فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
توجه به نظر دیگران در مورد خود و احساس رضایت از تحسین شدن تا حدی طبیعی است، اما زمانی که ارزشمندی فرد به واکنش و تایید اطرافیان وابسته شود، این نیاز میتواند بر تصمیمها، روابط و رفتارهای او اثر بگذارد. طرحواره جلب توجه یا پذیرشجویی با نیاز افراطی به تایید و تحسین دیگران همراه است و ممکن است فرد برای پذیرفته شدن، رفتار یا نظرات خود را تغییر دهد. این الگو میتواند ریشه در تجربههای دوران کودکی و برآورده نشدن برخی نیازهای عاطفی داشته باشد و گاهی تا بزرگسالی ادامه پیدا کند. تشخیص تفاوت میان نیاز طبیعی به توجه و پذیرشجویی افراطی، برای شناخت این الگو اهمیت دارد. در این مقاله از دکترتو نشانهها، عوامل شکلگیری، تست و روشهای درمان و کاهش نیاز به جلب توجه دیگران را توضیح میدهیم.
طرحواره جلب توجه چیست؟
یکی از الگوهایی که در نتیجه نیازهای برآورده نشده دوران کودکی شکل میگیرد، طرحواره جلب توجه یا پذیرش جویی است. اگر این طرحواره را دارید، زمان زیادی را صرف تایید دیگران میکنید، نه به این دلیل که میخواهید بهترین باشید، بلکه به این دلیل که میخواهید تایید و قدردانی دیگران را دریافت کنید. کسانی که طرحواره پذیرش جویی دارند دائما و به شکلی افراطی دنبال جلب توجه هستند و همیشه میخواهند توسط دیگران تحسین شوند و آنها را بپذیرند. هویت و شخصیت این افراد در گرو تایید و تحسین اطرافیان است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت curatedmind
The Approval-Seeking/Recognition-Seeking schema develops when a person’s sense of self-worth becomes dependent on the validation, approval, and recognition of others.
ترجمه فارسی:
طرحواره جلب توجه، زمانی ایجاد میشود که حس ارزشمندی فرد به اعتبارسنجی، تایید و شناخت دیگران وابسته میشود.
علائم و نشانه های طرحواره جلب توجه چیست؟
شما میتوانید طرحواره جلب توجه را از طریق یکسری علائم تشخیص دهید. البته بسته به شرایط ممکن است هر کسی پذیرشجویی را به شکلی متفاوت نشان دهد. برای بررسی اینکه علائم را دارید یا نه، باید به روانشناس مراجعه کنید. عموما افراد دارای طرحواره جلب توجه نشانههای زیر را دارند:
- نسبت به نحوه برخورد خود در موقعیتهای اجتماعی بسیار حساس باشند و واکنشهای دیگران را از نزدیک زیر نظر بگیرند
- نظرات، نحوه ارائه یا رفتار خود را بسته به اینکه با چه کسی هستند تغییر دهند
- در پاسخ به انتقاد، عدم تایید یا مورد بیمهری قرارگرفتن، احساس پریشانی غیرنرمالی داشته باشند
- تصمیمگیری بدون بررسی نظر دیگران برایشان دشوار باشد
- احساس سرخوشی موقت از ستایش یا قدردانی که بهسرعت محو میشود
- همیشه به توجه بیشتری نیاز دارند
- رسانههای اجتماعی و بازخوردهای دیگران را بهعنوان عاملی مهم در نظر میگیرند و به طور وسواس گونهای لایکها، پاسخها و واکنشها را بررسی میکنند
- یکسری از افراد درگیر با طرحواره جلب توجه عاداتی مانند چاپلوسی زیاد، خودنمایی و غرور بیش از حد دارند
اگر این نشانهها در روابط و تصمیمهای روزمره فرد تکرار شوند، ارزیابی توسط بهترین دکتر روانشناس ایران برای شناخت الگوهای وابستگی و مرزهای عاطفی میتواند مفید باشد.
| ویژگیهای فرد با طرحواره جلب توجه | توضیح | پیامد |
|---|---|---|
| تاییدطلبی | فرد زمان زیادی را صرف دریافت تایید دیگران میکند | وابستگی به نظر دیگران |
| جلب توجه افراطی | فرد دائما به دنبال جلب توجه است | نیاز همیشگی به توجه بیشتر |
| نیاز به تحسین | فرد میخواهد دیگران او را تحسین کنند | سرخوشی موقت پس از ستایش |
| وابستگی ارزشمندی | حس ارزشمندی به تایید و شناخت دیگران وابسته میشود | افت خلقوخو و عملکرد در صورت عدم تایید |
| وابستگی هویت | هویت و شخصیت فرد در گرو تایید و تحسین اطرافیان است | دشواری در رفتار بر اساس خود واقعی |
| پذیرش جویی | فرد میخواهد توسط دیگران پذیرفته شود | تغییر رفتار برای کسب تایید |
مشاوره روانشناسی با برترین روانشناسان ایران از دیدگاه کاربران
طرحواره جلب توجه در کودکی چگونه است؟
کودکانی که طرحواره جلب توجه یا تایید طلبی دارند، معتقدند که برای دوست داشته شدن و احساس ارزشمندی، باید تایید و تحسین دیگران را به دست آورند. این کودکان معمولا در مدرسه خوب عمل میکنند و خوشرفتار هستند و بهراحتی در گروههای اجتماعی پذیرفته میشوند، زیرا عمدتاً مفید و سازگارند. به همین دلیل، این طرحواره در کودکی اغلب موردتوجه قرار نمیگیرد. در عوض، معمولا در اواخر نوجوانی و بزرگسالی است که فرد احساس میکند باید به جای رفتار اصلی خود، دائما بهگونهای عمل کند که مورد تایید دیگران قرار بگیرد.
طرحواره جلب توجه چگونه شکل میگیرد؟
کودکان در حین رشد، برای تایید اینکه کار درست را انجام میدهند و دوست داشته میشوند، به والدین خود نگاه میکنند. بهعنوان بخشی از دلبستگی انسانی، توجه والدین را بهعنوان اطلاعاتی در نظر بگیرید که برای کمک به کودک در احساس وجود داشتن، حیاتی است. اگر آنها نتوانند این بازخورد حیاتی را از مراقبان خود دریافت کنند، نیاز عمیقی به جستجوی فعال آن بازخورد احساس میکنند.
کودکانی که به هر دلیلی بهصورت مزمن نادیده گرفته میشوند یا مورد بیتوجهی قرار میگیرند، معمولاً بهتدریج گرفتار طرحواره جلب توجه خواهند شد. آنها سعی میکنند با جستجوی تایید با این شرایط کنار بیایند. این انگیزه برای تایید در روابط دلبستگی بزرگسالان به شکل طرحواره پذیرش جویی فعال میشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت self-talk-therapy
Approval-seeking, is one of the schemas originating in early childhood unmet emotional needs.
ترجمه فارسی:
جستجوی تایید، یکی از طرحوارههایی است که از نیازهای عاطفی برآورده نشده در اوایل کودکی سرچشمه میگیرد.
تفاوت طرحواره جلب توجه با نیاز طبیعی به توجه چیست؟
تقریبا همه انسانها مقداری حس پذیرش جویی و جلب توجه وجود دارد و هر کسی در شرایط مختلف ممکن است دنبال تایید و تحسین دیگران باشد. تفاوت طرحواره جلب توجه با نیاز طبیعی به توجه، افراط در این احساس است. کسانی که طرحواره پذیرش جویی دارند همیشه و در هر موقعیتی به دنبال جلب توجه دیگران هستند و هیچوقت ارزش واقعی خود را درک نمیکنند.
نظرات بقیه در فضای مجازی اذیتت میکنه؟
برای حل این مشکل از متخصص کمک بگیر.
تست طرحواره جلب توجه چگونه است؟
هم تستهای متفرقه و هم تستهای تخصصی ارزیابی طرحوارهها میتوانند در تشخیص طرحواره جلب توجه به روانشناس کمک کنند. شما میتوانید بعد از پاسخدادن به سوالات تست طرحواره و مجموعه امتیازاتی که به دست میآورید، وجود طرحواره تایید یا پذیرش جویی را با کمک روانشناس تشخیص دهید. در این پرسشنامه سوالاتی مرتبط با این طرحواره پرسیده میشود که در صورت تایید آنها میتوان این اختلال را تایید کرد. نمونههایی از این سوالات عبارت است از:
- در موقعیتهای اجتماعی، اغلب احساس میکنم که باید توجه زیادی از دیگران دریافت کنم، و اگر این کار را نکنم، معمولاً احساس میکنم اهمیت کمتری دارم، یا انگار به جمع آنها تعلق ندارم
- برای من مهم است که تقریباً همه کسانی که میشناسم دوستم داشته باشند، و اگر احساس کنم کسی از من خوشش نمیآید، این موضوع مرا آزار میدهد و برای تغییر آن کارهایی انجام خواهم داد
میخوای تست طرحواره جلب توجه رو امتحان کنی؟ از متخصص کمک بگیر.
درمان طرحواره جلب توجه چگونه است؟
طرحواره درمانی یک رویکرد ساختاریافته و مبتنی بر شواهد است که توسط دکتر جفری یانگ توسعه داده شده و متخصصان حوزه سلامت روان از تکنیکهای تعریف شده در این روش درمانی، برای درمان طرحواره جلب توجه استفاده میکنند. در این روش از مجموعهای از درمانها از جمله درمان شناختی – رفتاری و تکنیکهای تجربی استفاده میشود.
طرحواره درمانی معمولا یک درمان میانمدت تا بلندمدت است، زیرا الگوهای ریشهدار اغلب برای تغییر به زمان نیاز دارند. جلسات بر شناسایی و درک منشا طرحواره، توجه به زمان فعالشدن آن و یادگیری روشهای سالمتر برای پاسخدادن تمرکز دارند. در روند درمان، بهترین دکتر طرحواره درمانی ایران با بررسی تجربههای گذشته و روابط اولیه فرد، به شناسایی ریشههای شکلگیری این طرحواره میپردازد.
چگونه نیاز به جلب توجه دیگران را کاهش دهیم؟
برای متوقف کردن نیاز به توجه، اول باید به روانشناس مراجعه کنید تا تشخیص دهد که طرحواره جلب توجه دارید و رفتارهای شما در راستای جلب پذیرش از دیگران است یا خیر. تلاش برای ایجاد اعتمادبهنفس و رهایی از ناامنیها، اولین قدم مهم برای متوقف کردن نیاز به توجه دیگران است. از طرفی میتوانید با تمرین موارد زیر، نیاز به تایید و پذیرش از جانب دیگران را کاهش دهید:
- کارها و احساسات خود را مرتب ارزیابی کنید
- باورها، ارزشها و اصول زندگی خود را تعریف کنید
- وقتی مضطرب هستید، روی خودتنظیمی اضطراب کار کنید
- به جای تمرکز صرف بر رفتار جلب توجه، رفتارهای مثبت را تصدیق و تقویت کنید
- وقتی فرد در اقدامات مناسب و سازنده شرکت میکند، او را ستایش کنید. این کار او را تشویق میکند تا به روشهای مثبتتری به دنبال جلب توجه باشد
۴.۸ (۲۲۷۱ نظر)۴.۹ (۱۴۹۹ نظر)۴.۸ (۱۴۵۰ نظر)۵ (۸۰۱ نظر)۴.۹ (۷۸۴ نظر)۵ (۶۱۴ نظر)
نتیجه گیری
هر چه بیشتر به تایید و توجه تکیه کنیم، زندگی بیشتر شبیه ترن هوایی میشود، زیرا مادامی که خواستههای ما برآورده شود و مورد تایید و تحسین دیگران باشیم، همه چیز خوب است؛ اما بهمحض اینکه نتوانیم توجه دیگران را جلب کنیم یا در شرایطی مورد تایید دیگری نباشیم، خلقوخو و عملکردمان بهشدت افت میکند. به همین دلیل کسانی که در طرحواره جلب توجه گیر کردهاند حتما باید با کمک یک رواندرمانگر متخصص در این زمینه، این مشکل را برای همیشه برطرف یا مدیریت کنند. طرحواره درمانی ابزار مفیدی است که میتواند به کسانی که طرحواره پذیرش جویی دارند کمک کند تا ریشه این مشکل را پیدا کرده و آن را با رفتارهای سالمتر جایگزین کنند.
دکترتو مراقب سلامت شماست!
