فهرست مطالب
- درد سمت چپ شکم نشانه چیست؟
- علت درد سمت چپ شکم زیر دنده چیست؟
- علت درد پهلوی چپ چیست؟
- علت درد پایین شکم سمت چپ چیست؟
- علت درد سمت چپ شکم در زنان چیست؟
- علت درد سمت چپ شکم در مردان چیست؟
- درد سمت چپ شکم که میگیرد و ول میکند نشانه چیست؟
- درد سمت چپ شکم چه زمانی خطرناک است؟
- تشخیص علت درد سمت چپ شکم چگونه انجام میشود؟
- درمان خانگی درد سمت چپ شکم امکان پذیر است؟
- نتیجه گیری
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
محل دقیق درد سمت چپ شکم نشاندهندهی علت ایجاد آن است. زیر دنده چپ، معده و طحال و پانکراس قرار دارند و پهلوی چپ روی کلیه چپ است و هر کدام از این بخشها که درد بگیرد، معمولا دردش در نزدیکی محل اندام احساس میشود. پایین شکم سمت چپ محل روده بزرگ است و شایعترین علت درد آن در افراد مسن، دیورتیکولیت و در سنین پایینتر، یبوست و گاز روده است. با این حال در بیشتر افراد علت سادهتری در کار است، یعنی گاز روده و یبوست. دردی که میگیرد و ول میکند معمولا از روده یا سنگ کلیه ناشی میشود و درد ثابت و فزاینده به التهاب اشاره دارد. تب، استفراغ مداوم، مدفوع خونی و درد شدید ناگهانی نشانههای خطرند و مراجعه فوری لازم دارند. در این مقاله از دکترتو با علت درد در هر ناحیه، نشانههای خطر و درمان خانگی درد سمت چپ شکم آشنا میشوید.
درد سمت چپ شکم نشانه چیست؟
درد سمت چپ شکم نشانه درگیری یکی از اندامهای همان سمت است و محل دقیق درد بهترین راهنمای شماست. سمت چپ شکم از بالا به پایین معده، طحال، پانکراس، کلیه چپ و بخش پایینروی روده بزرگ را در خود جای داده است. برای همین قبل از هر چیز محل درد را مشخص کنید. کف دستتان را روی نقطهای بگذارید که بیشترین درد را دارد و ببینید زیر دنده است، روی پهلو است یا پایین شکم. سه ناحیه سمت چپ شکم و علتهای شایع هرکدام به این ترتیب است:
| ناحیه درد | اندامهای آن ناحیه | شایعترین علتها |
|---|---|---|
| زیر دنده چپ | معده، طحال، پانکراس، خم طحالی روده بزرگ | گاز محبوس، سوء هاضمه، ورم معده |
| پهلوی چپ | کلیه چپ و عضلات جدار شکم | سنگ کلیه، عفونت کلیه، کشیدگی عضله |
| پایین شکم سمت چپ | روده بزرگ نزولی و سیگموئید | دیورتیکولیت، یبوست، کولیت |
علت درد سمت چپ شکم زیر دنده چیست؟
شایعترین علت درد سمت چپ شکم زیر دنده گاز محبوس در روده بزرگ است. بسیاری از منابع طحال را اولین علت درد سمت چپ شکم زیر دنده در نظر میگیرند، اما مشکلات طحال بهمراتب کمتر از مشکلات گوارشی ساده دیده میشوند. علتهای ایجاد درد در این ناحیه از شایع به کمیاب عبارتند از:
- گاز روده بزرگ و خم طحالی
- معده، سوء هاضمه و ورم معده
- طحال
- پانکراس
۱. گاز روده بزرگ و خم طحالی
گاز محبوس در خم طحالی شایعترین علت درد زیر دنده چپ است. روده بزرگ در این نقطه یک پیچ تند به سمت پایین میخورد و گاز بهراحتی همانجا گیر میافتد. درد این حالت تیز و فشارنده است و گاهی تا شانه چپ تیر میکشد. با تغییر وضعیت بدن، راه رفتن یا خارج شدن گاز کم میشود و همین ویژگی آن را از علتهای جدیتر جدا میکند.
۲. معده، سوء هاضمه و ورم معده
معده در همین ناحیه قرار دارد و التهاب آن درد زیر دنده چپ میسازد. ورم معده، زخم معده و سوء هاضمه ساده همگی میتوانند درد را در این نقطه ایجاد کنند. ارتباط درد با غذا سرنخ اصلی است. دردی که بعد از غذای چرب یا تند بدتر میشود، با سوزش سر دل و ترش کردن همراه است یا با معده خالی تشدید میشود، به معده مربوط است. طحال چنین ارتباطی با غذا خوردن ندارد.
۳. طحال
طحال درست زیر دندههای چپ قرار دارد و بزرگ شدن آن درد و احساس پری در این ناحیه میسازد. بزرگ شدن طحال معمولا خودش بیماری نیست و به عفونت، بیماری خونی یا مشکل کبدی برمیگردد. نشانه همراه این حالت زود سیر شدن است. طحال بزرگشده به معده فشار میآورد و فرد با چند قاشق غذا احساس سیری میکند. ضربه به پهلوی چپ در ورزش هم میتواند طحال را پاره کند و درد شدید ناگهانی بعد از ضربه یک وضعیت اورژانسی است.
۴. پانکراس
التهاب پانکراس درد شدید و مداوم زیر دنده چپ و وسط شکم ایجاد میکند. این درد به پشت تیر میکشد و با خم شدن به جلو کمی بهتر میشود، که الگوی نسبتا مشخصی است. پانکراتیت با تهوع و استفراغ شدید همراه است و درد آن با مسکن خانگی برطرف نمیشود. سنگ کیسه صفرا و مصرف زیاد الکل دو عامل خطر اصلی آن هستند. این درد به بررسی فوری نیاز دارد و در خانه قابل مدیریت نیست.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic.org
“Upper left side pain could mean your pancreas, spleen, stomach or kidney is involved.”
ترجمه فارسی:
درد سمت چپ بالای شکم میتواند به معنای درگیری پانکراس، طحال، معده یا کلیه باشد.
علت درد پهلوی چپ چیست؟
شایعترین علت درد پهلوی چپ مشکلات کلیه چپ است، چون کلیه درست پشت همین ناحیه و زیر دندههای تحتانی قرار دارد. سنگ کلیه و عفونت کلیه دو علت اصلی هستند و هر دو الگوی درد مشخصی دارند.
درد سنگ کلیه موجی است و امان نمیدهد. از پهلو شروع میشود، به کشاله ران تیر میکشد و فرد نمیتواند وضعیتی پیدا کند که در آن راحت باشد. سوزش ادرار و ادرار خونی هم اغلب همراهش هستند و علائم سنگ کلیه اغلب در این الگو خلاصه میشود. گاهی ممکن است سنگ کلیه با علائمی مانند تهوع، استفراغ، تکرر ادرار و تعریق همراه باشد.
عفونت کلیه تصویر متفاوتی دارد. درد آن ثابت و مبهم است، با تب و لرز همراه میشود و ضربه آرام به پهلو آن را بهشدت بدتر میکند. این حالت به آنتیبیوتیک نیاز دارد و درمان خانگی برایش کافی نیست.
همه درد پهلو هم از کلیه نیست. کشیدگی عضلات جدار شکم بعد از ورزش یا بلند کردن جسم سنگین درد پهلو میسازد و با حرکت و لمس بدتر میشود، در حالی که درد کلیه به حرکت کاری ندارد. دردی که فقط هنگام خوابیدن به پهلوی چپ ظاهر میشود هم بیشتر عضلانی یا از دندههاست.
علت درد پایین شکم سمت چپ چیست؟
شایعترین علت درد پایین شکم سمت چپ بیماری دیورتیکولی روده بزرگ است. کیسههای کوچکی در دیواره روده بزرگ تشکیل میشوند که بیشترشان در همین بخش چپ قرار میگیرند و التهابشان درد این ناحیه را میسازد.
در دیورتیکولیت درد ثابت است، روزها ادامه پیدا میکند و اغلب تب و تغییر اجابت مزاج هم دارد. یبوست و کولیت دو علت شایع دیگر همین ناحیه هستند و هر دو با الگوی اجابت مزاج فرد ارتباط مستقیم دارند. در این ناحیه، زن یا مرد بودن در علت ایجاد درد پایین شکم سمت چپ مهم است. در زنان تخمدان و رحم درست کنار روده قرار دارند و در مردان بیضه و پروستات مطرح میشوند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic.org
“Pain that’s specifically in your lower left abdomen is most often related to diverticulosis and diverticulitis.”
ترجمه فارسی:
دردی که مشخصا در پایین شکم سمت چپ باشد، بیشتر اوقات به دیورتیکولوز و دیورتیکولیت مربوط است.
علت درد سمت چپ شکم در زنان چیست؟
در زنان، تخمدان و رحم چند علت اختصاصی به فهرست علت درد سمت چپ شکم اضافه میکنند که در مردان وجود ندارد. تخمدان چپ درست کنار روده بزرگ قرار دارد، بنابراین درد آن بهراحتی با درد روده اشتباه گرفته میشود. سرنخ اصلی برای جدا کردن این دو، ارتباط درد با سیکل ماهانه است. علتهای اختصاصی زنان در این ناحیه عبارتند از:
- کیست تخمدان چپ
- درد تخمکگذاری
- دردهای قاعدگی
- آندومتریوز
- عفونت لگنی
- بارداری خارج رحمی
درد سمت چپ شکم داری؟
همین حالا به پزشک مراجعه کن!
۱. کیست تخمدان چپ
کیست تخمدان چپ شایعترین علت زنانه درد پایین شکم سمت چپ است. بیشتر کیستها کوچک هستند، خودشان از بین میروند و درد مبهم و سنگینی در همان سمت ایجاد میکنند. دو حالت کیست تخمدان اورژانسی هستند؛ پاره شدن کیست درد ناگهانی و تیز میسازد و پیچ خوردن تخمدان درد شدیدی همراه با تهوع و استفراغ ایجاد میکند که با هیچ مسکنی آرام نمیشود. علائم کیست تخمدان در حالت ساده بسیار خفیفتر از این تصویر است.
۲. درد تخمک گذاری
درد تخمکگذاری وسط سیکل ماهانه و حدود دو هفته قبل از قاعدگی ظاهر میشود. هر ماه یکی از دو تخمدان تخمک آزاد میکند، بنابراین این درد ماه به ماه سمتش عوض میشود و همین ویژگی آن را کاملا مشخص میکند. مدت این درد از چند ساعت تا دو روز است و شدتش معمولا خفیف تا متوسط میماند. کیسه آب گرم و مسکن ساده برای آن کافی است و به بررسی بیشتری نیاز ندارد.
۳. دردهای قاعدگی و آندومتریوز
درد قاعدگی معمولا هر دو طرف پایین شکم را میگیرد، اما در بسیاری از زنان یک سمت پررنگتر است. این درد چند روز قبل از پریود شروع میشود و با شروع خونریزی به اوج میرسد. در آندومتریوز الگو تشدید میشود. درد هر ماه شدیدتر از ماه قبل میشود، به کمر و مقعد تیر میکشد و اغلب هنگام نزدیکی هم وجود دارد. دردی که مسکن معمولی جوابش نمیدهد و زندگی روزمره را مختل میکند باید بررسی شود.
۴. عفونت لگنی و بارداری خارج رحمی
عفونت لگنی درد مداوم پایین شکم را با ترشح غیرعادی و تب همراه میکند. این عفونت به آنتیبیوتیک نیاز دارد و درمان نشدنش میتواند به ناباروری منجر شود. بارداری خارج رحمی خطرناکترین علت این فهرست است و باید همیشه در نظر گرفته شود. ترکیب عقب افتادن پریود، درد یکطرفه پایین شکم و لکهبینی یک وضعیت اورژانسی است و همان ساعت باید بررسی شود. هر زن در سن باروری که این سه نشانه را با هم دارد باید تست بارداری بدهد.
در کنار این علتها، همان مسیرهای عمومی هم در زنان برقرار هستند. روده بزرگ، کلیه چپ و یبوست شایعترین علتهای غیرزنانه این ناحیهاند و طیف کامل علتهای درد زیر شکم در زنان بدون توجه به سمت درد را جداگانه بررسی کردهایم.
علت درد سمت چپ شکم در مردان چیست؟
در مردان، شایعترین علتهای درد سمت چپ شکم به روده و دستگاه ادراری مرتبط هستند. یبوست، التهاب روده بزرگ و سندرم روده تحریکپذیر بیشترین سهم را دارند و سنگ کلیه و حالب چپ در رتبه بعدی قرار میگیرند. علتهایی که در مردان باید در نظر گرفته شوند عبارتند از:
- یبوست و التهاب روده بزرگ
- سندرم روده تحریکپذیر
- سنگ حالب چپ
- فتق کشاله ران چپ
- مشکلات بیضه چپ
- پروستات
۱. روده و سنگ حالب
روده و سنگ حالب دو علت اصلی درد سمت چپ شکم در مردان هستند و الگوی متفاوتی دارند. درد روده با اجابت مزاج تغییر میکند و بعد از دفع بهتر میشود، در حالی که درد سنگ حالب موجی است و به کشاله ران تیر میکشد. سندرم روده تحریکپذیر الگوی خاص خودش را دارد. درد ماهها ادامه پیدا میکند، با نفخ و تغییر قوام مدفوع همراه است و در دورههای پراسترس بدتر میشود. این تشخیص وقتی مطرح میشود که بررسیها علت دیگری پیدا نکنند.
۲. فتق کشاله ران چپ
فتق کشاله ران در مردان چند برابر زنان دیده میشود و درد پایین شکم سمت چپ میسازد. برجستگی نرمی در کشاله ران ظاهر میشود که با سرفه، زور زدن و ایستادن بزرگتر میشود و با دراز کشیدن جمع میشود. یک حالت فتق اورژانسی است؛ اگر برجستگی سفت شود، به داخل برنگردد و درد شدید و تهوع بگیرد، روده در فتق گیر افتاده و خونرسانیاش قطع شده است. این وضعیت جراحی فوری لازم دارد.
۳. مشکلات بیضه چپ و پروستات
درد بیضه چپ اغلب به پایین شکم همان سمت تیر میکشد و گاهی فرد فقط درد شکم را حس میکند. واریکوسل، که گشاد شدن سیاهرگهای بیضه است، در سمت چپ بهمراتب شایعتر از سمت راست دیده میشود و درد مبهم و سنگینی میسازد که در پایان روز بدتر میشود.
پیچ خوردن بیضه یک اورژانس واقعی است. درد ناگهانی و شدید بیضه همراه با تورم و تهوع باید در همان ساعتهای اول بررسی شود، چون تاخیر باعث از بین رفتن بیضه میشود. مشکلات پروستات هم در مردان میانسال به بالا درد مبهم پایین شکم را با تکرر ادرار و سوزش همراه میکنند.
چند نشانه در مردان بررسی را فوری میکنند. خون در مدفوع، تب، کاهش وزن بدون دلیل و تغییر واضح و پایدار در اجابت مزاج هیچکدام را نباید به یبوست ساده نسبت داد. طیف کامل علتهای درد زیر شکم در مردان بدون توجه به سمت درد را جداگانه بررسی کردهایم.
درد سمت چپ شکم که میگیرد و ول میکند نشانه چیست؟
دردی که میگیرد و ول میکند معمولا از یک اندام توخالی میآید، یعنی روده یا مجاری ادراری. عضله دیواره این اندامها موجی منقبض میشود و درد هم همان الگوی موجی را پیدا میکند. الگوی درد اطلاعات واقعی به پزشک میدهد. درد موجی و قطع و وصل به گاز روده، اسپاسم روده یا حرکت سنگ اشاره دارد و درد ثابت و رو به افزایش به التهاب. همین تفاوت مسیر بررسی را از همان ابتدا عوض میکند.
گاز و نفخ شکم شایعترین دلیل این الگو هستند و معمولا با قار و قور شکم و بهتر شدن بعد از دفع گاز همراه میشوند. اگر درد موجی با تهوع شدید، ادرار خونی یا تب بیاید، دیگر گاز ساده مطرح نیست و باید بررسی شود.
درد سمت چپ شکم چه زمانی خطرناک است؟
درد سمت چپ شکم وقتی خطرناک است که با تب، استفراغ مداوم، خونریزی یا سفت شدن شکم همراه شود. شدت درد بهتنهایی معیار خوبی نیست، چون گاز محبوس میتواند بسیار دردناک باشد و یک مشکل جدی گاهی درد ملایمی بسازد. نشانههایی که مراجعه فوری لازم دارند به این ترتیب هستند:
- درد شدید و ناگهانی که در چند دقیقه به اوج میرسد
- تب و لرز همراه با درد
- سفت شدن شکم و درد هنگام برداشتن دست از روی آن
- استفراغ مداوم یا ناتوانی در نگه داشتن مایعات
- مدفوع خونی یا سیاه
- ادرار خونی همراه با درد پهلو
- درد بیش از بیست و چهار ساعت بدون بهبود
- کاهش وزن بدون دلیل یا تغییر پایدار اجابت مزاج
- درد شدید بعد از ضربه به پهلوی چپ
سن و بیماریهای زمینهای دو عاملی هستند که مشخص میکنند چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید. افراد بالای شصت سال، بیماران دیابتی و کسانی که داروی سرکوبکننده ایمنی مصرف میکنند باید زودتر از بقیه بررسی شوند، چون علائمشان دیرتر و با شدت کم ظاهر میشود. ارزیابی توسط بهترین دکتر گوارش و کبد ایران در دردهای ادامهدار مشخص میکند مشکل از روده است یا باید جای دیگری را بررسی کرد.
تشخیص علت درد سمت چپ شکم چگونه انجام میشود؟
تشخیص با معاینه شکم و چند سوال درباره الگوی درد شروع میشود. پزشک میپرسد درد کجاست، ثابت است یا موجی، با غذا و اجابت مزاج چه ارتباطی دارد و از کی شروع شده است.
آزمایشهای پایه معمولا کوتاه و سریع هستند. آزمایش ادرار عفونت و سنگ کلیه را بررسی میکند و شمارش گلبولهای سفید به تشخیص التهاب کمک میکند. سونوگرافی شکم کلیه، طحال و کیسه صفرا را نشان میدهد و در شک به دیورتیکولیت، پزشک سیتیاسکن درخواست میکند.
ترتیب این بررسیها به محل و الگوی درد بستگی دارد و همین از آزمایش اضافی جلوگیری میکند. ویزیت بهترین دکتر معده ایران سریعترین راه برای انتخاب درست همین ترتیب است.
آیا درد سمت چپ شکم ناشی از درد معده است؟ مشاوره بگیر!
درمان خانگی درد سمت چپ شکم امکان پذیر است؟
درمان خانگی درد سمت چپ شکم فقط برای دردهای خفیف و بدون نشانه خطر مناسب است. چون بیشتر این دردها از گاز و یبوست میآیند، کارهای ساده معمولا در یک تا دو روز جواب میدهند. کارهایی که در خانه انجام دهید به این ترتیب هستند:
- کیسه آب گرم را روی ناحیه دردناک بگذارید
- وعدهها را کوچکتر کنید و آهسته غذا بخورید
- آب کافی بنوشید و فیبر غذایتان را به تدریج بالا ببرید
- روزی چند نوبت کوتاه پیادهروی کنید تا حرکت روده بهتر شود
- نوشابه گازدار، لبنیات پرچرب و غذاهای نفاخ را چند روز کنار بگذارید
- شکم را با حرکت دورانی و آرام در جهت عقربه ساعت ماساژ دهید
چند کار هم وضعیت را بدتر میکنند. تا وقتی علت درد مشخص نشده مسکنهای ضدالتهاب مانند ایبوپروفن را خودسرانه مصرف نکنید، چون معده را تحریک میکنند و در دردهای گوارشی به ضرر شما هستند. ملین قوی را هم بدون نظر پزشک شروع نکنید.
داروهای گیاهی برای درد پهلو و شکم پشتوانه علمی محدودی دارند. دمنوشهای ضدنفخ مانند رازیانه و نعنا میتوانند گاز را کم کنند، اما هیچ فرآورده گیاهی سنگ کلیه یا دیورتیکولیت را درمان نمیکند و تکیه بر آنها فقط تشخیص را عقب میاندازد.
۴.۶ (۲۳۹۳ نظر)۴.۶ (۲۳۱۳ نظر)۴.۶ (۲۰۷۰ نظر)۴.۹ (۱۲۴۳ نظر)۴.۸ (۱۱۳۰ نظر)۴.۲ (۱۲۷۵ نظر)نتیجه گیری
درد سمت چپ شکم علت واحدی ندارد و محل دقیق درد، الگوی آن و علائم همراه مهمترین سرنخها برای تشخیص علت هستند. درد زیر دنده چپ بیشتر میتواند به معده، روده، طحال یا پانکراس مربوط باشد، درد پهلو مشکلات کلیه یا عضلات را مطرح میکند و درد پایین شکم اغلب با روده و در زنان با تخمدانها و رحم نیز ارتباط دارد. بسیاری از دردهای خفیف این ناحیه به دلایل سادهای مانند نفخ یا یبوست ایجاد میشوند، اما درد شدید یا مداوم را نباید صرفا به مشکلات گوارشی نسبت داد. اگر درد ناگهانی و شدید است یا با تب و لرز، استفراغ مداوم، خون در مدفوع یا ادرار، سفتی شکم یا خونریزی همراه شده است، باید سریعتر برای بررسی پزشکی اقدام کنید.
