شاید شنیده باشید که کودکی با صدا زدن اسمش برنمی‌گردد، کمتر به چشم‌ها نگاه میکند یا بازی‌هایش را همیشه به یک شکل تکرار میکند، و همان لحظه پرسیده باشید که این‌ها طبیعی است یا نشانه‌ی چیز دیگری. یکی از پاسخ‌های احتمالی، اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (ASD) است؛ یک اختلال عصب‌رشدی که بر نحوه‌ی ارتباط، تعامل اجتماعی، یادگیری و الگوهای رفتاری فرد اثر می‌گذارد. کلمه‌ی طیف هم بی‌دلیل نیست؛ زیرا بیماری اوتیسم در هر فرد شکل متفاوتی دارد. علائم اغلب از سال‌های اول زندگی دیده می‌شود، اما گاهی تشخیص تا سنین بالاتر به تاخیر می‌افتد. شناخت زودهنگام نشانه‌ها و علت‌ها به خانواده‌ها کمک میکند نیازهای فرد را بهتر بفهمند و زودتر حمایت مناسب را شروع کنند. در این مقاله از دکترتو، با ویژگی‌های اوتیسم، روش‌های تشخیص، تفاوت آن با سایر اختلالات و روش‌های حمایتی و درمانی آشنا می‌شوید تا بدانید چه زمانی باید برای ارزیابی تخصصی اقدام کنید. اگر از نزدیکان شما کسی به اوتیسم مبتلا است، می‌توانید با دریافت نوبت بهترین روانپزشک شهر خود مثل دکتر روانشناس تهران، دکتر روانپزشک تهران از دکترتو برای بهبود توانایی‌های بیمار خود، اقدامات لازم را انجام دهید.
بیماری اوتیسم چیست؟
اوتیسم یا اختلال طیف اوتیسم (Autism Spectrum Disorder یا ASD)، یک اختلال عصب‌رشدی است که با تفاوت در تعاملات اجتماعی، ارتباط کلامی و غیرکلامی و وجود الگوهای رفتاری یا علایق محدود و تکراری مشخص می‌شود. به این دلیل که ویژگی‌ها و نیازهای افراد مبتلا به اوتیسم بسیار متنوع است، از اصطلاح اختلال طیف اوتیسم استفاده می‌شود. اتیسم به زبان ساده میتواند بر نحوه درک موقعیتهای اجتماعی، برقراری ارتباط با دیگران، پردازش محرک‌های حسی و انجام فعالیت‌های روزمره تاثیر بگذارد.
شدت و شکل بروز این ویژگی‌ها در همه افراد یکسان نیست. بعضی افراد مبتلا به اوتیسم توانایی گفت‌وگوی کلامی و زندگی مستقل دارند، اما ممکن است در تعاملات اجتماعی یا سازگاری با تغییرات محیطی با مشکل مواجه شوند. برخی دیگر برای برقراری ارتباط، یادگیری مهارت‌های روزمره و انجام فعالیت‌های شخصی به حمایت مستمر نیاز دارند. بنابراین، نمی‌توان درباره توانایی ذهنی، مهارت‌های ارتباطی یا میزان استقلال یک فرد صرفا بر اساس تشخیص اوتیسم قضاوت کرد.
انواع اوتیسم چیست؟
اوتیسم در گذشته به چند زیرگروه مانند اوتیسم کلاسیک، سندرم آسپرگر و اختلال فراگیر رشد تقسیم می‌شد؛ اما در طبقه‌بندی‌های تشخیصی جدید، این عناوین در قالب یک تشخیص واحد به نام اختلال طیف اوتیسم قرار گرفته‌اند. در حال حاضر، تفاوت افراد مبتلا بیشتر بر اساس ویژگی‌های ارتباطی، توانایی‌های شناختی، میزان نیاز به حمایت و وجود اختلالات همراه بررسی می‌شود.
اصطلاح اوتیسم خفیف معمولا برای توصیف افرادی استفاده می‌شود که در مقایسه با سایر افراد مبتلا به اوتیسم، در زندگی روزمره به حمایت کمتری نیاز دارند. بااین‌حال، خفیف بودن علائم به معنای نبود مشکل در تعاملات اجتماعی، پردازش حسی یا سازگاری با محیط نیست. همچنین ممکن است فردی در یک زمینه مستقل باشد، اما در زمینه دیگری به حمایت قابل‌توجهی نیاز داشته باشد.
فرق اوتیسم و سندروم داون چیست؟
اوتیسم و سندروم داون دو وضعیت متفاوت با علت‌ها و ویژگی‌های تشخیصی جداگانه هستند. اوتیسم یک اختلال عصب‌رشدی است که بر ارتباط اجتماعی و الگوهای رفتاری تاثیر می‌گذارد، اما سندروم داون یک اختلال ژنتیکی ناشی از وجود ماده ژنتیکی اضافی در کروموزوم ۲۱ است. افراد مبتلا به سندروم داون معمولاً درجاتی از تفاوت در رشد شناختی و جسمی دارند، درحالی‌که توانایی‌های شناختی افراد مبتلا به اوتیسم بسیار متنوع است.
تفاوت آسپرگر و اوتیسم چیست؟
سندرم آسپرگر در گذشته یک تشخیص جداگانه در گروه اختلالات طیف اوتیسم بود، اما دیگر بهعنوان تشخیص مستقل استفاده نمی‌شود. افرادی که پیش‌تر تشخیص آسپرگر دریافت می‌کردند، در طبقه‌بندی جدید در گروه اختلال طیف اوتیسم قرار میگیرند. این افراد ممکن است توانایی زبانی و شناختی متناسب با سن خود داشته باشند، اما همچنان در تعاملات اجتماعی، درک نشانه‌های غیرکلامی یا سازگاری با تغییرات روزمره با چالش مواجه شوند.
بنابراین، تفاوت اصلی آسپرگر و اوتیسم در طبقه‌بندی قدیمی به الگوی بروز علائم و رشد زبان مربوط بود، نه اینکه این دو وضعیت کاملاً از یکدیگر جدا باشند. امروزه برای بررسی ویژگی‌های این افراد از تشخیص طیف اوتیسم و توصیف نیازهای حمایتی استفاده می‌شود.
اوتیسم همان بیش فعالی است؟
اوتیسم و اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی (ADHD) دو اختلال عصب‌رشدی متفاوت هستند، اما ممکن است در یک فرد به‌طور هم‌زمان وجود داشته باشند. اوتیسم بیشتر با تفاوت در ارتباط و تعامل اجتماعی و الگوهای رفتاری محدود و تکراری شناخته می‌شود؛ درحالی‌که اختلال adhd با مشکلات پایدار در توجه، بیش‌فعالی و تکانشگری مشخص می‌شود. برخی ویژگی‌ها مانند دشواری در برقراری ارتباط با دیگران، مشکلات تنظیم رفتار یا حساسیت به محرک‌های محیطی ممکن است در هر دو وضعیت دیده شوند. به همین دلیل، مشاهده بی‌قراری، حواس‌پرتی یا مشکل در تعامل اجتماعی به‌تنهایی برای تشخیص هیچ‌کدام کافی نیست و ارزیابی تخصصی لازم است.
اوتیسم همان عقب ماندگی ذهنی است؟
اوتیسم و ناتوانی ذهنی یکسان نیستند. اوتیسم بر ارتباط اجتماعی، تعاملات و الگوهای رفتاری تأثیر می‌گذارد، اما ناتوانی ذهنی با محدودیت در عملکرد شناختی و مهارت‌های سازگارانه مانند یادگیری، حل مسئله و انجام فعالیت‌های روزمره مشخص می‌شود. بعضی افراد مبتلا به اوتیسم هم‌زمان ناتوانی ذهنی دارند، اما این ویژگی در همه افراد طیف دیده نمی‌شود. اوتیسم میتواند در بعضی افراد به‌دلیل تأثیر بر عملکرد روزمره، استقلال و مشارکت اجتماعی نوعی معلولیت محسوب شود. بااین‌حال، میزان محدودیت و نیاز به حمایت در افراد مختلف متفاوت است و تشخیص اوتیسم به‌تنهایی نشان‌دهنده ناتوانی ذهنی یا ناتوانی در زندگی مستقل نیست.
فرق اوتیسم با تاخیر گفتار چیست؟
تاخیر گفتار یا دیر حرف زدن کودک به دیرتر شکل گرفتن مهارت‌های بیان کلمات و جمله‌سازی نسبت به مراحل مورد انتظار رشد کودک گفته می‌شود، اما اوتیسم اختلالی گسترده‌تر است که علاوه بر ارتباط، تعامل اجتماعی و الگوهای رفتاری را نیز درگیر میکند. کودکی که فقط تأخیر گفتار دارد ممکن است با وجود صحبت کردن دیرهنگام، تماس چشمی برقرار کند، به اسم خود پاسخ دهد، به اشیا اشاره کند و برای جلب توجه دیگران تلاش کند.
در مقابل، در کودک مبتلا به اوتیسم ممکن است علاوه بر تأخیر گفتار، استفاده محدود از حرکات و اشاره‌های ارتباطی، دشواری در تعامل دوطرفه یا وجود رفتارهای تکراری نیز دیده شود. البته همه کودکان مبتلا به اوتیسم تأخیر گفتار ندارند و برخی از آنها از سنین پایین با جمله‌های کامل صحبت می‌کنند.
اختلال یادگیری با اوتیسم چه تفاوتی دارد؟
اختلال یادگیری و اوتیسم دو وضعیت متفاوت هستند که ممکن است به‌صورت جداگانه یا هم‌زمان در یک فرد وجود داشته باشند. اختلال یادگیری به دشواری پایدار در کسب یا استفاده از مهارت‌های تحصیلی مانند خواندن، نوشتن و ریاضی اشاره دارد؛ اما اوتیسم اختلالی عصب‌رشدی است که علاوه بر ارتباط و تعامل اجتماعی، الگوهای رفتاری و علایق فرد را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
برای مثال، کودکی که اختلال یادگیری دارد ممکن است در خواندن کلمات یا انجام محاسبات ریاضی مشکل داشته باشد، اما در برقراری ارتباط اجتماعی و تعامل با همسالان عملکرد متناسبی نشان دهد. در مقابل، کودک مبتلا به اوتیسم ممکن است در تعامل اجتماعی یا انعطاف‌پذیری رفتاری مشکل داشته باشد، حتی اگر توانایی خواندن، نوشتن و محاسبات او طبیعی باشد. وجود اوتیسم لزوما به معنای اختلال یادگیری نیست و برای شناسایی مشکلات تحصیلی این کودکان باید توانایی‌های شناختی و مهارت‌های آموزشی آنها به‌صورت جداگانه ارزیابی شود.
علائم اوتیسم چیست؟
علائم اوتیسم مجموعه‌ای از تفاوت‌ها در ارتباط و تعامل اجتماعی، رفتار و پردازش محرک‌های حسی هستند. این نشانه‌ها در افراد مختلف یکسان نیستند و ممکن است از سال‌های اولیه زندگی قابل مشاهده باشند. برخی از افراد در برقراری ارتباط دوطرفه، درک حالات چهره و زبان بدن یا شروع مکالمه مشکل دارند؛ برخی دیگر رفتارهای تکراری، علایق محدود یا حساسیت غیرمعمول به صدا، نور، بو و لمس نشان می‌دهند.
نشانه های اوتیسم ممکن است در افراد مختلف متفاوت باشند، اما تشخیص اختلال طیف اوتیسم مستلزم وجود کاستی‌های پایدار در ارتباط و تعامل اجتماعی و نیز الگوهای محدود و تکراری رفتار، علایق یا فعالیت‌هاست. وجود یک نشانه یا دشواری در یک حوزه به‌تنهایی برای تشخیص کافی نیست. اوتیسم از روی ظاهر صورت قابل تشخیص نیست و افراد مبتلا ممکن است از نظر چهره هیچ تفاوت مشخصی با دیگران نداشته باشند. آنچه در شناسایی این اختلال اهمیت دارد، الگوی ارتباط، تعامل و رفتار فرد است. در جدول زیر علائم اوتیسم آورده شده است.
| حوزه علائم | نشانه‌ها |
|---|---|
| ارتباط اجتماعی | دشواری در شروع و ادامه مکالمه |
| ارتباط غیرکلامی | تماس چشمی و اشاره محدود |
| تعامل و بازی | دشواری در بازی گروهی و تعامل با همسالان |
| رفتارهای تکراری | تکرار حرکات و کلمات |
| علایق محدود | تمرکز شدید بر موضوعات خاص |
| انعطاف‌پذیری رفتاری | ناراحتی از تغییر برنامه و روال روزانه |
| پردازش حسی | حساسیت غیرمعمول به صدا، نور، بو و لمس |
علائم واضح اوتیسم چیست؟
علائم واضح اوتیسم معمولا در نحوه تعامل فرد با دیگران و الگوهای رفتاری او دیده می‌شوند. برای مثال، فرد ممکن است در شروع یا ادامه مکالمه مشکل داشته باشد، به اشاره و حالات چهره دیگران توجه کافی نشان ندهد، رفتارهای تکراری انجام دهد یا به تغییرات معمول برنامه روزانه واکنش شدیدی نشان دهد. این نشانه‌ها ممکن است در موقعیتهای مختلف زندگی، از خانه تا مدرسه و محیط کار، قابل مشاهده باشند.
یکی دیگر از نشانه‌های قابل توجه، دشواری در ارتباط اجتماعی دوطرفه است؛ برای مثال، کودک ممکن است برای نشان دادن یک وسیله جالب به والدین اشاره نکند یا در بازی‌های تعاملی مشارکت محدودی داشته باشد. در بعضی افراد نیز حساسیت زیاد یا کم به محرک‌های حسی مانند صدای بلند، نور، بافت لباس یا تماس بدنی دیده می‌شود. هیچ‌کدام از این ویژگی‌ها به‌تنهایی برای تشخیص اوتیسم کافی نیستند. اهمیت آنها زمانی مشخص می‌شود که در کنار سایر نشانه‌های ارتباطی و رفتاری و با توجه به سابقه رشد فرد بررسی شوند.
علائم اوتیسم خفیف چیست؟
علائم اوتیسم خفیف معمولاً به شکل دشواری‌های ظریف‌تر در ارتباط اجتماعی، انعطاف‌پذیری رفتاری و سازگاری با موقعیتهای روزمره دیده می‌شوند. فرد ممکن است بتواند صحبت کند، درس بخواند و بسیاری از فعالیت‌های شخصی خود را مستقل انجام دهد، اما در درک کنایه و شوخی، شناخت قواعد نانوشته اجتماعی یا حفظ روابط دوستانه با چالش مواجه شود.
برخی افراد با ویژگی‌های خفیف‌تر اوتیسم به برنامه‌های مشخص و قابل پیش‌بینی وابستگی دارند یا درباره موضوعات مورد علاقه خود با جزئیات زیادی صحبت می‌کنند. حساسیت به صدا، نور، شلوغی و تغییرات محیطی نیز ممکن است وجود داشته باشد، اما شدت آن در همه افراد یکسان نیست.
علائم اوتیسم در نوزادان چیست؟
علائم اوتیسم در نوزادان ممکن است به شکل تفاوت در ارتباط اجتماعی اولیه، واکنش به محرک‌های انسانی و استفاده از حرکات ارتباطی دیده شوند. برای مثال، بعضی نوزادان تماس چشمی اجتماعی محدودی دارند، کمتر به لبخند دیگران پاسخ می‌دهند یا در تعاملات دوطرفه مشارکت کمتری نشان می‌دهند. در ماه‌های بعدی رشد نیز ممکن است واکنش مداوم به صدا زدن نام، اشاره کردن یا استفاده از حرکات برای جلب توجه دیگران محدود باشد. البته این نشانه‌ها اختصاصی اوتیسم نیستند و ممکن است به دلایل دیگری مانند مشکلات شنوایی یا تفاوت‌های طبیعی رشد دیده شوند.
علائم اوتیسم در نوزاد سه ماهه یا یک ماهه به‌تنهایی قابل تشخیص نیستند؛ زیرا مهارت‌هایی مانند تماس چشمی، واکنش به صدا و لبخند اجتماعی هنوز در حال شکل‌گیری هستند. ارزیابی این نشانه‌ها باید با توجه به سن و روند رشد کودک انجام شود. اگر نوزاد مهارت‌هایی مانند غان‌وغون کردن، اشاره کردن یا برقراری ارتباط اجتماعی را که قبلاً کسب کرده است از دست بدهد، باید بدون تأخیر توسط پزشک ارزیابی شود. شما می‌توانید سوالات خود را درباره علائم نوزاد خود از طریق اپلیکیشن دکترتو از بهترین پزشکان بپرسید.
علائم اوتیسم در کودکان چیست؟
علائم اوتیسم در کودکان بیشتر در نحوه برقراری ارتباط، بازی کردن، استفاده از زبان و واکنش به تغییرات محیطی دیده می‌شوند. بعضی کودکان در پاسخ به اسم خود، شروع مکالمه، درک احساسات دیگران یا مشارکت در بازی‌های گروهی مشکل دارند. همچنین ممکن است کلمات و عبارت‌ها را تکرار کنند، به فعالیت‌های خاص علاقه زیادی نشان دهند یا در برابر تغییر برنامه روزانه ناراحت شوند. تاب خوردن بدن، تکان دادن دست‌ها، چرخاندن اشیا و ردیف کردن اسباب‌بازی‌ها نیز از رفتارهای تکراری احتمالی هستند. برخی کودکان به صدا، نور، تماس لباس با پوست یا بافت غذا حساسیت زیادی دارند و برخی دیگر واکنش کمتری به محرک‌های حسی نشان می‌دهند.
علائم اوتیسم خفیف در کودکان ممکن است کمتر آشکار باشند؛ برای مثال، کودک میتواند صحبت کند و در فعالیت‌های آموزشی شرکت داشته باشد، اما در دوست‌یابی، رعایت نوبت در گفت‌وگو، درک شوخی و کنایه یا سازگاری با موقعیتهای اجتماعی مشکل داشته باشد. نحوه خندیدن، ابراز احساسات یا عملکرد تحصیلی نیز به‌تنهایی نشانه تشخیصی اوتیسم نیست و کودکان مبتلا ممکن است از این نظر تفاوت زیادی با یکدیگر داشته باشند. در صورت مشاهده تفاوت‌های پایدار در ارتباط، تعامل اجتماعی یا رفتار کودک، ارزیابی تخصصی رشد اهمیت دارد؛ زیرا هیچ رفتار منفردی به‌تنهایی برای تشخیص اوتیسم کافی نیست. در زیر می‌توانید به صورت خلاصه، برخی از علائم اوتیسم در کودکان را بخوانید:
- تاخیر در گفتار یا تکرار کلمات و عبارت‌ها
- دشواری در دوست‌یابی و بازی با همسالان
- مشکل در تشخیص احساسات دیگران
- تکان دادن دست‌ها، تاب خوردن یا ردیف کردن اسباب‌بازی‌ها
- علاقه شدید به موضوعات یا بازی‌های خاص
- ناراحتی از تغییر برنامه روزانه
- حساسیت زیاد یا کم به صدا، نور، لمس و بافت غذا
علائم اوتیسم در کودک دو ساله
علائم اوتیسم در کودک دو ساله ممکن است در ارتباط کلامی و غیرکلامی، بازی و تعامل با والدین و همسالان دیده شوند. برای مثال، کودک ممکن است برای نشان دادن یک وسیله جالب به والدین اشاره نکند، علاقه محدودی به بازی‌های مشترک داشته باشد یا در استفاده از کلمات برای برقراری ارتباط مشکل نشان دهد. در این سن، برخی کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است کلمات یا عبارت‌ها را به‌صورت تکراری بیان کنند، اسباب‌بازی‌ها را به شکل خاصی مرتب کنند یا به‌جای بازی تخیلی و متنوع، یک فعالیت را بارها با روش یکسان انجام دهند. واکنش شدید به تغییر اسباب‌بازی، مسیر رفت‌وآمد یا برنامه روزانه نیز ممکن است دیده شود.
علائم اوتیسم در کودک چهار ساله
علائم اوتیسم در کودک چهار ساله ممکن است در بازی‌های تخیلی، ارتباط با همسالان، استفاده از زبان و انعطاف‌پذیری رفتاری آشکارتر شوند. برای مثال، کودک ممکن است در بازی وانمودی مانند نقش بازی کردن یا تصور کردن یک شی بهعنوان وسیله‌ای دیگر مشارکت محدودی داشته باشد. همچنین ممکن است در شروع بازی گروهی، رعایت نوبت یا فهمیدن منظور غیرمستقیم دیگران مشکل داشته باشد. برخی کودکان در این سن از عبارت‌های تکراری استفاده می‌کنند، درباره موضوع مورد علاقه خود با جزئیات زیاد صحبت می‌کنند یا تمایل دارند بازی‌ها و فعالیت‌های روزانه همیشه به شکل مشخصی انجام شوند. ناراحتی در برابر تغییر قوانین بازی یا برنامه‌های آشنا نیز میتواند از ویژگی‌های رفتاری آنها باشد.
چهره کودکان اوتیسم
کودکان مبتلا به اوتیسم چهره یا ویژگی ظاهری مشخص و یکسانی ندارند و نمی‌توان این اختلال را از روی فرم صورت، چشم‌ها یا سایر اجزای چهره تشخیص داد. اصطلاح چهره کودکان اوتیسم بیشتر به تفاوت‌های احتمالی در حالات چهره و نحوه استفاده از آنها هنگام ارتباط اجتماعی اشاره دارد، نه یک الگوی ظاهری اختصاصی.
برخی کودکان مبتلا به اوتیسم ممکن است هنگام تعامل با دیگران از حالات چهره محدودتری استفاده کنند یا حالات عاطفی دیگران را به شکل متفاوتی تفسیر کنند. برای مثال، ممکن است هنگام صحبت کردن کمتر به چهره طرف مقابل نگاه کنند یا ارتباط بین حالت چهره و احساسات را به‌راحتی درک نکنند. البته این ویژگی‌ها در همه کودکان وجود ندارند و میزان آنها متفاوت است. کف دست بچه‌های اوتیسم نیز ظاهر تشخیصی خاصی ندارد. شکل خطوط کف دست، اندازه انگشتان یا سایر ویژگی‌های ظاهری دست نمی‌توانند ابتلا به اوتیسم را مشخص کنند. تشخیص این اختلال بر اساس ارزیابی رشد، ارتباط اجتماعی و الگوهای رفتاری انجام می‌شود.
رفتار های کودک اوتیسم
رفتارهای کودک اوتیسم ممکن است شامل حرکات تکراری، علاقه شدید به اشیا یا فعالیت‌های خاص و وابستگی به برنامه‌های ثابت باشد. برای مثال، کودک ممکن است هنگام هیجان‌زدگی دست‌های خود را تکان دهد، بدنش را تاب دهد، اشیا را مرتب کند یا یک بازی را بارها به شکل یکسان انجام دهد. کوبیدن سر کودک اوتیسم نیز ممکن است در واکنش به اضطراب، ناکامی، ناراحتی یا اضافه‌بار حسی رخ دهد؛ بااین‌حال، این رفتار مختص اوتیسم نیست و میتواند ناشی از درد یا مشکلات پزشکی باشد. در صورت تکرار این رفتار، بررسی علت و احتمال آسیب جسمی توسط پزشک ضروری است.
حرف زدن کودک اوتیسم الگوی ثابتی ندارد؛ بعضی کودکان دیرتر صحبت می‌کنند، برخی کلمات و جمله‌ها را تکرار می‌کنند و بعضی با وجود توانایی گفتار، در استفاده اجتماعی از زبان مشکل دارند. همچنین، بعضی کودکان در از پوشک گرفتن به دلیل دشواری در بیان نیاز به دستشویی، درک نشانه‌های بدنی یا سازگاری با تغییر روال به حمایت بیشتری نیاز دارند. اختلال خواب نیز ممکن است به شکل دشواری در به خواب رفتن، بیداری‌های مکرر شبانه یا زود بیدار شدن دیده شود. حساسیت‌های حسی، اضطراب و برخی مشکلات همراه می‌توانند در خواب این کودکان نقش داشته باشند.
علائم اوتیسم در نوجوانان چیست؟
علائم اوتیسم در نوجوانان ممکن است در روابط دوستانه، تعامل با همسالان، سازگاری با تغییرات اجتماعی و مدیریت موقعیتهای جدید آشکارتر شوند. نوجوان مبتلا به اوتیسم ممکن است در درک شوخی، کنایه، قواعد نانوشته اجتماعی یا تشخیص منظور غیرمستقیم دیگران مشکل داشته باشد. برخی نوجوانان ترجیح می‌دهند زمان بیشتری را به‌تنهایی سپری کنند یا روابط اجتماعی محدودی داشته باشند.
از دیگر ویژگی‌های احتمالی می‌توان به علاقه شدید به موضوعات خاص، تمایل به پیروی از برنامه‌های ثابت و ناراحتی در برابر تغییرات پیش‌بینی‌نشده اشاره کرد. برای مثال، تغییر برنامه مدرسه، جابه‌جایی کلاس یا تغییر قوانین یک فعالیت گروهی ممکن است باعث اضطراب یا ناراحتی آنها شود. برخی نوجوانان مبتلا به اوتیسم برای سازگاری با محیط اجتماعی، رفتار همسالان خود را تقلید می‌کنند یا تلاش می‌کنند تفاوت‌های ارتباطی خود را پنهان کنند. این موضوع ممکن است باعث شود نشانه‌های اوتیسم در محیط مدرسه کمتر آشکار باشند، درحالی‌که تعاملات اجتماعی برای آنها انرژی‌بر و خسته‌کننده است.
علائم بزرگسالان اوتیسمی چیست؟
اوتیسم در بزرگسالان ممکن است با دشواری در تعاملات اجتماعی، درک ارتباطات غیرمستقیم، سازگاری با تغییرات و مدیریت محرک‌های حسی همراه باشد. بعضی بزرگسالان مبتلا به اوتیسم در شروع مکالمه، حفظ روابط دوستانه یا تشخیص احساسات و منظور دیگران مشکل دارند. همچنین ممکن است به برنامه‌های روزانه مشخص پایبند باشند یا علایق محدود و عمیقی داشته باشند.
در برخی افراد، نشانه‌های اوتیسم از دوران کودکی وجود داشته‌اند، اما به دلیل شدت کمتر، توانایی سازگاری با محیط یا پنهان کردن تفاوت‌های رفتاری تا بزرگسالی شناسایی نشده‌اند. به همین دلیل، تشخیص اوتیسم در بزرگسالی نیز امکان‌پذیر است و ارزیابی سابقه رشدی فرد در این فرایند اهمیت دارد. برخی از علائم بزرگسالان اوتیسمی شامل موارد زیر هستند:
- متوجه احساسات دیگران نمیشوند و ناراحتی دیگران را درک نمی‌کنند.
- در موقعیتهای اجتماعی معمولا بسیار استرس میگیرند و مضطرب می‌شوند.
- برای آنها سخت است که دوست پیدا کنند.
- تمایل دارند که با خود و به تنهایی وقت بگذرانند.
- معمولا بی‌ادب به نظر می‌رسند، در صورتیکه متوجه آن نیستند.
- متوجه کنایه نمیشوند و معنی لغات را همان‌طور که هست درک می‌کنند.
- معمولا روتین ثابتی برای گذراندن روزهای خود دارند.
علت اوتیسم چیست؟
علت دقیق اوتیسم هنوز مشخص نیست، اما شواهد علمی نشان می‌دهند که عوامل ژنتیکی و برخی عوامل زیستی و محیطی در شکل‌گیری این اختلال علت دقیق اوتیسم هنوز مشخص نیست، اما پژوهش‌ها نشان می‌دهند عوامل ژنتیکی و برخی عوامل زیستی و محیطی در شکل‌گیری این اختلال نقش دارند. اوتیسم معمولاً حاصل تعامل چند عامل است و نمی‌توان آن را به یک علت واحد یا رفتار مشخص والدین نسبت داد. سابقه خانوادگی، تغییرات ژنتیکی و برخی شرایط دوران بارداری ممکن است احتمال بروز اختلال طیف اوتیسم را افزایش دهند؛ البته وجود این عوامل به معنای ابتلای قطعی کودک نیست.
از عوامل مرتبط با افزایش احتمال اوتیسم می‌توان به سن بالاتر والدین، دیابت و چاقی مادر و مصرف برخی داروها مانند والپروات در دوران بارداری اشاره کرد. بعضی اختلالات ژنتیکی و متابولیکی نیز ممکن است با ویژگی‌های مشابه اوتیسم یا مشکلات عصب‌رشدی همراه باشند؛ برای مثال، فنیل‌کتونوریای درمان‌نشده میتواند به آسیب مغزی و اختلال رشد منجر شود، اما نباید آن را علت مستقیم اوتیسم در همه موارد دانست. همچنین، شواهد علمی ارتباطی میان واکسن‌ها و ابتلا به اوتیسم نشان نداده‌اند. این عوامل همگی علت قطعی اوتیسم نیستند و برخی از آنها فقط با افزایش احتمال بروز این اختلال ارتباط دارند. در جدول زیر، برخی از علت‌های احتمالی بیماری اوتیسم را شرح داده‌ایم.
| عامل مرتبط | نحوه تاثیر |
|---|---|
| عوامل ژنتیکی | سابقه خانوادگی و برخی تغییرات ژنتیکی |
| سن والدین | سن بالاتر پدر یا مادر هنگام بارداری |
| شرایط مادر | دیابت، چاقی و برخی عفونت‌ها در دوران بارداری |
| مصرف برخی داروها | مواجهه جنین با داروهایی مانند والپروات |
| عوارض زمان تولد | تولد زودرس، وزن بسیار کم هنگام تولد و برخی عوارض زایمان |
| اختلالات متابولیکی | فنیل‌کتونوری درمان‌نشده میتواند به آسیب مغزی و اختلال رشد منجر شود؛ اما علت مستقیم اوتیسم محسوب نمی‌شود. |
| واکسیناسیون | شواهد علمی ارتباطی میان واکسن‌ها و اوتیسم نشان نمیدهند. |
علت اوتیسم شدن جنین چیست؟
اوتیسم ممکن است با تفاوت‌هایی در روند رشد مغز پیش از تولد ارتباط داشته باشد، اما در بیشتر موارد نمی‌توان یک اتفاق مشخص در دوران جنینی را علت آن دانست. عوامل ژنتیکی و برخی شرایط مرتبط با بارداری می‌توانند در احتمال بروز این اختلال نقش داشته باشند. بااین‌حال، ابتلای کودک به اوتیسم لزوماً به معنای وجود مشکل در مراقبت‌های دوران بارداری یا انجام رفتار اشتباه از سوی مادر نیست.
بیماری اوتیسم ارثی یا ژنتیکی است و از مادر به ارث می‌رسد؟
اوتیسم زمینه ژنتیکی دارد و ممکن است در اعضای یک خانواده بیشتر دیده شود؛ اما الگوی وراثت آن معمولا ساده و مشخص نیست. تغییرات ژنتیکی مرتبط با اوتیسم می‌توانند از مادر یا پدر به کودک منتقل شوند یا به‌صورت جدید ایجاد شوند. به همین دلیل، نمی‌توان گفت اوتیسم فقط از مادر به ارث می‌رسد یا هر والد مبتلا حتماً فرزندی با اوتیسم خواهد داشت. داشتن خواهر یا برادر مبتلا نیز احتمال بروز اوتیسم در فرزند دیگر خانواده را افزایش می‌دهد، اما به معنای ابتلای قطعی او نیست.
آیا مبتلایان اوتیسم حاصل ازدواج فامیلی هستند؟
ازدواج فامیلی به‌تنهایی علت قطعی اوتیسم نیست. بااین‌حال، ازدواج خویشاوندان نزدیک میتواند احتمال به‌ارث‌رسیدن بعضی بیماری‌های ژنتیکی مغلوب را افزایش دهد؛ به‌ویژه اگر هر دو والد ناقل تغییر ژنتیکی یکسانی باشند. از آنجا که برخی اختلالات ژنتیکی ممکن است با ویژگی‌های رشدی یا علائم مشابه اوتیسم همراه باشند، در خانواده‌هایی که سابقه بیماری‌های ژنتیکی یا اختلالات رشدی وجود دارد، مشاوره ژنتیک میتواند به ارزیابی خطر و تصمیم‌گیری آگاهانه کمک کند.
راه های تشخیص اوتیسم چیست؟
تشخیص اوتیسم بر اساس ارزیابی تخصصی رشد، رفتار و مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی فرد انجام می‌شود. پزشک برای تشخیص، سابقه رشد کودک را از والدین می‌پرسد، نحوه تعامل و ارتباط او را در موقعیتهای مختلف بررسی میکند و نشانه‌های رفتاری او را با معیارهای تشخیصی اختلال طیف اوتیسم تطبیق می‌دهد. در این ارزیابی، مواردی مانند پاسخ دادن به نام، تماس چشمی اجتماعی، استفاده از اشاره و حرکات ارتباطی، تعامل با دیگران، الگوهای بازی و وجود رفتارها یا علایق تکراری بررسی می‌شوند.
هیچ آزمایش خون، تصویربرداری مغزی یا تست واحدی به‌تنهایی نمی‌تواند اوتیسم را تشخیص دهد. برای مثال، نوار مغز کودکان اوتیسم نیز ابزار تشخیص این اختلال نیست و فقط در صورت وجود علائمی مانند تشنج یا شک به فعالیت الکتریکی غیرطبیعی مغز درخواست می‌شود. در صورت نیاز، پزشک از ابزارهای استاندارد غربالگری و ارزیابی‌های تخصصی گفتار، زبان، توانایی‌های شناختی و رشد استفاده میکند. همچنین ممکن است برای بررسی شرایط دیگری با نشانه‌های مشابه، ارزیابی شنوایی یا آزمایش‌های تکمیلی انجام شود. تشخیص نهایی بر اساس مجموعه اطلاعات حاصل از تاریخچه رشدی، مشاهده رفتار و ارزیابی بالینی صورت می‌گیرد.
اوتیسم چه زمانی مشخص می‌شود؟
نشانه‌های اوتیسم معمولا در سال‌های اولیه زندگی ظاهر می‌شوند و در بعضی کودکان از حدود ۱۲ ماهگی قابل مشاهده‌اند. بااین‌حال، زمان آشکار شدن نشانه‌ها در همه کودکان یکسان نیست و گاهی تفاوت‌های رشدی تا ۲ سالگی یا حتی بعد از آن مشخص نمیشوند. تشخیص ممکن است در سنین بالاتر انجام شود؛ به‌خصوص اگر نشانه‌ها در سال‌های اولیه خفیف‌تر بوده باشند یا محیط اطراف کودک فرصت بروز تفاوت‌های ارتباطی و رفتاری را فراهم نکرده باشد.
تشخیص زودهنگام اهمیت دارد، زیرا به کودک کمک میکند متناسب با نیازهایش خدمات حمایتی و مداخلات رشدی دریافت کند. اگر کودک مهارتی را که قبلاً به دست آورده است، مانند استفاده از کلمات یا تعامل اجتماعی، از دست بدهد، باید بدون تاخیر ارزیابی توسط بهترین دکتر اعصاب و روان ایران انجام شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nichd.nih
Many children show symptoms of autism by 12 months to 18 months of age or earlier
ترجمه فارسی:
بسیاری از کودکان تا سن ۱۲ تا ۱۸ ماهگی یا حتی زودتر، نشانه‌های اوتیسم را نشان می‌دهند.
غربالگری اوتیسم چگونه است؟
غربالگری اوتیسم با استفاده از پرسش‌نامه‌ها و ابزارهای استاندارد انجام می‌شود تا کودکانی که احتمال وجود نشانه‌های این اختلال در آنها مطرح است، برای ارزیابی تخصصی شناسایی شوند. در این فرایند، پزشک درباره رشد کودک، واکنش به صدا زدن نام، استفاده از اشاره و حرکات ارتباطی، توجه مشترک، بازی و تعامل با دیگران از والدین سؤال میکند.
غربالگری با تشخیص قطعی تفاوت دارد؛ نتیجه مثبت غربالگری به معنای ابتلای حتمی کودک نیست و نشان می‌دهد که ارزیابی دقیق‌تری لازم است. از طرف دیگر، نتیجه منفی غربالگری نیز در صورت وجود نگرانی‌های رشدی، نیاز به پیگیری را از بین نمی‌برد. در صورت مشاهده نشانه‌های نگرانکننده، والدین باید موضوع را با پزشک کودک مطرح کنند، حتی اگر نتیجه غربالگری طبیعی باشد.
آیا می‌توان در خانه اوتیسم را تشخیص داد؟
هیچ آزمون خانگی یا بازی ساده برای تشخیص اوتیسم نمی‌تواند این اختلال را به‌طور قطعی تشخیص دهد؛ اما والدین می‌توانند با مشاهده بازی و تعامل کودک، نشانه‌های احتمالی تفاوت در رشد ارتباطی و اجتماعی را شناسایی کنند. برای مثال، هنگام بازی می‌توان بررسی کرد که کودک به اسم خود واکنش نشان می‌دهد، برای نشان دادن یک شی به آن اشاره میکند، توجه خود را با والدین به اشتراک می‌گذارد یا در بازی‌های وانمودی و تقلیدی مشارکت میکند.
اگر کودک به‌ندرت برای جلب توجه دیگران اشاره میکند، در بازی تعاملی مشارکت کمی دارد یا به‌جای استفاده از اسباب‌بازی به شکل معمول، حرکات تکراری انجام می‌دهد، بهتر است وضعیت رشد او بررسی شود. البته هیچ‌یک از این رفتارها به‌تنهایی نشانه قطعی اوتیسم نیستند و تفاوت‌های فردی و سن کودک نیز باید در نظر گرفته شوند. مشاهده این رفتارها فقط میتواند به والدین کمک کند نگرانی‌های خود را دقیق‌تر با بهترین دکتر روانشناس ایران در میان بگذارند.
درمان اوتیسم چیست؟
در حال حاضر درمانی که اوتیسم را به‌طور کامل از بین ببرد وجود ندارد؛ اما مداخلات آموزشی، رفتاری، گفتاردرمانی و کاردرمانی می‌توانند به بهبود مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی و استقلال فرد کمک کنند. درمان و حمایت از افراد مبتلا به اوتیسم با توجه به سن، توانایی‌ها و نیازهای هر فرد متفاوت است. یکی از رویکردهای موثر، مداخلات رشدی و مبتنی بر روابط است که با تقویت تعامل دوطرفه، توجه مشترک و درک دیدگاه دیگران به رشد مهارت‌های اجتماعی کمک میکند. گفتاردرمانی نیز برای بهبود ارتباط کلامی و غیرکلامی، بیان نیازها، درک زبان بدن و مشارکت در مکالمه به کار میرود. این مداخلات می‌توانند به کودکان کمک کنند تا ارتباط مؤثرتری با اطرافیان برقرار کنند.
برخی روش‌ها نیز بر بهبود یادگیری و استفاده از زبان تمرکز دارند. در برنامه TEACCH از برنامه‌های دیداری، زمان‌بندی مشخص و محیط ساختاریافته برای تقویت یادگیری و استقلال کودک استفاده می‌شود. مداخله رفتاری کلامی (VBI) نیز به کودک کمک میکند زبان را به‌صورت هدفمند برای درخواست کردن، بیان نیازها و برقراری ارتباط به کار ببرد. انتخاب و ترکیب این روش‌ها باید بر اساس ارزیابی تخصصی و شرایط هر کودک انجام شود. برخی از درمان‌های حمایتی برای افراد اوتیسمی عبارتند از:
- مداخله رشدی و مبتنی بر روابط: تقویت تعامل اجتماعی
- گفتاردرمانی: بهبود مهارت‌های ارتباطی
- برنامه TEACCH: یادگیری ساختاریافته و افزایش استقلال
- مداخله رفتاری کلامی (VBI): استفاده هدفمند از زبان
درمان دارویی اوتیسم
هیچ قرصی برای درمان خود اوتیسم یا برطرف کردن تمام ویژگی‌های آن وجود ندارد. بااین‌حال، پزشک ممکن است برای کنترل بعضی علائم همراه مانند تحریک‌پذیری شدید، پرخاشگری، بیش‌فعالی، اضطراب، اختلال خواب یا تشنج دارو تجویز کند. انتخاب دارو به علامت موردنظر، سن فرد، بیماری‌های همراه و عوارض احتمالی بستگی دارد.
برای مثال، ریسپریدون و آریپیپرازول در برخی کشورها برای کنترل تحریک‌پذیری مرتبط با اوتیسم در گروه‌های سنی مشخص تأیید شده‌اند. این داروها اوتیسم را درمان نمی‌کنند و ممکن است عوارضی مانند خواب‌آلودگی یا افزایش وزن ایجاد کنند؛ بنابراین مصرف آنها باید با تجویز و پیگیری بهترین دکتر اوتیسم ایران انجام شود.
دارو به‌تنهایی جایگزین مداخلات رفتاری، آموزشی و ارتباطی نیست. همچنین مصرف داروهای آرام‌بخش، مکمل‌ها یا داروهای روانپزشکی بدون ارزیابی تخصصی میتواند برای فرد خطرناک باشد. اگر فرد مبتلا به اوتیسم رفتارهایی مانند خودآزاری یا پرخاشگری دارد، لازم است علت‌های احتمالی آن، از جمله درد جسمی، مشکلات خواب، اضطراب یا دشواری در بیان نیازها نیز بررسی شوند.
درمان اوتیسم در خانه
درمان اوتیسم در خانه به معنای جایگزین کردن مراقبت تخصصی با روش‌های خانگی نیست؛ بلکه والدین و مراقبان می‌توانند با ایجاد محیطی قابل‌پیش‌بینی و تمرین مهارت‌های روزمره، روند یادگیری کودک را تقویت کنند. داشتن برنامه مشخص برای خواب، غذا خوردن، بازی و فعالیت‌های روزانه به کودک کمک میکند تغییرات محیط را بهتر درک کند. بهتر است تغییر در برنامه‌ها از قبل و با استفاده از توضیح کلامی یا تصویر به کودک اطلاع داده شود.
والدین می‌توانند از علاقه‌های کودک برای تشویق ارتباط و مشارکت در بازی استفاده کنند. صحبت کردن با جمله‌های روشن و متناسب با سطح درک کودک، فرصت دادن برای پاسخ دادن، توجه به شیوه ارتباطی او و تشویق تلاش‌های ارتباطی، از اقداماتی هستند که در خانه قابل انجام‌اند. اگر کودک از گفتار استفاده نمی‌کند، می‌توان با راهنمایی متخصص از تصویر، اشاره یا ابزارهای ارتباطی جایگزین کمک گرفت. تمرین‌های خانگی باید با برنامه درمانی کودک هماهنگ باشند. والدین بهتر است از متخصصان تیم درمان بخواهند فعالیت‌هایی را متناسب با نیازهای کودک آموزش دهند تا تمرین‌ها به شکل درست و بدون فشار یا تنبیه انجام شوند.
کار درمانی برای افراد اوتیسمی
کاردرمانی به کودک مبتلا به اتیسم کمک میکند تا مهارت‌های روزمره‌ی زندگی مانند پوشیدن لباس بدون کمک دیگران، رعایت نظافت و بهداشت و سایر مهارت‌های حرکتی را یاد بگیرد. آموزش این مهارت‌ها به کسب استقلال او کمک میکند. افراد مبتلا به اوتیسم این حرکات را به مدت مشخص‌شده توسط درمانگر، خارج از جلسات درمانی تمرین می‌کنند.
آموزش پاسخ محور نیز میتواند کمک کننده باشد و هدف از این درمان تقویت انگیزه جهت یادگیری و برقراری ارتباط در کودکان اوتیسم است و درمانی مبنی بر بازی است که بر تقویت طبیعی متمرکز است. به عنوان مثال، اگر کودک یک ماشین اسباب بازی بخواهد و خواسته‌ی خود را از راه مناسبی بیان کند، آنها به جای یک پاداش غیرمرتبط مانند آبنبات، ماشین اسباب بازی را دریافت می‌کنند. این اقدام باعث تشویق کودکان اتیسم به شروع تعاملات اجتماعی می‌شود و تنها به آنها پاسخ می‌دهند.
انرژی درمانی برای بهبود بیماری اوتیسم
شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد انرژی‌درمانی میتواند اتیسم را درمان کند یا مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی فرد را بهبود دهد. روش‌هایی مانند انتقال انرژی یا درمان با میدان‌های انرژی نباید جایگزین مداخلات آموزشی، رفتاری و درمان‌های حمایتی مبتنی بر شواهد شوند. خانواده‌ها پیش از استفاده از هر روش مکمل یا جایگزین باید درباره ایمنی و اثربخشی آن با پزشک مشورت کنند؛ به‌خصوص اگر این روش شامل قطع دارو یا کنار گذاشتن خدمات تخصصی باشد.
جدیدترین درمان اوتیسم
درمان اوتیسم به‌جای تکیه بر یک روش واحد، به سمت مداخلات فردمحور و ترکیبی حرکت کرده است. در این رویکرد، برنامه حمایتی بر اساس نیازهای ارتباطی، رفتاری، حسی و مهارت‌های روزمره هر فرد تنظیم می‌شود. مداخلات رشدی و رفتاری، گفتاردرمانی، کاردرمانی و حمایت‌های آموزشی از روش‌هایی هستند که بسته به شرایط فرد می‌توانند در برنامه مراقبتی قرار بگیرند.
پژوهش‌ها درباره روش‌های جدید مداخله و ابزارهای ارتباطی همچنان ادامه دارند، اما هر روش تازه‌ای لزوما اثربخشی اثبات‌شده یا تاییدیه درمانی ندارد. برای مثال، درمان با سلول‌های بنیادی هنوز درمان تاییدشده‌ای برای اوتیسم نیست و سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) اعلام کرده است که محصولات سلول بنیادی برای درمان اوتیسم تایید نشده‌اند. بنابراین، تبلیغات مربوط به درمان قطعی اتیسم با سلول بنیادی یا روش‌های مشابه نباید مبنای تصمیم‌گیری خانواده‌ها قرار بگیرد.
روش های بهبود وضعیت کودک مبتلا به اتیسم
بهبود وضعیت کودک مبتلا به اتیسم به شناسایی نیازهای فردی او و دریافت حمایت متناسب با آنها بستگی دارد. هدف این است که کودک بتواند توانایی‌های خود را پرورش دهد، نیازهایش را بیان کند و در فعالیت‌های روزمره مشارکت بیشتری داشته باشد. برای رسیدن به این هدف، خانواده و متخصصان باید برنامه‌ای هماهنگ و قابل ارزیابی داشته باشند.
پیگیری منظم جلسات درمانی، تمرین مهارت‌های آموخته‌شده در خانه و مدرسه و توجه به علایق کودک میتواند روند یادگیری را تقویت کند. همچنین لازم است مشکلات همراه مانند اضطراب، اختلال خواب، مشکلات گوارشی یا تشنج شناسایی و درمان شوند؛ زیرا این مشکلات ممکن است بر رفتار و کیفیت زندگی کودک اثر بگذارند. پیشرفت هر کودک با توجه به توانایی‌ها و نیازهای خودش سنجیده می‌شود و نباید او را با کودکان دیگر مقایسه کرد.
عوارض بیماری اوتیسم چیست؟
اوتیسم به‌خودی‌خود در همه افراد عوارض یکسانی ایجاد نمی‌کند؛ اما برخی افراد مبتلا ممکن است هم‌زمان با مشکلات جسمی، روانی، ارتباطی یا یادگیری مواجه شوند. نوع و شدت این مشکلات به ویژگی‌های فرد، شرایط سلامت و میزان حمایت دریافتی بستگی دارد. برای مثال، بعضی افراد علاوه بر اوتیسم دچار اختلال خواب، اضطراب، افسردگی، اختلال نقص توجه و بیش‌فعالی یا صرع هستند. مشکلات گوارشی و حساسیت‌های حسی نیز ممکن است در برخی افراد دیده شوند.
اوتیسم همچنین ممکن است بر تحصیل، اشتغال، روابط اجتماعی و انجام فعالیت‌های روزمره تأثیر بگذارد. برخی افراد برای مدیریت امور شخصی و حضور در اجتماع به حمایت مستمر نیاز دارند، درحالی‌که برخی دیگر استقلال بیشتری دارند. دشواری در بیان درد یا نیازها و حساسیت به محیط‌های درمانی نیز ممکن است دسترسی به مراقبت‌های پزشکی را برای بعضی افراد دشوار کند. به همین دلیل، حمایت خانواده، خدمات سلامت در دسترس و توجه به مشکلات همراه در حفظ سلامت و کیفیت زندگی اهمیت دارند.
عمر کودکان اوتیسم چقدر است؟
اوتیسم به‌تنهایی سن مشخصی برای طول عمر فرد تعیین نمی‌کند و نمی‌توان گفت همه کودکان مبتلا به این اختلال عمر کوتاهی دارند. طول عمر افراد مبتلا به اوتیسم به وضعیت سلامت عمومی، وجود بیماری‌های همراه، میزان استقلال، شرایط زندگی و دسترسی به مراقبت‌های پزشکی بستگی دارد. برخی افراد مبتلا تا سالمندی زندگی می‌کنند و برخی به دلیل مشکلات جسمی یا شرایط همراه به مراقبت بیشتری نیاز دارند.
برخی پژوهش‌ها از افزایش خطر مرگ زودرس در جمعیت مبتلا به اوتیسم خبر داده‌اند؛ اما نتایج آنها به جمعیت مورد بررسی و شرایط سلامت افراد وابسته است و نباید بهعنوان پیش‌بینی طول عمر یک کودک مشخص در نظر گرفته شود. بیماری‌هایی مانند صرع، برخی مشکلات روانپزشکی و خطر حوادث و آسیب‌ها می‌توانند بر سلامت فرد اثر بگذارند. توجه به ایمنی، پیگیری بیماری‌های همراه و دسترسی منظم به خدمات پزشکی در کاهش خطرهای قابل پیشگیری اهمیت دارد.
عاقبت کودکان اوتیسم در بزرگسالی چیست؟
سرنوشت کودکان مبتلا به اوتیسم در بزرگسالی یکسان نیست. بعضی افراد پس از رسیدن به بزرگسالی می‌توانند تحصیل کنند، شاغل شوند، روابط اجتماعی برقرار کنند و به‌صورت مستقل زندگی کنند؛ اما برخی دیگر برای مدیریت امور روزمره، ارتباط با دیگران یا تصمیم‌گیری به حمایت خانواده و مراقبان نیاز دارند. سطح توانایی شناختی، مهارت‌های ارتباطی، مشکلات همراه و حمایت‌های دریافتی در این تفاوت‌ها نقش دارند.
با افزایش سن، نیازهای فرد نیز ممکن است تغییر کند. ورود به دانشگاه یا محیط کار، مسئولیت‌های زندگی مستقل و ایجاد روابط اجتماعی می‌توانند چالش‌های تازه‌ای ایجاد کنند. برنامه‌ریزی برای انتقال از خدمات دوران کودکی به خدمات بزرگسالان، آموزش مهارت‌های زندگی و فراهم کردن حمایت تحصیلی و شغلی به فرد کمک میکند متناسب با توانایی‌های خود در جامعه مشارکت داشته باشد. تشخیص اوتیسم به معنای ناتوانی قطعی در تحصیل، اشتغال یا زندگی مستقل نیست.
اتیسم قابل پیشگیری است؟
در حال حاضر روش اثبات‌شده‌ای برای پیشگیری قطعی از اتیسم وجود ندارد. از آنجا که این اختلال با مجموعه‌ای از عوامل ژنتیکی و زیستی ارتباط دارد و علت واحدی برای آن شناخته نشده است، نمی‌توان با انجام یک اقدام مشخص از بروز تمام موارد آن جلوگیری کرد. همچنین، اتیسم نتیجه تربیت نادرست، رفتار اشتباه والدین یا واکسیناسیون کودک نیست.
مراقبت‌های معمول دوران بارداری، کنترل بیماری‌های مادر و مصرف داروها طبق نظر پزشک برای سلامت مادر و جنین اهمیت دارند؛ اما نباید آنها را راه تضمینی برای جلوگیری از اوتیسم دانست. در صورت وجود سابقه خانوادگی بیماری‌های ژنتیکی یا نگرانی درباره خطر ابتلای فرزند، مشاوره ژنتیک میتواند به بررسی شرایط خانواده کمک کند. تشخیص زودهنگام و شروع حمایت‌های رشدی نیز به پیشگیری از اوتیسم منجر نمی‌شود، اما میتواند به بهبود مهارت‌ها و کیفیت زندگی کودک کمک کند.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به دکتر
اوتیسم یک اختلال عصب‌رشدی با ویژگی‌ها و نیازهای متفاوت است و در افراد مختلف به شکل یکسان بروز نمی‌کند. تشخیص آن بر اساس بررسی رشد، ارتباط و رفتار فرد انجام می‌شود و آزمایش واحدی برای تأیید قطعی آن وجود ندارد. اگرچه درمانی برای حذف کامل اوتیسم شناخته نشده است، مداخلات آموزشی، رفتاری، گفتاردرمانی و کاردرمانی می‌توانند به تقویت مهارت‌ها و استقلال فرد کمک کنند. اگر کودک در برقراری ارتباط، تعامل اجتماعی یا رشد مهارت‌های متناسب با سن خود تفاوت قابل‌توجهی دارد، بهتر است برای ارزیابی به بهترین دکتر روانپزشک ایران مراجعه کنید. در صورت از دست رفتن مهارت‌های قبلی نیز ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
چیزی به اسم اوتیسم خفیف وجود ندارد. اما افرادی هستند که علائم خفیف‌تری از اوتیسم نشان می‌دهند. این افراد را به اشتباه با اوتیسم خفیف می‌شناسند. بعد از انجام بررسی‌های بیشتر به افرادی که اوتیسم خفیف (به اصطلاح) دارند را با بیماری سندروم آسپرگر می‌شناسند.
همان‌طور که اصطلاح اوتیسم خفیف اشتباه است،اوتیسم شدید نیز به اشتباه گفته می‌شود. این اصطلاح عامیانه است و برای کسانی به کار برده‌می‌شود که علائم شدید‌تری از اوتیسم را نشان می‌دهند یا همه‌ی علائم اوتیسم را دارند. این افراد را با نام اوتیسم کلاسیک یا اوتیسم کانر یا همان اوتیسم به تنهایی هم می‌شناسند.
دوم آوریل هر سال را روز جهانی اوتیسم نام‌گذاری کرده‌اند.
هیچ آزمون خاصی جهت تشخیص اوتیسم وجود ندارد، در عوض، پزشکان این اختلال را در دوران کودکی و قبل از ۳ سالگی از طریق گزارشات والدین از رفتارها، مشاهدات و رد سایر بیماری‌ها و مشکلات، تشخیص می‌دهند.
اوتیسم معمولاً یک وضعیت عصب‌رشدی مادام‌العمر است و درمانی برای حذف کامل آن وجود ندارد. بااین‌حال، مداخلات متناسب با نیاز کودک می‌توانند به رشد مهارت‌های ارتباطی، اجتماعی و روزمره او کمک کنند و میزان حمایت موردنیاز را در برخی زمینه‌ها کاهش دهند.
مدرسه اوتیسم برای کودکان کم‌توان و کودکان اوتیسمی وجود دارد. در این مدارس با آموزش‌های خاص و رفتارهای ویژه با این کودکان برخورد می‌شود.
برای درمان اوتیسم، برخی از کشورها به خوبی عمل کرده‌اند و آموزش‌های ویژه‌ای را برای آنها در نظر گرفته‌اند. بیشتر این کشورها در قاره‌ی اروپا قرار دارند.
حرکات کلیشه‌ای در کودکان اوتیسم همیشه نیاز به درمان ندارند؛ زیرا ممکن است به کودک در تنظیم هیجان، کاهش اضطراب یا پردازش محرک‌های حسی کمک کنند. اگر این حرکات به کودک آسیب می‌زنند، مانع یادگیری و فعالیت‌های روزمره می‌شوند یا کیفیت زندگی او را تحت تأثیر قرار می‌دهند، متخصص میتواند علت و محرک‌های رفتار را بررسی کند. بر اساس نیاز کودک، مداخلات رفتاری، کاردرمانی و راهکارهای تنظیم حسی برای مدیریت این رفتارها به کار می‌روند. هدف، حذف همه حرکات تکراری نیست؛ بلکه کاهش رفتارهای آسیب‌زا و کمک به کودک برای مدیریت بهتر شرایط است.
بله، بسیاری از کودکان مبتلا به اوتیسم از گفتار برای برقراری ارتباط استفاده می‌کنند؛ اما سطح مهارت زبانی آنها متفاوت است. بعضی کودکان دیرتر شروع به حرف زدن می‌کنند، برخی از جمله‌های محدود استفاده می‌کنند و بعضی دیگر ممکن است گفتار نداشته باشند یا برای ارتباط به روش‌هایی مانند اشاره، تصویر و ابزارهای ارتباطی جایگزین نیاز پیدا کنند.
اوتیسم یک اختلال عصب‌رشدی است که زمینه‌های شکل‌گیری آن به دوره رشد اولیه مغز بازمی‌گردد. نشانه‌های آن معمولاً در سال‌های نخست زندگی آشکار می‌شوند، هرچند ممکن است تشخیص تا سنین بالاتر انجام نشود.
غربالگری میتواند کودکانی را که احتمال وجود نشانه‌های اوتیسم در آنها مطرح است شناسایی کند، اما به‌تنهایی تشخیص قطعی نمی‌دهد. برای تأیید یا رد اختلال، ارزیابی تخصصی رشد و رفتار لازم است.
نیازهای افراد مبتلا به اوتیسم متفاوت است و همه آنها بدون دریافت مداخله با پیامدهای یکسانی روبه‌رو نمیشوند. بااین‌حال، شناسایی نکردن نیازهای ارتباطی، آموزشی و رفتاری ممکن است مشارکت کودک در خانه، مدرسه و اجتماع را دشوارتر کند. دریافت حمایت مناسب به معنای درمان قطعی اوتیسم نیست، اما میتواند از مشکلات قابل‌پیشگیری بکاهد و کیفیت زندگی فرد را بهبود دهد.
اوتیسم یک اختلال عصب‌رشدی است که بر تعامل اجتماعی، ارتباط و الگوهای رفتاری فرد اثر می‌گذارد. درمان آن بر حذف اختلال متمرکز نیست، بلکه شامل مداخلات آموزشی و رفتاری، گفتاردرمانی، کاردرمانی و در صورت نیاز دارو برای کنترل برخی مشکلات همراه است.
ویژگی‌های کودکان مبتلا به اوتیسم یکسان نیست؛ اما ممکن است در تعامل اجتماعی، ارتباط کلامی یا غیرکلامی، بازی و سازگاری با تغییرات تفاوت‌هایی داشته باشند. برخی رفتارهای تکراری، علایق محدود یا واکنش‌های متفاوت به محرک‌های حسی نیز در بعضی کودکان دیده می‌شوند. وجود یک یا چند مورد از این ویژگی‌ها به‌تنهایی برای تشخیص اوتیسم کافی نیست.
اوتیسم یک اختلال عصب‌رشدی یا Neurodevelopmental Disorder است، نه بیماری عفونی یا اختلالی که از فردی به فرد دیگر منتقل شود. این اختلال بر نحوه رشد مهارت‌های ارتباطی، تعامل اجتماعی و الگوهای رفتاری اثر می‌گذارد و در افراد مختلف با شدت و ویژگی‌های متفاوت بروز میکند.
