فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
مصرف شربت انجیر برای یبوست کودکان در یبوست خفیف موثر است، اما یبوست طولانیمدت را برطرف نمیکند. فیبر و سوربیتول انجیر آب را در روده نگه میدارند و مدفوع را نرم میکنند. در بازار دو برند پرفروش شربت انجیر وجود دارند که هر کدام توسط شرکتهای دارویی متفاوتی ساخته میشوند و ترکیبات گیاهی مختلفی دارند. شربت انجیر فیژان حاوی سنا است و روده را تحریک میکند و شربت انجیر فیژیلاکس ترکیب گیاهی ملایمی دارد و مصرف آن از دو سالگی مجاز است. شربت انجیر را شب و قبل از خواب به کودک بدهید تا صبح نتیجه بگیرید. به شیرخوار زیر یک سال هیچ شربت انجیری ندهید. پژوهشگران اثر انجیر را فقط روی بزرگسالان سنجیدهاند و کارآزمایی اختصاصی روی کودکان انجام نشده است. در این مقاله از دکترتو تفاوت برندها، مقدار مصرف، سن مجاز و عوارض شربت انجیر را میخوانید.
آیا شربت انجیر برای کودکان مناسب است؟
شربت انجیر در درمان یبوست خفیف و تازه بروز کرده کودکان اثر ملایمی دارد و در یبوست مزمن بهتنهایی اثربخش نیست. انجیر مدفوع را کمکم نرم میکند و روده را به تخلیه سریع وادار نمیکند. پس اگر کودک چند هفته دفع دردناک دارد و مدفوع در رودهاش انباشته شده است، شربت گیاهی ملایم این یبوست را درمان نمیکند.
شواهد علمی درباره انجیر محدود است. پژوهشگران اثر فرآوردههای انجیر را بر یبوست عملکردی سنجیدهاند و مشاهده کردهاند که زمان عبور مدفوع از روده کوتاهتر و قوام مدفوع بهتر میشود، اما همه این مطالعات را روی بزرگسالان انجام دادهاند. متاسفانه تحقیق و بررسی اختصاصی اثر انجیر به عنوان شربت یبوست کودکان وجود ندارد. بنابراین آنچه درباره کودکان میگوییم بر پایه تعمیم همان یافتهها و تجربه بالینی است، نه شواهد مستقیم.
همچنین توجه داشته باشید که پزشک وقتی ملین اسمزی تجویز میکند، دوز مشخصی بر اساس وزن کودک تعیین میکند و اثر آن قابل پیشبینی است. در فرآوردههای گیاهی غلظت مواد موثر از برندی به برند دیگر فرق میکند، پس نتیجه هم یکسان نیست.
چه چیزی در شربت انجیر یبوست کودک را برطرف میکند؟
در انجیر دو مادهی موثر وجود دارد که خاصیت ملین دارند. فیبر محلول انجیر در روده آب جذب میکند و مدفوع کودک را نرم میکند. همچنین سوربیتول که یک قند طبیعی است، در روده کوچک کامل جذب نمیشود و آب را به داخل روده میکشد. همین سوربیتول اثر ملین آلو و انجیر خشک را هم ایجاد میکند.
شربتهای انجیر موجود فقط حاوی انجیر نیستند، سازندگان، گیاهان ملین دیگری هم به فرمول اضافه میکنند و همین کار سازوکار محصول را عوض میکند. جدول زیر تفاوت فرآوردههای انجیر و اثرشان بر یبوست کودک را نشان میدهد.
| فرآورده انجیر | چه چیزی در آن ملین است؟ | برای کودک مناسب است؟ |
|---|---|---|
| شربت انجیر ساده | فیبر و سوربیتول انجیر | بله، در یبوست خفیف و با مقدار متناسب سن |
| شربت انجیر حاوی سنا | سنا که روده را تحریک میکند | فقط با تجویز پزشک |
| شربت انجیر با ترکیب گیاهی | انجیر همراه فلوس، سپستان و ترنجبین | معمولا بالای دو سال، طبق برچسب |
| انجیر خشک خیسانده | فیبر و سوربیتول همراه آب خیساندن | بله، از سنی که کودک غذای جامد میخورد |
| مربای انجیر | فیبر کم و قند بسیار زیاد | خیر، درمان یبوست محسوب نمیشود |
آیا انجیر خشک برای کودکان زیر یک سال مناسب است؟
انجیر خشک برای کودک زیر یک سال مناسب نیست، چون بافت چسبناک و سفت آن ممکن است باعث خفگی شود. از زمانی که کودک میتواند غذای جامد مصرف کند، میتوان مقدار کمی انجیر خشک را پس از خیساندن و نرمکردن، کاملا پوره یا له کرد و همراه غذا داد، نه بهصورت تکهای یا کامل.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs.uk
“Children aged 11 years and under can take senna if a doctor prescribes it.”
ترجمه فارسی:
کودکان ۱۱ سال و کمتر در صورتی میتوانند سنا مصرف کنند که پزشک آن را تجویز کرده باشد.
شربت فیژان و فیژیلاکس چه فرقی با هم دارند؟
فیژان و فیژیلاکس دو برند پرفروش شربت انجیر در ایران هستند و بسیاری از والدین آنها را یکی میدانند. این دو محصول ترکیب متفاوتی دارند و روی روده کودک هم متفاوت عمل میکنند.
شربت انجیر فیژان رازک، عصاره سنا و انجیر دارد. سنا حرکات روده را تحریک میکند و جذب آب را کم میکند، پس اثرش سریعتر است اما کرامپ شکمی هم میسازد. مصرف طولانیمدت شربت انجیر فیژان رازک باعث اسهال میشود و آب و املاح بدن، بهویژه پتاسیم، را کم میکند.
شربت انجیر فیژیلاکس نیاک ترکیب متفاوتی دارد و انجیر را با فلوس، سپستان، روغن بادام شیرین، ترنجبین، مویز و عسل ترکیب میکند. اثر آن ملایمتر است و مصرف آن در کودکان بالای ۲ سال مجاز است. وجود عسل در فرمول این دارو مصرفش را در شیرخوار زیر یک سال ممنوع میکند. پس دستور مصرف یک برند را به برند دیگر تعمیم ندهید. ترکیبات روی جعبه را بخوانید و اگر نام سنا یا سنامکی دیدید، قبل از دادن دارو به کودک با پزشک مشورت کنید.
یبوست کودکت چند روزه خوب نشده و دنبال داروی مناسبی؟
قبلش با متخصص اطفال مشورت کن.
به کودک چقدر شربت انجیر بدهیم؟
مقدار مصرف را از توضیحات شربت انجیری که خریداری کردهاید مشخص کنید، چون غلظت عصاره در برندهای مختلف یکسان نیست. مقدار مصرف شربت انجیر فیژیلاکس برای کودک ۱۰ میلیلیتر یک تا دو بار در روز است و این مقدار در برندهای دیگر متفاوت است. پیمانه همراه شیشه شربت را با قاشق خانگی عوض نکنید، چون حجم قاشقها با هم فرق دارد.
مقدار مصرفی شربت انجیر را خودسرانه افزایش ندهید. اگر بعد از دو تا سه روز مصرف منظم قوام مدفوع کودک تغییر نکرد، دوز بیشتر معمولا نتیجه نمیدهد و فقط باعث دلپیچه و اسهال میشود. در این حالت انتخاب دارو را با پزشک مجددا بررسی کنید و مقدار شربت را افزایش ندهید.
شربت انجیر را چه موقع به کودک بدهیم؟
شربت انجیر را شب و قبل از خواب به کودک بدهید تا اثرش صبح روز بعد دیده شود. این زمانبندی هم با ریتم طبیعی روده هماهنگ است و هم باعث میشود کودک صبح در خانه و با آرامش دفع کند، نه وسط مهدکودک یا مدرسه.
بعد از شربت یک لیوان آب به کودک بدهید. فیبر و سوربیتول برای نرم کردن مدفوع به آب نیاز دارند و کودکی که آب کافی نمینوشد از همان شربت نتیجه کمتری میگیرد و حتی ممکن است نفخ بگیرد. دندانها را هم بعد از مصرف شبانه مسواک بزنید، چون این شربتها پایه شیرین دارند.
شربت انجیر از چه سنی برای کودک مجاز است؟
مصرف شربت انجیر برای شیرخواران زیر یک سال مجاز نیست و نباید به شیرخوار زیر یک سال هیچ شربت انجیری داد. بسیاری از این فرآوردهها عسل دارند و مصرف عسل در سال اول زندگی کودکان ممنوع است. جدا از آن، روده شیرخوار، الگوی دفع متفاوتی دارد و بسیاری از چیزهایی که والدین به عنوان یبوست برداشت میکنند در این سن طبیعی هستند، پس یبوست نوزاد به بررسی جداگانهای نیاز دارد.
مصرف بیشتر برندهای شربت انجیر از دو سالگی مجاز است. سن درجشده روی بستهبندی دارو حداقل سن را مشخص میکند و به این معنی نیست که برای همهی کودکان بالاتر از ۲ سال این دارو موثر است. کودکی که بیماری زمینهای دارد یا داروی دیگری مصرف میکند، شرایط خودش را دارد و پزشک باید دربارهاش تصمیم بگیرد.
همین الان برای تشخیص علت یبوست با متخصص مشورت کن!
شربت انجیر برای کودکان چه عوارضی دارد؟
بیشتر کودکان بعد از مصرف شربت انجیر عارضه خفیف و گوارشی تجربه میکنند. نفخ، صدای شکم، دلپیچه خفیف و گاهی مدفوع شل شایعترین عوارض است و با کم کردن مقدار مصرف برطرف میشود. سوربیتول انجیر در مقدار زیاد خودش عامل نفخ شکم است.
فرآوردههای حاوی سنا عوارض جدیتری دارند. کرامپ شکمی در آنها شایعتر است و مصرف طولانیمدت باعث اسهال میشود و آب و املاح بدن، بهخصوص پتاسیم، را کم میکند. قند بالای این شربتها هم نکتهای است که والدین کمتر به آن توجه میکنند و در مصرف روزانه طولانی هم بار قندی کودک را بالا میبرد و هم به دندانها آسیب میزند. با دیدن هر کدام از این نشانهها مصرف شربت انجیر را قطع کنید و با پزشک تماس بگیرید:
- اسهال شدید یا آبکی که بیش از یک روز ادامه پیدا کند
- درد شکم که کودک را از خواب بیدار کند
- کهیر، خارش یا تورم لب و صورت پس از مصرف
- استفراغ مکرر همراه با نفخ و سفتی شکم
- بیحالی و کم شدن ادرار کودک
چه زمانی شربت انجیر برای یبوست کودک کافی نیست؟
اگر بعد از یک هفته مصرف منظم شربت انجیر، قوام مدفوع کودک تغییر نکرد، شربت انجیر جواب نمیدهد. یبوستی که بیش از دو هفته ادامه دارد معمولا از مرحلهای گذشته که یک ملین گیاهی ملایم آن را درمان کند. برای اینکه بدانید شربت انجیر برای یبوست کودک موثر است یا نه، اول علت یبوست در کودکان را توسط پزشک بررسی کنید.
در این مرحله والدین معمولا یک اشتباه مشترک میکنند و هر هفته برند شربت انجیر را عوض میکنند. هر فرآورده چند روز فرصت نیاز دارد تا اثر کند و تعویض پیدرپی باعث میشود هیچکدام را درست ارزیابی نکنید. بهجای عوض کردن شربت، با پزشک مشورت کنید و علت یبوست را بررسی کنید. برای این کار میتوانید به بهترین دکتر کودکان و اطفال ایران مراجعه کنید.
۴.۶ (۲۳۶۵ نظر)۴.۶ (۲۲۹۳ نظر)۴.۶ (۲۰۲۴ نظر)۴.۹ (۱۲۳۰ نظر)۴.۸ (۱۱۱۴ نظر)۴.۲ (۱۲۵۸ نظر)نتیجه گیری
شربت انجیر یک راه حل کمکی برای یبوست کودکان است نه یک روش درمان. در یبوست خفیف و تازه بروز پیدا کرده این شربت میتواند تاثیراتی داشته باشد اما در یبوست مزمن و ماندگار، انتخاب خوبی نیست و فقط تشخیص علت یبوست را به تعویق میاندازد. شربت انجیر برای یبوست کودکان باید با نظر پزشک مصرف شود و نحوهی مصرف هر بند مطابق دستورالعمل درجشده روی بستهبندی اجرا شود. در صورتیکه بعد از چند روز یا چند هفته شربت انجیر تاثیری روی دفع مدفوع کودک نداشت، مقدار مصرف را خودسرانه افزایش ندهید و برای روشهای درمانی موثر با دکتر اطفال مشورت کنید.
دکترتو مراقب سلامت شماست!