فهرست مطالب
خلاصه مقاله را در این پادکست گوش کنید:
اوتیسم در بزرگسالان همان اختلال طیف اوتیسم است که از دوران رشد وجود داشته و تا بزرگسالی تشخیص داده نشده است، پس علائم اوتیسم در بزرگسالان نشانه یک وضعیت تازه نیست. بسیاری از افراد وقتی به این موضوع فکر میکنند که سالها احساس کردهاند حضور در اجتماع برایشان بیش از دیگران خستهکننده است یا تغییر ناگهانی برنامه آنها را بهشدت به هم میریزد. اما این نشانهها در بزرگسالی چه شکلی دارند و چرا در بعضی افراد تا این سن دیده نشدهاند؟ تستهای آنلاین اوتیسم چقدر معتبرند و تشخیص واقعی چطور انجام میشود؟ در این مقاله از دکترتو با علائم اوتیسم در بزرگسالان، پدیده ماسک زدن و مسیر درست ارزیابی آشنا میشوید.
اوتیسم در بزرگسالان چیست؟
اوتیسم در بزرگسالان به وضعیتی گفته میشود که فرد از ابتدای رشد اوتیسم داشته و تا بزرگسالی تشخیص داده نشده است. اوتیسم که نام پزشکی آن اختلال طیف اوتیسم یا ASD است، تفاوتی در رشد و کارکرد مغز است و روی نحوه ارتباط برقرار کردن، پردازش اطلاعات و دریافت محرکهای حسی اثر میگذارد. بزرگسالان اوتیسم نمیگیرند، بلکه در بزرگسالی تشخیص داده میشود. آنچه با گذر زمان تغییر میکند شکل بروز نشانههاست، چون فرد بزرگسال راههای جبران یاد گرفته و انتظارات محیط از او هم عوض شده است.
واژه «طیف» در نام این وضعیت اهمیت دارد. دو فرد اوتیستیک میتوانند تصویر کاملا متفاوتی داشته باشند، یکی در گفتوگوی روزمره مشکلی نداشته باشد و دیگری برای همان کار انرژی زیادی صرف کند. اصطلاح سندروم آسپرگر هم در گذشته برای بخشی از همین طیف به کار میرفت و امروز زیر عنوان اختلال طیف اوتیسم قرار میگیرد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs.uk
“Autism is something you’re born with. It’s not an illness and there is no treatment or cure, but there are ways of managing it and getting support.”
ترجمه فارسی:
اوتیسم چیزی است که با آن به دنیا میآیید. اوتیسم بیماری نیست و درمان یا علاج قطعی ندارد، اما راههایی برای مدیریت آن و دریافت حمایت وجود دارد.
مشاوره روانشناسی
با برترین روانشناسان ایران از دیدگاه کاربران
علائم اوتیسم در بزرگسالان چیست؟
علائم اوتیسم در بزرگسالان در چهار حوزه دیده میشوند و شدت آنها در افراد مختلف بسیار متفاوت است. این نشانهها معمولا در موقعیتهای پرفشار مانند محیط کار شلوغ یا جمعهای ناآشنا واضحتر میشوند، چون در چنین شرایطی راههای جبرانی که فرد یاد گرفته کمتر جواب میدهند. داشتن چند نشانه از این علائم بهتنهایی راه تشخیص نیست و افراد بسیاری بدون اوتیسم هم بعضی از آنها را تجربه میکنند. حوزههای اصلی نشانهها عبارتند از:
- ارتباط و تعامل اجتماعی
- الگوهای تکراری و علاقههای عمیق
- حساسیت حسی به صدا، نور، بو و لمس
- نیاز به روتین و دشواری در برابر تغییر
۱. ارتباط و تعامل اجتماعی
در حوزه ارتباط، بزرگسال اوتیستیک معمولا گفتوگوی غیرمستقیم و نانوشته را سختتر دنبال میکند. تشخیص کنایه، شوخی یا نارضایتی که فقط با لحن و حالت چهره بیان شده دشوارتر است و فرد ترجیح میدهد حرفها روشن و مستقیم گفته شوند. تماس چشمی ممکن است ناراحتکننده باشد یا برعکس، آگاهانه و با تلاش انجام شود. بسیاری از بزرگسالان میگویند در گفتوگوهای گروهی نمیدانند چه زمانی نوبتشان است حرف بزنند.
۲. الگوهای تکراری و علاقه های عمیق
علاقههای عمیق و متمرکز یکی از آشناترین ویژگیهای اوتیسم در بزرگسالی است. فرد ممکن است دانش بسیار گستردهای در یک موضوع خاص داشته باشد و ساعتها بدون خستگی روی آن وقت بگذارد. حرکات تکراری مانند تکان دادن پا، بازی با انگشتان یا تکرار یک عبارت هم در همین دسته قرار میگیرند و اغلب به آرام کردن فرد کمک میکنند. این ویژگی در محیط مناسب میتواند نقطه قوت حرفهای باشد.
۳. حساسیت حسی
حساسیت حسی یعنی مغز محرکهای معمولی را شدیدتر یا ضعیفتر از حد انتظار دریافت میکند. صدای فن اداره، نور مهتابی، بوی عطر یا بافت یک لباس میتواند برای فرد اوتیستیک آزاردهنده باشد، در حالی که دیگران متوجهش نمیشوند. بعضی افراد برعکس، به درد یا دما کمتر واکنش نشان میدهند. خستگی شدید بعد از یک روز در محیط شلوغ اغلب ریشه در همین بارگذاری حسی دارد.
۴. نیاز به روتین و دشواری در برابر تغییر
نیاز به روتین در بزرگسالی بیشتر خودش را در برنامهریزی روزانه و مسیرهای ثابت نشان میدهد. تغییر ناگهانی جلسه، عوض شدن مسیر همیشگی یا به هم خوردن برنامه سفر میتواند اضطراب قابلتوجهی ایجاد کند. علت این واکنش دشواری واقعی در تطبیق سریع با شرایط تازه است و ربطی به لجبازی ندارد. بسیاری از بزرگسالان اوتیستیک برای همین از قبل برنامهریزی دقیق میکنند. همین ویژگیها در کودکی شکل دیگری داشتهاند و مقایسه این دو دوره کمک میکند فرد نشانهها را در گذشته خودش پیدا کند.
| حوزه | در کودکی چطور دیده میشد؟ | در بزرگسالی چطور دیده میشود؟ |
|---|---|---|
| ارتباط اجتماعی | بازی نکردن با همسالان | خستگی زیاد بعد از جمعهای کاری |
| علاقههای عمیق | وسواس روی یک اسباببازی یا موضوع | تخصص بسیار عمیق در یک زمینه |
| حساسیت حسی | گریه با صدای بلند یا بافت لباس | اجتناب از رستوران و فروشگاه شلوغ |
| روتین | اصرار بر یک غذا یا مسیر ثابت | اضطراب با تغییر ناگهانی برنامه |
اوتیسم پنهان و ماسک زدن در بزرگسالان یعنی چه؟
اوتیسم پنهان به وضعیتی گفته میشود که فرد نشانههای خود را با تلاش آگاهانه میپوشاند و به همین دلیل اطرافیان و حتی پزشکان آنها را نمیبینند. این پوشاندن را ماسک زدن مینامند و شامل تمرین کردن جملههای گفتوگو از قبل، تقلید حالت چهره دیگران و وادار کردن خود به تماس چشمی است. ماسک زدن در کوتاهمدت کارآمد به نظر میرسد و در بلندمدت انرژی زیادی میگیرد. فرسودگی شدید بعد از موقعیتهای اجتماعی، اضطراب مزمن و احساس اینکه باید همیشه نقش بازی کرد از پیامدهای شناختهشده آن هستند.
ماسک زدن یکی از دلایل اصلی تشخیص دیرهنگام است و در زنان بیشتر دیده میشود. زنان اوتیستیک اغلب مهارتهای اجتماعی را با مشاهده و تمرین یاد میگیرند و در نتیجه معیارهای کلاسیک اوتیسم که بیشتر بر پایه مشاهده پسران تدوین شدهاند، آنها را از قلم میاندازند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs.uk
“It can be harder to see signs of autism in women due to masking (not showing the signs).”
ترجمه فارسی:
دیدن نشانههای اوتیسم در زنان به دلیل ماسک زدن، یعنی بروز ندادن نشانهها، میتواند دشوارتر باشد.
اوتیسم خفیف در بزرگسالان چه نشانه هایی دارد؟
علائم اوتیسم خفیف در بزرگسالان همان نشانههای اصلی هستند با شدت کمتر و تاثیر کمتر بر زندگی روزمره. فرد معمولا شغل و روابط پایدار دارد و از بیرون مشکلی دیده نمیشود، اما برای حفظ همین وضعیت انرژی بیشتری نسبت به دیگران صرف میکند. نکتهای که باید روشن باشد این است که «اوتیسم خفیف» یک دستهبندی رسمی پزشکی نیست و متخصصان بهجای آن از میزان حمایت مورد نیاز فرد صحبت میکنند. کسی که در ظاهر خوب عمل میکند هم ممکن است در خلوت خود با فرسودگی و اضطراب زیادی روبهرو باشد.
تست اوتیسم در بزرگسالان چقدر معتبر است؟
تست اوتیسم در بزرگسالان ابزار غربالگری است و هیچکدام از این پرسشنامهها تشخیص محسوب نمیشوند. پرسشنامههای آنلاین به شما میگویند نشانههای شما تا چه اندازه با الگوی اوتیسم همخوانی دارد و همینجا کارشان تمام میشود. نتیجه آنها هم مثبت کاذب دارد هم منفی کاذب، چون اضطراب اجتماعی، افسردگی، ADHD و تجربههای آزاردهنده گذشته میتوانند نمره را بالا ببرند. در سمت مقابل، فردی که سالها ماسک زده ممکن است نمره پایینی بگیرد در حالی که اوتیسم دارد.
استفاده درست از این پرسشنامهها بهعنوان نقطه شروع گفتوگو با متخصص است. نتیجه را چاپ کنید یا نگه دارید و همراه با نمونههای واقعی از زندگی خودتان به جلسه ارزیابی ببرید، چون همین مثالها بیش از نمره به ارزیابی کمک میکنند. تصمیمگیری درباره خود بر اساس نمره یک تست آنلاین میتواند هم باعث نگرانی بیمورد شود و هم علت واقعی مشکل را پنهان کند.
آیا اوتیسم در بزرگسالی درمان داره؟
از متخصص سوال کن!
تشخیص اوتیسم در بزرگسالان چطور انجام میشود؟
تشخیص اوتیسم در بزرگسالان با مصاحبه بالینی و بررسی تاریخچه رشد فرد انجام میشود و هیچ آزمایش خون یا تصویربرداری آن را مشخص نمیکند. متخصص درباره دوران کودکی، روابط، محیط کار و الگوهای حسی سوال میکند و در صورت امکان از یکی از اعضای خانواده هم درباره سالهای اول زندگی شما میپرسد. چون معیار اصلی وجود نشانهها از دوران رشد است، مدارک قدیمی مانند کارنامهها و توصیفهای معلمان میتوانند کمککننده باشند. ارزیابی معمولا بیش از یک جلسه طول میکشد.
یک نکته را قبل از مراجعه بدانید. اوتیسم اغلب همراه با اضطراب، افسردگی یا ADHD دیده میشود و بخشی از ارزیابی به جدا کردن این موارد از هم اختصاص دارد. ارزیابی و تشخیص رسمی اوتیسم بزرگسال را بهترین دکتر روانپزشک ایران انجام میدهد و بر اساس آن مسیر حمایتی مناسب مشخص میشود.
چگونه با فردی که اوتیسم دارد رفتار کنیم؟ مشاوره بگیرید.
آیا اوتیسم در بزرگسالی درمان دارد؟
بعد از تشخیص اوتیسم در بزرگسالی، کمک اصلی تطبیق محیط و یادگیری مهارتهای مدیریت انرژی است و دارو برای خود اوتیسم تجویز نمیشود. پزشک دارو را فقط برای شرایط همراه مانند اضطراب یا افسردگی و در صورت وجود تشخیص مشخص تجویز میکند. تغییرات محیطی ساده اغلب بیشترین اثر را دارند، مانند استفاده از هدفون حذف نویز در محل کار، کاهش نور مستقیم و درخواست دستورالعمل کتبی بهجای شفاهی. کاردرمانی و آموزش مهارتهای ارتباطی هم برای بعضی افراد کمککننده است.
بخش مهم دیگر خود تشخیص است. بسیاری از بزرگسالان میگویند دانستن اینکه اوتیسم دارند، سالها سرزنش خود را پایان داده و به آنها اجازه داده بهجای جنگیدن با ویژگیهایشان، محیط را با خودشان تطبیق دهند. برای پیدا کردن مسیر ارزیابی و حمایت، بهترین دکتر اوتیسم ایران یکی از گزینههای شروع است.
۴.۸ (۱۴۰۶ نظر)۴.۷ (۱۳۳۴ نظر)۴.۷ (۹۷۰ نظر)۵ (۸۱۲ نظر)۴.۷ (۵۸۸ نظر)۴.۷ (۵۵۶ نظر)نتیجه گیری
در اوتیسم بزرگسالان، آنچه در بزرگسالی اتفاق میافتد تشخیص دیرهنگام است و اوتیسم از ابتدای رشد وجود داشته. نشانهها در چهار حوزه ارتباط، علاقههای عمیق، حساسیت حسی و نیاز به روتین دیده میشوند و ماسک زدن مهمترین دلیلی است که این نشانهها سالها از چشم دیگران پنهان میمانند. پرسشنامههای آنلاین فقط غربالگریاند و جای ارزیابی تخصصی را نمیگیرند. اگر این نشانهها را در خودتان میبینید، چند نمونه واقعی از زندگی روزمرهتان یادداشت کنید و برای ارزیابی با یک متخصص سلامت روان وقت بگیرید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
