فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
همه افراد نمیتوانند به راحتی احساسات خود را بروز دهند. بعضی افراد حتی در روابط نزدیک ترجیح میدهند ناراحتی، خشم، شادی یا هیجان خود را پنهان کنند و بیشتر منطقی و کنترلشده به نظر برسند. وقتی این رفتار به الگویی پایدار تبدیل شود و فرد احساس کند بیان عواطف میتواند باعث ضعف، شرمندگی، قضاوت یا طردشدن شود، ممکن است طرحواره بازداری هیجانی در میان باشد. این طرحواره معمولا با تجربههای دوران کودکی و نحوه برخورد خانواده با احساسات ارتباط دارد و میتواند بر روابط، سلامت روان و کیفیت زندگی اثر بگذارد. شناخت نشانهها، عوامل شکلگیری، ارتباط آن با خجالت و ترس از قضاوت و روشهای ارزیابی و درمان، به درک بهتر این الگوی هیجانی کمک میکند. در این مقاله از دکترتو با نشانهها و دلایل ایجاد طرحواره بازداری هیجانی آشنا میشوید.
طرحواره بازداری هیجانی چیست؟
بازداری هیجانی یا عاطفی یکی از ۱۸ طرحواره های ناسازگار اولیه (EMS) است. افرادی که این طرحواره را دارند، تمایل دارند احساسات خود، حتی احساسات مثبت را سرکوب کنند. آنها همچنین رفتار و ارتباط خود با دیگران را بهشدت زیر نظر دارند و سعی میکنند دیگران را از ابراز آزادانه احساسات بازدارند، زیرا باعث ناراحتی آنها میشود. به همین دلایل، طرحواره بازداری عاطفی میتواند منجر به احساس بی حسی شود. برای کسانی که این طرحواره را دارند ابراز احساسات بسیار سخت است و نمیتوانند خیلی راحت با دیگران درد و دل کنند. دلیل این بازداری عاطفی این است که فرد احساس میکند وجود چنین احساساتی میتواند مشکلساز شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت psychologytoday
Emotional inhibition schema is a condition of subconsciously numbing emotion, with the implied belief that emotions are a problem.
ترجمه فارسی:
طرحواره بازداری هیجانی وضعیتی است که در آن احساسات به طور ناخودآگاه بی حس میشوند، با این باور ضمنی که احساسات یک مشکل هستند.
علائم و نشانه های طرحواره بازداری هیجانی چیست؟
بازداری عاطفی سرکوب ناسالم احساسات و رفتارها است و میتواند منجر به احساس بی حسی و پوچی شود. بسیاری از این افراد از دیگران، موقعیتهایی که دیگران در حال ابراز هیجان هستند و فرصتهایی برای ابراز هیجان و احساساتشان دوری میکنند. رایجترین نشانههای طرحواره بازداری هیجانی عبارت است از:
- اغلب احساس یکنواختی، جدیت یا پوچی دارند
- احساس هیجان سبک آنها نیست
- معمولاً با بیتفاوتی و بی حسی اطرافیان خود را ناامید میکنند
- پنهانکردن هیجان یا بروز احساس هیجان فقط زمانی که “به طور ایمن” از دیگران دور هستند
- فقط احساسات را به روشهای غیرشخصی، مانند تماشای تلویزیون، فیلم یا تبلیغات تلویزیونی کلیشهای، احساس میکنند.
- درد و دل کردن یا ابراز احساسات برای آنها سخت است
- تمایل دارند خودشان را بیشتر منطقی نشان دهند تا احساسی
- علائم جسمی ناشی از احساسات سرکوب شده مثل تنش یا خستگی را تجربه میکنند
- در پردازش غم، خشم یا ناراحتی مشکل دارند
اگر این نشانهها بهصورت مداوم وجود داشته باشند و بر روابط یا زندگی روزمره تاثیر بگذارند، مراجعه به بهترین دکتر روانشناس ایران برای شناسایی الگوهای هیجانی و انتخاب روش درمانی مناسب توصیه میشود.
| نشانه طرحواره بازداری هیجانی | عامل شکلگیری مرتبط | تجربه زمینهای |
|---|---|---|
| احساس یکنواختی، جدیت یا پوچی | نادیده گرفتن احساسات کودک | والد یا مراقب احساسات کودک را نادیده میگیرد |
| دشواری در ابراز هیجان | شرمآور یا مسخره دانستن احساسات | کودک یاد میگیرد نمایش احساسات مناسب نیست |
| بیتفاوتی و بیحسی | محیط خانوادگی بازدارنده | ابراز احساسات با تنبیه، آسیب، تمسخر، استثمار یا غفلت همراه بوده است |
| پنهان کردن هیجان | ترس یا شرم | کودک یاد میگیرد احساسات و رفتارهای خودجوش را پنهان کند |
| دشواری در درد و دل | نبود الگوی سالم ابراز احساسات | مراقبان توانایی مدیریت احساسات کودک را نداشتهاند |
| منطقی نشان دادن خود | فرزندپروری بیش از حد سختگیرانه | رفتارهای بازیگوشانه و خودجوش کودک دلسرد شده است |
| تنش یا خستگی جسمی | سرکوب مداوم احساسات | کودک به پنهان کردن احساسات عادت کرده است |
| مشکل در پردازش غم، خشم یا ناراحتی | تجربههای خانوادگی دشوار | اعتیاد یا الکلیسم مراقبان؛ خشونت ساختاری و غیرانسانیسازی اجتماع |
| دوری از موقعیتهای هیجانی | الگوبرداری از مراقبان | مراقبانی که خود طرحواره بازداری عاطفی داشتهاند |
مشاوره روانشناسی با برترین روانشناسان ایران از دیدگاه کاربران
طرحواره بازداری هیجانی چگونه شکل میگیرد؟
درست مانند سایر طرحوارهها، ریشه طرحواره بازداری هیجانی در دوران کودکی است. کودکی که این طرحواره را دارد معمولا با والدی بزرگ شده که مدام احساسات کودک را نادیده گرفته و در نتیجه کودک یاد گرفته که نمایش احساسات یا رفتارهای عاطفی، شرمآور و مسخره است. علاوه بر این، مراقبان ممکن است با دلسرد کردن رفتار بازیگوشانه و خودجوش کودک، به شیوهای بیش از حد سختگیرانه فرزندپروری کنند. در نتیجه، کودک یاد میگیرد که احساسات خود را پنهان کرده و از ترس یا شرم، رفتارهای کودکانه و بازیگوشانه خود را سرکوب کند. ریشههای طرحواره بازداری عاطفی شامل موارد زیر است:
- بزرگ شدن در یک زمینه خانوادگی که در آن ابراز احساسات اغلب منجر به تنبیه، آسیب، تمسخر، استثمار یا غفلت شده است
- داشتن والدین یا خانوادههایی که همه از آنها جدا بودند
- بزرگ شدن با مراقبانی که مشکلات اعتیاد یا الکلیسم داشتند
- بزرگ شدن و زندگی با خشونت ساختاری و غیرانسانی سازی اجتماع
اغلب مراقبانی که اعمالشان طرحواره بازداری عاطفی را در فرزندانشان ایجاد میکند، خود نیز همین طرحواره را دارند و بنابراین با الگوبرداری از آن در زندگی خود، آن را بیشتر تقویت میکنند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت attachmentproject
Typically, the emotional inhibition schema develops because the caregiver was not capable of handling the emotions of their child.
ترجمه فارسی:
معمولا طرحواره بازداری هیجانی به این دلیل ایجاد میشود که والد قادر به مدیریت احساسات فرزند خود نبوده است.
چرا بعضی افراد احساسات خود را بروز نمیدهند؟
بازداری عاطفی ناشی از سرکوب احساسات در دوران کودکی است. به همین دلیل هم بسیاری از افرادی که در تله بازداری هیجانی گیر کردهاند نمیتوانند در بزرگسالی احساسات خود را بروز دهند. آنها ابراز احساسات را نشانه ضعف میدانند و فکر میکنند از این طریق شخصیت آنها تحت تاثیر قرار میگیرد. گاهی هم افراد تنها به این دلیل که ابراز احساسات را از طریقی سالم و نرمال یاد نگرفتهاند نمیتوانند احساسات خود را بروز دهند.
بااینحال، بازداری هیجانی میتواند نشانه بسیاری از مشکلات سلامت روان، از جمله اختلال استرس پس از سانحه، اضطراب یا افسردگی باشد. کسانی که یکی از این اختلالات سلامت روان را دارند نیز در بروز احساسات با مشکل مواجه میشوند. برای مقابله با این مشکل میتوانید در سایت دکترتو از بهترین دکتر طرحواره درمانی ایران نوبت بگیرید.
برای بیان احساساتت مدام دچار مشکل میشی؟
با متخصص مشورت کن.
طرحواره بازداری هیجانی و خجالت چه ارتباطی با هم دارند؟
اکثر کسانی که طرحواره بازداری هیجانی در آنها فعال است همزمان احساس خجالت و شرمساری نیز دارند. آنها عموما از ابراز احساساتشان خجالت میکشند و فکر میکنند که بیان احساسات میتواند آنها را ضعیف جلوه دهد. باور آنها این است که بیان احساسات ممکن است در روابط سوءتفاهم ایجاد کند و آنها را زیر سوال ببرد. در نتیجه معمولا از بیان احساساتشان خجالت میکشند.
طرحواره بازداری هیجانی و ترس از قضاوت دیگران چه ارتباطی بهم دارند؟
اضطراب اجتماعی و اختلال اضطراب مسائلی هستند که معمولا با طرحواره بازداری هیجانی مرتبطاند. کسانی که درگیر این طرحواره هستند، همیشه از این که مورد قضاوت دیگران قرار بگیرند وحشت دارند و همین باعث میشود در موقعیتهای مختلف نتوانند هیجان و احساساتشان را به شیوهای سالم نشان دهند. ترس از طردشدن یا آسیب در ارتباطات نیز موجب بازداری عاطفی میشود.
۴.۸ (۲۲۷۱ نظر)۴.۹ (۱۵۰۲ نظر)۴.۸ (۱۴۵۰ نظر)۵ (۸۰۱ نظر)۴.۹ (۷۸۴ نظر)۵ (۶۱۵ نظر)
تست طرحواره بازداری هیجانی چگونه است؟
تست طرحواره میتواند نشانههای طرحوارههای مختلف از جمله طرحواره بازداری هیجانی را تایید کند. در این تست های آنلاین و رایگان یکسری سوالات مطرح شده که با پاسخدادن به آنها و امتیاز بهدستآمده از پاسخها میتوان این طرحواره را شناسایی کرد. البته ازآنجاییکه نشانههای این طرحواره با سایر اختلالات سلامت روان همپوشانی دارد، برای تشخیص قطعی و دقیق به ارزیابیهای تخصصیتر هم نیاز است.
اگه فکر میکنی تو هم طرحواره بازداری هیجانی داری با متخصص مشورت کن.
درمان طرحواره بازداری هیجانی چیست؟
رواندرمانی اختصاصی یا طرحواره درمانی موثرترین روشی است که میتوان با کمک آن طرحواره بازداری هیجانی را درمان کرد. رواندرمانی اختصاصی یا طرحوارهدرمانی از روشهای موثر برای درمان طرحواره بازداری هیجانی است. انتخاب درمانگر مناسب، برای بررسی ریشههای این طرحواره و انتخاب رویکرد درمانی متناسب با شرایط فرد اهمیت دارد.
در طرحواره درمانی مجموعهای از روشها از جمله درمان شناختی رفتاری برای کنترل علائم استفاده میشود. یک رواندرمانگر در جلسات رواندرمانی میتواند ریشه این اختلال را تشخیص داده و با کمک یکسری تکنیکهای عملی و تجربی، رفتارهای سالم را جایگزین رفتارهای ناسالم بازداری عاطفی کند. ازآنجاییکه این طرحواره ممکن است با سایر اختلالات سلامت روان مانند افسردگی نیز مرتبط باشد، گاهی روند درمانی طولانیتر و گستردهتر میشود.
| روش درمان طرحواره بازداری | کاربرد | هدف |
|---|---|---|
| رواندرمانی اختصاصی | بررسی وضعیت فرد و ریشههای طرحواره | درمان بازداری هیجانی |
| طرحوارهدرمانی | بررسی ریشههای دوران کودکی و الگوهای ناسازگار | اصلاح طرحواره بازداری هیجانی |
| درمان شناختی رفتاری | کنترل علائم در روند طرحوارهدرمانی | تغییر الگوهای فکری و رفتاری ناسالم |
| تکنیکهای عملی و تجربی | تمرین رفتارهای جدید در جلسات رواندرمانی | جایگزینی رفتارهای سالم با بازداری عاطفی ناسالم |
| انتخاب درمانگر مناسب | بررسی ریشههای طرحواره و شرایط فرد | انتخاب رویکرد درمانی متناسب |
| درمان گستردهتر و طولانیتر | در صورت ارتباط طرحواره با اختلالاتی مانند افسردگی | رسیدگی به مشکلات همزمان |
نتیجه گیری
طرحواره بازداری هیجانی، باوری است که نشان میدهد بیان احساسات میتواند منجر به خجالت، طردشدن، ازدستدادن کنترل یا پیامدهای منفی شود. افرادی که این طرحواره را دارند، اغلب ابراز احساسات خود را (حتی در روابط نزدیک) سرکوب یا بهشدت کنترل میکنند. آنها از قضاوتشدن یا ضعیف بهنظررسیدن میترسند. این امر منجر به فاصله عاطفی، تنهایی یا تنش درونی ناشی از احساسات ابراز نشده میشود. ازآنجاییکه بازداری عاطفی میتواند بهشدت روی زندگی شخصی افراد، خصوصا زندگی عاطفی آنها تاثیر بگذارد، باید حتما برای ریشهیابی این طرحواره و درمان آن از یک متخصص سلامت روان کمک بگیرید.
دکترتو مراقب سلامت شماست!
