کما چگونه است؟ صفر تا صد آنچه باید بدانید. – مجله سلامت دکترتو

کما چگونه است؟ صفر تا صد آنچه باید بدانید.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

کما حالتی از بی‌هوشی عمیق و طولانی‌مدت است که فرد در آن هوشیاری خود را از دست می‌دهد و به محرک‌های محیطی مانند صدا، درد یا نور پاسخ نمی‌دهد. در این وضعیت، فرد بیدار نمی‌شود اما عملکردهای حیاتی مانند تنفس و ضربان قلب معمولا حفظ می‌شود. کما به‌دلیل اختلال شدید در عملکرد مغز رخ می‌دهد و علل آن معمولا شامل آسیب‌های مغزی، سکته، خونریزی مغزی، عفونت‌ها، کمبود اکسیژن، مسمومیت دارویی یا اختلالات متابولیک است. در کما، ارتباط طبیعی سلول‌های مغزی مختل می‌شود و سطح هوشیاری به‌شدت کاهش می‌یابد.

approved-by-doctors

تأیید‌‌‌‌‌‌‌ شده توسط پزشکان متخصص دکترتو

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان دکترتو مشاوره بگیرید.

زمان مطالعه : 9 دقیقه
کما چیست؟

کما یکی از وضعیت‌های جدی و پیچیده پزشکی است که در آن سطح هوشیاری فرد به‌شدت کاهش می‌یابد و توانایی پاسخ‌دهی ارادی به محرک‌های محیطی از بین می‌رود. در این حالت، فرد بیدار نیست اما برخی فعالیت‌های مغزی و پردازش‌های غیرارادی همچنان ادامه دارند. شناخت اولیه کما به درک بهتر تفاوت میان هوشیاری، آگاهی و عملکرد مغز کمک می‌کند و نشان می‌دهد چگونه اختلال در این سیستم‌ها می‌تواند زندگی فرد را تحت‌تأثیر قرار دهد. در ادامه این مطلب از دکترتو، با مفهوم کما، دلایل بروز آن و آنچه در بدن رخ می‌دهد، به‌صورت علمی و ساده آشنا خواهید شد.

حالت کما چیست؟

کما یا اغما حالتی از اختلال شدید سطح هوشیاری است که در آن فرد بیدار نیست و نمی‌تواند به‌طور ارادی با محیط اطراف ارتباط برقرار کند اما برخی فعالیت‌های مغزی و عملکردهای حیاتی بدن همچنان فعال‌اند. به زبان ساده، مغز در وضعیت خاموشی کامل نیست، بلکه توانایی بیدار ماندن و پاسخ هدفمند را از دست داده است. برای مثال، فردی که پس از ضربه شدید به سر دچار کما می‌شود، چشم‌هایش باز نمی‌شود و به صدا یا درد واکنش آگاهانه ندارد اما قلب او می‌تپد و نفس می‌کشد. این وضعیت نشان می‌دهد مسیرهای مربوط به آگاهی و بیداری در مغز دچار اختلال شده‌اند، نه کل عملکرد مغز.

عللعلائمعلائم برگشت از کما
آسیب تروماتیک مغزی (TBI)فقدان پاسخ به محرک‌های خارجی، کاهش سطح هوشیاری، رفلکس‌های غیرطبیعی مردمکیباز شدن چشم‌ها و پاسخ پلک، افزایش واکنش به صدا و لمس
سکته مغزی ایسکمیک یا هموراژیکناتوانی در حرکت هدفمند، عدم پاسخ کلامی، نوسانات فشار خونحرکات ارادی دست و پا، شروع پاسخ‌های ساده کلامی
هیپوکسیا یا ایسکمی مغزیتنفس غیرطبیعی، نوسان ضربان قلب، مردمک‌های غیرواکنش‌پذیربازگشت تنفس طبیعی، بهبود تنظیم ضربان قلب
عفونت مغزی (مننژیت، انسفالیت)واکنش غیرطبیعی به درد، کاهش پاسخ مردمکبهبود رفلکس‌ها، پاسخ به محرک‌های محیطی
اختلالات متابولیک و الکترولیتیکاهش سطح هوشیاری، اسپاسم عضلانی، اختلال تنفسبازگشت توانایی حرکت و هماهنگی عضلات
مسمومیت دارویی یا سمیفقدان هوشیاری، واکنش رفلکسی، تغییر فشار خونبازگشت واکنش‌های عصبی پایه
کمای متابولیک (قند خون پایین یا بالا، اختلال کبدی)کاهش پاسخ کلامی و حرکتی، رفلکس‌های غیرطبیعیتنظیم متابولیک و بازگشت پاسخ‌های ارادی
جدول علل، علائم و نشانه برگشتن از کما یا اغما

عکس انسان در کما

در عکس انسان در کما (تصویر زیر) بدن فرد بی‌حرکت است. چشم‌ها بسته‌اند و هیچ نشانه‌ای از هوشیاری یا تمرکز دیده نمی‌شود. دستگاه‌های پزشکی مانند مانیتور ضربان قلب، فشار خون یا دستگاه تنفس مصنوعی ممکن است به بدن او متصل باشند که نشان‌دهنده بررسی مداوم عملکردهای حیاتی است. حالت صورت اغلب آرام و بدون واکنش است، زیرا مغز توانایی پاسخ‌دهی آگاهانه به محیط را ندارد، هرچند فعالیت‌های پایه‌ای مغز و بدن همچنان ادامه دارند.

کما چیست؟
کما می‌تواند از عوارض شرایطی باشد که موجب اختلال در فعالیت مغز یا آسیب مغزی شده‌اند. 

انواع کما چیست؟

کما بر اساس علت و شدت اختلال مغزی به چند نوع تقسیم می‌شود. کمای متابولیک در اثر اختلالات داخلی بدن مانند افت شدید قند خون یا نارسایی کبد ایجاد می‌شود. کمای ساختاری ناشی از آسیب مستقیم مغز مثل ضربه، خونریزی یا تومور است. کمای سمی در اثر مصرف داروها یا مواد مخدر رخ می‌دهد. کمای هیپوکسیک به‌دلیل کمبود اکسیژن مغز ایجاد می‌شود.

تفاوت کما و مرگ مغزی چیست؟

در کما، فعالیت مغز کاهش یافته اما کاملا متوقف نشده و امکان بازگشت هوشیاری وجود دارد. عملکردهای حیاتی مانند تنفس یا ضربان قلب ممکن است بدون دستگاه ادامه داشته باشند. اما در مرگ مغزی، تمام فعالیت‌های مغز و ساقه مغز به‌طور کامل و غیرقابل برگشت از بین می‌رود. فرد هیچ‌گونه آگاهی، تنفس خودبه‌خودی یا رفلکس مغزی ندارد و بازگشت به زندگی امکان‌پذیر نیست.

تفاوت کما و زندگی نباتی چیست؟

در کما، فرد بیدار نست و چشم‌ها بسته‌اند. اما در زندگی نباتی، فرد چرخه خواب و بیداری دارد و ممکن است چشم‌ها باز شوند، بدون اینکه آگاهی از محیط وجود داشته باشد. در این حالت، بخش‌هایی از مغز فعال‌اند اما مراکز مربوط به آگاهی کار نمی‌کنند. کما معمولا موقتی است، در حالی‌که زندگی نباتی می‌تواند طولانی‌مدت یا دائمی باشد.

علت کما چیست؟

کما می‌تواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد که مهم‌ترین آنها شامل اختلالات عروقی، آسیب‌های مغزی، اختلالات متابولیک، عفونت‌ها و مسمومیت‌ها می‌شود. همگی این عوامل به اختلال در عملکرد مغز مرتبط هستند:

  • آسیب به مغز ناشی از ضربه به سر به دلیل تصادفات، سقوط‌ یا برخوردهای شدید
  • کاهش جریان خون به مغز در اثر سکته مغزی
  • مسمومیت با مواد شیمیایی، الکل یا داروها
  • اختلالات متابولیک مانند دیابت که باعث هیپوگلیسمی (کاهش قند خون) یا هیپرگلیسمی (افزایش قند خون)
  • عفونت‌های شدید مغزی مانند مننژیت یا انسفالیت
  • بیماری‌های عصبی پیشرفته
  • تومورها یا اختلالات خودایمنی

آیا کما قابل درمان است یا فقط باید منتظر ماند؟
از بهترین دکترهای دکترتو کمک بگیر.

۱. ضربه مغزی و حالت کما

ضربه مغزی و کما به شدت بر عملکرد مغز تاثیر می‌گذارد. این نوع آسیب به دلیل ضربه یا فشار ناگهانی به سر اتفاق می‌افتد و می‌تواند ناشی از تصادفات خودرو، سقوط‌ یا برخوردهای ورزشی باشد.

هنگامی که ضربه مغزی رخ می‌دهد، مغز به طور موقت یا دائمی آسیب می‌ببیند. این آسیب منجر به اختلال در فعالیت‌های مغزی و در نهایت به کما می‌گردد. در اثر ضربه مغزی، خون‌ریزی داخلی، تورم یا آسیب به بافت مغزی ممکن است به وجود آید که همه این‌ها می‌تواند به کاهش سطح هوشیاری و بی‌هوشی عمیق منجر شود.

۲. خونریزی مغزی و کما

خونریزی مغزی یکی از علل مهم کما است که به دلیل آسیب‌دیدگی عروق خونی در مغز ناشی از ضربه، فشار یا بیماری‌های عروقی اتفاق می‌افتد و با افزایش فشار داخل جمجمه به بافت مغزی آسیب می‌زند. نتیجه این وضعیت کاهش سطح هوشیاری و ورود به حالت کما است که فرد نمی‌تواند به محرک‌ها واکنش نشان دهد و نیاز به مراقبت‌های پزشکی فوری دارد.

۲. ورم مغز و کما

ورم مغزی یکی از علل کما است. ورم مغز ناشی از عفونت‌، آسیب‌های مغزی یا واکنش‌های التهابی به بیماری‌های خودایمنی است که به افزایش حجم بافت مغزی به دلیل التهاب یا تجمع مایعات اطراف مغز منجر می‌شود. زمانی که مغز ورم می‌کند، فشار داخل جمجمه افزایش می‌یابد و به اختلال در عملکرد مغز و در نهایت به کما منجر خواهد شد.

۴. کما در اثر از کار افتادن کلیه

نارسایی کلیوی می‌تواند با ایجاد اختلالات متابولیک و احتباس سموم مانند آمونیاک (hyperammonemia) باعث انسفالوپاتی و کاهش سطح هوشیاری یا بیهوشی شود که در موارد شدید می‌تواند به کما بینجامد اما خود کلیه‌‎ی از کار افتاده به‌تنهایی دلیل مستقیم کما نیست.

علت کما چیست؟
یکی از دلایل بروز کما آسیب به مغز ناشی از ضربه به سر به دلیل تصادفات، سقوط‌ یا برخوردهای شدید است.

علائم کما چگونه است؟

پزشکان کما را بر اساس کاهش شدید سطح هوشیاری و ناتوانی در پاسخ‌دهی هدفمند تشخیص می‌دهند. معاینه عصبی، واکنش به درد، وضعیت چشم‌ها و تنفس بررسی می‌شود. ابزار اصلی ارزیابی، مقیاس گلاسگو است. علائم شایع کما عبارت است از:

  • باز نشدن چشم‌ها
  • نداشتن پاسخ کلامی
  • واکنش غیرطبیعی یا نبود واکنش حرکتی
  • اختلال در تنفس
  • پاسخ غیرطبیعی مردمک‌ها به نور

متن انگلیسی:
Closed eyes. Depressed brainstem reflexes, such as pupils not responding to light. No responses of limbs except for reflex movements
ترجمه فارسی:
چشمان بسته، کاهش واکنش ساقه مغز مانند واکنش ندادن مردمک‌ها به نور، واکنش ندادن اندام‌ها به‌جز حرکات رفلکسی و واکنش ندادن به محرک‌های درد از دیگر علائم کما هستند. 

به نقل از سایت mayoclinic

حرکات غیر ارادی در کما

حرکات غیر ارادی در کما معمولا به حرکات رفلکسی اشاره دارند که به طور خودکار و بدون کنترل آگاهانه انجام می‌شوند مثل خم شدن پا یا دست در پاسخ به تحریکات دردناک. این حرکات غیر ارادی در کما نشان‌دهنده فعالیت‌های پایه‌ای مغز هستند اما به معنای هوشیاری یا آگاهی فرد محسوب نمی‌شوند. 

تکان دادن دست و پا در کما طبیعی است؟

در برخی بیماران حرکات دست و پا در کما دیده می‌شود اما این حرکات معمولا ارادی نیستند. اغلب به‌صورت رفلکسی، اسپاسم عضلانی یا پاسخ غیرآگاهانه به درد رخ می‌دهند. این حرکات نشانه هوشیاری کامل نیستند اما می‌توانند نشان‌دهنده فعال بودن برخی مسیرهای عصبی یا تحریک نخاع و ساقه مغز باشند.

کما و تنفس با دستگاه

به دلیل اختلال در عملکرد طبیعی مغز و کنترل تنفس در حالت کما، ممکن است فرد نیاز به تنفس با دستگاه داشته باشد. در کماهای عمیق، ساقه مغز که مسئول کنترل تنفس است، به درستی کار می‌نکند و بیمار نیازمند دستگاه تنفسی می‌شود. دستگاه‌های تنفسی مانند ونتیلاتور هوای کافی را به ریه‌ها رسانده تا بیمار بتواند نفس بکشد. در صورتی‌که بیمار از کما بهبود یابد، ممکن است به تدریج توانایی تنفس طبیعی خود را بازیابد و دیگر نیازی به دستگاه نداشته باشد.

علائم بیرون امدن از کما

خروج از کما یک فرآیند تدریجی است و معمولاً شامل مراحل بیدار شدن، پاسخ به دستورات ساده، ارتباط کلامی و هوشیاری کامل است. البته عوامل مختلفی بر سطح هوشیاری در کما تأثیر می‌گذارند. نشانه های بیرون آمدن از کما عبارتند از:

  • حرکات غیرارادی بیشتر مانند تکان دادن دست‌ها یا پاها
  • باز کردن چشم‌ها
  • پاسخ به صداها یا لمس، مانند چرخاندن سر یا حرکت به سمت منبع صدا
  • بهبود تنفس و تغییر الگوهای تنفسی
  • بهبود فشار خون، ضربان قلب و سایر نشانه‌های حیاتی
  • واکنش‌های احساسی مانند گریه یا لبخند

سطح هوشیاری در کما

برای ارزیابی سطح هوشیاری بیماران، از مقیاس گلاسگو کما استفاده می‌شود. این مقیاس سه جنبه اصلی را بررسی می‌کند، پاسخ چشمی، پاسخ کلامی، پاسخ حرکتی. نمره گلاسگو کما از 3 تا 15 متغیر است. نمره کمتر نشان‌دهنده آسیب مغزی شدیدتر و سطح هوشیاری پایین‌تر است. سطح هوشیاری در کما به شدت تحت تاثیر اختلالات مغزی است و به دو دسته تقسیم می‌شود:

  • کما خفیف: در این حالت، ممکن است فرد به برخی محرک‌های محیطی واکنش‌های ضعیفی نشان دهد مانند حرکات رفلکسی یا تغییرات در ریتم تنفس. این نوع کما ممکن است بهبودی نسبی را به همراه داشته باشد.
  • کما عمیق: در این وضعیت، فرد هیچ گونه واکنشی به محرک‌ها ندارد و از محیط اطراف خود کاملا بی‌خبر است. هیچ حرکتی، حتی حرکات رفلکسی، مشاهده نمی‌شود و مغز به شدت آسیب‌دیده است.

مشاوره حضوری برای بیماران در کما؛ نوبتت رو سریع ثبت کن.

سطح هوشیاری ۶ در کما نرمال است؟

سطح هوشیاری با مقیاس گلاسگو از ۳ تا ۱۵ سنجیده می‌شود. نمره ۶ نشان‌دهنده کمای شدید است و وضعیت نرمال محسوب نمی‌شود. سطح هوشیاری نرمال ۱۵ است. در این نمره، علائم سطح هوشیاری 6 ممکن است باز نکردن چشم‌ها و نبود پاسخ کلامی باشد و فقط واکنش حرکتی غیرطبیعی به درد نشان دهد. این سطح خطرناک است و نیاز به مراقبت ویژه و بررسی مداوم دارد.

بازگشت از سطح هوشیاری ۳

سطح هوشیاری ۳ پایین‌ترین نمره در مقیاس گلاسگو است و نشان‌دهنده کمای بسیار عمیق است. بازگشت از این سطح امکان‌پذیر است اما به آسیب مغزی، سن بیمار و سرعت درمان بستگی دارد. هرچه مدت زمان باقی‌ماندن در این سطح کوتاه‌تر باشد، احتمال بهبود بیشتر است اما خطر عوارض جدی بالا است.

افزایش سطح هوشیاری در کما

افزایش سطح هوشیاری در کما با توجه به علت و شدت وضعیت بیمار، به تدریج اتفاق می‌افتد و شامل چند مرحله است. ابتدا، بیمار ممکن است حرکات غیرارادی بیشتری نشان دهد مانند تکان دادن اندام‌ها یا باز کردن چشم‌ها. سپس، به تدریج واکنش به محرک‌های محیطی مانند صدا یا لمس آغاز می‌شود. در مرحله بعد، بیمار به محرک‌ها پاسخ می‌دهد مانند چرخاندن سر یا حرکت به سمت صدا. همچنین، بهبود در عملکردهای حیاتی، مانند تنفس نشانه‌ای از افزایش سطح هوشیاری هستند. 

کسانی که در کما هستند چه می بینند؟

در کما، فرد آگاهی هوشیار از محیط ندارد اما مغز کاملا خاموش نیست. برخی بیماران پس از بهبودی گزارش می‌کنند تصاویر مبهم، رویاگونه یا احساساتی غیرشفاف داشته‌اند. این تجربه‌ها ناشی از فعالیت پراکنده مغز است، نه دیدن واقعی. بنابراین برای پاسخ به اینکه در کما چه میبینیم باید گفت آنچه دیده می‌شود شبیه خواب یا خیال است و ارتباط مستقیمی با محیط اطراف ندارد.

افزایش سطح هوشیاری در کما با چه علائمی است؟
بهبود در عملکردهای حیاتی، مانند تنفس نشانه‌ای از افزایش سطح هوشیاری هستند. 

کسانی که در کما هستند میشنوند؟

مطالعات نشان داده‌اند که در برخی بیماران، مراکز شنوایی مغز تا حدی فعال باقی می‌مانند. به همین دلیل، امکان دارد صداهای آشنا مانند صدای اعضای خانواده به‌صورت ناخودآگاه پردازش شود. با این حال، این شنیدن به معنای درک آگاهانه نیست. شدت آسیب مغزی تعیین می‌کند که مغز تا چه حد قادر به دریافت و پردازش صدا باشد.

راه های تشخیص کما چیست؟

پزشک با استفاده از مقیاس گلاسگو کما (GCS) سطح هوشیاری بیمار را ارزیابی می‌کند. این مقیاس سه جنبه اصلی را بررسی می‌کند: پاسخ چشمی، پاسخ کلامی و پاسخ حرکتی. سپس رفلکس‌های مختلف بدن مانند رفلکس مردمک چشم، رفلکس تاندون‌ها و رفلکس‌های پوستی را بررسی می‌کند. راه‌های تشخیص کما عبارتند از: 

  • معاینه بالینی و ارزیابی سطح هوشیاری و واکنش‌ بیمار به محرک‌ها
  • بررسی عملکرد حرکتی، تنفسی و پاسخ‌های رفلکسی
  • سی‌تی‌اسکن یا ام‌آرآی برای شناسایی آسیب‌های مغزی
  • آزمایش‌های خون و بررسی سطح الکترولیت‌ها، قند خون و وجود سموم یا داروها
  • نوار مغزی (EEG) برای شناسایی الگوهای غیرطبیعی
  • تست‌های تصویربرداری عروقی برای ارزیابی جریان خون به مغز و شناسایی سکته یا خونریزی

راه های درمان و مراحل خروج از کما

درمان کما به شناسایی و رفع علت اصلی بستگی دارد؛ مانند کنترل خونریزی مغزی، تنظیم قند خون یا رفع کمبود اکسیژن. هم‌زمان، عملکردهای حیاتی حمایت می‌شوند. خروج از کما معمولا تدریجی است و با افزایش پاسخ‌دهی آغاز می‌شود.

مراحل خروج از کما شامل موارد زیر می‌شود:

  • تثبیت علائم حیاتی
  • درمان علت زمینه‌ای
  • بررسی سطح هوشیاری
  • توانبخشی عصبی و فیزیکی
پزشکان پیشنهادی

حرف زدن با بیمار در کما

صحبت کردن با بیمار در کما توصیه می‌شود، زیرا ممکن است مغز او صداهای آشنا را به‌صورت ناخودآگاه پردازش کند. گفتن جملات آرام، معرفی خود و صحبت درباره موضوعات مثبت می‌تواند اثر حمایتی داشته باشد. این کار باعث تحریک ملایم مغز و ایجاد احساس امنیت می‌شود، هرچند پاسخ آگاهانه‌ای دیده نشود. لحن آرام و منظم زمان حرف زدن با بیمار در کما اهمیت زیادی دارد.

عوارض کما یا اغما چیست؟

اگرچه هدف اصلی درمان کما، شناسایی و درمان علت زمینه‌ای است اما ممکن است عوارضی پس از خروج از کما برای فرد ایجاد شود. این عوارض می‌توانند فیزیکی، شناختی و عاطفی باشند و شدت آن‌ها به عوامل مختلفی از جمله علت کما، مدت زمان کما و شدت آسیب مغزی بستگی دارد. عوارض بعد از کما در بلند مدت عبارتند از:

  • ضعف عضلانی یا مشکلات حرکتی
  • اختلال در حافظه، تفکر و توانایی‌های شناختی
  • عفونت‌های تنفسی یا عفونت‌های ادراری
  • زخم‌های فشاری در نقاط فشار بدن
  • مشکلات تنفسی یا نیاز به توانبخشی تنفسی
  • اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب یا تغییرات خلقی 
عوارض کما چیست؟
عوارض کما شامل آسیب مغزی، ضعف حرکتی و مشکلات حیاتی بدن است.

راه های پیشگیری از کما

کما یک وضعیت پیچیده پزشکی است که دلایل متعددی می‌تواند داشته باشد. در حالی که نمی‌توان برای همه موارد کما پیشگیری قطعی انجام داد اما رعایت برخی نکات می‌تواند خطر ابتلا به آن را کاهش دهد. پیشگیری از کما به معنای کاهش خطر ابتلا به شرایطی است که می‌تواند منجر به کما شود ازجمله:

  • استفاده از کمربند ایمنی در خودرو و رعایت نکات ایمنی در ورزش و فعالیت‌های روزمره
  • مدیریت بیماری‌های مزمن مانند دیابت و فشار خون
  • پرهیز از مصرف مواد مخدر و الکل
  • واکسیناسیون به موقع
  • پیشگیری از عفونت‌ها به ویژه عفونت‌های مغزی

متن انگلیسی:
Comas rarely last longer than a couple of weeks because people tend to emerge from the coma and wake up or shift into another state of decreased or minimal consciousness. These include: Vegetative state. A person in this state is awake but unaware of the world around them and doesn’t show any intentional behaviors
ترجمه فارسی:
کما به‌ندرت بیش از چند هفته طول می‌کشد، چرا که معمولا بیماران از کما بر می‌گردند یا اینکه وارد وضعیت کاهش هوشیاری شدیدتر می‌شوند. یعنی زندگی نباتی که فرد بیدار است اما آگاهی و هوشیاری نسبت به دنیای پیرامونش ندارد و هیچ اختیاری هم روی اعمال ارادی خود ندارد. 

به نقل از سایت my.clevelandclinic

راهنمای مراجعه به متخصص

برای اطلاع بیشتر درباره کما می‌توانید از بهترین دکترهای مغز و اعصاب ایران نوبت بگیرید. در ادامه لیستی از برجسته‌ترین پزشکان مغز و اعصاب در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید:

نتیجه گیری

کما وضعیت پزشکی جدی است که نیاز به توجه فوری دارد. در صورت مشاهده علائم بی‌هوشی، عدم واکنش به محرک‌ها یا تغییرات ناگهانی در سطح هوشیاری، باید فورا به پزشک مغز و اعصاب مراجعه کرد یا با اورژانس تماس گرفت. تشخیص و درمان سریع علت کما می‌تواند به بهبود شانس بهبودی و کاهش عوارض کمک کند. همچنین، بررسی‌های پزشکی دقیق و مراقبت‌های حمایتی در طول درمان ضروری است. عدم توجه به علائم می‌تواند منجر به عوارض جدی و خطرات جانی شود.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول

کما حالتی از کاهش شدید سطح هوشیاری است که فرد بیدار نیست و پاسخ ارادی به محیط ندارد اما برخی عملکردهای مغزی و حیاتی بدن فعال باقی می‌مانند. در این وضعیت، مغز توانایی ایجاد حالت بیداری پایدار را از دست می‌دهد.

ارتباط طبیعی بین بخش‌های آگاهی مغز مختل می‌شود و مغز نمی‌تواند حالت بیداری را حفظ کند اما کاملا از کار نمی‌افتد. شدت این اختلال به میزان آسیب یا بیماری مغزی بستگی دارد.

کمای واقعی به‌طور معمول بیش از چند هفته طول نمی‌کشد و وضعیت‌های طولانی اغلب به حالات دیگر کاهش هوشیاری مانند وضعیت نباتی یا وضعیت حداقل هوشیار تعلق دارند.

ممکن است حرکاتی شبیه گریه به‌صورت رفلکسی یا واکنش غیرآگاهانه رخ دهد و نشانه احساس آگاهانه نیست. این واکنش‌ها معمولا توسط ساقه مغز یا مسیرهای عصبی غیرارادی ایجاد می‌شوند.

خیر، آی‌سی‌یو محل مراقبت ویژه است و بیماران ممکن است هوشیار یا در کما باشند. بسیاری از بیماران آی‌سی‌یو کاملا بیدار هستند اما نیاز به بررسی دقیق دارند.

می‌تواند ناشی از رفلکس مغزی یا ورود به مراحل خفیف‌تر کاهش هوشیاری باشد. باز شدن چشم به‌تنهایی نشانه آگاهی یا خروج از کما نیست.

مدت کما متغیر است و از چند روز تا چند هفته یا بیشتر طول می‌کشد. علت اصلی کما نقش تعیین‌کننده‌ای در طول مدت آن دارد.

بله، در بسیاری از موارد امکان‌پذیر است و به علت، شدت آسیب و سرعت درمان بستگی دارد. بهبودی از اغما معمولا تدریجی و همراه با توانبخشی عصبی است.

داروی افزایش سطح هوشیاری در کما به صورت مشخص وجود ندارد. درمان بر رفع علت و حمایت مغز متمرکز است. در برخی موارد از داروهای تحریک‌کننده سیستم عصبی به‌صورت محدود استفاده می‌شود.

نسبت به نمرات پایین‌تر بهتر است اما همچنان غیرطبیعی و نیازمند بررسی تخصصی است. بیمار در این سطح هنوز هوشیاری کامل ندارد.

بله، نشان‌دهنده آسیب شدید مغزی است و نیاز به مراقبت فوری دارد. این سطح معمولا با خطر بالای عوارض عصبی همراه است.

کمای عمیق وضعیتی است که هیچ پاسخ حرکتی، کلامی یا چشمی وجود ندارد و سطح هوشیاری بسیار پایین است. در این حالت، عملکردهای آگاهانه مغز تقریبا کاملا خاموش هستند.

امتیاز شما به مقاله:
(4.5از5)
دسته بندی:
منبع:
پزشکان پیشنهادی
مطالب مرتبط

پاسخ دادن

نظرات درباره کما

  1. Pouya گفت:

    سلام پدر بزرگ من ۷۶ساله است تصادف کرده و خون ریزی مغزی داشته دکترها گفتند اگر وضعش بدتر نشد خونریزی بند اومده به شکر خدا بهتر شد و هوشیاریش۶ هست دیروز ۴ بود دکتر ها بیهوش دارنش چون لوله داخل دهنش هست وقتی صداش میکنیم دستاش رو بالا میاره و سرش رو تکون میده آبدهن هم قورت میده فشارش هم بدون دارو۱۲ هست آیا امیدی هست؟،؟

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، با توجه به توضیحاتی که دادید، پدربزرگ‌تان پس از خونریزی مغزی در وضعیت بحرانی بوده اما اکنون علائمی مثل واکنش به صدا، حرکت دست‌ها و بلع آب‌دهان نشان می‌دهد که نشانه‌های بهبود عملکرد مغزی هستند. فشار خون طبیعی و علائم حیاتی پایدار نیز خبر امیدوارکننده‌ای است. با این حال، بهبود کامل و میزان توانایی بازگشت به وضعیت قبل بستگی به وسعت آسیب مغزی، سن، بیماری‌های زمینه‌ای و مراقبت‌های پزشکی دارد. ادامه مراقبت دقیق در ICU، فیزیوتراپی و پیگیری پزشکان متخصص همچنان اهمیت زیادی دارد و هر نشانه مثبت کوچک می‌تواند امید به بهبود را افزایش دهد.

  2. Nafas گفت:

    سلام وقت بخیر
    ببخشید یکی از فامیلامون دو هفته اس که تو کماس و اول هوشیاریش رو نیم بوده و الان تقریبا رو شیش و هفته..امیدی هست که برگرده ؟؟

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      وضعیت کسی که دو هفته در کما بوده و سطح هوشیاری او کمی بهبود یافته، جدی و پیچیده است و پیش‌بینی کامل به عوامل متعددی مثل علت کما، وضعیت مغز، سن و سلامت کلی فرد بستگی دارد. هرگونه بهبود کوچک، مثل تغییر سطح هوشیاری، نشانه مثبت است، اما برگشت کامل به حالت طبیعی ممکن است زمان‌بر باشد و ممکن است نیاز به مراقبت‌های طولانی‌مدت و توانبخشی داشته باشد. پزشک تیم مراقبت‌های ویژه بهترین کسی است که می‌تواند بر اساس شرایط بالینی فرد، چشم‌انداز واقعی را ارائه دهد.

  3. Ali گفت:

    سلام من ی دوره کما رفته بودم هوشیاریم نیم بود بعد از چند مدت ب هوش اومدم الان پاهام ب شدت اذیت می‌کنند اگه امکانش هس ی راهنمایی کوچیک میخوام

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام و احترام،
      پس از دوره کما و بی‌تحرکی طولانی‌مدت، درد و ضعف در پاها کاملاً شایع است و معمولاً ناشی از تحلیل عضلات، کاهش گردش خون، یا آسیب‌های عصبی ناشی از بی‌حرکتی یا اختلال در سیستم عصبی مرکزی می‌باشد. برای بهبود وضعیت پاها، انجام فیزیوتراپی تخصصی تحت نظر پزشک توانبخشی، تمرینات تقویتی تدریجی و گاهی داروهای ضد درد یا مکمل‌های عصبی مانند ویتامین B توصیه می‌شود. توصیه می‌گردد هرچه سریع‌تر جهت ارزیابی دقیق و برنامه توانبخشی منظم به متخصص مغز و اعصاب یا فیزیوتراپیست مراجعه فرمایید.
      متخصص مغزواعصاب

  4. سحر گفت:

    سلام خسته نباشید
    پدر 70ساله ام به دلیل به وجود آمدن رگ بادکنکی و خونریزی (نه اینکه لخته باشه) در سرشون تحت عمل جراحی قرار گرفتن و الان 6 روزه که از عمل می گذره و هنوز به هوش نیومدن. یک بار پلک زدن یک بار دستشونو آوردن بالا و یک بار پاشون رو خم کردن. یکی اینکه آیا پدر من در کما هستن؟ یا از بیهوشی بعد از عمل خارج نشدن؟ و هم اینکه ممکنه تا چند هفته روند به هوش اومدنشون طول بکشه؟ با دستگاه هم نفس نمی کشن. تنفس طبیعی خودشون هست. میشه امیدوار بود که به هوش بیان؟

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، با توجه به اینکه پدر شما پس از جراحی هنوز به طور کامل به هوش نیامده‌اند و علائمی مانند پلک زدن و حرکات اندام را نشان می‌دهند، احتمالاً در وضعیت نیمه‌هوشیاری یا کما قرار دارند که می‌تواند ناشی از اثرات بیهوشی، آسیب مغزی ناشی از خونریزی یا شرایط پس از عمل باشد. مدت زمان به هوش آمدن پس از چنین جراحی‌ها بسیار متغیر است و در برخی موارد ممکن است هفته‌ها طول بکشد. با توجه به تنفس طبیعی و عدم نیاز به دستگاه تنفس، شرایط امیدوارکننده‌تر است اما برای ارزیابی دقیق‌تر وضعیت و پیش‌بینی روند بهبودی، پیگیری مداوم با تیم پزشکی و انجام آزمایش‌ها و تصویربرداری‌های مرتبط ضروری است. بهتر است با پزشک معالج ایشان مشورت نمایید تا اطلاعات دقیق‌تر و راهنمایی‌های لازم را دریافت کنید.

  5. رستا گفت:

    سلام پسرعموی من تصادف کرده بعداز عملی که برای خون ریزی مغزی انجام دادند دچار امبولی ریه شد بعدار احیا به کما رفته ضریب هوشی ندارد ایا امکان بهبودی است ممنون میشم جواب دهید

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، متأسفانه شرایط پسرعمویتان بسیار جدی است و بعد از خونریزی مغزی، عمل جراحی و امبولی ریه، احتمال بهبودی کامل بستگی به شدت آسیب مغزی و مدت زمان کما دارد. برخی بیماران با مراقبت‌های تخصصی و توان‌بخشی ممکن است بهبود نسبی پیدا کنند، اما در موارد شدید احتمال ناتوانی دائمی وجود دارد. بهتر است با تیم پزشکی که او را مراقبت می‌کند در ارتباط باشید تا اطلاعات دقیق‌تر درباره وضعیت و پیش‌بینی‌ها دریافت کنید. حمایت خانواده و مراقبت مداوم نقش مهمی در روند درمان دارد.

  6. ناشناس گفت:

    همسر من ۳ روزه درکما هستش به خاطر خود کشی با متادون و قرص و هنوز هیچ علائمی از بهبودی نداره ولی به رفلاکس جواب میده مانند پلک هاش تکون میخوره آیا امکان بیرون اومدن از کما را دارد

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      در موارد مسمومیت با متادون و قرص، کما ممکن است چند روز طول بکشد، اما وجود پاسخ به تحریکاتی مانند رفلاکس و حرکت پلک‌ها نشانه‌ای نسبی از حفظ برخی عملکردهای مغزی است. این وضعیت گرچه نگران‌کننده است، ولی امکان بهبودی هنوز وجود دارد، به‌ویژه اگر عملکرد قلب، تنفس و مغز به‌طور نسبی حفظ شده باشد و آسیب دائمی وارد نشده باشد. روند بهبودی به میزان مصرف، زمان رسیدگی پزشکی، وضعیت ارگان‌های حیاتی و پاسخ بدن به درمان بستگی دارد. بهتر است در تماس مداوم با پزشک مراقبت‌های ویژه باشید و منتظر نظر دقیق آن‌ها درباره وضعیت و پیش‌آگهی باشید، چون هر بیمار با دیگری متفاوت است.
      متخصص روانپزشک

  7. دنیا قادری گفت:

    سلام و خسته نباشید.پسر خاله ی من هشت روزه در اثر تصادف و خونریزی مغزی تو کما هستند.این هشت روز هیچ واکنشی نداشته و هوشیاریش۳هستش.امروز یکی از پرستارای بخش ای سیو گفتن که احتمال برگشت ندارد و دکترش که همین امروز گفتن چند درصد بهتر شده .خیلی ناراحتیم یعنی امکان داره خوب بشه؟گفتن که منتظرن خودش تموم کنه .تنفس هم داره ولی هیچ واکنشی ندارد

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، شرایط بیماران کما به شدت متغیر است و هر موردی تفاوت‌هایی دارد. هوشیاری پایین و عدم واکنش طی این مدت نگرانی‌برانگیز است، اما گاهی امکان بهبود وجود دارد، مخصوصاً اگر مراقبت‌های ویژه به خوبی انجام شود. توصیه می‌کنم با تیم پزشکی بیمارستان در تماس باشید و سوالات خود را به طور کامل مطرح کنید تا وضعیت دقیق‌تر و روند درمان برایتان روشن شود. همچنین حمایت روانی خانواده و حفظ امید منطقی اهمیت زیادی دارد، اما بهتر است در کنار مراقبت‌ها به دنبال مشاوره تخصصی پزشکی و روانشناسی برای مدیریت شرایط باشید.

  8. اسماعیل حیدری گفت:

    باسلام پسر خاله من به خاطر افت فشار رفته تو کما و الان گفتن که کلیه هاش هم باید دیالیز بشه سطح هوشیاریش هم به ما نمی‌گویند امکان برگشت چند درصد هست

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      وضعیت کما به شدت به علت افت فشار خون و آسیب به اعضای حیاتی بستگی دارد. اگر کلیه‌ها نیاز به دیالیز پیدا کرده‌اند، این نشان‌دهنده آسیب جدی به کلیه‌ها است. در مورد بازگشت سطح هوشیاری، درصد موفقیت به مدت زمان کما، شدت آسیب مغزی، و درمان‌های انجام شده بستگی دارد. به هر حال، نیاز به پیگیری مداوم پزشکی و مشاوره دقیق با تیم درمانی دارد تا پیش‌آگهی دقیق‌تری به دست آید.

  9. M گفت:

    سلام دوست من یک هفته پیش تصادف کرد و الان در کما به سر میبرد. یکبار از کما خارج شد ولی دوباره برگشت به من گفتن ۶۰ درصد هوشیاری داره میخواستم بدونم امیدی به برگشتش هست؟

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      بسیاری از افراد که به دلیل تصادف یا آسیب‌های دیگر وارد کما می‌شوند، ممکن است پس از مدت زمان مشخصی به هوش بیایند و بهبودی نسبی پیدا کنند. درصد بهبودی بستگی به شدت آسیب مغزی، درمان‌های دریافت شده و وضعیت عمومی فرد دارد. اینکه پزشکان اعلام کرده‌اند که 60 درصد هوشیاری دارد، نشان‌دهنده این است که شرایطش قابل توجه است و بهبودی ممکن است، اما فرآیند بهبودی ممکن است زمان‌بر باشد و نیاز به مراقبت‌های ویژه و پیگیری دقیق داشته باشد. امیدوار بودن و همراهی در این مسیر مهم است، اما باید تحت نظر پزشکان متخصص باشد.

  10. خانم ایزدی گفت:

    رفیق من دومین باری است ک وارد کما میشود
    دفعه قبل ب علت تصادف و سطح هوشیاری 3رو داشتن
    و الان هم دوباره ب دلیل تصادف وارد کما شدن و سطح هوشیاریش 7است
    میخواستم ببینم امیدی عس؟حالم خیلی بده نگرانشم میشه بهم بگید؟

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      متأسفانه شرایط سختی است و طبیعی است که نگران باشید. سطح هوشیاری پایین و وارد شدن به کما بعد از تصادف می‌تواند نشان‌دهنده آسیب‌های جدی به مغز باشد، اما هر مورد متفاوت است. سطح هوشیاری و روند بهبودی بستگی به شدت آسیب، درمان‌های دریافت‌شده و زمان سپری‌شده دارد. ممکن است بهبود پیدا کند، اما این موضوع به تصمیمات پزشکی و مراقبت‌های بعدی بستگی دارد. امیدوارم پزشکان بتوانند به بهترین شکل ممکن به او کمک کنند و وضعیتش بهبود یابد. همیشه در کنار او باشید و امیدوار باشید که به زودی به هوش بیاید.

      1. Ayda1375 گفت:

        سلام داداش من ۹روزرفته تو کما هوشیاریش قبلا ۳بود الان شده ۶روبه ۷ب صداها واکنش نشون میده اب دهنشو قورت میده بهش سوپ میدن میگن تو سرش چنتا لخته خون هس نظر شما چیه؟

        1. همیارِ دکترِتو گفت:

          سلام.
          بالا رفتن سطح هوشیاری از ۳ به ۶–۷ و واکنش به صداها نشانه بهبود نسبی است، اما وجود لخته‌های خون در مغز موضوع جدی محسوب می‌شود و روند بهبودی می‌تواند تدریجی باشد. حتماً پیگیری منظم با متخصص مغز و اعصاب و در صورت نیاز جراح مغز و اعصاب ضروری است تا وضعیت لخته‌ها و درمان دقیق بررسی شود.
          متخصص مغزواعصاب