غلظت خون چیست و چگونه آن را درمان کنیم؟
موضوعات پزشکی مرتبط: بیماری

غلظت خون چیست و چگونه آن را درمان کنیم؟

نویسنده:صدف حقیقت
| تاریخ انتشار: 30 فروردین 1401
| آخرین به‌روزرسانی: 4 اردیبهشت 1401
| تعداد نظرات:2
غلظت خون یا پلی سیتمی در اثر افزایش تعداد گلبول‌های قرمز خون ایجاد می‌شود. خارش پوست، قرمز شدن پوست و چشم مشخص می‌شود. این بیماری تا حد زیادی با داروهای گیاهی، رژیم غذایی و سبک زندگی سالم قابل درمان است.
what is polycythemia

آنچه در این مقاله می‌خوانید

احتمالاً برای شما هم پیش آمده که عده‌ای با دیدن رنگ خون‌ تیره‌شان می‌گویند که خون من غلیظ است یا غلظت خون دارم، اما این تصور کاملاً اشتباه است و چنین جملاتی پایه علمی ندارند. غلظت خون اصطلاح عامیانه‌ای است برای بیماری پلی‌سیتمی، که در صورتی که درمان یا کنترل نشود می‌تواند تهدید جدی برای زندگی و جانتان باشد. درواقع، وقتی مقدار هموگلوبین خون از میزان نرمال بیشتر می‌شود یعنی فرد غلظت خون دارد. بالا رفتن تعداد هموگلوبین خون هم رابطه معکوسی با سرعت گردش جریان خون در رگ‌ها دارد که کم‌کم با کند کردن جریان خون و بالا رفتن سیالیت باعث می‌شود که خون در رگ‌ها حرکت نکند و احتمالاً سکته مغزی روی می‌دهد.

اگر برایتان سؤال است که غلظت خون چیست، از کجا بدانیم غلظت خون داریم، علائم غلظت خون در زنان چیست، برای درمان این بیماری چه بخوریم و روش‌ های درمان خانگی غلظت خون کدامند با ما همراه شوید تا پاسخ سؤال‌هایتان را پیدا کنید. با وجود تمام راه‌های درمانی که در این مطلب مطرح می‌کنیم پیشنهاد ما این است که با مراجعه به متخصص داخلی و متخصص خون ویزیت حضوری یا حتی مشاوره آنلاین از پزشکان و متخصصان دکترتو، درمان دقیق و مناسبی برای غلظت خون خود پیدا کنید.

مشاوره با متخصصان
داخلی دکترِتو

غلظت خون چیست؟

منظور از غلظت خون، افزایش تعداد گلبول‌های قرمز خون به ‌نسبت حجم خون است. وظیفه گلبول‌های قرمز در بدن این است که اکسیژن را به اندام و بافت‌ها برسانند. وقتی تعداد این سلول‌های خونی از حد مجاز بیشتر می‌شود، خون غلیظ شده و احتمال ایجاد لختگی به ‌وجود می‌آید. لخته‌هایی که اگر در مسیر انتقال خون به قلب یا مغز باشند ریسک سکته مغزی و قلبی را چند برابر می‌کنند.

 غلظت خون در مردان بالای 40 سال از شیوع بیشتری برخوردار است. در اصطلاح پزشکی این بیماری را پلی‌سیتمی (polycythemia) و اریتروسیتوز (erythrocytosis) می‌گویند. بر خلاف تصور عمومی که اگر رنگ خون کسی تیره باشد یعنی غلظت خون دارد و افرادی که رنگ خونشان قرمز روشن است خون رقیقی دارند، باید بگوییم که این باور کاملاً اشتباه است و این بیماری با چشم غیرمسلح قابل تشخیص نیست. علت تیره بودن رنگ خون که معمولاً از ورید گرفته‌شده کمبود اکسیژن است. بیماری غلظت خون را با آزمایش خون (CBC) و سنجش تعداد هموگلوبین تشخیص می‌دهند.


علت غلظت خون

پلی‌سیتمی بیماری است که به‌ تدریج و آرام‌ آرام رشد می‌کند و معمولا در سنین بالا پس از 40 سالگی و یا 60 سالگی خود را نشان می‌دهد و در مردان شایع‌تر است. علت بروز پلی سیتمی می‌تواند اولیه یا ثانویه باشد. نوع اولیه ریشه ژنتیکی دارد و در نوع ثانویه پلی سیتمی یکی از عوارض بیماری‌های دیگر مانند بیماری‌های قلبی و عروقی یا ریوی است.

از دیگر عواملی که علت غلظت خون هستند می‌توان به کمبود اکسیژن در ارتفاعات و کوهستان‌ها یا مناطق آلوده اشاره کرد. تنش و استرس‌های عصبی هم می‌تواند باعث این بیماری شود. در مواردی هم شاهد بروز پلی سیتمی موقت ناشی از تعریق و اسهال شدید هستیم. مصرف سیگار هم با کاهش اکسیژن‌رسانی از علل بروز غلظت خون ثانویه است.

علت غلظت خون چیست؟
غلظت خون به مرور زمان و بر اساس علت‌های متفاوتی بروز پیدا خواهد کرد.

علائم غلظت خون در زنان و مردان چیست؟

پلی سیتمی بسته به سن، جنسیت، و علت بیماری علائم مختلفی دارد. سرفه مزمن و تنگی نفس، آپنه خواب، سرگیجه و خستگی علائم این بیماری در زنان و مردان هستند. گاهی هم فرد هیچ نشانه‌ای ندارد، اما به‌طورکلی با مشاهده موارد زیر می‌توان گفت که علائم غلظت خون دارید و باید به پزشک مراجعه کنید:

  • سر درد
  • درد گردن
  • ضعف و بی‌حالی
  • تنگی نفس
  • التهاب و قرمز شدن رگ‌های چشم
  • اختلال بینایی
  • خارش پوست و قرمز شدن کف دست و پاها (به خصوص بعد از حمام)
  • سر شدن و خواب رفتن دست و پاها و انگشتان

سردرد، خارش پوست، قرمز شدن پوست یا چشم، سر شدن دست و پاها یا سرفه مزمن و سرگیجه از علائم هشداردهنده‌ی پلی سیتمی است که باید آنها را جدی بگیرید.

عوارض غلظت خون

غلطت خون در صورت عدم درمان می‌تواند بسیار خطرناک باشد. برخی از عوارض این بیماری جدی عبارت‌اند از:

  • حمله قلبی
  • سکته مغزی
  • آمبولی ریه
  • بزرگ شدن کبد و طحال
  • افزایش فشار خون
  • زخم معده
  • دردهای استخوانی که به نقرس و سنگ کلیه تبدیل می‌شوند
  • خونریزی بینی.
عوارضی که غلظت خون میتواند ایجاد کند
با انجام برخی از آزمایش‌های خون می‌توان غلظت خون را در بیماران تشخیص داد.

تشخیص غلظت خون

صرف دانستن علائم و نشانه‌ها برای تشخیص این بیماری کافی نیستند، چراکه پلی‌سیتمی عملاً با چشم غیرمسلح قابل تشخیص نیست. بنابراین برای تشخیص این بیماری آزمایش‌های زیر تجویز می‌شوند:

  • آزمایش خون CBC: تعداد گلبول‌های قرمز و سفید، پلاکت‌ها، مقدار هموگلوبین و هماتوکریت در آزمایش شمارش کامل خون (CBC) محاسبه می‌شوند.
  • آزمایش خون اریتروپویتین (EPO): سطح اریتروپویتین خون در افرادی که از اریتورسیتوز اولیه رنج می‌برند پایین است، اما برعکس، در بیمارانی که دچار اریتروسیتوز ثانویه هستند شاهد این هستیم که سطح EPO بالایی دارند.
  • آزمایش مغز استخوان

غلظت خون نرمال چند است؟

همان‌طور که در بالا گفتیم غلظت خون بر اساس چند فاکتور در آزمایش خون مشخص می‌شود. زمانی که تعداد گلبول‌های قرمز زیاد می‌شود و خون غلیظ می‌شود، تعدادی از پارامترهای آزمایش خون مانند تعداد RBCها، مقدار هموگلوبین، هماتوکریت و غیره افزایش پیدا می‌کند. مقادیر نرمال این فاکتورها به صورت زیر است، بدیهی است که اگر نتیجه آزمایش خون شما از این مقدار بالاتر باشد مشکوک به پلی سیتمی خواهید بود:

  • تعداد گلبول قرمز در مردان 5.72-4.32 و در زنان 5.03-3.90 میلیون گلبول
  • میزان هموگلوبین در مردان 175-135 و در زنان 155-120
  • میزان هماتوکریت در مردان 50.0-38.8 و در زنان 44.5-34.9
  • گلبول سفید 3500 تا 10500
  • تعداد پلاکت 150000 تا 45000.

انجام آزمایش خون روتین می‌تواند کمک زیادی به تشخیص زودهنگام پلی سیتمی بکند.

روش‌ های درمانی غلظت خون

مانند بیشتر بیماری‌ها، روش‌های مختلفی هم برای درمان پلی سیتمی وجود دارد. بسته به شرایط بیمار، سطح بیماری، سن، عوامل زمینه‌ای و مواردی از این دست پزشک از روش درمانی دارویی و گیاهی مناسب برای درمان این بیماری استفاده می‌کند. شما می‌توانید با مراجعه به متخصص و ویزیت حضوری یا حتی مشاوره آنلاین از پزشکان و متخصصان دکترتو، درمان دقیق و مناسبی برای غلظت خون خود پیدا کنید. در ادامه برخی از روش‌های رایج درمان را آورده‌ایم:

  • درمان دارویی غلطت خون: برای درمان این بیماری، داروهای بسیار متفاوتی وجود دارد. آسپرین یکی از داروهای اصلی برای دمان این بیماری است که خون را رقیق می‌کند و از لخته شدن آن جلوگیری می‌کند. در این میان، داروهای ضد پلاکت نیز با جلوگیری از چسبیدن سلول‌های خونی به درمان این بیماری کمک می‌کنند که از میان آنها می‌توان به کلوگیدوگرل، تیکلوپدین اشاره کرد. از میان داروهای انعقاد خون که از تشکیل لخته‌های خونی جلوگیری می‌کنند هم می‌توان به وارفارین، انوکساپارین، دابیگاتران، آپیکسابان، ریواروکسابان اشاره کرد. نکته‌ای باید به آن اشاره کرد این است که مصرف این داروها، صرفاً و اکیداً بعد از تجویز پزشک متخصص، امکان‌پذیر خواهد بود.
  • پرتودرمانی: پرتودرمانی باعث کاهش تولید گلبول‌های قرمز در مغز استخوان می‌شود. البته این روش درمانی عوارض جدی مانند لوسمی دارد.

مشاوره با متخصصان
داخلی دکترِتو

درمان خانگی غلظت خون

با وجودی که بیماری پلی سیتمی، کمی خطرناک به نظر می‌رسد، اما می‌توان با به کار بردن روش‌های درمان خانگی غلظت خون، به خوبی از پس آن بر آمد و مهارش کرد. در ادامه به بررسی روش‌های درمان خانگی می‌پردازیم:

  • سیگار نکشید.
  • از محیط‌های آوده دوره کنید.
  • مایعات زیاد بنوشید.
  • ورزش روزانه را به هیچ وجه فراموش نکنید. سعی کنید با انجام حرکات ورزشی مناسب، جریان خون خود را بهبود بخشید و از احتمال ایجاد لخته‌های خونی جلوگیری کنید. معمولاً متخصصین توصیه می‌کنند که حرکات کششی و منظم برای پا و مچ پا را در اولویت قرار دهید!
  • اصلاح رژیم غذایی: رژیم غذایی اهمیت زیادی در درمان این بیماری دارد. در واقع تا حد زیادی با داشتن یک رژیم غذایی سالم می‌تواند این بیماری را درمان کرد.
  • حجامت و اهدای خون هم از جمله روش‌های درمانی هستند که نامشان را زیاد می‌شنویم. برخلاف تصور همگان، حجامت به‌ نسبت اهدای خون تأثیر چندانی در کاهش غلظت خون ندارد، چراکه برای کاهش تعداد RBC ها باید خون زیادی از بدن خارج شود، اما حین حجامت معمولاً خون زیادی از بدن خارج نمی‌شود.
درمان خانگی برای کاهش غلظت خون
داشتن سبک زندگی سالم، تغذیه سالم، ورزش و نوشیدن مایعات زیاد از بهترین راه‌ها برای درمان غلظت خون است.

برای غلظت خون چه بخوریم؟

رژیم غذایی کمک زیادی به درمان پلی سیتمی می‌کند. اگر به دنبال درمان این بیماری با ساده‌ترین راه‌ها هستید باید در رژیم غذایی خود به مقدار زیادی از مواد مغذی، میوه و سبزیجات، غذاهای کم‌چرب و پروتئین استفاده کنید. علاوه بر این داروهای گیاهی، دمنوش‌ها، غذاها و میوه‌های زیادی وجود دارد که مصرف آنها می‌تواند به درمان این بیماری کمک کند، مانند:

  • آلبالو
  • آبلیموی ترش
  • موز
  • سیر
  • فلفل قرمز
  • مصرف لبنیات کم‌چرب
  • سبزی و میوه فراوان
  • ماهی.

بهترین دمنوش گیاهی برای درمان غلظت خون

طبیعتاً وقتی صحبت از روش‌های درمانی خانگی می‌شود، مصرف دمنوش‌های گیاهی را نباید نادیده گرفت. در ادامه شما را با برخی از دمنو‌ش‌هایی آشنا می‌کنیم که می‌توانند به درمان و یا مهار این بیماری کمک بسیاری کنند:

  • دمنوش زنجبیل و رقیق شدن خون: این دمنوش با داشتن اسید سیالیسیک می‌تواند از لخته شدن خون در رگ جلوگیری و آن را رقیق‌تر کند.
  • چای سبز
  • دمنوش دارچین و درمان انعقاد خون: دارچین با برخورداری از کوکارین می‌تواند تاثیر مستقیمی در جلوگیری از انعقاد خون داشته باشد. این دمنوش، حتی فشار خون و یا بیماری‌های التهابی را نیز کاهش خواهد داد.
  • دمنوش آویشن و عناب
  • دمنوش گیلاس
  • دمنوش توت
  • دمنوش ریشه شیرین بیان.

عرقیات مناسب برای غلظت خون

گزینه‌های زیادی برای درمان این بیماری در طب سنتی وجود دارد. این عرقیات می‌توانند به کاهش غلظت خون کمک کنند:

  • عرق بابا آدم
  • عرق گزنه
  • عرق قاصدک
  • عرق آلوئه‌ورا
  • عرق آقطی
  • عرق سیر
  • عرق دارچین
عرقیحات مناسب برای غلظت خون
در طب سنتی روش‌های زیادی شامل دمنوش‌ها و عرقیات مختلف برای کاهش غلظت خون وجود دارد.

سؤالات متداول شما

طبق روال همیشه در این بخش از مطلب به سؤالات شما در رابطه با درمان خانگی غلطت خون پاسخ می‌دهیم.

آیا غلظت خون خطرناک است؟

بالا رفتن تعداد RBC ها باعث می‌شود که خون راحت در رگ‌ها حرکت نکند و باعث ایجاد لخته می‌شود. در نتیجه احتمال انسداد عروق خونی و سکته مغزی و قلبی را چند برابر می‌کند. به ‌همین خاطر باید درمان پلی سیتمی را جدی گرفت چراکه خطرناک است.

خطر غلظت خون برای چه کسانی وجود دارد؟

پلی‌سیتمی در هر سنی اتفاق می‌افتد، اما معمولاً در بزرگسالان 50 تا 75 ساله بیشتر مشاهده می‌شود. در مردان به ‌نسبت زنان شیوع بیشتری دارد، اما احتمال ابتلای زنان در سنین پایین‌تر بیشتر است.

آیا غلظت خون ارثی است؟

هر چند این بیماری گاهی به‌ واسطه تغییرات ژنتیکی و مادرزادی به‌ وجود می‌آید (پلی‌سیتمی اولیه) اما معمولاً ارثی نیست. عمدتاً غلظت خون ثانویه است و در سال‌های بعد 50-60 سالگی بروز می‌یابد.

چگونه غلظت خونمان را پایین بیاوریم؟

با انجام کارهای زیر می‌توانید این بیماری را درمان کرد:
ورزش کنید. ورزش‌های سبک مثل پیاده‌روی باعث بهبود جریان گردش خون در رگ‌ها می‌شوند.
دست از سیگار کشیدن بردارید. مصرف دخانیات باعث تنگ شدن عروق خونی شده و ریسک سکته قلبی یا مغزی ناشی از انسداد و لخته خونی را چند برابر می‌کند.
از محیط‌های کم اکسیژن و ارتفاعات دوری کنید.
با پوست و بدن خود به ‌درستی رفتار کنید. شرایط هوایی بسیار گرم و بسیار سرد برای شما خطرناک هستند.

برنج و غلظت خون چه ارتباطی دارند؟

باور غلطی وجود دارد که برنج باعث غلظت خون می‌شود، اما این باور اشتباه است. برنج و دیگر موادی که کربوهیدرات زیادی دارند باعث افزایش غلظت خون نمی‌شود.

غلظت خون و خاکشیر | خاکشیر برای درمان این بیماری مفید است؟

خاکشیر فواید و خواص زیادی در طب سنتی دارد. خاکشیر به تصفیه خون کمک می‌کند و از این نظر می‌تواند برای درمان این بیماری مفید باشد.

جایگزین آسپرین برای غلظت خون چیست؟

اگر به دنبال روش‌های خانگی هستید می‌توانید به سراغ دمنوش‌هایی همچون دارچین، شیرین بیان و غیره بروید. در غیر این صورت، با مشورت پزشک متخصص می‌توان داروهایی همچون وارفارین، انوکساپارین، دابیگاتران، آپیکسابان، ریواروکسابان و غیره مصرف کنید.

برای درمان غلظت خون باید به چه پزشکی مراجعه کرد؟

با مشاهده علائم اولیه باید به پزشک عمومی یا متخصص داخلی مراجعه کنید. در صورتی که با انجام آزمایش‌ها پزشک تشخیص به وجود پلی‌سیتمی داد باید به متخصص هماتولوژی مراجعه کنید.

چه زمانی لازم است به پزشک مراجعه شود؟

به‌محض مشاهده علائم اولیه این بیماری بلافاصله به پزشک داخلی مراجعه کنید تا با انجام آزمایش‌های مختلف از میزان پیشرفت بیماری خود مطلع شوید.

مشاوره با متخصصان
خون و آنکولوژی
دکترِتو

نتیجه‌گیری و راهنمای مراجعه به پزشک

با وجودی که غلظت خون به نظر کاملاً رایج و معمولی می‌آید، اما به هیچ وجه نباید آن را نادیده بگیرید و یا با پشت گوش انداختن، در درمان این بیماری کوتاهی کنید. این بیماری در اثر افزایش تعداد گلبول‌های قرمز خون ایجاد می‌شود. این افزایش تعداد RBCها میتواند در اثر سبک زندگی نادرست، ورزش نکردن، سیگار کشیدن، زندگی در ارتفاعات و مسائل ژنتیکی ایجاد شود.

نکته مهم در مورد این بیماری این است که روش‌های درمان خانگی زیادی برای آن وجود دارد. شما با تصحیح سبک زندگی، تغذیه سالم، ورزش، نوشیدن مایعات فراوان در کنار خون دادن و به کمک روش‌های طب سنتی می‌توانید با این بیماری مبارزه کنید.

در تمامی این مطلب، سعی شد که موارد لازم برای افزایش اطلاعات در رابطه با این بیماری برایتان روشن شود، بنابراین بهتر است که به محض دیدن علائم این بیماری با مراجعه حضوری و یا حتی مشاوره آنلاین و تلفنی با متخصص داخلی یا متخصص خون در دکترتو به دنبال روش درمان مناسب بگردید. 

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/polycythemia-vera/symptoms-causes/syc-20355850
https://www.medicalnewstoday.com/articles/polycythemia
https://www.hoacny.com/patient-resources/blood-disorders/what-polycythemia-vera/how-polycythemia-vera-treated
https://www.webmd.com/cancer/polycythemia-vera-treatments

این مقاله پزشکی را با دیگران به اشتراک بگذارید:
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on twitter
Share on linkedin
Share on facebook
Share on pinterest
Share on email

2 پاسخ

  1. ممنون از شما بابت توضیحات کامل تون.
    من حدود ۶ماهه فهمیدم غلظت خون دارم.
    چون احساس خستگی و بی‌حالی.وازهمه مهمتر خارش شدید پوست به از استحمام ..

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکترتو از بین بیش از ۱۰۰۰۰ دکتر و متخصص دکترِتو پیدا کن

دکترِتو را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

کانال تلگرام

صفحه اینستاگرام