فهرست مطالب
خلاصه مقاله را در این پادکست گوش کنید:
سوزش پستانها احساس سوختن، گزگز یا گرمی در بافت پستان یا روی پوست آن است که در بیشتر موارد ریشه هورمونی دارد و به قاعدگی، بارداری یا شیردهی مربوط میشود. بسیاری از زنان این حس را با درد معمولی پستان یکی میدانند و بسیاری دیگر آن را با سوزش قفسه سینه اشتباه میگیرند، در حالی که این دو از دو جای متفاوت بدن میآیند. اما آیا سمت چپ یا راست بودن سوزش پستان معنایی دارد؟ آیا سوزش پستان میتواند نشانه سرطان باشد و از چه زمانی باید آن را جدی گرفت؟ در این مقاله از دکترتو با علتهای سوزش پستانها در زنان، تفاوت آن با سوزش قفسه سینه، نشانههای هشدار و روشهای درمان آن آشنا میشوید.
سوزش پستانها نشانه چیست؟
سوزش پستان ها در بیشتر موارد نشانه یک تغییر هورمونی خوشخیم است و به تنهایی به بیماری جدی اشاره نمیکند. پزشکان این حس را زیرمجموعه درد پستان دستهبندی میکنند، اما زنانی که آن را تجربه کردهاند معمولا از واژه درد استفاده نمیکنند و آن را شبیه سوختن، گزگز یا داغ شدن توصیف میکنند. محل بروز این حس هم به اندازه خودش اهمیت دارد. سوزش گاهی کل بافت سینه را در بر میگیرد، گاهی فقط در یک نقطه ثابت حس میشود و گاهی به نوک محدود میماند. هر کدام از این سه الگو علتهای متفاوتی دارند.
یک تقسیمبندی ساده به شما کمک میکند سوزش پستان را بهتر بشناسید. سوزشی که هر دو پستان را میگیرد و با روزهای سیکل قاعدگی بالا و پایین میرود تقریبا همیشه هورمونی است. سوزشی که فقط یک طرف را درگیر میکند، در همان نقطه ثابت میماند و هفتهها ادامه دارد به بررسی نیاز دارد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت clevelandclinic.org
“About 70% of women will have breast pain at least once.”
ترجمه فارسی:
حدود ۷۰ درصد زنان دستکم یک بار درد پستان را تجربه میکنند.
علت سوزش پستانها در زنان چیست؟
علت سوزش پستانها در زنان بیشتر به هورمونها، پوست نوک سینه و فشارهای مکانیکی روی قفسه سینه برمیگردد. هر علت الگوی زمانی خودش را دارد و همین الگو راه اصلی تشخیص آنها از هم است. علتهای شایع سوزش پستانها عبارتند از:
- تغییرات هورمونی سیکل قاعدگی، یعنی بالا رفتن استروژن و پروژسترون در نیمه دوم سیکل
- بارداری و شیردهی، از هفتههای اول بارداری تا دوران تغذیه با شیر مادر
- ماستیت، یعنی التهاب و عفونت بافت پستان
- اگزمای نوک سینه، یعنی التهاب پوستی که به نوک و هاله اطراف آن محدود میماند
- سوتین نامناسب و فشار روی دیواره قفسه سینه
- داروها، از قرص ضدبارداری تا هورموندرمانی دوران یائسگی
۱. تغییرات هورمونی سیکل قاعدگی
تغییرات هورمونی سیکل قاعدگی شایعترین علت سوزش پستانها هستند و این نوع سوزش را از روی زمانبندیاش میشناسید. استروژن و پروژسترون در نیمه دوم سیکل بالا میروند، مجاری شیری را متورم میکنند و بافت پستان را حساستر از حالت عادی نگه میدارند.
سوزش هورمونی معمولا تا دو هفته قبل از قاعدگی شروع میشود، هرچه به خونریزی نزدیکتر میشوید بیشتر میشود و با شروع قاعدگی فروکش میکند. هر دو پستان را میگیرد و بیشتر در قسمت بالایی و بیرونی آنها حس میشود. حساسیت سینهها یکی از نشانههای شناختهشده پی ام اس (pms) است و در سنین بین ۲۰ تا ۵۰ سال بیشتر دیده میشود.
۲. بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی سوزش پستانها را از دو راه متفاوت ایجاد میکند. در هفتههای اول بارداری هورمونها بافت پستان را سریع بزرگ میکنند و کشیده شدن پوست روی این حجم تازه، حس سوختن و خارش میسازد.
در دوران شیردهی علت سوزش پستان چیز دیگری است. گرفتن نادرست پستان توسط نوزاد نوک سینه را زخم میکند و سوزشی میسازد که درست هنگام شیر خوردن اوج میگیرد. برفک یا عفونت قارچی الگوی دیگری دارد و سوزشی میسازد که بعد از تمام شدن شیردهی هم ادامه پیدا میکند و گاهی به عمق پستان تیر میکشد. برفک باید هم در مادر و هم در نوزاد همزمان درمان شود.
۳. ماستیت و عفونت پستان
ماستیت یعنی التهاب بافت پستان و این وضعیت سوزشی میسازد که با قرمزی و گرمی پوست همراه است. باکتریها از شکاف نوک سینه وارد میشوند و در بافتی که شیر در آن مانده رشد میکنند.
سوزش ماستیت فقط یک طرف را میگیرد و در عرض یکی دو روز بدتر میشود. تب، لرز و حال عمومی بد شبیه سرماخوردگی هم به آن اضافه میشوند و همینها ماستیت را از سوزش هورمونی جدا میکنند. ماستیت به آنتیبیوتیک تجویزی نیاز دارد و در زنانی که شیر نمیدهند هم رخ میدهد.
۴. اگزمای نوک سینه
اگزمای نوک سینه سوزش را به نوک و هاله قهوهای اطراف آن محدود میکند و تقریبا همیشه خارش را هم با خود میآورد. پوست این ناحیه پوستهپوسته، قرمز و گاهی ترکخورده میشود.
صابون، مواد شوینده لباس، جنس پارچه و کرمهای موضعی از محرکهای شناختهشده این حالت هستند. اگزما معمولا هر دو نوک سینه را با هم درگیر میکند و با پماد درمان میشود. ضایعهای که فقط یک نوک را گرفته و با درمان پوستی بهتر نمیشود موضوع دیگری است و باید بررسی شود.
۵. سوتین نامناسب و فشار قفسه سینه
سوتین نامناسب و فشار روی دیواره قفسه سینه سوزشی ایجاد میکنند که شما آن را داخل پستان حس میکنید. فنر و بند سوتین روی دندهها و عضلات بین دندهای فشار میآورند و درد آن در بافت پستان حس میشود.
اگر با فشار دادن روی دندهها همان سوزش دوباره ایجاد شود، منبع آن دیواره قفسه سینه است. ورزش سنگین، بلند کردن اجسام و التهاب غضروف دندهها همین الگو را میسازند و با استراحت و سوتین نگهدارنده بهتر میشوند.
۶. داروها
بعضی داروها عارضهی سوزش پستانها را ایجاد میکنند و در این موارد علت معمولا دیرتر از بقیه تشخیص داده میشود. قرصهای ضدبارداری ترکیبی، هورموندرمانی دوران یائسگی و برخی داروهای ضدافسردگی شناختهشدهترین آنها هستند.
زمان شروع دارو مهمترین سرنخ تشخیصی است. سوزشی که چند هفته بعد از شروع یک داروی تازه پیدا شده باشد احتمالا به همان دارو مربوط است. مصرف دارو را خودسرانه قطع نکنید و موضوع را با پزشکی که آن را تجویز کرده در میان بگذارید.
یکطرفه یا دوطرفه بودن سوزش این علتها را سریعتر از هر ویژگی دیگری از هم جدا میکند. علتهای هورمونی و دارویی تقریبا همیشه هر دو پستان را با هم میگیرند و علتهای عفونی و مکانیکی معمولا در یک طرف میمانند. مقایسه این علتها به این ترتیب است:
| علت سوزش پستانها | چه زمانی بیشتر میشود؟ | یکطرفه یا دوطرفه؟ | چه نشانههایی همراهش است؟ |
|---|---|---|---|
| تغییرات هورمونی | دو هفته قبل از قاعدگی | دوطرفه | سنگینی سینه، نفخ، تغییر خلق |
| بارداری و شیردهی | هفتههای اول بارداری و هنگام شیر دادن | دوطرفه | بزرگ شدن سینه، خارش پوست، زخم نوک |
| ماستیت | بیارتباط با سیکل، رو به افزایش | یکطرفه | تب و لرز، قرمزی و گرمی پوست |
| اگزمای نوک سینه | بعد از تماس با شوینده یا پارچه تازه | اغلب دوطرفه | خارش، پوستهپوسته شدن، ترک نوک |
| سوتین نامناسب | بعد از ورزش یا یک روز طولانی | یکطرفه یا دوطرفه | درد با فشار روی دندهها |
| داروها | چند هفته بعد از شروع داروی تازه | دوطرفه | حساس شدن همزمان هر دو سینه |
سوزش پستان سمت چپ یا راست چه معنایی دارد؟
سمت چپ یا راست بودن سوزش پستان علت آن را مشخص نمیکند، چون هر دو پستان ساختار یکسانی دارند و همه علتهای بالا در هر طرف به یک اندازه ممکن هستند. سوزش پستان سمت چپ یک نگرانی واقعی دارد و آن هم مشکلات قلبی است. قلب در همان ناحیه قرار دارد و بسیاری از زنان با حس سوزش در سینه چپ به فکر مشکل قلبی میافتند. سوزش پستان اما در خود بافت پستان و نزدیک سطح پوست حس میشود و با لمس کردن پستان تغییر میکند، در حالی که علت درد قفسه سینه سمت چپ و پشت کتف با منشا قلبی عمیقتر است و در آن فک و بازوی چپ تیر میکشد و با فعالیت بدنی بدتر میشود.
واژه سینه در فارسی همین سردرگمی را بیشتر میکند، چون هم به پستان و هم به قفسه سینه، سینه گفته میشود. سوزشی که پشت جناغ حس میشود، بعد از غذا بدتر میشود و طعم ترش به دهان میآورد از معده میآید و ربطی به پستان ندارد.
علت سوزش نوک سینه چیست؟
سوزش نوک سینه علتهای جداگانهای دارد که بیشترشان پوستی و سطحی هستند، برخلاف سوزش کل پستان که اغلب هورمونی است. نوک سینه پوست نازک و انتهای عصبی متراکمی دارد و به همین دلیل به کوچکترین تحریک واکنش نشان میدهد.
سایش شایعترین علت سوزش نوک سینه است. لباس زبر، بند سوتینی که اندازه نیست و دویدن طولانی نوک را تحریک میکنند و سوزشی میسازند که بعد از ورزش خودش را نشان میدهد. اگزما و حساسیت به شوینده الگوی مشابهی دارند و معمولا خارش هم در آنها دیده میشود. یک الگوی کمتر شناختهشده هم وجود دارد. در بعضی زنان عروق نوک سینه در سرما تنگ میشوند، نوک سفید و بیحس میشود و بعد با برگشتن خون سوزش شدیدی میآید. این حالت در هوای سرد و بعد از حمام بیشتر دیده میشود و با گرم نگه داشتن ناحیه بهتر میشود.
ضایعه پوستی که فقط یک نوک پستان را درگیر کرده، به پماد جواب نمیدهد و هفتهها ادامه دارد از این گروه جدا میشود و به معاینه نیاز دارد. این الگو گاهی نمای پوستی یک بیماری زمینهای است و درمان پوستی ساده آن را برطرف نمیکند.
آیا سوزش پستانها نشانه سرطان است؟
سوزش پستانها به تنهایی نشانه سرطان نیست و درد و سوزش جزو نشانههای اول سرطان پستان به حساب نمیآیند. سرطان پستان در بیشتر موارد بدون درد شروع میشود و خودش را با توده یا تغییر شکل نشان میدهد.
نشانههایی که کنار سوزش ظاهر میشوند اهمیت بیشتری دارند. توده سفت و بیحرکت، فرورفتگی پوست، تورفتن نوک سینه، ترشح خونی از یک مجرا و پوستی که بافت پوست پرتقال پیدا کرده از علائم سرطان سینه در زنان هستند که مستقل از سوزش باید بررسی شوند.
یک استثنا را هم بدانید: سرطان التهابی پستان نوع نادری است که با قرمزی، گرمی و تورم سریع خودش را نشان میدهد و در نگاه اول شبیه ماستیت است. تفاوتش این است که به آنتیبیوتیک جواب نمیدهد، بنابراین ماستیتی که بعد از یک دوره کامل آنتیبیوتیک بهتر نشده باید دوباره بررسی شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs.uk
“Breast pain by itself is unlikely to be a symptom of cancer.”
ترجمه فارسی:
درد پستان به خودی خود بعید است نشانه سرطان باشد.
چه زمانی سوزش پستانها نیاز به بررسی پزشکی دارد؟
سوزش پستانها وقتی نیاز به بررسی پزشکی دارد که بیش از دو هفته ادامه پیدا کند، فقط یک طرف را بگیرد یا با تغییری در ظاهر پستان همراه شود. تب و قرمزی همراه سوزش مراجعه را از حالت عادی خارج میکنند و باید فورا به پزشک مراجعه کنید. نشانههایی که مراجعه لازم دارند عبارتند از:
- سوزشی که بیش از دو هفته ادامه دارد یا با گذشت زمان بدتر میشود
- سوزش ثابت در یک نقطه مشخص از یک پستان
- تب همراه با قرمزی، گرمی و تورم پستان
- هر توده تازه در پستان یا زیر بغل
- ترشح خونی یا خودبهخودی از نوک سینه
- فرورفتگی پوست، تورفتن نوک یا تغییر شکل پستان
- ضایعه پوستی نوک که با پماد بهتر نشده است
- سوزشی که خواب یا کارهای روزمره شما را مختل میکند
خارج از این موارد، سوزش دوطرفهای که با سیکل قاعدگی بالا و پایین میرود به مراجعه فوری نیاز ندارد. ثبت کردن روزهایی که سوزش در آنها بیشتر است بیشترین کمک را به پزشک میکند، چون همین الگو علت هورمونی را از بقیه جدا میکند.
معاینه پستان و تصمیم درباره بررسیهای بعدی بر عهده متخصص زنان و زایمان است. برای بررسی سوزشی که هفتهها ادامه دارد، گرفتن نوبت از بهترین دکتر زنان و زایمان ایران یکی از گزینههای پیش روی شماست.
آیا سوزش پستان درمان دارد؟
همین حالا از پزشک سوال کن.
تشخیص علت سوزش پستانها چگونه انجام میشود؟
تشخیص علت سوزش پستانها با شرح حال و معاینه شروع میشود و در بسیاری از زنان همینجا تمام میشود. پزشک از شما میپرسد سوزش در کدام روزهای سیکل بیشتر است، یک طرف را گرفته یا هر دو را و چه داروی تازهای شروع کردهاید.
سوزش دوطرفه و وابسته به سیکل معمولا به تصویربرداری نیازی ندارد. وقتی سوزش یکطرفه و در یک نقطه ثابت باشد یا در معاینه تودهای پیدا شود، پزشک تصویربرداری درخواست میکند و انتخاب روش به سن شما بستگی دارد. در زنان زیر ۴۰ سال بافت پستان متراکمتر است و سونوگرافی تصویر بهتری میدهد، در حالی که در سنین بالاتر ماموگرافی روش تشخیصی اصلی است.
وقتی شواهد به عفونت اشاره کنند، پزشک نمونه ترشح یا شیر را برای کشت میفرستد تا آنتیبیوتیک مناسب را انتخاب کند. برای ضایعه پوستی نوک که به درمان جواب نداده، نمونهبرداری کوچک از پوست تشخیص را قطعی میکند.
وقتی معاینه یا تصویربرداری تودهای پیدا کند، بررسی تخصصیتر مرحله بعد است. ارزیابی توسط بهترین دکتر سرطان سینه ایران در این مرحله بیشتر برای کنار گذاشتن علتهای جدی انجام میشود تا تایید آنها.
آیا سوزش پستانها نشاندهندهی سرطان است؟ مشاوره بگیرید.
درمان سوزش پستانها چگونه است؟
درمان سوزش پستانها به علت آن بستگی دارد و سادهترین اقدام، یعنی سوتین اندازه و نگهدارنده، در بیشتر انواع آن کمک میکند. سوتین درست فشار وزن پستان را از روی رباطها و دیواره قفسه سینه برمیدارد و بسیاری از زنان تفاوت آن را در همان چند روز اول حس میکنند.
سوزش هورمونی به درمان دارویی خاصی نیاز ندارد و با مسکن ساده یا ژل موضعی ضدالتهاب در روزهای پرشدت کنترل میشود. ماستیت دوره کامل آنتیبیوتیک تجویزی میخواهد و مادر باید در طول درمان به شیردهی ادامه دهد تا شیر در پستان نماند. اگزمای نوک سینه با پماد تجویزی و کنار گذاشتن شوینده محرک بهتر میشود و برفک دوران شیردهی درمان همزمان مادر و نوزاد را لازم دارد.
در خانه، کمپرس گرم روی ناحیه و پوشیدن لباس نخی سوزش را قابل تحملتر میکنند. روغن گل مغربی سالهاست برای درد پستان توصیه میشود، اما شواهد آن قانعکننده نیست و در مطالعهها اثر آن از دارونما بیشتر نبوده است.
در دوران بارداری و شیردهی هیچ دارویی را بدون نظر پزشک مصرف نکنید، چون بخشی از داروهای موضعی و خوراکی به شیر مادر میرسند. پمادهای حاوی کورتون را هم خودسرانه روی نوک سینه نزنید، چون مصرف طولانی آنها پوست این ناحیه را نازک میکند.
۴.۸ (۱۳۲۳ نظر)۴.۸ (۷۷۷ نظر)۴.۸ (۷۲۹ نظر)۵ (۶۷۰ نظر)۴.۸ (۶۱۱ نظر)۴.۷ (۵۱۴ نظر)نتیجه گیری
در سوزش پستانها، دوطرفه یا یکطرفه بودن و ارتباط آن با روزهای سیکل قاعدگی بیش از شدت سوزش علت را مشخص میکنند. سوزشی که هر دو پستان را میگیرد و با شروع قاعدگی تمام میشود در بیشتر موارد چیزی جز نوسان هورمونی نیست. سمت چپ یا راست بودن سوزش هم علت را عوض نمیکند و فقط در سمت چپ لازم است حس سطحی پستان را از درد عمقی قفسه سینه جدا کنید. سوزش به تنهایی هم نشانه سرطان به حساب نمیآید و آنچه باید دنبالش باشید توده، تغییر شکل پستان و ترشح خونی است. اگر سوزش بیش از دو هفته ادامه دارد یا فقط یک طرف را گرفته، به جای عوض کردن سوتین و مسکن یک معاینه پستان بگیرید. تب و قرمزی همراه سوزش را همان روز به پزشک نشان دهید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
