، غضروف مفصل به‌تدریج آسیب می‌بیند و ممکن است تغییراتی در استخوان‌های اطراف آن ایجاد شود. شدت علائم در افراد مختلف متفاوت است، اما تشخیص به‌موقع و شروع درمان مناسب می‌تواند به کنترل درد و حفظ عملکرد فک کمک کند. در این مقاله از دکترتو معنای آرتروز فک، علائم، علت، نحوه تشخیص، درمان، عوارض و زمان مراجعه به پزشک را بررسی می‌کنیم.

آرتروز فک چیست؟

آرتروز فک نوعی بیماری فرسایشی است که مفصل گیجگاهی‌‌فکی را درگیر می‌کند. این مفصل در دو طرف صورت و جلوی گوش‌ها قرار دارد و حرکت فک پایین هنگام صحبت کردن، جویدن و خمیازه کشیدن را ممکن می‌سازد. در آرتروز فک صورت، غضروف و سطوح استخوانی مفصل به‌تدریج دچار فرسایش می‌شوند و ممکن است حرکت مفصل با درد، خشکی یا صدا همراه باشد. البته هر درد یا صدای مفصل فک به معنای ابتلا به آرتروز نیست و تشخیص دقیق به بررسی متخصص نیاز دارد.

تفاوت آرتروز فک با اختلال مفصل گیجگاهی‌فکی (TMJ) چیست؟
مفصل گیجگاهی‌فکی یا TMJ مفصلی است که فک پایین را به جمجمه متصل می‌کند.

علائم آرتروز فک چیست؟

شدت علائم آرتروز فک در افراد مختلف متفاوت است و بعضی افراد با وجود تغییرات مفصلی در تصویربرداری، درد زیادی ندارند. علائم آرتروز فک صورت ممکن است به‌تدریج ظاهر شوند و هنگام جویدن غذا یا باز و بسته کردن دهان شدت بگیرند. محدودیت و ناراحتی مفاصل فک، درد شقیقه‌ها، انحراف و صدای ساییدگی از علائم این بیماری هستند. البته این نشانه‌ها مختص آرتروز نیستند و در سایر اختلالات مفصل فک نیز دیده می‌شوند. علائم آرتروز فک شامل موارد زیر است:

  • محدودیت حرکت فک: باز کردن کامل دهان یا حرکت دادن آن به طرفین دشوار می‌شود.
  • درد هنگام جویدن: مصرف غذاهای سفت یا جویدن طولانی‌مدت می‌تواند ناراحتی را بیشتر کند.
  • خشکی و ناراحتی مفصل: پس از مدتی بی‌حرکت ماندن فک یا هنگام شروع جویدن اتفاق می‌افتد.
  • درد جلوی گوش: درد در ناحیه مفصل که ممکن است به گونه، شقیقه یا اطراف گوش انتشار پیدا کند.
  • تغییر در نحوه حرکت فک: گاهی فرد احساس می‌کند فک هنگام باز و بسته شدن به یک سمت منحرف می‌شود.
  • صدای ساییدگی یا خش‌خش: شنیدن صدای غیرمعمول هنگام حرکت فک که گاهی با فرسایش مفصل همراه است.

علت آرتروز فک چیست؟

آرتروز فک معمولا به‌تدریج ایجاد می‌شود و روند شکل‌گیری آن به تغییرات ساختاری مفصل گیجگاهی‌فکی ارتباط دارد. شناخت عوامل موثر در بروز این عارضه می‌تواند به پیشگیری از تشدید آسیب‌های مفصلی و انتخاب روش درمانی مناسب کمک کند. عوامل زیر می‌توانند علت آرتروز فک باشند و در بروز یا تشدید این عارضه نقش ایفا کنند:

  • با افزایش سن احتمال بروز تغییرات فرسایشی در مفاصل افزایش می‌یابد.
  • سابقه اختلالات مفصل فک ممکن است با تغییرات فرسایشی همراه شود.
  • فشار مکانیکی طولانی‌مدت به مفصل می‌تواند به ساختارهای آن آسیب برساند.
  • دندان‌قروچه و فشردن دندان‌ها ممکن است بار واردشده به مفصل و عضلات فک را افزایش دهند.
  • آسیب، شکستگی یا ضربه به صورت یا آسیب مستقیم مفصل می‌تواند زمینه‌ساز مشکلات بعدی باشد.
  • بیماری‌های التهابی مفاصل مانند آرتریت روماتوئید می‌توانند مفصل گیجگاهی‌ فکی را نیز درگیر کنند؛ البته این بیماری با آرتروز معمولی تفاوت دارد.

آرتروز فک چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تشخیص آرتروز فک با معاینه بالینی و بررسی علائم، سابقه پزشکی و عملکرد مفصل آغاز می‌شود. پزشک یا بهترین دکتر TMJ مفصل گیجگاهی فکی ایران هنگام معاینه، درد، محدودیت باز شدن دهان و صدای ساییدگی مفصل را بررسی می‌کند.

برای بررسی تغییرات مفصل گیجگاهی‌فکی، پزشک ممکن است از تصویربرداری استفاده کند. رادیوگرافی پانورامیک می‌تواند ارزیابی اولیه‌ای از ناحیه فک ارائه دهد، اما سی‌تی‌اسکن یا سی‌بی‌سی‌تی برای بررسی دقیق‌تر تغییرات استخوانی مانند فرسایش سطح مفصل و تشکیل زائده‌های استخوانی مناسب‌تر هستند. ام‌آر‌آی نیز برای بررسی دیسک مفصلی و بافت‌های نرم اطراف آن کاربرد دارد. انتخاب روش تصویربرداری به علائم، معاینه و تشخیص احتمالی بستگی دارد.

روش تشخیصهدف از انجام آزمایشنوع مشاهده بالینی
معاینه بالینیارزیابی علائم و بررسی عملکرد مفصلدرد هنگام حرکت، محدودیت باز شدن دهان و صدای ساییدگی
بررسی سابقه پزشکیشناسایی عوامل خطر، بیماری‌های زمینه‌ای و آرتریت‌های التهابیعلائم ضربه، دندان‌قروچه، دردهای مزمن و بیماری‌های مفصلی
رادیوگرافیبررسی اولیه تغییرات استخوانیتغییر شکل استخوان یا کاهش فضای مفصلی
سی‌تی‌اسکن (CT)تشخیص دقیق‌تر آسیب‌ها و تغییرات استخوانیفرسایش سطح استخوان، زائده استخوانی و صاف شدن سر استخوان فک
ام‌آر‌آی (MRI)بررسی غضروف، دیسک مفصلی و بافت‌های نرم اطراف آنجابه‌جایی دیسک، تجمع مایع یا تغییرات بافت نرم
بررسی عملکرد مفصلنحوه باز و بسته شدن دهان و حرکت فک به طرفینانحراف فک هنگام باز شدن دهان یا کاهش دامنه حرکتی
در این جدول روش‌های تشخیص آرتروز فک را مشاهده می‌کنید.

آیا آرتروز فک درمان دارد؟

در آرتروز فک صورت، درمان قطعی برای بازگرداندن کامل غضروف فرسوده وجود ندارد؛ بااین‌حال، روش‌های مختلفی برای کاهش درد، بهبود حرکت فک و کنترل علائم وجود دارد. درمان آرتروز فک معمولا با روش‌های غیرجراحی مانند اصلاح عادت‌های روزانه، مصرف کوتاه‌مدت داروهای مسکن یا ضدالتهاب غیراستروئیدی با تجویز پزشک، فیزیوتراپی و تمرین‌های کنترل‌شده فک آغاز می‌شود. در صورت بهبود نیافتن درد شدید و محدودیت حرکتی، پزشک ممکن است شستشوی مفصل یا جراحی را بررسی کند.

متن انگلیسی:
To treat temporomandibular joint osteoarthritis osteoarthritis, the dentist can prescribe doses of non-steroidal anti-inflammatory drugs to the patient if he needs to relieve pain and swelling.
ترجمه فارسی:
برای درمان آرتروز مفصل گیجگاهی‌فکی، دندانپزشک می‌تواند در صورت نیاز بیمار به تسکین درد و تورم، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی را با دوز مناسب تجویز کند.

به نقل از سایت tooth-guard

۱. درمان آرتروز فک در خانه ممکن است؟

درمان خانگی به‌تنهایی نمی‌تواند تغییرات فرسایشی مفصل را برطرف کند، اما ممکن است درد و فشار واردشده به فک را کاهش دهد. استفاده از کمپرس گرم یا سرد، مصرف غذاهای نرم هنگام تشدید علائم و پرهیز از جویدن آدامس یا خوراکی‌های سفت از اقدامات کاربردی برای درمان آرتروز فک در خانه هستند. بهتر است هنگام خمیازه کشیدن دهان را بیش‌ازحد باز نکنید و از فشردن دندان‌ها در طول روز بپرهیزید. ماساژ ملایم عضلات اطراف فک نیز ممکن است تنش عضلانی را کاهش دهد.

۲. درمان آرتروز فک در طب سنتی چیست؟

در طب سنتی ممکن است روش‌هایی مانند استفاده از روغن‌های گیاهی، ماساژ، کمپرس گرم یا مصرف دمنوش‌های گیاهی برای کاهش درد و گرفتگی عضلات پیشنهاد شوند. بااین‌حال، شواهد علمی کافی وجود ندارد که نشان دهد این روش‌ها می‌توانند غضروف آسیب‌دیده مفصل فک را ترمیم کنند یا روند آرتروز را متوقف سازند. کمپرس گرم و ماساژ ملایم ممکن است در برخی افراد به آرامش عضلات کمک کنند اما نباید جایگزین تشخیص و درمان پزشکی شوند. همچنین مصرف خوراکی‌های گیاهی و داروهای سنتی بدون بررسی تداخل دارویی و عوارض احتمالی توصیه نمی‌شود.

۳. کدام ورزش برای آرتروز فک خوب است؟

تمرین‌های ورزشی ملایم و کنترل‌شده ممکن است به حفظ دامنه حرکتی فک و کاهش خشکی آن کمک کنند؛ البته بهتر است ابتدا توسط پزشک یا فیزیوتراپیست آموزش داده شوند. یکی از تمرین‌های ساده، باز و بسته کردن آرام دهان در محدوده‌ای است که درد ایجاد نمی‌کند. برای انجام آن، زبان را به‌آرامی پشت دندان‌های جلویی بالای دهان قرار دهید و دهان را بدون فشار زیاد باز و بسته کنید. حرکت آرام فک به سمت راست و چپ نیز ممکن است با نظر متخصص به برنامه تمرینی اضافه شود. از باز کردن اجباری دهان، انجام حرکات سریع و تمرین‌هایی که درد را تشدید می‌کنند خودداری کنید.

۴. عمل آرتروز فک چیست؟

جراحی فک معمولا زمانی مطرح می‌شود که درد و اختلال عملکرد شدید باشد و روش‌های غیرجراحی نتیجه کافی نداشته باشند. نوع مداخله به میزان آسیب و وضعیت مفصل بستگی دارد. آرتروسنتز روشی کم‌تهاجمی است که در آن فضای مفصل گیجگاهی‌فکی با مایع شستشو داده می‌شود. این روش ممکن است در برخی بیماران منتخب، برای مدیریت مشکلات داخل مفصل بررسی شود؛ اما درمان معمول یا قطعی آرتروز فک نیست و اثربخشی آن در کاهش درد مزمن برای همه بیماران ثابت نشده است.

آرتروز فک چگونه تشخیص داده می‌شود؟
برای مشاهده تغییرات استخوانی ممکن است تصویربرداری مانند رادیوگرافی یا سی‌تی‌اسکن درخواست شود.

عوارض آرتروز فک چیست؟

آرتروز فک در صورت تشدید یا کنترل نشدن علائم می‌تواند فعالیت‌های روزمره را دشوار کند. درد هنگام جویدن ممکن است باعث شود فرد از مصرف برخی غذاها خودداری کند یا مدت زمان غذا خوردنش افزایش یابد. محدودیت باز شدن دهان نیز می‌تواند صحبت کردن، خمیازه کشیدن و رعایت بهداشت دهان را دشوار کند. در برخی افراد، درد مزمن بر خواب و کیفیت زندگی تاثیر می‌گذارد. تغییرات ساختاری مفصل ممکن است با اختلال در حرکت طبیعی فک همراه شوند. بااین‌حال، همه افراد دچار عوارض آرتروز فک به‌صورت شدید نمی‌شوند و شدت بیماری در هر فرد متفاوت است.

برای آرتروز فک به چه دکتری مراجعه کنیم؟

برای بررسی آرتروز فک می‌توانید به متخصص بیماری‌های دهان و فک و صورت یا بهترین دکتر جراحی فک و صورت ایران مراجعه کنید. این متخصصان می‌توانند وضعیت مفصل را معاینه کرده و در صورت نیاز تصویربرداری درخواست کنند. بر اساس علت علائم، ممکن است مراجعه به متخصص دردهای دهان و صورت یا فیزیوتراپیست آشنا با اختلالات فک نیز لازم باشد. از آنجا که نشانه‌های آرتروز فک با سایر اختلالات مفصل گیجگاهی‌فکی شباهت دارند، تشخیص دقیق توسط دکتر جراحی فک و صورت تهران یا متخصص در سایر شهرها اهمیت زیادی دارد.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول درباره آرتروز فک

تفاوت آرتروز فک با اختلال مفصل گیجگاهی‌ فکی (TMJ) چیست؟

مفصل گیجگاهی‌ فکی یا TMJ، فک پایین را به جمجمه متصل می‌کند. اختلالات مفصل گیجگاهی‌ فکی به مجموعه‌ای از مشکلات عضلات و مفصل فک گفته می‌شود. آرتروز فک یکی از انواع مشکلاتی است که می‌تواند این مفصل را درگیر کند و با تغییرات فرسایشی استخوان و غضروف همراه است. بنابراین، هر اختلال مفصل فک به معنای ابتلا به آرتروز نیست.

مطالب مرتبط

دیدگاه شما

۰ دیدگاه ثبت شده برای: آرتروز فک چیست و درمان آن چگونه است؟

مجله سلامت دکترتو بیماری آرتروز فک چیست و درمان آن چگونه است؟