فهرست مطالب
- فریز تخمک چیست؟
- فریز تخمک برای چه کسانی مناسب است؟
- فریز تخمک چگونه انجام میشود؟
- بهترین سن برای فریز تخمک چه سنی است؟
- فرایند فریز تخمک چقدر طول میکشد؟
- شانس موفقیت فریز تخمک به چه عواملی بستگی دارد؟
- قبل از فریز تخمک چه آزمایشهایی انجام میشود؟
- مراقبت های قبل و بعد از فریز تخمک چیست؟
- فریز تخمک در ایران انجام میشود؟
- عوارض فریز تخمک چیست؟
- تفاوت فریز تخمک و فریز جنین چیست؟
- نتیجه گیری
فریز تخمک روشی است که به زنان امکان میدهد تخمکهای خود را در سن فعلی ذخیره کنند و در آینده برای بارداری از آنها کمک بگیرند. این روش ممکن است به دلایل شخصی یا پزشکی انجام شود؛ مانند به تعویق انداختن بارداری، ابتلا به اندومتریوز یا نیاز به شیمی درمانی. انجماد تخمک تضمینی برای تولد فرزند نیست. سن هنگام برداشت تخمک، ذخیره تخمدان و تعداد تخمکهای سالم بر نتیجه اثر میگذارند. در این مقاله از دکترتو، به سوالات شما درباره مراحل فریز تخمک، شرایط دختران مجرد، بهترین سن، عوارض و تفاوت آن با فریز جنین پاسخ خواهیم داد. با ما همراه باشید.
فریز تخمک چیست؟
فریز تخمک یا انجماد تخمک روشی برای نگهداری تخمکهای بارورنشده است. در این روش، پس از تحریک تخمدانها با دارو، تخمکهای بالغ جمعآوری و در دمای بسیار پایین ذخیره میشوند. بنابراین در مورد پاسخ به این سوال که ایا میشود تخمک را فریز کرد باید گفت بله و سالها بعد برای درمان ناباروری از آن استفاده کرد.
امروزه معمولا از روش انجماد سریع یا ویتریفیکیشن استفاده میشود. این تکنیک تشکیل بلورهای یخ درون سلول را کاهش میدهد و احتمال سالم ماندن تخمک پس از ذوب را بیشتر میکند. سن تخمک در زمان برداشت ثابت میماند. برای مثال، تخمکی که در ۳۰ سالگی فریز شده است، هنگام استفاده در ۴۰ سالگی همچنان ویژگیهای زیستی تخمک ۳۰ ساله را دارد. بااینحال، سن فرد هنگام بارداری بر سلامت عمومی بارداری اثر میگذارد.
فریز تخمک با فریز تخمدان تفاوت دارد. در فریز تخمک، سلولهای تخمک جداگانه نگهداری میشوند؛ اما در فریز بافت تخمدان، بخشی از بافت تخمدان ذخیره میشود.
فریز تخمک برای چه کسانی مناسب است؟
فریز تخمک به عنوان روش مقابلهای و درمان نازایی برای زنانی مناسب است که احتمال میدهند در آینده با کاهش باروری روبهرو شوند یا قصد دارند بارداری خود را چند سال به تعویق بیندازند. تصمیم نهایی باید پس از بررسی سن، ذخیره تخمدان، بیماریهای زمینهای و هدف فرد گرفته شود. افرادی که ممکن است فریز تخمک برای آنها مناسب باشد، عبارتاند از:
- زنانی که فعلا قصد بارداری ندارند و نگران کاهش باروری با افزایش سن هستند.
- افرادی که شریک زندگی ندارند و نمیخواهند در زمان حاضر جنین تشکیل دهند.
- مبتلایان به سرطان که قرار است شیمی درمانی یا پرتودرمانی دریافت کنند.
- زنانی که باید جراحی تخمدان انجام دهند.
- مبتلایان به اندومتریوز، بهویژه درگیری هر ۲ تخمدان یا جراحیهای تکراری
- افرادی که ذخیره تخمدان آنها در معرض کاهش است.
- زنان دارای سابقه خانوادگی یائسگی زودرس
- افرادی که به درمانهای پزشکی آسیبزننده به تخمدان نیاز دارند.
- کسانی که به دلایل شخصی، تحصیلی یا شغلی بارداری را به تعویق میاندازند.
همه افراد از این روش سود یکسانی نمیبرند. در سن بالا یا ذخیره تخمدان بسیار کم، ممکن است تعداد تخمک قابل برداشت محدود باشد. پزشک باید احتمال موفقیت واقعی را پیش از شروع درمان توضیح دهد.
فریز تخمک چگونه انجام میشود؟
در مورد اینکه چطور تخمک را فریز می کنند، ابتدا تخمدانها با تزریق روزانه داروهای هورمونی تحریک میشوند. هدف این است که بهجای رشد یک تخمک در چرخه طبیعی، چند فولیکول همزمان رشد کنند. فولیکول کیسه کوچکی در تخمدان است که تخمک در آن قرار دارد. در طول تحریک، پزشک با سونوگرافی واژینال و گاهی آزمایش خون رشد فولیکولها را بررسی میکند.
وقتی فولیکولها به اندازه مناسب برسند، تزریق نهایی برای بلوغ تخمک انجام میشود. حدود ۳۴ تا ۳۶ ساعت پس از تزریق نهایی، تخمکها با سوزنی باریک و زیر هدایت سونوگرافی خارج میشوند. فرد معمولا آرامبخش یا بیهوشی کوتاه دریافت میکند. تخمکهای بالغ در آزمایشگاه انتخاب، منجمد و ذخیره میشوند.
مراحل فریز کردن تخمک
در این فرآیند ممکن است تمام فولیکولها حاوی تخمک نباشند. همچنین همه تخمکهای برداشتشده به مرحله بلوغ مناسب برای انجماد نمیرسند. فرایند فریز تخمک معمولا از چند مرحله تشکیل میشود:
- مشاوره و ارزیابی اولیه: پزشک سابقه پزشکی، چرخه قاعدگی، هدف از فریز و شرایط باروری را بررسی میکند.
- آزمایش ذخیره تخمدان: آزمایش هورمون ضد مولرین و سونوگرافی شمارش فولیکولهای آنترال انجام میشود.
- شروع داروهای تحریک تخمدان: فرد معمولا حدود ۱۰ تا ۱۴ روز داروی تزریقی مصرف میکند.
- پایش رشد فولیکولها: چند نوبت سونوگرافی و آزمایش خون انجام میشود.
- تزریق بلوغ نهایی: داروی نهایی در ساعت مشخص تزریق میشود.
- تخمککشی: تخمکها از راه واژن و با سوزن مخصوص خارج میشوند.
- بررسی بلوغ تخمک: آزمایشگاه تخمکهای بالغ و مناسب را جدا میکند.
- انجماد سریع: تخمکها منجمد و در مخزن نیتروژن مایع نگهداری میشوند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت cancer
The eggs are thawed and fertilized in the laboratory to make embryos that can be placed in a woman’s uterus. Egg freezing is being studied as a type of fertility preservation. It may be useful for women with cancer who want to have children after having radiation therapy, chemotherapy, or certain types of surgery, which can cause infertility.
ترجمه فارسی:
تخمکها در آزمایشگاه ذوب و بارور میشوند تا جنینهایی ایجاد شوند که میتوانند در رحم زن قرار گیرند. انجماد تخمک به عنوان نوعی از حفظ باروری در حال مطالعه است. این روش ممکن است برای زنان مبتلا به سرطان که میخواهند پس از پرتودرمانی، شیمیدرمانی یا انواع خاصی از جراحی که میتواند باعث ناباروری شود، بچهدار شوند، مفید باشد.
فریز تخمک دختر مجرد چگونه است؟
فرایند پزشکی فریز تخمک در دختر مجرد با زنان متأهل تفاوت اساسی ندارد. تخمک بارور نمیشود و بدون نیاز به اسپرم نگهداری خواهد شد. به همین دلیل، این روش برای افرادی مناسب است که هنوز تصمیمی درباره ازدواج یا تشکیل جنین نگرفتهاند. برداشت تخمک معمولا با سونوگرافی و سوزن از راه واژن انجام میشود. در افرادی که انجام این روش به دلایل جسمی یا فرهنگی مناسب نیست، مرکز درمان ممکن است روش دیگری را بررسی کند؛ اما روشهای جایگزین همیشه امکانپذیر یا بهاندازه روش واژینال مؤثر نیستند.
مجرد بودن بهتنهایی مانع پزشکی برای فریز تخمک نیست. بااینحال، مدارک موردنیاز، رضایتنامهها، محدودیت سنی و شرایط نگهداری ممکن است میان مراکز درمانی تفاوت داشته باشند. پژوهشهای انجامشده در ایران نیز دسترسی زنان مجرد به انجماد تخمک را گزارش کردهاند.
شرایط فریز تخمک برای دختران چگونه است؟
شرایط اصلی فریز تخمک برای دختران شامل بلوغ تخمدان، امکان پاسخ به داروهای تحریک تخمدان و نداشتن منع پزشکی جدی است. سن قانونی، رضایت آگاهانه و سیاست مرکز درمان نیز باید بررسی شوند. پزشک پیش از شروع درمان این موارد را ارزیابی میکند:
- سن فرد
- منظم بودن چرخه قاعدگی
- ذخیره تخمدان
- تعداد فولیکولهای قابل مشاهده
- بیماریهای تخمدان یا رحم
- سابقه جراحی
- احتمال خطر با داروهای هورمونی
- توانایی تحمل تخمککشی و بیهوشی کوتاه
- هدف و انتظار فرد از درمان
در دخترانی که هنوز به بلوغ نرسیدهاند، امکان تحریک و برداشت تخمک بالغ وجود ندارد. در شرایط پزشکی خاص، فریز بافت تخمدان ممکن است بررسی شود. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه میتوانید با بهترین دکتر زنان و زایمان ایران مشورت کنید.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت ivf
The two most important factors that determine the chance of having a baby from frozen eggs are your age when your eggs are frozen and the number of eggs that are stored.
ترجمه فارسی:
دو عامل مهم که احتمال بچهدار شدن از تخمکهای منجمد را تعیین میکنند، سن شما در هنگام انجماد تخمکها و تعداد تخمکهایی است که ذخیره میشوند.
بهترین سن برای فریز تخمک چه سنی است؟
هرچه انجماد تخمک در سن پایینتری انجام شود، احتمال موفقیت آینده معمولا بیشتر است؛ اما سن بهینه واحدی برای همه افراد تعیین نشده است. تصمیمگیری باید بر اساس سن، برنامه باروری، ذخیره تخمدان و برآورد اختصاصی مرکز از شانس تولد زنده انجام شود.
فریز در دهه ۲۰ زندگی میتواند تخمکهای جوانتری ذخیره کند؛ اما ممکن است فرد هرگز به استفاده از آنها نیاز پیدا نکند. در مقابل، فریز در اواخر دهه ۳۰ یا دهه ۴۰ ممکن است با تعداد کمتر تخمک و شانس پایینتر تشکیل جنین سالم همراه باشد. تصمیم فقط بر اساس سن انجام نمیشود. سطح هورمون ضد مولرین، تعداد فولیکولهای آنترال، سابقه خانوادگی و برنامه زمانی فرد نیز اهمیت دارند.
فریز تخمک در سن 45 سالگی انجام میشود؟
فریز تخمک در ۴۵ سالگی ممکن است از نظر فنی در بعضی مراکز انجام شود؛ اما شانس دستیابی به تخمک کافی و تولد فرزند با تخمک خود فرد بسیار پایین است. در این سن، تعداد تخمکها کمتر میشود و درصد بیشتری از آنها ناهنجاری کروموزومی دارند.
پزشک پیش از پذیرش درمان، ذخیره تخمدان و تعداد فولیکولها را بررسی میکند. بعضی مراکز برای فریز تخمک با تخمک خود فرد محدودیت سنی دارند. در ذخیره بسیار پایین، ممکن است ادامه درمان از نظر هزینه، فشار جسمی و احتمال موفقیت منطقی نباشد.
در این سن گاهی گزینههایی مانند استفاده از تخمک اهدایی یا جنین اهدایی مطرح میشوند؛ اما انتخاب آنها به وضعیت پزشکی، قوانین و ترجیح فرد وابسته است.

امکان برگشت تخمک گذاری در یائسگی وجود دارد؟
فرایند فریز تخمک چقدر طول میکشد؟
یک دوره فریز تخمک معمولا حدود ۲ تا ۳ هفته زمان میبرد. بیشتر این مدت به تحریک تخمدان و پایش رشد فولیکولها اختصاص دارد. برخی برنامههای درمانی ممکن است چند روز کوتاهتر یا طولانیتر باشند. تزریق داروهای تحریک تخمدان معمولا ۱۰ تا ۱۴ روز ادامه پیدا میکند.
فرد در این مدت چند بار برای سونوگرافی و آزمایش خون به مرکز درمان مراجعه میکند. تخمککشی در یک روز انجام میشود و بیشتر افراد همان روز به خانه برمیگردند. در صورت نیاز به تعداد بیشتر تخمک، ممکن است ۲ یا چند دوره تحریک انجام شود. فاصله دورهها بر اساس شرایط فرد و نظر پزشک تعیین میشود.
شانس موفقیت فریز تخمک به چه عواملی بستگی دارد؟
مهمترین عامل موفقیت، سن فرد هنگام برداشت تخمک است. هرچه تخمکها در سن پایینتری ذخیره شوند، احتمال سالم بودن آنها از نظر کروموزومی بیشتر است. عوامل اثرگذار بر موفقیت عبارتاند از:
- سن هنگام فریز تخمک
- تعداد تخمکهای بالغ ذخیرهشده
- ذخیره تخمدان
- پاسخ تخمدان به داروها
- کیفیت آزمایشگاه و روش انجماد
- سالم ماندن تخمک پس از ذوب
- موفقیت لقاح و رشد جنین
- کیفیت اسپرم در زمان استفاده
- وضعیت رحم هنگام انتقال جنین
- سلامت عمومی فرد در زمان بارداری
همه تخمکهای فریزشده پس از ذوب سالم نمیمانند. همه تخمکهای سالم نیز بارور نمیشوند و همه جنینها به بارداری منجر نمیشوند. در برخی مراکز، میزان بقای تخمک پس از ذوب تا حدود ٪۸۵ گزارش شده است؛ اما این عدد بهتنهایی معادل شانس تولد زنده نیست.
| عامل | اثر احتمالی بر نتیجه |
|---|---|
| سن کمتر هنگام برداشت | کیفیت تخمک و احتمال جنین سالم بیشتر |
| تعداد تخمک بالغ بیشتر | فرصت بیشتر برای لقاح و تشکیل جنین |
| ذخیره تخمدان مناسب | احتمال پاسخ بهتر به دارو |
| آزمایشگاه باتجربه | بقای بهتر پس از انجماد و ذوب |
| سن بالاتر هنگام بارداری | افزایش بعضی خطرهای بارداری، حتی با تخمک جوانتر |
| بیماری رحم یا اسپرم نامناسب | کاهش احتمال لانهگزینی یا تشکیل جنین |
قبل از فریز تخمک چه آزمایشهایی انجام میشود؟
پیش از فریز تخمک، پزشک ذخیره تخمدان، وضعیت عمومی بدن و ایمنی درمان را ارزیابی میکند. فهرست آزمایشها ممکن است در هر مرکز و برای هر فرد متفاوت باشد. ارزیابیهای رایج عبارتاند از:
- آزمایش هورمون ضد مولرین: برای پیشبینی پاسخ تخمدان به داروهای تحریک
- سونوگرافی واژینال: برای شمارش فولیکولهای آنترال و بررسی رحم و تخمدانها
- آزمایش هورمون محرک فولیکول و استرادیول: معمولا در روزهای ابتدایی قاعدگی انجام میشود.
- آزمایش هورمون لوتئینی: برای بررسی عملکرد چرخه تخمدان
- آزمایشهای عفونی: ممکن است شامل هپاتیت B، هپاتیت C و اچآیوی باشد.
- آزمایش خون عمومی: برای بررسی کمخونی، پلاکت و وضعیت سلامت عمومی
- آزمایش تیروئید: در صورت وجود علائم یا سابقه بیماری
- تست بارداری: پیش از شروع بعضی داروها یا تخمککشی
- ارزیابی بیهوشی: در افراد دارای بیماری قلبی، تنفسی یا سابقه حساسیت
هورمون ضد مولرین و شمارش فولیکولهای آنترال بیشتر تعداد احتمالی تخمکهای قابل برداشت را پیشبینی میکنند. این آزمایشها کیفیت ژنتیکی تخمک یا بارداری قطعی آینده را نشان نمیدهند.

تعداد تخمک مناسب برای آی وی اف چقدر است؟
مراقبت های قبل و بعد از فریز تخمک چیست؟
پیش از فریز تخمک، فرد باید داروها را دقیق و در ساعت تعیینشده مصرف کند. تأخیر در تزریق نهایی ممکن است زمان تخمککشی را تغییر دهد. پزشک باید از تمام داروها، مکملها، حساسیتها و بیماریهای زمینهای مطلع باشد. مراقبتهای پیش از تخمککشی عبارتاند از:
- قطع نکردن یا شروع نکردن دارو بدون هماهنگی
- پرهیز از سیگار و مواد مخدر
- محدود کردن مصرف الکل
- رعایت ساعت تزریقها
- حضور منظم در سونوگرافیها
- خودداری از ورزش شدید هنگام بزرگ شدن تخمدانها
- رعایت دستور ناشتا بودن پیش از بیهوشی
- هماهنگی با یک همراه برای بازگشت به خانه
پس از تخمککشی، درد خفیف لگن، لکهبینی، احساس نفخ و خستگی ممکن است تا چند روز ادامه پیدا کند. استراحت نسبی، مصرف مایعات و استفاده از مسکن تجویزشده کمککننده است. در صورت درد شدید شکم، تنگی نفس، استفراغ مداوم، خونریزی زیاد، تب، کاهش ادرار یا افزایش سریع وزن باید با مرکز درمان تماس گرفت. این نشانهها ممکن است به خونریزی، عفونت یا تحریک بیشازحد تخمدان مربوط باشند.
فریز تخمک در ایران انجام میشود؟
بله، فریز تخمک در مراکز درمان ناباروری ایران انجام میشود و برای دلایل پزشکی یا به تعویق انداختن بارداری کاربرد دارد. مجرد بودن از نظر پزشکی مانع انجماد تخمک بارورنشده نیست؛ اما پذیرش، مدارک، رضایتنامه و امکان استفاده آینده در ایران ممکن است تابع مقررات جاری و سیاست مرکز باشد. متقاضی باید پیش از شروع درمان، شرایط را بهصورت مکتوب از مرکز مجاز و مرجع رسمی استعلام کند.
پیش از انتخاب مرکز باید درباره این موارد سؤال شود:
- مجوز و امکانات آزمایشگاه
- تجربه مرکز در ویتریفیکیشن
- هزینه دارو، تخمککشی و نگهداری سالانه
- مدت قرارداد نگهداری
- شرایط تمدید یا انتقال نمونه
- سیاست مرکز برای افراد مجرد
- شیوه ثبت رضایتنامه
- شرایط استفاده آینده از تخمکها
قوانین و دستورالعملهای داخلی مراکز ممکن است تغییر کنند. دریافت اطلاعات مکتوب و بهروز از همان مرکز پیش از شروع درمان ضروری است.
قانون فریز تخمک قبل از جراحی آندومتریوز در ایران
الزام قانونی عمومی و یکسانی که همه زنان مبتلا به آندومتریوز را پیش از جراحی مجبور به فریز تخمک کند، در منابع معتبر پزشکی قابل استناد وجود ندارد. فریز تخمک پیش از جراحی آندومتریوز توصیه یکسان برای همه بیماران نبوده بلکه یک تصمیم پزشکی فردی است. برداشتن کیست آندومتریوز تخمدان ممکن است ذخیره تخمدان را کاهش دهد؛ بهخصوص اگر درگیری دوطرفه باشد یا فرد سابقه جراحی تکراری داشته باشد. به همین دلیل، پزشک باید پیش از عمل درباره احتمال آسیب به باروری و گزینههای حفظ باروری گفتوگو کند.
عوارض فریز تخمک چیست؟
فریز تخمک برای بیشتر افراد ایمن است؛ اما داروهای تحریک تخمدان و تخمککشی بدون عارضه نیستند. بیشتر عوارض خفیف و موقت هستند. عوارض شایعتر شامل موارد زیر هستند:
- نفخ و احساس سنگینی شکم
- درد یا حساسیت لگن
- سردرد
- تغییرات خلق
- حساس شدن پستانها
- کبودی محل تزریق
- لکهبینی پس از تخمککشی
- تهوع یا خستگی
تحریک بیشازحد تخمدان عارضه کمشیوعتری است. در این حالت، تخمدانها بزرگ میشوند و ممکن است مایع در شکم جمع شود. درد شدید، استفراغ، تنگی نفس، کاهش ادرار یا افزایش سریع وزن به بررسی فوری نیاز دارد. خطرهای نادر تخمککشی عبارتاند از:
- خونریزی
- عفونت لگن
- آسیب به مثانه، روده یا عروق
- واکنش به داروی بیهوشی
- پیدا نشدن تخمک مناسب برای فریز
- لغو چرخه بهدلیل پاسخ بسیار کم یا بسیار زیاد تخمدان
مطالعات موجود افزایش آشکاری در ناهنجاریهای مادرزادی نوزادان حاصل از تخمک منجمد، در مقایسه با سایر روشهای لقاح آزمایشگاهی، نشان ندادهاند. بااینحال، اطلاعات مربوط به پیامدهای بلندمدت فرزندان هنوز محدود است.
تفاوت فریز تخمک و فریز جنین چیست؟
در فریز تخمک، تخمک بدون لقاح ذخیره میشود. در فریز جنین، تخمک ابتدا با اسپرم لقاح پیدا میکند و جنین تشکیلشده منجمد خواهد شد. به منظور انتخاب گزینه مناسب شما میتوانید با بهترین دکتر ناباروری ایران مشورت کنید.
| ویژگی | فریز تخمک | فریز جنین |
|---|---|---|
| نیاز به اسپرم | ندارد | دارد |
| وضعیت سلول ذخیرهشده | تخمک بارورنشده | جنین |
| مناسب برای فرد مجرد | معمولا بله | به قوانین و شرایط تشکیل جنین وابسته است. |
| امکان بررسی رشد پیش از فریز | محدود | رشد جنین چند روز بررسی میشود. |
| تصمیمگیری آینده | اختیار بیشتر درباره زمان و منبع اسپرم | استفاده به رضایتها و شرایط جنین وابسته است. |
| پایداری پس از ذوب | مقداری از تخمکها از بین میروند. | موفقیت لقاح و مرحله رشد جنین میتواند پیشبینیپذیرتر باشد. |
| روش استفاده | ذوب، تزریق اسپرم و تشکیل جنین | ذوب و انتقال جنین به رحم |
فریز جنین میتواند اطلاعات بیشتری درباره موفقیت لقاح و رشد اولیه جنین بدهد؛ اما به اسپرم و تصمیمگیری درباره مالکیت و سرنوشت جنین نیاز دارد. فریز تخمک استقلال بیشتری برای تصمیم آینده ایجاد میکند. انتخاب میان این ۲ روش به وضعیت تأهل، دسترسی به اسپرم، ترجیح فرد، سن و شرایط پزشکی وابسته است.
نتیجه گیری
فریز تخمک روشی برای حفظ بخشی از توان باروری است؛ اما بارداری آینده را تضمین نمیکند. سن کمتر هنگام برداشت، تعداد بیشتر تخمک بالغ و عملکرد مناسب آزمایشگاه شانس موفقیت را افزایش میدهند. معمولا نتیجه فریز پیش از ۳۵ سالگی بهتر است. زنان مجرد، مبتلایان به اندومتریوز و افرادی که در آستانه درمان آسیبزننده به تخمدان هستند، ممکن است گزینه مناسبی برای این روش باشند. پیش از تصمیمگیری باید ذخیره تخمدان، هزینه، احتمال نیاز به چند دوره و محدودیتهای مرکز درمان بررسی شوند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!


