فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
اینکه بختک سراغ چه کسانی میرود یکی از رایج‌ترین سؤال‌هایی است که افرادی پس از تجربه فلج خواب از خود می‌پرسند. اگرچه بختک ممکن است برای هر فردی رخ دهد اما برخی عوامل مانند کمبود خواب، نامنظم بودن برنامه خواب، استرس، اضطراب و بعضی اختلالات خواب می‌توانند احتمال بروز آن را افزایش دهند. همچنین برخی پژوهش‌ها نشان داده‌اند که خوابیدن به پشت، سابقه خانوادگی و برخی بیماری‌های مرتبط با خواب نیز ممکن است در ایجاد این وضعیت نقش داشته باشند. البته وجود این عوامل به معنای ابتلای قطعی به بختک نیست و بسیاری از افراد ممکن است تنها یک یا چند بار در طول زندگی خود آن را تجربه کنند. در این مقاله از دکترتو بررسی می‌کنیم که بختک سراغ چه کسانی میرود، چه عواملی خطر بروز آن را بیشتر می‌کنند و چگونه می‌توان احتمال وقوع این پدیده را کاهش داد.
چه افرادی بیشتر دچار بختک می‌شوند؟
بختک یا فلج خواب می‌تواند برای هر فردی اتفاق بیفتد، اما بعضی افراد به دلیل شرایط خاص، بیشتر در معرض تجربه آن قرار دارند. افرادی که احتمال بروز بختک در آن‌ها بیشتر است شامل موارد زیر هستند. این عوامل معمولا با اختلال در الگوی خواب، کمبود خواب یا افزایش احتمال بیدار شدن در مرحله خواب REM مرتبط هستند و می‌توانند احتمال تجربه فلج خواب را افزایش دهند:
- افرادی که خواب کافی ندارند.
- کسانی که برنامه خواب نامنظم دارند.
- افراد دارای استرس و اضطراب زیاد.
- کسانی که دچار اختلالات خواب مانند نارکولپسی یا آپنه خواب هستند.
- افرادی که بیشتر به پشت می‌خوابند.
- کسانی که سابقه خانوادگی فلج خواب دارند.
- افرادی که تغییرات شدید در ساعت خواب خود دارند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
An estimated 30% of people around the world experience at least one sleep paralysis episode within their lifetimes.
ترجمه فارسی:
تخمین زده می‌شود که حدود ۳۰ درصد از مردم در سراسر جهان، در طول زندگی خود دست‌کم یک دوره فلج خواب را تجربه می‌کنند.
مشاوره روانشناسی
با برترین روانشناسان ایران از دیدگاه کاربران
۱. آیا افراد دچار کمبود خواب بیشتر بختک می‌گیرند؟
کمبود خواب یکی از عواملی است که می‌تواند احتمال بروز بختک را افزایش دهد. زمانی که فرد به اندازه کافی نمی‌خوابد، چرخه طبیعی خواب دچار اختلال می‌شود و ممکن است ورود و خروج از مرحله REM خواب هماهنگی معمول خود را از دست بدهد. در این شرایط، احتمال اینکه فرد هنگام بیدار شدن هنوز بی‌حرکتی طبیعی عضلات مرحله REM را تجربه کند بیشتر می‌شود.
افرادی که به دلیل کار زیاد، درس خواندن، مراقبت از کودک یا سبک زندگی نامنظم خواب کافی ندارند، ممکن است بیشتر دچار فلج خواب شوند. همچنین خوابیدن در ساعت‌های متفاوت در شب‌های مختلف می‌تواند نظم بدن را بر هم بزند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت healthdirect
Getting enough sleep may reduce your chances of experiencing sleep paralysis. Most adults need between 7 and 9 hours of sleep a night.
ترجمه فارسی:
خواب کافی ممکن است احتمال تجربه فلج خواب را کاهش دهد. بیشتر بزرگسالان به ۷ تا ۹ ساعت خواب در شب نیاز دارند.
بختک خوابت رو مختل کرده؟
برای بررسی علت بختک، از پزشک نوبت بگیر!
۲. بختک سراغ افراد با استرس و اضطراب میرود؟
وقتی فرد در شرایط پراسترس قرار دارد، ذهن ممکن است آرامش کافی برای ورود به یک خواب منظم را نداشته باشد. این وضعیت می‌تواند کیفیت خواب را کاهش دهد و احتمال اختلال در مراحل مختلف خواب، از جمله مرحله REM را بیشتر کند.
افرادی که دائماً نگران هستند، فشار کاری زیادی دارند یا دوره‌های اضطراب شدید را تجربه می‌کنند، ممکن است بیشتر گزارش کنند که هنگام خوابیدن یا بیدار شدن دچار فلج خواب شده‌اند. البته استرس به‌تنهایی تنها علت بختک نیست.
۳. افرادی که به پشت بخوابند دچار بختک می‌شوند؟
برخی گزارش‌ها و مطالعات کوچک پیشنهاد کرده‌اند که در بعضی افراد، خوابیدن به پشت ممکن است با افزایش احتمال یا شدت تجربه فلج خواب همراه باشد، اما این موضوع قطعی و برای همه افراد ثابت نشده است. اگر فرد متوجه شود که بختک بیشتر در وضعیت خواب به پشت رخ می‌دهد، می‌تواند به‌صورت تجربی خوابیدن به پهلو را امتحان کند؛ با این حال شواهد علمی در این زمینه محدود است.
در این حالت، فرد ممکن است هنگام بیدار شدن احساس کند چیزی روی بدن او قرار گرفته یا نمی‌تواند حرکت کند. اگر شخص متوجه شود که بختک بیشتر زمانی اتفاق می‌افتد که به پشت خوابیده است، تغییر وضعیت خواب به پهلو ممکن است در کاهش دفعات آن کمک‌کننده باشد.
۴. آیا افراد با آپنه خواب دچار بختک می‌شوند؟
افرادی که دچار اختلالات خواب مانند آپنه خواب (قطع نفس) هستند، به دلیل خواب منقطع و بی‌کیفیت در معرض انواع مشکلات خواب قرار می‌گیرند و در برخی افراد ممکن است فلج خواب نیز همراه آن گزارش شود اما تاکنون ارتباط مستقیم و قطعی بین آپنه خواب و افزایش خطر فلج خواب به‌طور واضح در منابع علمی اثبات نشده است.
۵. آیا بیماری‌های روانی و عصبی باعث بختک می‌شوند؟
برخی بیماری‌های روانی و عصبی ممکن است با افزایش احتمال بروز بختک ارتباط داشته باشند اما به این معنا نیست که هر فرد مبتلا به این بیماری‌ها حتما فلج خواب را تجربه می‌کند. برای مثال، اضطراب، افسردگی و برخی اختلالات مرتبط با استرس می‌توانند کیفیت خواب را کاهش دهند و زمینه ایجاد بختک را بیشتر کنند.
همچنین بعضی اختلالات عصبی مانند نارکولپسی یا حمله خواب که بر چرخه خواب و بیداری اثر می‌گذارند، ممکن است با فلج خواب همراه باشند. در بسیاری از افراد، بختک یک پدیده مستقل و بی‌خطر است و نشانه بیماری روانی یا عصبی جدی محسوب نمی‌شود. اگر حملات بختک مکرر باشند، خواب فرد را مختل کنند یا همراه با علائم دیگری مانند خواب‌آلودگی شدید روزانه، خروپف یا وقفه تنفس در خواب باشند، بررسی بهترین دکتر روانشناس ایران می‌تواند به تشخیص علت کمک کند.
| افراد یا شرایط مستعد بختک | راهکارهای کاهش خطر و پیشگیری |
|---|---|
| افرادی که خواب کافی ندارند | داشتن ۷ تا ۹ ساعت خواب شبانه و پرهیز از کم‌خوابی |
| افرادی با برنامه خواب نامنظم | خوابیدن و بیدار شدن در ساعت‌های ثابت و منظم |
| افراد دارای استرس و اضطراب زیاد | مدیریت استرس با فعالیت بدنی و روش‌های آرام‌سازی |
| مبتلایان به نارکولپسی | بررسی و درمان اختلال زمینه‌ای توسط پزشک |
| مبتلایان به آپنه خواب | تشخیص و درمان اختلال خواب برای بهبود کیفیت خواب |
| افرادی که بیشتر به پشت می‌خوابند | در صورت ارتباط حملات با این وضعیت، خوابیدن به پهلو را امتحان کنند. |
| افرادی با سابقه خانوادگی فلج خواب | رعایت بهداشت خواب و کاهش عوامل محرک مانند کم‌خوابی و استرس |
| افراد مبتلا به اضطراب، افسردگی یا اختلالات مرتبط با استرس | درمان بیماری زمینه‌ای و بهبود کیفیت خواب با نظر پزشک |
| افرادی که از برخی داروهای موثر بر خواب و سیستم عصبی استفاده می‌کنند | در صورت ارتباط علائم با مصرف دارو، موضوع را با پزشک معالج مطرح کنند و از قطع خودسرانه دارو خودداری کنند. |
مصرف چه داروهایی ممکن است با بختک ارتباط داشته باشند؟
برخی داروها ممکن است به دلیل تاثیر بر چرخه خواب و مراحل مختلف آن، با افزایش یا تغییر تجربه‌های خواب مانند بختک ارتباط داشته باشند. با این حال، مصرف دارو به‌تنهایی همیشه علت مستقیم فلج خواب نیست و واکنش افراد به داروها متفاوت است.
برخی داروهای موثر بر خواب و سیستم عصبی مرکزی می‌توانند الگوی خواب را تغییر دهند و در موارد نادر ممکن است همزمان با بروز یا تشدید فلج خواب گزارش شوند؛ با این حال نقش مستقیم دارو در ایجاد بختک قطعی نیست و برای همه داروهای روان‌پزشکی صادق نیست. اگر شروع یا تغییر دوز یک دارو با آغاز حملات فلج خواب همزمان شد، لازم است موضوع بدون قطع خودسرانه دارو با پزشک معالج مطرح شود. اگر پس از شروع مصرف دارویی دچار بختک شده‌اید، می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با پزشک مشورت کنید تا ارتباط احتمالی دارو با علائم و نیاز به تغییر درمان بررسی شود.
۴.۸ (۳۴۱۱ نظر)۵ (۲۵۶۳ نظر)۴.۸ (۲۳۶۳ نظر)۵ (۲۰۱۲ نظر)۴.۹ (۱۷۴۶ نظر)۴.۹ (۱۷۳۳ نظر)نتیجه گیری
بختک یا فلج خواب می‌تواند برای هر کسی اتفاق بیفتد اما بختک سراغ چه کسانی میرود؟ افرادی که با کمبود خواب، استرس، اضطراب، برنامه خواب نامنظم یا برخی اختلالات خواب مواجه هستند، بیشتر در معرض تجربه این حالت قرار دارند. خوابیدن به پشت نیز ممکن است در بعضی افراد احتمال بروز فلج خواب را افزایش دهد. اگرچه بختک معمولا خطرناک نیست، تکرار زیاد آن می‌تواند کیفیت خواب و آرامش فرد را تحت تاثیر قرار دهد. اگر برای مدیریت مشکلات و بهبود سلامت روان به کمک تخصصی نیاز دارید، می‌توانید از خدمات بهترین دکتر روانشناس تهران کمک بگیرید. در این صفحه می‌توانید روانشناسان تهران را بررسی کرده و بر اساس تخصص و تجربه، گزینه مناسب خود را انتخاب کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
