فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
زرد شدن سفیدی چشم معمولاً تغییری ساده و ظاهری به نظر میرسد، اما میتواند نشانهای مهم از وضعیت کبد، خون یا مسیرهای صفراوی باشد. زردی چشم بیشتر زمانی رخ میدهد که بیلیروبین در خون افزایش پیدا کند و بدن نتواند آن را به شکل طبیعی پردازش یا دفع کند. همین موضوع باعث میشود این علامت، بهویژه اگر تازه ایجاد شده یا با نشانههایی مانند ادرار تیره، خارش پوست، درد شکم، تهوع یا خستگی همراه باشد، نیاز به توجه بیشتری داشته باشد. در این مقاله از دکترتو، آشنایی با علتهای احتمالی، علائم نگرانکننده، آزمایشهای تشخیصی و مسیر درمان به شما کمک میکند این تغییر را جدیتر بشناسید و بدانید چه زمانی بررسی پزشکی لازم است.
زردی چشم چیست و چرا سفیدی چشم زرد میشود؟
زرد شدن سفیدی چشم که اغلب از اولین نشانههای اولیه یرقان یا Jaundice است، معمولاً زمانی اتفاق میافتد که میزان مادهای به نام بیلیروبین در خون افزایش پیدا کند. بیلیروبین در اثر تجزیه طبیعی گلبولهای قرمز ایجاد میشود و کبد وظیفه دارد آن را پردازش و از طریق صفرا دفع کند.
اگر تولید بیلیروبین بیش از حد شود، کبد نتواند آن را بهدرستی پردازش کند یا مسیر خروج صفرا دچار انسداد شود، این ماده در بدن تجمع پیدا میکند. یکی از واضحترین محلهایی که این تغییر دیده میشود، سفیدی چشم است. بنابراین زردی چشم بهخودیخود یک بیماری نیست، بلکه میتواند نشانه یک مشکل زمینهای باشد.
متن انگلیسی:
به نقل از my.clevelandclinic
When there’s too much bilirubin in your blood, it starts to leak into tissues around your blood vessels. This leaking bilirubin makes your skin and the whites of your eyes yellow. This yellow color is a common sign of jaundice.
ترجمه فارسی:
وقتی بیلیروبین خون بیش از حد بالا میرود، در بافتهای اطراف رگهای خونی جمع میشود. این تجمع باعث میشود پوست و سفیدی چشمها زرد شوند. زرد شدن پوست و چشمها یکی از نشانههای شایع یرقان است.
علائم همراه با زردی چشم چه زمانی نگران کننده است؟
زردی چشم گاهی تنها علامت قابل مشاهده است، اما در بسیاری از موارد با نشانههای دیگری همراه میشود. تیره شدن ادرار، روشن یا خاکستری شدن مدفوع، خارش پوست، خستگی، تهوع، کاهش اشتها و درد شکم از علائم مهمی هستند که باید به آنها توجه کرد. اگر زردی همراه با تب، استفراغ، درد شدید شکم، گیجی یا خوابآلودگی غیرعادی باشد، احتمال وجود یک مشکل جدیتر مطرح میشود و نباید مراجعه به بهترین دکتر گوارش و کبد ایران را به تعویق انداخت. همچنین زردیای که بهتازگی ایجاد شده یا بدون علت مشخص ادامه پیدا میکند، نیاز به بررسی پزشکی دارد.
| دسته علت | نمونهها | مکانیسم ایجاد زردی |
|---|---|---|
| قبل از کبد | کمخونیهای همولیتیک، افزایش تخریب گلبولهای قرمز | تولید بیلیروبین بیش از حد میشود. |
| خود کبد | هپاتیت ویروسی، بیماریهای کبدی، مصرف طولانیمدت الکل، برخی بیماریهای خودایمنی، بعضی داروها | کبد مستقیماً درگیر میشود و نمیتواند بیلیروبین را بهدرستی پردازش کند. |
| بعد از کبد | سنگ صفرا، انسداد مجاری صفراوی | مسیر خروج طبیعی بیلیروبین از طریق صفرا دچار انسداد میشود. |
| علت ارثی | سندروم ژیلبرت | باعث افزایش خفیف و گاهبهگاه بیلیروبین و زردی چشم میشود. |
مهم ترین علل زردی چشم چیست؟
علت زردی چشم را میتوان به مشکلات مربوط به قبل از کبد، خود کبد و بعد از کبد تقسیم کرد. کمخونیهای همولیتیک و افزایش تخریب گلبولهای قرمز از علل گروه اول هستند. هپاتیت ویروسی، بیماریهای کبدی، مصرف طولانیمدت الکل، برخی بیماریهای خودایمنی و بعضی داروها میتوانند مستقیماً کبد را درگیر کنند. از طرف دیگر، سنگ صفرا و انسداد مجاری صفراوی نیز ممکن است مانع خروج طبیعی بیلیروبین شوند. در برخی افراد نیز بیماری ارثی نسبتاً بیخطری به نام سندروم ژیلبرت باعث افزایش خفیف و گاهبهگاه بیلیروبین و زردی چشم میشود.
برای تشخیص علت زردی چشم چه آزمایش هایی انجام میشود؟
پزشک ابتدا درباره زمان شروع زردی، علائم همراه، داروهای مصرفی، سابقه بیماریهای کبدی و عوامل خطر سؤال میکند و سپس معاینه انجام میدهد. مهمترین آزمایش معمولاً آزمایش خون بیلیروبین است که مقدار بیلیروبین تام و در صورت نیاز مستقیم و غیرمستقیم را مشخص میکند.
آزمایشهای عملکرد کبد مانند ALT، AST، ALP و GGT نیز برای بررسی وضعیت کبد و مسیر صفرا کاربرد دارند. بسته به شرایط، آزمایش خون برای هپاتیت، شمارش سلولهای خونی و بررسی علل تخریب گلبولهای قرمز نیز درخواست میشود. اگر احتمال انسداد یا بیماری ساختاری وجود داشته باشد، سونوگرافی و گاهی CT یا MRI نیز ممکن است لازم باشد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت medicalnewstoday
Doctors will most likely start with the person’s history and a physical exam to diagnose jaundice. They may later also order lab tests.
ترجمه فارسی:
پزشک برای تشخیص زردی، ابتدا درباره سابقه پزشکی فرد سؤال میکند و او را معاینه میکند. در صورت نیاز، ممکن است برای بررسی بیشتر آزمایشهای لازم را هم تجویز کند.
درمان زردی چشم چگونه انجام میشود؟
برای زردی چشم یک درمان واحد وجود ندارد، چون درمان کاملاً به علت افزایش بیلیروبین بستگی دارد. اگر علت ناشی از علائم هپاتیت یا بیماری دیگری در کبد باشد، درمان زردی چشم بر کنترل همان بیماری متمرکز میشود. در صورت وجود سنگ یا انسداد مجاری صفراوی، ممکن است برای برطرف کردن انسداد به اقدامات پزشکی یا جراحی نیاز باشد.
اگر یک دارو باعث آسیب کبدی شده باشد، پزشک ممکن است مصرف آن را قطع یا جایگزین کند؛ البته نباید داروهای تجویزی را خودسرانه کنار گذاشت. در شرایطی مانند سندروم ژیلبرت معمولاً درمان خاصی لازم نیست و زردی خفیف ممکن است خودبهخود برطرف شود.
دچار زردی چشم شدی و علتش رو نمیدونی؟
برای ارزیابی فوری نوبت بگیر.
برای زردی چشم به چه دکتری مراجعه کنیم؟
اگر برای اولین بار متوجه زرد شدن سفیدی چشم شدهاید، بهتر است ابتدا به پزشک داخلی یا پزشک عمومی مراجعه کنید تا علت اولیه بررسی شود. پزشک با توجه به علائم و نتایج آزمایشها ممکن است شما را به متخصص گوارش و کبد ارجاع دهد، بهخصوص اگر اختلالی در آنزیمهای کبدی، بیلیروبین یا مجاری صفراوی وجود داشته باشد.
اگر علت مربوط به بیماری خونی یا تاثیر کم خونی بر چشم به این شکل دیده شده باشد، مراجعه به متخصص خون و اگر مشکل مشخصاً مربوط به چشم باشد، ممکن است ارزیابی چشمپزشکی نیز لازم شود. انتخاب پزشک مناسب در نهایت به علت اصلی زردی بستگی دارد. مهم این است که زردی جدید و بدون علت را صرفاً یک مشکل ظاهری در نظر نگیرید.
عوارض و خطرات زردی چشم چیست؟
زرد شدن چشم معمولاً عارضه اصلی محسوب نمیشود، بلکه هشداری درباره یک مشکل زمینهای است. اگر علت زردی بیماری کبدی، انسداد صفراوی یا بیماری دیگری باشد و درمان نشود، ممکن است بیماری پیشرفت کند و عوارض جدی ایجاد کند. برای مثال، برخی بیماریهای پیشرفته کبدی میتوانند باعث تجمع مایع در شکم، خونریزی، اختلال عملکرد مغز و حتی نارسایی کبد شوند.
البته زردی چشم همیشه به معنای یک بیماری خطرناک نیست و در شرایطی مانند سندروم ژیلبرت ممکن است مشکل جدی ایجاد نکند. بنابراین میزان خطر را نمیتوان فقط بر اساس شدت زردی چشم تعیین کرد و تشخیص علت اهمیت بیشتری دارد.
۴.۶ (۲۰۳۴ نظر)۴.۸ (۱۱۲۱ نظر)۴.۲ (۱۲۶۲ نظر)۴.۵ (۱۱۲۵ نظر)۴.۶ (۱۰۳۶ نظر)۴.۷ (۹۷۷ نظر)نتیجه گیری
زردی سفیدی چشم معمولاً به دلیل افزایش بیلیروبین ایجاد میشود و میتواند از یک مشکل خفیف و ارثی تا بیماریهای مهم کبد، صفرا یا خون علت آن باشد. همراه شدن زردی با ادرار تیره، مدفوع روشن، خارش، درد شکم، تب، تهوع یا خستگی شدید اهمیت بیشتری دارد. تشخیص معمولاً با آزمایش بیلیروبین، آزمایشهای کبدی و در صورت نیاز تصویربرداری انجام میشود. درمان نیز برطرف کردن علت اصلی است، نه صرفاً از بین بردن رنگ زرد چشم. اگر سفیدی چشم شما بهتازگی زرد شده است، بهتر است برای مشخص شدن علت آن توسط پزشک ارزیابی شوید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
