تهوع و استفراغ چیست؟ شایع ترین دلایل تهوع و استفراغ

دلایل-تهوع-استفراغ

تهوع و استفراغ چیست؟

تهوع یک وضعیت ناراحتی و تشویش در معده است که اغلب قبل از استفراغ پیش می آید. استفراغ تخلیه محتویات معده با فشار از طریق دهان است که غیر داوطلبانه می باشد. همچنین استفراغ یک ریفلاکس غیر قابل کنترل است که محتویات معده را از طریق دهان خارج می کند. تهوع وقتی است که احساس می کنید ممکن است استفراغ کنید، اما در واقع شاید استفراغ نکنید. تهوع و استفراغ علائم بسیار رایجی هستند و می توانند در اثر طیف وسیعی از عوامل ایجاد شوند، در کودکان و بزرگسالان اتفاق می افتند، گرچه احتمالا در زنان باردار و افرادی است که تحت درمان های سرطان قرار دارند شایع تر هستند.

علائم تهوع و استفراغ

معمولا استفراغ بی خطر است اما می تواند نشانه ای از بیماری جدی تر باشد. برخی از مشکلات جدی که ممکن است موجب تهوع یا استفراغ شوند شامل ضربه مغزی، مننژیت (عفونت غشای مغز)، انسداد روده، آپاندیسیت و تومورهای مغزی است.

استفراغ مداوم می تواند باعث کمبود آب بدن، سوء تغذیه، ضعف و شکنندگی مو و ناخن، پوسیدگی مینای دندان شود. بزرگسالان کم تر در معرض خطر ابتلا به کم آبی هستند، زیرا معمولا می توانند علائم کم آبی بدن را تشخیص دهند (مثل تشنگی و خشکی لب ها و یا دهان). اما کودکان کوچکتر، بیش تر در معرض خطر ابتلا به کم آبی هستند، به خصوص اگر اسهال نیز داشته باشند، زیرا اغلب نمیتوانند علائم کم آبی بدن را تشخیص دهند و اعلام کنند. علائم کم آبی بدن در کودکان: خشکی لب ها و دهان، گود افتادن زیر چشم، تنفس سریع یا توقف تنفس. در نوزادان، علائم شامل: کاهش ادرار و فونتنل فرورفته (نقطه نرم در بالای سر نوزاد) است.

استفراغ مکرر در دوران بارداری ممکن است باعث شود مادر دچار اختلالات مایعات و مواد معدنی شود که می تواند زندگی او و یا جنین را به خطر بیاندازد.

به ندرت استفراغ بیش از حد می تواند باعث پارگی دیواره مری که به اسم Mallory-Weiss tearشناخته می شود، شود که یک اورژانس پزشکی است.

دلایل تهوع و استفراغ

تهوع و استفراغ ممکن است با هم یا جداگانه رخ دهند.

زمان تهوع یا استفراغ می تواند علت را نشان دهد. هنگامی که مدت کوتاهی بعد از غذا ظاهر شوند، ممکن است به علت مسمومیت غذایی، گاستریت (التهاب معده)، زخم، یا پرخوری عصبی باشند. تهوع یا استفراغ یک تا هشت ساعت پس از غذا ممکن است نشان دهنده مسمومیت غذایی باشد. برخی از باکتری های مضر مواد غذایی مانند سالمونلا، ممکن است طول بکشد تا علائم ایجاد کنند.

تهوع و استفراغ بیماری نیستند، اما نشانه ای از بیماری ها هستند.

علت استفراغ بر حسب سن متفاوت است:

استفراغ در کودکان

شایعترین علت استفراغ در کودکان عفونت ویروسی و مسمومیت غذایی است. با این حال، استفراغ در کودکان می تواند ناشی از دلایل زیر باشد:

  • استفراغ به علت حرکت در ماشین
  • سرفه
  • تب بالا
  • پرخوری
  • در نوزادان کم سن، انسداد روده می تواند باعث استفراغ مکرر شود. انسداد روده ها به علت افزایش غیر طبیعی ضخامت عضلانی، فتق، سنگ صفرا یا تومورها می تواند باشد.

اگر استفراغ غیر قابل توضیح در نوزاد رخ دهد باید بررسی شود.

استفراغ در بزرگسالان

اکثر بزرگسالان به ندرت استفراغ می کنند و هنگامی که این اتفاق می افتد، یک عفونت باکتری یا ویروسی یا یک نوع مسمومیت غذایی معمولا علت استفراغ است.

مشکلات مزمن معده: مشکلات مزمن و یا درازمدت معده اغلب می تواند موجب تهوع و استفراغ شود. این شرایط می تواند همراه با علائم دیگر مانند اسهال، یبوست و درد معده باشد. مشکلات مزمن معده شامل بیماری های عدم تحمل مواد غذایی مانند بیماری سلیاک و عدم تحمل پروتئین لبنی و عدم تحمل لاکتوز است.

سندرم روده تحریک پذیر (IBS): شایع ترین مشکل معده است که موجب نفخ، حالت تهوع، استفراغ، سوزش سر دل، خستگی و دل درد می شود. زمانی که قسمت های روده ای بیش از حد فعال شوند این بیماری رخ می دهد. پزشکان معمولا با شناسایی علائم و رد کردن دیگر مشکلات معده و روده IBS را تشخیص می دهند.

بیماری کرون: نوعی بیماری التهابی روده ای است که می تواند در هر جایی از دستگاه گوارش رخ دهد اما معمولا بر روده تاثیر می گذارد. بیماری کرون یک بیماری خود ایمنی است که در آن بدن به بافت سالم روده حمله می کند و باعث التهاب بافتی، تهوع، استفراغ و درد می شود.پزشکان با استفاده از کولونوسکوپی کرون را تشخیص می دهند. گاهی پزشک برای تشخیص بیماری نیاز به نمونه مدفوع دارد.

شیوه زندگی: انتخاب برخی شیوه های زندگی می تواند شانس شما را برای تجربه حالت تهوع و استفراغ افزایش دهد.
مصرف الکل زیاد می تواند باعث ایجاد آسیب به روده و افزایش اسید معده شود که هر دوی این ها موجب تهوع و استفراغ می شوند. در برخی موارد، مصرف الکل بیش از حد می تواند سبب خونریزی در دستگاه گوارش شود.

اختلالات تغذیه: اختلال خوردن و تغذیه زمانی است که فرد عادات و رفتارهای تغذیه خود را براساس یک تصویر ناسالم بدنی تنظیم می کند که می تواند تهوع و استفراغ ایجاد کند.
پرخوری روانی: یک اختلال خوردن است که در آن فرد به طور عمدی سبب استفراغ می شود تا معده را از غذای مصرفی خالی کند.

افراد مبتلا به بی اشتهایی ممکن است از تهوع ناشی از گرسنگی وافزایش بیش از حد اسید معده احساس تهوع کنند.

بیماری های اساسی

استفراغ گاهی می تواند به عنوان یک علامت از یک بیماری جدی تر رخ دهد، از جمله:

مننژیت

آپاندیس

ضربه محکم و ناگهانی

تومور مغزی

میگرن

تهوع به علت حرکت یا دریا زدگی

مراحل اولیه حاملگی

استفراغ ناشی از دارو(از جمله آسپرین، ضد التهاب غیر استروئیدی، ضد بارداری خوراکی، دیجیتال، مواد مخدر و آنتی بیوتیک ها)

استرس زیاد (مانند ترس)

مشکلات کیسه صفرا

عفونت ها (مانند “عفونت معده”)

واکنش به بوی خاص

نارسایی مغزی یا آسیب مغزی

زخم ها

برخی از انواع سرطان

فلج معده یا تخلیه آرام معده (وضعیتی که در افراد مبتلا به دیابت دیده می شود)

مصرف سموم و یا مقدار بیش از حد الکل

شیمی درمانی

بیهوشی عمومی

تهوع صبحگاهی

روتا ویروس

شکست حاد کبد

شوک آنافیلاکسی

سرگیجه موضعی خوش خیم پراکسیسلامال (BPPV)

سندرم استفراغ دوره ای

افسردگی (اختلال افسردگی عمده)

کتواسیدوز دیابتی

سرگیجه

عفونت گوش (گوش میانی)

بزرگی طحال

تب

مسمومیت غذایی

سنگ کلیه

بیماری ریفلاکس معده (GERD)

اختلال اضطراب عمومی

حمله قلبی

نارسایی قلبی

هپاتیت

فتق هیاتال

هیدروسیفالی

هیپرپاراتیروئیدیسم (پر کاری پاراتیروئید)

هیپوپاراتیروئیدیسم (کم کاری پاراتیروئید)

هیپرتیروئیدیسم (پرکاری تیروئید)

ایسکمی روده ای

انسداد روده

خون ریزی و هماتوم داخل جمجمه

پیچ خوردگی روده (در کودکان)

مریضی Meniere

آلرژی به شیر

سرطان پانکراس

پانکراتیت (التهاب پانکراس)

زخم معده

تنگی دریچه پیلور (در نوزادان)

پرتو درمانی

درد شدید

درمان تهوع و استفراغ

برای جلوگیری از تهوع و استفراغ در کودکان:

برای درمان تهوع حین حرکت در ماشین، صندلی فرزند خود را طوری قرار دهید تا از شیشه جلو بیرون را ببیند (مشاهده حرکت سریع از پنجره ها می تواند تهوع را بدتر کند). همچنین خواندن یا نگاه کردن به بازی های ویدئویی در اتومبیل می تواند باعث تهوع شود. اجازه ندهید که بچه ها همزمان بخورند و بازی کنند.

راه های متعددی برای پیشگیری از پیشرفت تهوع وجود دارد:

مصرف مواد غذایی ساده مانند نان و کراکر

اجتناب از هر نوع غذای حاوی طعم قوی، شیرین و یا چرب یا سرخ شده

نوشیدن مایعات سرد

نوشیدن چای زنجبیل

خوردن به آرامی

اجتناب از مواد غذایی که به سختی هضم می شوند

اگر با غذای داغ دچار تهوع و استفراغ می شوید، غذاهایی سرد استفاده کنید

بعد از غذا خوردن استراحت کنید، سر خود را حدود ۱۲ اینچ بالاتر از پاهایتان قرار دهید

نوشیدن مایعات بین وعده های غذایی و نه در زمان وعده های غذایی

سعی کنید وقتی احساس تهوع ندارید غذا بخورید.

درمان استفراغ (بدون توجه به سن یا علت) شامل موارد زیر است:

نوشیدن تدریجی مایعات فراوان مانند نوشابه یا آب میوه (به جز آب پرتقال و گریپ فروت، زیرا بیش از حد اسیدی هستند)

استراحت در وضعیت نشسته یا خوابیده. فعالیت ممکن است حالت تهوع را بدتر کند و منجر به استفراغ شود

اجتناب از مواد غذایی جامد تا زمانی که دوره استفراغ بگذرد

خوردن وعده های غذایی کوچکتر و متعدد به جای سه وعده غذایی بزرگ

اگر استفراغ و اسهال بیش از ۲۴ ساعت طول بکشد، برای جلوگیری و درمان کم آبی محلول ORS استفاده کنید

اجتناب از مصرف داروهایی که معده شما را ناراحت می کند مانند داروهای ضد التهابی غیراستروئیدی یا کورتیکواستروئیدها

زنان باردار مبتلا به ویار صبحگاهی می توانند قبل از خروج از رختخواب برخی از کراکر ها را بخورند یا قبل از رفتن به رختخواب، غذای حاوی پروتئین بالا مصرف کنند (گوشت بدون چربی یا پنیر)

استفراغ مرتبط با درمان سرطان اغلب با درمان دارویی بهبود می یابد

داروهایی که می توان برای درمان تهوع و استفراغ استفاده کرد شامل: پرومتازین ، دیفن هیدرامین، تریمیتوبنزامید و اوندانسترون. قبل از استفاده با پزشک مشورت کنید.

چه مواقعی برای درمان تهوع و استفراغ به پزشک مراجعه کنیم؟

اغلب موارد استفراغ در عرض ۶ تا ۲۴ ساعت پس از اولین بار خوب می شوند. اگر تهوع و استفراغ بیش از یک هفته طول کشیده، یا احتمال بارداری وجود دارد، یا درمان خانگی جوابگو نبوده و علائم کم آبی بروز کرده یا وجود یک مشکل شناخته شده (مانند آسیب سر یا عفونت) که باعث استفراغ شده، به متخصص داخلی مراجعه کنید.

در کودکان زیر شش سال در موارد زیر به پزشک مراجعه کنید:

  • همراهی استفراغ و اسهال
  • استفراغ به شکل پرتابی
  • بروز علائم کم آبی بدن مانند: چین و چروک پوستی، بیقراری، نبض ضعیف یا کاهش سطح هوشیاری
  • استفراغ بیش از دو یا سه ساعت طول بکشد
  • تب بالای ۱۰۰ درجه فارنهایت (۳۸ درجه سانتیگراد)
  • کودک بیش از شش ساعت ادرار نکرده باشد
  • در کودکان بالای شش سال در موارد زیر به پزشک مراجعه کنید:
  • استفراغ بیش از ۲۴ ساعت طول بکشد
  • بروز علائم کم آبی بدن
  • کودک بیش از شش ساعت ادرار نکرده باشد
  • کودک به نظر می رسد گیج و یا بیحال است
  • تب بالای ۱۰۲ درجه فارنهایت (۳۹ درجه سانتیگراد)
  • دربزرگسالان در موارد زیر به پزشک مراجعه کنید:
  • سردرد شدید
  • سفتی گردن
  • بی حالی
  • گیجی
  • خون در استفراغ
  • نبض سریع
  • تنفس سریع و پی در پی
  • تب بیش از ۱۰۲ درجه فارنهایت (۳۹ درجه سانتیگراد)
  • کاهش پاسخ به محرک ها و محیط
  • درد شدید یا مداوم شکم

اگر هرکدام از موارد زیر با استفراغ رخ دهد، باید فورا به پزشک مراجعه کنید:

  • خون در محتویات استفراغ شده (به رنگ قرمز روشن یا “قهوه ای”)
  • سردرد شدید یا سفتی گردن
  • بیحالی، گیجی، کاهش هوشیاری
  • درد شدید شکم
  • اسهال
  • تنفس سریع یا توقف تنفس

 تنظیم و ترجمه: نرجس خبازی

منابع: webMD ، healthline ، mayoclinic

  دکترتو: نوبت دهی اینترنتی پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید
  1. سلام من تقریباسه سال میشه حالت تهوع دارم بعداز هروعده غذایی شکمم ورم میکنه وحالت تهوع بهم دس میده شیرینی جات اصلا نمیتونم بخورم حتی یه چای چون سریع حالت تهوع بهم دس میده باشنیدن یه خبر خوب ویا حتی خبر بده حالت تهوع رو دارم هبجان زده بشم حالت تهوع دارم اوایل کمتر بودولی جدیدا وهر روز این حالت تهوع رو دارم الان سه سال میشه وازاین وضعیت خیلی ناراحتم ورنج میبرم پیش چندتا دکتر ومتخصص داخلی رفتم ولی جواب نگرفتم یکیشون میگفت انگل معده داری اون یکی هم میگفت کبدت چربه ولی با استفاده کردن دارو خوب نشدم ممنون میشم اگه راهنماییم بکنید
    باتشکر

دیدگاه شما

نظر دهید