درد زیر شکم زنان در بارداری به چه علت ایجاد می شود؟

بارداری دوره بسیار حساسی است و تجربیاتی که هر فردی در این دوران دارد با دیگری متفاوت است. دردها، مشکلات، ناراحتی‌ها و سایر موارد مشابه در افراد مختلف با شدت‌ها و حالت‌های متفاوتی مشاهده می‌شود. یکی از حالت‌های رایجی که در بارداری مشاهده می‌شود، درد زیر شکم زنان در بارداری است. درد زیر شکم در زنان رایج است. بااین‌حال این دردها با دلایل مختلف ممکن است در دوران بارداری نیز ایجاد شود.

این دردها در بارداری بسیار شایع است و در بیشتر مواقع جای نگرانی نیست. بااین‌حال گاهی اوقات این دردها می‌توانند نشان‌دهنده چیز جدی‌تری باشند که به بررسی‌های کامل‌تری نیاز دارد. این دردها معمولا به دردهایی اشاره دارد که در نواحی پایین تنه و در ناحیه‌ای بین شکم و استخوان لگن احساس می‌شوند. در ادامه، بیشتر با دلایل بروز آن آشنا می‌شویم.

چرا درد زیر شکم زنان در بارداری ایجاد می‌ شود؟

درد زیر شکم در بارداری نشانه چیست؟ درد زیر شکم یکی از عوارض بیماری های دوران بارداری است که بسیاری از زنان آن را تجربه می‌کنند. دردهای زیر شکم در بارداری ممکن است خفیف، شدید، تیز، کوبنده، دردناک، کسل‌کننده یا مبهم باشند. گاهی این دردها به‌صورت موقتی می‌آیند و می‌روند و برخی اوقات نیز ممکن است ثابت یا ترکیبی باشند.

دردهای ناگهانی و آزاردهنده نیز ممکن است ایجاد شود که ناراحتی بیشتری را موجب می‌شوند. کمردرد و درد زیر شکم در بارداری اگر به دنبال یک عامل طبیعی و مربوط به شرایط حاملگی باشد، معمولا به دلیل جابه‌جایی استخوان‌ها و رباط‌هاست که در این شرایط کشش‌هایی در بدن به‌منظور سازگاری با جنین رخ می‌دهد. در نتیجه این دردها معمولا طبیعی تلقی شده و جای نگرانی نیست.

مهم‌ترین عامل دردهای شکمی در زنان باردار، رشد جنین و انقباضات رحمی است. خصوصا به دنبال دردهایی که در رباط گرد ایجاد می‌شود، بسیاری از زنان باردار درد زیر شکم را تجربه می‌کنند. این رباط در ارتباط بین رحم و کشاله ران است و در اثر رشد رحم دچار گرفتگی و کشش می‌شود. نفخ شکم در بارداری و یبوست، انقباضات براکستون هیکس، رشد جنین، دردهای مربوط به حاملگی و غیره از دیگر دلایل ایجاد درد شکم در زنان باردار است.

عوامل درد زیر شکم زنان در بارداری (علت درد زیر شکم در بارداری)

علت درد زیر شکم در زنان چیست؟ ممکن است دردهای زیر شکمی در دوران بارداری ناشی از یک اختلال جدی‌تر و نشان‌دهنده برخی خطرات بارداری باشد. گاهی نیز این دردها با سایر علائم مانند خونریزی واژینال یا حالت تهوع همراه می‌شوند. این خونریزی‌ها ممکن است در برخی موارد بسیار شدید و خطرناک بوده و موجب افت فشار بسیار شدید و بروز شوک نیز شوند.

نکته مهم این که درد زیر شکم در بارداری با دردهای بالاتنه که در ناحیه روده و معده ایجاد می‌شود متفاوت است. بااین‌حال گاهی اوقات ممکن است زنان در تشخیص این که درد دقیقا در چه قسمتی ایجاد شده است، مشکل داشته باشند. برخی از مهمترین عوامل جدی درد زیر شکم در بارداری شامل موارد زیر می‌شود.

۱. عفونت در بارداری

عفونت ادراری در بارداری بسیار شایع است و البته معمولا به‌راحتی در صورت تشخیص به‌موقع قابل‌درمان است. آنها می‌توانند باعث درد شکم و گاهی اوقات (نه همیشه)، درد هنگام ادرار کردن شوند (نشانه های عفونت ادراری). در نتیجه می‌توان بیماری یا عفونت را نیز از عوامل جدی درد زیر شکم در بارداری در نظر گرفت. در برخی موارد، امکان دارد علت درد عفونت آپاندیس باشد.

درد آپاندیس چگونه است؟ این درد از شکم شروع شده و باعث درد دور ناف در بارداری می‌شود. اگر درمان نشود، تنفس و حرکت را برای شما سخت می‌کند.

علاوه بر عفونت مجاری ادراری، بیماری‌هایی مانند سنگ کلیه، سنگ کیسه صفرا، پانکراتیت، آپاندیسیت و برخی زخم‌ها و آلرژی‌ها نیز می‌تواند دلیل درد زیر شکم زنان در بارداری محسوب شوند. این موارد می‌توانند موجب تیر کشیدن زیر شکم در بارداری شوند. هرچه سریع‌تر با مشاهده این موارد، درمان عفونت رحم و سایر عفونت‌های بدن را شروع کنید.

۲. سقط جنین

یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین دلایل بروز درد زیر شکم در بارداری، سقط جنین است. گاهی اوقات سقط جنین رخ‌داده و گاهی نیز در حال وقوع است. این نوع از سقط جنین، از نوع خودبه‌خودی است. حتی تهدید به سقط شدن جنین، یعنی زمانی که زن باردار در معرض سقط جنین احتمالی قرار دارد، می‌تواند موجب بروز دردهای شکمی شدید یا دل درد بعد از رابطه شود.

معمولا همراه با سقط جنین علائم دیگری نیز ممکن است مشاهده شود. برای مثال در زمانی که سقط جنین اتفاق افتاده است، ممکن است تمام محتویات رحم شامل جفت و جنین خارج شود. سقط می‌تواند کامل یا به‌صورت ناقص باشد به همین دلیل باید با عوارض سقط جنین آشنا باشید. در مواردی نیز خونریزی و لکه بینی به همراه دردهای زیر شکم در زنان مشاهده می‌شود که البته نمی‌توان همیشه آن را دلیل سقط شدن جنین در نظر گرفت.

۳. حاملگی خارج رحمی

یکی دیگر از دلایل مهم بروز درد زیر شکم در بارداری، حاملگی خارج از رحم است. در این شرایط معمولا بارداری در محل معمول خود در رحم اتفاق نمی‌افتد. بارداری ممکن است در مکانی غیر معمولا مانند لوله فالوپ اتفاق بیفتد. در حاملگی خارج از رحم دردهای شکمی بسیار شدیدند و علائم ناراحت‌کننده دیگری نیز مشاهده می‌شود.

کاهش شدید فشارخون، خونریزی‌های شدید، تپش قلب شدید و عدم لخته شدن نرمال خون در بدن از جمله علائم حاملگی خارج از رحم است. معمولا اکثر حاملگی‌های خارج رحمی به جراحی فوری نیاز خواهند داشت.

۴. زایمان زودرس

گاهی اوقات درد زیر شکم در بارداری به دلیل زایمان زودرس است. اگر در هفته‌های کمتر از هفته سی و هفتم، به‌صورت منظم درد و گرفتگی احساس شود و شکم بیش از حد سفت باشد، احتمال زایمان زودرس بسیار بالاست. در این شرایط باید حتما زن باردار تحت‌نظر باشد و شرایط و تغییرات به‌صورت لحظه‌ای دنبال شود.

۵. پره اکلامپسی در بارداری

در بارداری دردهایی که درست زیر دنده‌ها احساس می‌شود، به دلیل فشار دادن جنین و رحم به سمت بالا بسیار شایع است. اما اگر این دردها بسیار شدید و مداوم شوند، به‌خصوص درد زیر شکم سمت راست زنان باردار، می‌تواند نشانه پره اکلامپسی (فشارخون بالا در بارداری) باشد. این دردها برخی از زنان باردار را تحت تاثیر قرار می‌دهد. معمولا درد زیر شکم در بارداری اگر به همراه سردرد شدید، مشکلات بینایی، تورم دست و پاها و مواردی ازاین‌دست باشد، می‌توان آن را به پره اکلامپسی مربوط دانست.

این مورد بسیار خطرناک است و بهتر است حتما با دکتر زنان و زایمان شهر خود مثل دکتر زنان تهران صحبت کنید. همچنین می‌توانید برای اطلاعات بیشتر از مشاوره تلفنی با متخصص زنان وب‌سایت دکترتو استفاده کنید.

۶. دکولمان جفت

جداشدن جفت یکی دیگر از عوامل بسیاری جدی و خطرناک درد زیر شکم در بارداری است. در این شرایط جفت کم‌کم از دیواره رحم دور شده و در حال جداشدن است. این حالت می‌تواند موجب درد شدید زیر ناف در زنان باردار شده و خونریزی‌های شدیدی را سبب شود. دردهای شدید دائمی از مهم‌ترین نشانه‌های دکولمان جفت است. البته باید دقت کنید که آن را با علائم سنگ کلیه اشتباه نگیرید!

متن انگلیسی: «Placental abruption occurs when the placenta partly or completely separates from the inner wall of the uterus before delivery.»
ترجمه فارسی: «جدا شدن جفت زمانی اتفاق می‌افتد که جفت قبل از زایمان به طور جزئی یا کامل از دیواره داخلی رحم جدا شود.»

به نقل از سایت mayoclinic

دلیل درد زیر شکم در دوره‌ های مختلف بارداری چیست؟

دردهای شکمی که در دوران بارداری مشاهده می‌شود در هر دوره‌ای ممکن است شدت متفاوتی داشته باشد و می‌توان در هفته‌های مختلف بارداری، این دردها را به یک عامل متفاوت مربوط دانست. ازاین‌رو با استفاده از تقویم بارداری، باید هفته‌به‌هفته این دردها را رصد کرد. در جدول زیر خلاصه‌ای جامع برای شما گردآوری شده است.

علل درد زیر شکم بارداری	توضیحات
درد سه ماهه اول	دردها معمولا به دلیل تغییرات شرایط بدن و سازگار شدن بدن با وجود جنین است. درد زیر شکم و واژن در اوایل بارداری نیز ممکن است در اثر عوامل مختلفی مانند لانه گزینی جنین، یبوست یا نفخ روده یا بزرگ شدن رحم و کشش رباط‌ برای باز کردن فضای کودک ایجاد شود. اگر در ماه اول بارداری قرار دارید و می‌پرسید ایا معده درد علائم بارداری است؟ باید گفت بله همراه با سوزش سر دل، می‌تواند علائم بارداری باشد. درد زیر شکم در بارداری دوقلو: وقتی بیش از یک نوزاد در رحم وجود داشته‌باشد، رحم بزرگ‌تر شده و سریع‌تر رشد می‌کند که می‌تواند فشار بیشتری بر اعصاب، ماهیچه‌ها و موارد دیگر وارد کند. یکی از اصلی‌ترین دلایل افزایش نفخ در شکم در بارداری، افزایش پروژسترون است که به دنبال بالارفتن آن در بدن ماهیچه‌های روده شل و کم‌تحرک شده و در نتیجه غذا مدت‌زمان طولانی‌تری در روده باقی می‌ماند.
درد سه ماهه دوم	دردها را می‌توان به دلیل بزرگ‌تر شدن جنین و فشاری که به لگن و رحم وارد می‌شود، مربوط دانست. این مورد به خصوص می‌نوتند علت درد زیر شکم در بارداری ماه چهارم باشد. درد زیر شکم در بارداری اگر مربوط به حاملگی خارج رحم باشد، معمولا در بین هفته‌های چهارم تا دوازدهم بروز می‌کند. دردهای مربوط به سقط جنین نیز معمولا تا هفته قبل از بیست و چهارم بروز می‌کند. درد ناشی از پره اکلامپسی نیز معمولا بعد از هفته بیستم ایجاد می‌شود.انقباضات براکستون هیکس که به‌صورت نامنظم و غیرقابل‌پیش‌بینی ایجاد می‌شوند و بسیار دردناک‌اند، اغلب در سه ماه دوم بارداری رخ می‌دهند. درد زیر شکم بدون خونریزی در بارداری: اگر درد خفیف باشد و در هنگام تغییر وضعیت، استراحت یا وزش از بین برود، جای نگرانی نیست. اگر ناراحتی شدیدی دارید، به دکتر مراجعه کنید.
درد سه ماهه سوم	آماده‌شدن لگن برای زایمان و فشار ناشی از بزرگ‌شدن جنین می‌تواند عامل شروع درد زیر شکم در بارداری باشد. بااین‌حال دردها را می‌توان در هفته‌های مختلف بارداری به یک عامل به‌خصوص نیز مربوط دانست. معمولا دردهایی که در اواخر بارداری خصوصا در سه‌ماهه سوم احساس می‌شود، مربوط به رشد بارداری و بزرگ‌تر شدن جنین است (در مواردی ممکن است به دلیل علائم سرطان رحم و تخمدان باشد). در این شرایط با بزرگ‌شدن جنین و کشش و فشاری که رحم به سایر بخش‌ها وارد می‌کند، در ناحیه تحتانی شکم‌دردهایی احساس می‌شود. هر چه به اواخر بارداری نزدیک‌تر می‌شویم، درد زیر شکم زنان در بارداری می‌تواند بیشتر به آماده‌شدن بدن برای زایمان مربوط شود. درد رباط گرد: رباط‌هایی در لگن که رحم را در جای خود نگه می‌دارند، با رشد جنین و بزرگ‌شدن شکم کشیده می‌شوند. از آن جایی که بارداری به این رباط‌ها فشار بیشتری وارد می‌کند، ممکن است آنها دچار تنش و گشادی بیش از حد شوند.

چه زمانی باید برای درد زیر شکم زنان در بارداری به پزشک مراجعه کنیم؟

در برخی شرایط و با مشاهده برخی نشانه‌های جدی‌تر باید برای پیگیری دردهای زیر شکم به پزشک زنان مراجعه کرد. در مواردی که دردها شدید و دائمی هستند، تعداد و دفعات آنها بسیار زیاد و غیرمعمول است، دردها غیرقابل‌تحمل می‌شوند و با استراحت کردن بهتر نمی‌شوند و مشاهده سایر علائم خطرساز باید به متخصص زنان و زایمان مراجعه کرد.

علائمی مانند خونریزی و لکه بینی، حالت تهوع و سردرد شدید، درد ثابت در یک ناحیه خاص مانند درد زیر شکم سمت چپ یا درد زیر ناف در حاملگی و حتی علائم فیبروم رحم را باید جدی گرفت و سریعا به پزشک مراجعه کرد. افرادی که سابقه سقط جنین دارند، افرادی که کیست و فیبروم دارند، وجود مشکلات پزشکی کنترل نشده مانند دیابت، فشارخون و تیروئید و افرادی که سابقه حاملگی خارج رحمی دارند باید سریعا به دکتر زنان مراجعه کنند.

درمان درد زیر شکم در بارداری چیست؟

درمان درد زیر شکم در بارداری بستگی به دلیل درد، علائمی که به همراه آن بروز می‌کند و شدت و مدت‌زمان آن دارد. در خصوص مواردی که دردهای شکمی بخشی از روند طبیعی حاملگی هستند، مانند یبوست، درد زیر شکم زنان در بارداری به دلیل نفخ، انقباضات رحمی و لگن، درمان شامل تغییر در برنامه غذایی، افزایش مصرف مایعات خصوصا آب، افزودن فیبر بیشتر به غذا و انجام تمرین‌های کششی روزانه می‌شود.

 برای تسکین دردها نیز معمولا از استامینوفن استفاده می‌شود. کمپرس‌های آب گرم و گرم نگه‌داشتن نواحی دردناک نیز می‌تواند در تسکین دردهای زیر شکم در بارداری موثر باشد. در برخی موارد ممکن است طب سوزنی نیز بتواند در درمان درد زیر شکم در بارداری موثر باشد.

در موارد جدی‌تر، بسته به این که دلیل بروز این دردها چیست درمان متفاوت است. برای حاملگی خارج رحمی یا سقط جنین، مواردی مانند جراحی یا درمان دارویی برای کورتاژ انجام می‌شود. سقط سپتیک نیز روشی درمانی دیگری است که در آن از آنتی‌بیوتیک‌هایی به‌صورت داخلی وریدی برای برداشتن محتویات رحم استفاده می‌شود. در مواردی که درد زیر شکم به دلیل عفونت ادراری و بیماری است، تجویز برخی آنتی‌بیوتیک‌ها ممکن است برای درمان مدنظر قرار بگیرد.

خطرات و عوارض درد زیر شکم زنان در بارداری چیست؟

با وجودی که بیشتر دردهای شکمی در دوران بارداری طبیعی هستند، اما این دردها در مواردی ممکن است خطرساز شوند. شناخت خطرات درد زیر شکم در بارداری و آشنایی با نشانه‌هایی که دارند در این مواقع از اهمیت بالایی برخوردار است.

• از مهم‌ترین خطرات می‌توان به خونریزی‌های شدید، کمردرد و درد زیر شکم در بارداری، سقط جنین، آسیب به جنین، بروز بیماری‌های عفونی خطرناک، نفخ و درد زیر شکم در بارداری، آسیب به مادر و به خطر افتادن سلامت مادر اشاره کرد. ازاین‌رو باید حتما در خصوص این دردها و نشانه‌هایی که دارند با پزشک مشورت کرد.

• خونریزی در بارداری از جمله نشانه‌هایی است که باید حتما آن را جدی گرفت. البته در اوایل بارداری، یعنی درست در زمان لقاح و چسبیدن تخمک بارور شده به دیواره رحم، لکه بینی و خونریزی لانه‌گزینی نیز اتفاق می‌افتد که از اولین نشانه‌های بارداری محسوب می‌شود.

در دوران بارداری حتما باید تحت نظر متخصص زنان و زایمان باشید و هر گونه علائم مشکوک و غیرطبیعی را با پزشکتان در میان بگذارید. در دکترتو می‌توانید با بهترین متخصصین زنان و زایمان در شهر خود آشنا شوید، با آنها به‌صورت تلفنی و آنلاین مشورت کنید و هر زمان که نیاز بود برای دریافت نوبت ویزیت حضوری اقدام کنید.

چه شرایطی ریسک درد زیر شکم در بارداری را بیشتر می‌ کند؟

در برخی موارد باید زنان دردهای شکمی در دوران حاملگی را جدی‌تر بگیرند. مهم‌ترین موارد شامل سن بالای ۳۵ سال، حاملگی پرخطر، جفت پایین، سابقه سقط جنین در حاملگی‌های قبلی، سابقه مصرف الکل و مواد مخدر، وجود ناهنجاری‌های رحمی مانند وجود فیبروم، مشکلات پزشکی مانند دیابت و تیروئید، وجود سابقه حاملگی خارج رحم، سابقه جراحی شکمی، سابقه درگیری با یک عفونت مقاربتی قبلی، درد زیر شکم پس از لقاح و روزهای اولیه حاملگی، استفاده از آی یو دی و غیره از مهم‌ترین عواملی است که ریسک درد زیر شکم در حاملگی را افزایش می‌دهد.

افرادی که سابقه مشکلاتی مانند سندروم روده تحریک‌پذیر، سنگ کلیه، مشکلات روده و معده و غیره را دارند نیز بیشتر در معرض درد زیر شکم در دوران بارداری هستند.

درد کاذب زایمان یا انقباضات براکستون هیکس از کی شروع میشود؟

دردهای زایمان کاذب را با عنوان انقباضات براکستون هیکس می‌شناسند. این دردها در واقع تمرین بدن برای زایمان واقعی است. آنها معمولا خفیف‌تر از زایمان واقعی بوده و نامنظم هستند. به‌صورت معمول درد زایمان کاذب به‌صورت شدید و قوی شروع شده و به‌صورت خفیف تمام می‌شود. این دردها می‌توانند از عوامل مهم درد زیر شکم زنان در بارداری خصوصا در سه‌ماهه دوم و سوم باشند.

راه های پیشگیری از دردهای زیر شکم در دوران بارداری چیست؟

درد ناشی از تغییرات طبیعی در دوران بارداری معمولا در اکثر افراد با شدت‌های متفاوت بروز می‌کند. برای تسکین این دردها یا کاهش ناراحتی ناشی از آنها برخی از موارد زیر به زنان توصیه می‌شود:

• کاهش یا خودداری از فعالیتی که باعث درد می‌شود.
• خودداری از بلندکردن یا هل دادن اجسام سنگین
• نشستن یا راه‌رفتن در موقعیت‌های درست و مناسب
• قراردادن یک بالشت در زمان خواب بین زانوها
• تا جای ممکن به پهلو بخوابند و درحالی‌که کمرشان به‌خوبی حمایت می‌شود استراحت کنند.
• انجام تمرینات کگل که شامل فشرده‌سازی و آزادکردن عضلات اطراف واژن و مجاری ادراری است توصیه می‌شود.
• استفاده از کمربند پشتیبانی مخصوص بارداری
• تا جای ممکن رژیم غذایی سالمی داشته باشید و از مصرف غذاهای نفاخ خودداری کنید.
• مصرف آب در طول روز را افزایش دهید.
• در رژیم غذایی فیبر بیشتری بگنجانید.

آیا ورزش‌ کردن می‌ تواند به تسکین درد زیر شکم زنان در بارداری کمک کند؟

معمولا بسیاری از زنان باردار در این دوره دچار کم‌تحرکی می‌شوند و با افزایش وزنشان فشار بیشتری و نفخ و یبوست در بارداری را تحمل می‌کنند. بهترین کار برای زنان باردار انجام تمرین‌های مخصوص دوران بارداری، خصوصا یوگای بارداری است. انجام تمرین‌های کششی سبک، تمرین‌های آرامش‌بخش و پیاده‌روی نرم (درد زیر شکم هنگام پیاده روی در بارداری تا حد زیادی کاهش می‌یابد) می‌تواند در تسکین دردها و کاهش آنها موثر باشد.

البته در خصوص انجام هر یک از این تمرین‌ها و ورزش‌ها حتما باید با پزشک متخصص زنان مشورت کرد. می‌توان با کمک‌گرفتن از یک دکتر زنان آنلاین، در خصوص بی‌خطر بودن این تمرین‌ها یا نحوه انجام زنان مطمئن شد.

متن انگلیسی: «If you exercised before pregnancy, aim for at least ۱۵۰ minutes of physical activity, such as walking, every week. If you are new to exercise, start off gently and gradually build up your speed and distance.»
ترجمه فارسی: «اگر قبل از بارداری ورزش می‌کردید، حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت‌بدنی مانند پیاده‌روی در هفته را هدف قرار دهید. اگر تازه ورزش می‌کنید، به‌آرامی شروع کنید و به‌تدریج سرعت و مسافت خود را افزایش دهید.»

به نقل از سایت tommys

نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به پزشک

درد زیر شکم زنان در بارداری می‌تواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد. معمولا به دلیل تغییراتی که در بدن ایجاد می‌شود و تلاش بدن برای سازگار شدن با این تغییرات، خصوصا وجود جنین و رشد آن، درد زیر شکم در زنان باردار بروز می‌کند و این مورد را می‌توان به‌عنوان عوارض بارداری در نظر گرفت. عوامل طبیعی در ایجاد این دردها، انقباضات رحمی، نفخ و یبوست، انقباضات براکستون هیکس و درد ناشی از رشد جنین است. بااین‌حال برخی عوامل را باید جدی گرفت، چرا که از نشانه‌های خطرناک محسوب می‌شوند. گاهی اوقات درد زیر شکم مربوط به سقط جنین، حاملگی خارج رحمی و پره اکلامپسی است. باید با دنبال‌کردن نشانه‌های همراه با درد در زیر شکم در بارداری، شدت و مدت‌زمانی که این دردها ایجاد می‌شوند و شرایط حاملگی، به‌صورت دقیق آنها را پیگیری کرد. 

در دوران بارداری حتما باید تحت نظر بهترین دکتر زنان و زایمان ایران باشید و هر گونه علائم مشکوک و غیرطبیعی را با پزشکتان در میان بگذارید. در دکترتو می‌توانید با بهترین متخصصین زنان و زایمان در شهر خود آشنا شوید، با آنها به‌صورت تلفنی و آنلاین مشورت کنید و هر زمان که نیاز بود برای دریافت نوبت ویزیت حضوری اقدام کنید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول