کما چگونه است؟ صفر تا صد آنچه باید بدانید. – مجله سلامت دکترتو

کما چگونه است؟ صفر تا صد آنچه باید بدانید.

آنچه در این مقاله می‌خوانید

کما حالتی از بی‌هوشی عمیق و طولانی‌مدت است که فرد در آن هوشیاری خود را از دست می‌دهد و به محرک‌های محیطی مانند صدا، درد یا نور پاسخ نمی‌دهد. در این وضعیت، فرد بیدار نمی‌شود اما عملکردهای حیاتی مانند تنفس و ضربان قلب معمولا حفظ می‌شود. کما به‌دلیل اختلال شدید در عملکرد مغز رخ می‌دهد و علل آن معمولا شامل آسیب‌های مغزی، سکته، خونریزی مغزی، عفونت‌ها، کمبود اکسیژن، مسمومیت دارویی یا اختلالات متابولیک است. در کما، ارتباط طبیعی سلول‌های مغزی مختل می‌شود و سطح هوشیاری به‌شدت کاهش می‌یابد.

approved-by-doctors

تأیید‌‌‌‌‌‌‌ شده توسط پزشکان متخصص دکترتو

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان دکترتو مشاوره بگیرید.

زمان مطالعه : 9 دقیقه
کما چیست؟

کما یکی از وضعیت‌های جدی و پیچیده پزشکی است که در آن سطح هوشیاری فرد به‌شدت کاهش می‌یابد و توانایی پاسخ‌دهی ارادی به محرک‌های محیطی از بین می‌رود. در این حالت، فرد بیدار نیست اما برخی فعالیت‌های مغزی و پردازش‌های غیرارادی همچنان ادامه دارند. شناخت اولیه کما به درک بهتر تفاوت میان هوشیاری، آگاهی و عملکرد مغز کمک می‌کند و نشان می‌دهد چگونه اختلال در این سیستم‌ها می‌تواند زندگی فرد را تحت‌تأثیر قرار دهد. در ادامه این مطلب از دکترتو، با مفهوم کما، دلایل بروز آن و آنچه در بدن رخ می‌دهد، به‌صورت علمی و ساده آشنا خواهید شد.

حالت کما چیست؟

کما یا اغما حالتی از اختلال شدید سطح هوشیاری است که در آن فرد بیدار نیست و نمی‌تواند به‌طور ارادی با محیط اطراف ارتباط برقرار کند اما برخی فعالیت‌های مغزی و عملکردهای حیاتی بدن همچنان فعال‌اند. به زبان ساده، مغز در وضعیت خاموشی کامل نیست، بلکه توانایی بیدار ماندن و پاسخ هدفمند را از دست داده است. برای مثال، فردی که پس از ضربه شدید به سر دچار کما می‌شود، چشم‌هایش باز نمی‌شود و به صدا یا درد واکنش آگاهانه ندارد اما قلب او می‌تپد و نفس می‌کشد. این وضعیت نشان می‌دهد مسیرهای مربوط به آگاهی و بیداری در مغز دچار اختلال شده‌اند، نه کل عملکرد مغز.

عللعلائمعلائم برگشت از کما
آسیب تروماتیک مغزی (TBI)فقدان پاسخ به محرک‌های خارجی، کاهش سطح هوشیاری، رفلکس‌های غیرطبیعی مردمکیباز شدن چشم‌ها و پاسخ پلک، افزایش واکنش به صدا و لمس
سکته مغزی ایسکمیک یا هموراژیکناتوانی در حرکت هدفمند، عدم پاسخ کلامی، نوسانات فشار خونحرکات ارادی دست و پا، شروع پاسخ‌های ساده کلامی
هیپوکسیا یا ایسکمی مغزیتنفس غیرطبیعی، نوسان ضربان قلب، مردمک‌های غیرواکنش‌پذیربازگشت تنفس طبیعی، بهبود تنظیم ضربان قلب
عفونت مغزی (مننژیت، انسفالیت)واکنش غیرطبیعی به درد، کاهش پاسخ مردمکبهبود رفلکس‌ها، پاسخ به محرک‌های محیطی
اختلالات متابولیک و الکترولیتیکاهش سطح هوشیاری، اسپاسم عضلانی، اختلال تنفسبازگشت توانایی حرکت و هماهنگی عضلات
مسمومیت دارویی یا سمیفقدان هوشیاری، واکنش رفلکسی، تغییر فشار خونبازگشت واکنش‌های عصبی پایه
کمای متابولیک (قند خون پایین یا بالا، اختلال کبدی)کاهش پاسخ کلامی و حرکتی، رفلکس‌های غیرطبیعیتنظیم متابولیک و بازگشت پاسخ‌های ارادی
جدول علل، علائم و نشانه برگشتن از کما یا اغما

عکس انسان در کما

در عکس انسان در کما (تصویر زیر) بدن فرد بی‌حرکت است. چشم‌ها بسته‌اند و هیچ نشانه‌ای از هوشیاری یا تمرکز دیده نمی‌شود. دستگاه‌های پزشکی مانند مانیتور ضربان قلب، فشار خون یا دستگاه تنفس مصنوعی ممکن است به بدن او متصل باشند که نشان‌دهنده بررسی مداوم عملکردهای حیاتی است. حالت صورت اغلب آرام و بدون واکنش است، زیرا مغز توانایی پاسخ‌دهی آگاهانه به محیط را ندارد، هرچند فعالیت‌های پایه‌ای مغز و بدن همچنان ادامه دارند.

کما چیست؟
کما می‌تواند از عوارض شرایطی باشد که موجب اختلال در فعالیت مغز یا آسیب مغزی شده‌اند. 

انواع کما چیست؟

کما بر اساس علت و شدت اختلال مغزی به چند نوع تقسیم می‌شود. کمای متابولیک در اثر اختلالات داخلی بدن مانند افت شدید قند خون یا نارسایی کبد ایجاد می‌شود. کمای ساختاری ناشی از آسیب مستقیم مغز مثل ضربه، خونریزی یا تومور است. کمای سمی در اثر مصرف داروها یا مواد مخدر رخ می‌دهد. کمای هیپوکسیک به‌دلیل کمبود اکسیژن مغز ایجاد می‌شود.

تفاوت کما و مرگ مغزی چیست؟

در کما، فعالیت مغز کاهش یافته اما کاملا متوقف نشده و امکان بازگشت هوشیاری وجود دارد. عملکردهای حیاتی مانند تنفس یا ضربان قلب ممکن است بدون دستگاه ادامه داشته باشند. اما در مرگ مغزی، تمام فعالیت‌های مغز و ساقه مغز به‌طور کامل و غیرقابل برگشت از بین می‌رود. فرد هیچ‌گونه آگاهی، تنفس خودبه‌خودی یا رفلکس مغزی ندارد و بازگشت به زندگی امکان‌پذیر نیست.

تفاوت کما و زندگی نباتی چیست؟

در کما، فرد بیدار نست و چشم‌ها بسته‌اند. اما در زندگی نباتی، فرد چرخه خواب و بیداری دارد و ممکن است چشم‌ها باز شوند، بدون اینکه آگاهی از محیط وجود داشته باشد. در این حالت، بخش‌هایی از مغز فعال‌اند اما مراکز مربوط به آگاهی کار نمی‌کنند. کما معمولا موقتی است، در حالی‌که زندگی نباتی می‌تواند طولانی‌مدت یا دائمی باشد.

علت کما چیست؟

کما می‌تواند به دلایل مختلفی اتفاق بیفتد که مهم‌ترین آنها شامل اختلالات عروقی، آسیب‌های مغزی، اختلالات متابولیک، عفونت‌ها و مسمومیت‌ها می‌شود. همگی این عوامل به اختلال در عملکرد مغز مرتبط هستند:

  • آسیب به مغز ناشی از ضربه به سر به دلیل تصادفات، سقوط‌ یا برخوردهای شدید
  • کاهش جریان خون به مغز در اثر سکته مغزی
  • مسمومیت با مواد شیمیایی، الکل یا داروها
  • اختلالات متابولیک مانند دیابت که باعث هیپوگلیسمی (کاهش قند خون) یا هیپرگلیسمی (افزایش قند خون)
  • عفونت‌های شدید مغزی مانند مننژیت یا انسفالیت
  • بیماری‌های عصبی پیشرفته
  • تومورها یا اختلالات خودایمنی

آیا کما قابل درمان است یا فقط باید منتظر ماند؟
از بهترین دکترهای دکترتو کمک بگیر.

۱. ضربه مغزی و حالت کما

ضربه مغزی و کما به شدت بر عملکرد مغز تاثیر می‌گذارد. این نوع آسیب به دلیل ضربه یا فشار ناگهانی به سر اتفاق می‌افتد و می‌تواند ناشی از تصادفات خودرو، سقوط‌ یا برخوردهای ورزشی باشد.

هنگامی که ضربه مغزی رخ می‌دهد، مغز به طور موقت یا دائمی آسیب می‌ببیند. این آسیب منجر به اختلال در فعالیت‌های مغزی و در نهایت به کما می‌گردد. در اثر ضربه مغزی، خون‌ریزی داخلی، تورم یا آسیب به بافت مغزی ممکن است به وجود آید که همه این‌ها می‌تواند به کاهش سطح هوشیاری و بی‌هوشی عمیق منجر شود.

۲. خونریزی مغزی و کما

خونریزی مغزی یکی از علل مهم کما است که به دلیل آسیب‌دیدگی عروق خونی در مغز ناشی از ضربه، فشار یا بیماری‌های عروقی اتفاق می‌افتد و با افزایش فشار داخل جمجمه به بافت مغزی آسیب می‌زند. نتیجه این وضعیت کاهش سطح هوشیاری و ورود به حالت کما است که فرد نمی‌تواند به محرک‌ها واکنش نشان دهد و نیاز به مراقبت‌های پزشکی فوری دارد.

۲. ورم مغز و کما

ورم مغزی یکی از علل کما است. ورم مغز ناشی از عفونت‌، آسیب‌های مغزی یا واکنش‌های التهابی به بیماری‌های خودایمنی است که به افزایش حجم بافت مغزی به دلیل التهاب یا تجمع مایعات اطراف مغز منجر می‌شود. زمانی که مغز ورم می‌کند، فشار داخل جمجمه افزایش می‌یابد و به اختلال در عملکرد مغز و در نهایت به کما منجر خواهد شد.

۴. کما در اثر از کار افتادن کلیه

نارسایی کلیوی می‌تواند با ایجاد اختلالات متابولیک و احتباس سموم مانند آمونیاک (hyperammonemia) باعث انسفالوپاتی و کاهش سطح هوشیاری یا بیهوشی شود که در موارد شدید می‌تواند به کما بینجامد اما خود کلیه‌‎ی از کار افتاده به‌تنهایی دلیل مستقیم کما نیست.

علت کما چیست؟
یکی از دلایل بروز کما آسیب به مغز ناشی از ضربه به سر به دلیل تصادفات، سقوط‌ یا برخوردهای شدید است.

علائم کما چگونه است؟

پزشکان کما را بر اساس کاهش شدید سطح هوشیاری و ناتوانی در پاسخ‌دهی هدفمند تشخیص می‌دهند. معاینه عصبی، واکنش به درد، وضعیت چشم‌ها و تنفس بررسی می‌شود. ابزار اصلی ارزیابی، مقیاس گلاسگو است. علائم شایع کما عبارت است از:

  • باز نشدن چشم‌ها
  • نداشتن پاسخ کلامی
  • واکنش غیرطبیعی یا نبود واکنش حرکتی
  • اختلال در تنفس
  • پاسخ غیرطبیعی مردمک‌ها به نور

متن انگلیسی:
Closed eyes. Depressed brainstem reflexes, such as pupils not responding to light. No responses of limbs except for reflex movements
ترجمه فارسی:
چشمان بسته، کاهش واکنش ساقه مغز مانند واکنش ندادن مردمک‌ها به نور، واکنش ندادن اندام‌ها به‌جز حرکات رفلکسی و واکنش ندادن به محرک‌های درد از دیگر علائم کما هستند. 

به نقل از سایت mayoclinic

حرکات غیر ارادی در کما

حرکات غیر ارادی در کما معمولا به حرکات رفلکسی اشاره دارند که به طور خودکار و بدون کنترل آگاهانه انجام می‌شوند مثل خم شدن پا یا دست در پاسخ به تحریکات دردناک. این حرکات غیر ارادی در کما نشان‌دهنده فعالیت‌های پایه‌ای مغز هستند اما به معنای هوشیاری یا آگاهی فرد محسوب نمی‌شوند. 

تکان دادن دست و پا در کما طبیعی است؟

در برخی بیماران حرکات دست و پا در کما دیده می‌شود اما این حرکات معمولا ارادی نیستند. اغلب به‌صورت رفلکسی، اسپاسم عضلانی یا پاسخ غیرآگاهانه به درد رخ می‌دهند. این حرکات نشانه هوشیاری کامل نیستند اما می‌توانند نشان‌دهنده فعال بودن برخی مسیرهای عصبی یا تحریک نخاع و ساقه مغز باشند.

کما و تنفس با دستگاه

به دلیل اختلال در عملکرد طبیعی مغز و کنترل تنفس در حالت کما، ممکن است فرد نیاز به تنفس با دستگاه داشته باشد. در کماهای عمیق، ساقه مغز که مسئول کنترل تنفس است، به درستی کار می‌نکند و بیمار نیازمند دستگاه تنفسی می‌شود. دستگاه‌های تنفسی مانند ونتیلاتور هوای کافی را به ریه‌ها رسانده تا بیمار بتواند نفس بکشد. در صورتی‌که بیمار از کما بهبود یابد، ممکن است به تدریج توانایی تنفس طبیعی خود را بازیابد و دیگر نیازی به دستگاه نداشته باشد.

علائم بیرون امدن از کما

خروج از کما یک فرآیند تدریجی است و معمولاً شامل مراحل بیدار شدن، پاسخ به دستورات ساده، ارتباط کلامی و هوشیاری کامل است. البته عوامل مختلفی بر سطح هوشیاری در کما تأثیر می‌گذارند. نشانه های بیرون آمدن از کما عبارتند از:

  • حرکات غیرارادی بیشتر مانند تکان دادن دست‌ها یا پاها
  • باز کردن چشم‌ها
  • پاسخ به صداها یا لمس، مانند چرخاندن سر یا حرکت به سمت منبع صدا
  • بهبود تنفس و تغییر الگوهای تنفسی
  • بهبود فشار خون، ضربان قلب و سایر نشانه‌های حیاتی
  • واکنش‌های احساسی مانند گریه یا لبخند

سطح هوشیاری در کما

برای ارزیابی سطح هوشیاری بیماران، از مقیاس گلاسگو کما استفاده می‌شود. این مقیاس سه جنبه اصلی را بررسی می‌کند، پاسخ چشمی، پاسخ کلامی، پاسخ حرکتی. نمره گلاسگو کما از 3 تا 15 متغیر است. نمره کمتر نشان‌دهنده آسیب مغزی شدیدتر و سطح هوشیاری پایین‌تر است. سطح هوشیاری در کما به شدت تحت تاثیر اختلالات مغزی است و به دو دسته تقسیم می‌شود:

  • کما خفیف: در این حالت، ممکن است فرد به برخی محرک‌های محیطی واکنش‌های ضعیفی نشان دهد مانند حرکات رفلکسی یا تغییرات در ریتم تنفس. این نوع کما ممکن است بهبودی نسبی را به همراه داشته باشد.
  • کما عمیق: در این وضعیت، فرد هیچ گونه واکنشی به محرک‌ها ندارد و از محیط اطراف خود کاملا بی‌خبر است. هیچ حرکتی، حتی حرکات رفلکسی، مشاهده نمی‌شود و مغز به شدت آسیب‌دیده است.

مشاوره حضوری برای بیماران در کما؛ نوبتت رو سریع ثبت کن.

سطح هوشیاری ۶ در کما نرمال است؟

سطح هوشیاری با مقیاس گلاسگو از ۳ تا ۱۵ سنجیده می‌شود. نمره ۶ نشان‌دهنده کمای شدید است و وضعیت نرمال محسوب نمی‌شود. سطح هوشیاری نرمال ۱۵ است. در این نمره، علائم سطح هوشیاری 6 ممکن است باز نکردن چشم‌ها و نبود پاسخ کلامی باشد و فقط واکنش حرکتی غیرطبیعی به درد نشان دهد. این سطح خطرناک است و نیاز به مراقبت ویژه و بررسی مداوم دارد.

بازگشت از سطح هوشیاری ۳

سطح هوشیاری ۳ پایین‌ترین نمره در مقیاس گلاسگو است و نشان‌دهنده کمای بسیار عمیق است. بازگشت از این سطح امکان‌پذیر است اما به آسیب مغزی، سن بیمار و سرعت درمان بستگی دارد. هرچه مدت زمان باقی‌ماندن در این سطح کوتاه‌تر باشد، احتمال بهبود بیشتر است اما خطر عوارض جدی بالا است.

افزایش سطح هوشیاری در کما

افزایش سطح هوشیاری در کما با توجه به علت و شدت وضعیت بیمار، به تدریج اتفاق می‌افتد و شامل چند مرحله است. ابتدا، بیمار ممکن است حرکات غیرارادی بیشتری نشان دهد مانند تکان دادن اندام‌ها یا باز کردن چشم‌ها. سپس، به تدریج واکنش به محرک‌های محیطی مانند صدا یا لمس آغاز می‌شود. در مرحله بعد، بیمار به محرک‌ها پاسخ می‌دهد مانند چرخاندن سر یا حرکت به سمت صدا. همچنین، بهبود در عملکردهای حیاتی، مانند تنفس نشانه‌ای از افزایش سطح هوشیاری هستند. 

کسانی که در کما هستند چه می بینند؟

در کما، فرد آگاهی هوشیار از محیط ندارد اما مغز کاملا خاموش نیست. برخی بیماران پس از بهبودی گزارش می‌کنند تصاویر مبهم، رویاگونه یا احساساتی غیرشفاف داشته‌اند. این تجربه‌ها ناشی از فعالیت پراکنده مغز است، نه دیدن واقعی. بنابراین برای پاسخ به اینکه در کما چه میبینیم باید گفت آنچه دیده می‌شود شبیه خواب یا خیال است و ارتباط مستقیمی با محیط اطراف ندارد.

افزایش سطح هوشیاری در کما با چه علائمی است؟
بهبود در عملکردهای حیاتی، مانند تنفس نشانه‌ای از افزایش سطح هوشیاری هستند. 

کسانی که در کما هستند میشنوند؟

مطالعات نشان داده‌اند که در برخی بیماران، مراکز شنوایی مغز تا حدی فعال باقی می‌مانند. به همین دلیل، امکان دارد صداهای آشنا مانند صدای اعضای خانواده به‌صورت ناخودآگاه پردازش شود. با این حال، این شنیدن به معنای درک آگاهانه نیست. شدت آسیب مغزی تعیین می‌کند که مغز تا چه حد قادر به دریافت و پردازش صدا باشد.

راه های تشخیص کما چیست؟

پزشک با استفاده از مقیاس گلاسگو کما (GCS) سطح هوشیاری بیمار را ارزیابی می‌کند. این مقیاس سه جنبه اصلی را بررسی می‌کند: پاسخ چشمی، پاسخ کلامی و پاسخ حرکتی. سپس رفلکس‌های مختلف بدن مانند رفلکس مردمک چشم، رفلکس تاندون‌ها و رفلکس‌های پوستی را بررسی می‌کند. راه‌های تشخیص کما عبارتند از: 

  • معاینه بالینی و ارزیابی سطح هوشیاری و واکنش‌ بیمار به محرک‌ها
  • بررسی عملکرد حرکتی، تنفسی و پاسخ‌های رفلکسی
  • سی‌تی‌اسکن یا ام‌آرآی برای شناسایی آسیب‌های مغزی
  • آزمایش‌های خون و بررسی سطح الکترولیت‌ها، قند خون و وجود سموم یا داروها
  • نوار مغزی (EEG) برای شناسایی الگوهای غیرطبیعی
  • تست‌های تصویربرداری عروقی برای ارزیابی جریان خون به مغز و شناسایی سکته یا خونریزی

راه های درمان و مراحل خروج از کما

درمان کما به شناسایی و رفع علت اصلی بستگی دارد؛ مانند کنترل خونریزی مغزی، تنظیم قند خون یا رفع کمبود اکسیژن. هم‌زمان، عملکردهای حیاتی حمایت می‌شوند. خروج از کما معمولا تدریجی است و با افزایش پاسخ‌دهی آغاز می‌شود.

مراحل خروج از کما شامل موارد زیر می‌شود:

  • تثبیت علائم حیاتی
  • درمان علت زمینه‌ای
  • بررسی سطح هوشیاری
  • توانبخشی عصبی و فیزیکی
پزشکان پیشنهادی

حرف زدن با بیمار در کما

صحبت کردن با بیمار در کما توصیه می‌شود، زیرا ممکن است مغز او صداهای آشنا را به‌صورت ناخودآگاه پردازش کند. گفتن جملات آرام، معرفی خود و صحبت درباره موضوعات مثبت می‌تواند اثر حمایتی داشته باشد. این کار باعث تحریک ملایم مغز و ایجاد احساس امنیت می‌شود، هرچند پاسخ آگاهانه‌ای دیده نشود. لحن آرام و منظم زمان حرف زدن با بیمار در کما اهمیت زیادی دارد.

عوارض کما یا اغما چیست؟

اگرچه هدف اصلی درمان کما، شناسایی و درمان علت زمینه‌ای است اما ممکن است عوارضی پس از خروج از کما برای فرد ایجاد شود. این عوارض می‌توانند فیزیکی، شناختی و عاطفی باشند و شدت آن‌ها به عوامل مختلفی از جمله علت کما، مدت زمان کما و شدت آسیب مغزی بستگی دارد. عوارض بعد از کما در بلند مدت عبارتند از:

  • ضعف عضلانی یا مشکلات حرکتی
  • اختلال در حافظه، تفکر و توانایی‌های شناختی
  • عفونت‌های تنفسی یا عفونت‌های ادراری
  • زخم‌های فشاری در نقاط فشار بدن
  • مشکلات تنفسی یا نیاز به توانبخشی تنفسی
  • اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب یا تغییرات خلقی 
عوارض کما چیست؟
عوارض کما شامل آسیب مغزی، ضعف حرکتی و مشکلات حیاتی بدن است.

راه های پیشگیری از کما

کما یک وضعیت پیچیده پزشکی است که دلایل متعددی می‌تواند داشته باشد. در حالی که نمی‌توان برای همه موارد کما پیشگیری قطعی انجام داد اما رعایت برخی نکات می‌تواند خطر ابتلا به آن را کاهش دهد. پیشگیری از کما به معنای کاهش خطر ابتلا به شرایطی است که می‌تواند منجر به کما شود ازجمله:

  • استفاده از کمربند ایمنی در خودرو و رعایت نکات ایمنی در ورزش و فعالیت‌های روزمره
  • مدیریت بیماری‌های مزمن مانند دیابت و فشار خون
  • پرهیز از مصرف مواد مخدر و الکل
  • واکسیناسیون به موقع
  • پیشگیری از عفونت‌ها به ویژه عفونت‌های مغزی

متن انگلیسی:
Comas rarely last longer than a couple of weeks because people tend to emerge from the coma and wake up or shift into another state of decreased or minimal consciousness. These include: Vegetative state. A person in this state is awake but unaware of the world around them and doesn’t show any intentional behaviors
ترجمه فارسی:
کما به‌ندرت بیش از چند هفته طول می‌کشد، چرا که معمولا بیماران از کما بر می‌گردند یا اینکه وارد وضعیت کاهش هوشیاری شدیدتر می‌شوند. یعنی زندگی نباتی که فرد بیدار است اما آگاهی و هوشیاری نسبت به دنیای پیرامونش ندارد و هیچ اختیاری هم روی اعمال ارادی خود ندارد. 

به نقل از سایت my.clevelandclinic

راهنمای مراجعه به متخصص

برای اطلاع بیشتر درباره کما می‌توانید از بهترین دکترهای مغز و اعصاب ایران نوبت بگیرید. در ادامه لیستی از برجسته‌ترین پزشکان مغز و اعصاب در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید:

نتیجه گیری

کما وضعیت پزشکی جدی است که نیاز به توجه فوری دارد. در صورت مشاهده علائم بی‌هوشی، عدم واکنش به محرک‌ها یا تغییرات ناگهانی در سطح هوشیاری، باید فورا به پزشک مغز و اعصاب مراجعه کرد یا با اورژانس تماس گرفت. تشخیص و درمان سریع علت کما می‌تواند به بهبود شانس بهبودی و کاهش عوارض کمک کند. همچنین، بررسی‌های پزشکی دقیق و مراقبت‌های حمایتی در طول درمان ضروری است. عدم توجه به علائم می‌تواند منجر به عوارض جدی و خطرات جانی شود.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول

کما حالتی از کاهش شدید سطح هوشیاری است که فرد بیدار نیست و پاسخ ارادی به محیط ندارد اما برخی عملکردهای مغزی و حیاتی بدن فعال باقی می‌مانند. در این وضعیت، مغز توانایی ایجاد حالت بیداری پایدار را از دست می‌دهد.

ارتباط طبیعی بین بخش‌های آگاهی مغز مختل می‌شود و مغز نمی‌تواند حالت بیداری را حفظ کند اما کاملا از کار نمی‌افتد. شدت این اختلال به میزان آسیب یا بیماری مغزی بستگی دارد.

کمای واقعی به‌طور معمول بیش از چند هفته طول نمی‌کشد و وضعیت‌های طولانی اغلب به حالات دیگر کاهش هوشیاری مانند وضعیت نباتی یا وضعیت حداقل هوشیار تعلق دارند.

ممکن است حرکاتی شبیه گریه به‌صورت رفلکسی یا واکنش غیرآگاهانه رخ دهد و نشانه احساس آگاهانه نیست. این واکنش‌ها معمولا توسط ساقه مغز یا مسیرهای عصبی غیرارادی ایجاد می‌شوند.

خیر، آی‌سی‌یو محل مراقبت ویژه است و بیماران ممکن است هوشیار یا در کما باشند. بسیاری از بیماران آی‌سی‌یو کاملا بیدار هستند اما نیاز به بررسی دقیق دارند.

می‌تواند ناشی از رفلکس مغزی یا ورود به مراحل خفیف‌تر کاهش هوشیاری باشد. باز شدن چشم به‌تنهایی نشانه آگاهی یا خروج از کما نیست.

مدت کما متغیر است و از چند روز تا چند هفته یا بیشتر طول می‌کشد. علت اصلی کما نقش تعیین‌کننده‌ای در طول مدت آن دارد.

بله، در بسیاری از موارد امکان‌پذیر است و به علت، شدت آسیب و سرعت درمان بستگی دارد. بهبودی از اغما معمولا تدریجی و همراه با توانبخشی عصبی است.

داروی افزایش سطح هوشیاری در کما به صورت مشخص وجود ندارد. درمان بر رفع علت و حمایت مغز متمرکز است. در برخی موارد از داروهای تحریک‌کننده سیستم عصبی به‌صورت محدود استفاده می‌شود.

نسبت به نمرات پایین‌تر بهتر است اما همچنان غیرطبیعی و نیازمند بررسی تخصصی است. بیمار در این سطح هنوز هوشیاری کامل ندارد.

بله، نشان‌دهنده آسیب شدید مغزی است و نیاز به مراقبت فوری دارد. این سطح معمولا با خطر بالای عوارض عصبی همراه است.

کمای عمیق وضعیتی است که هیچ پاسخ حرکتی، کلامی یا چشمی وجود ندارد و سطح هوشیاری بسیار پایین است. در این حالت، عملکردهای آگاهانه مغز تقریبا کاملا خاموش هستند.

امتیاز شما به مقاله:
(4.5از5)
دسته بندی:
منبع:
پزشکان پیشنهادی
مطالب مرتبط

پاسخ دادن

نظرات درباره کما

  1. ناشناس گفت:

    سلام وقت بخیر خواهر زاده ۱۷ ساله من حدود دو ماه پیش تصادف کرد و قسمت چپ مغزش آسیب دید بعد از عمل هوشیاریش روی ۴ بود و الان شده ۸ مرخص شده چشماش بازه و گردنشو تکون میده با نگاهش ما رو دنبال میکنه و واکنش نشون میده آیا وارد زندگی نباتی شده ؟امکان خوب شدن و برگشتن به زندگی داره خواهش میکنم جواب بدید

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام. با توجه به توضیحات شما، خواهرزاده‌تان در حالت “زندگی نباتی” نیست. دنبال کردن با نگاه، نشان دادن واکنش و افزایش سطح هوشیاری از ۴ به ۸، همه نشانه‌های بسیار مثبت و امیدوارکننده‌ای از بهبودی و فعالیت مغزی هستند.
      روند بازگشت به زندگی عادی پس از آسیب مغزی می‌تواند طولانی و تدریجی باشد. ادامه‌دادن توانبخشی فشرده (فیزیوتراپی، کاردرمانی و گفتاردرمانی) تحت نظر متخصص طب فیزیکی و توانبخشی، کلید اصلی برای کمک به پیشرفت بیشتر او است. این علائم، نویدبخش ادامه مسیر بهبودی هستند.

  2. مریم گفت:

    سلام وقت بخیر خواهر زاده ۱۷ ساله من حدود دو ماه پیش تصادف کرد و قسمت چپ مغزش آسیب دید بعد از عمل هوشیاریش روی ۴ بود و الان شده ۸ مرخص شده چشماش بازه و گردنشو تکون میده با نگاهش ما رو دنبال میکنه و واکنش نشون میده آیا وارد زندگی نباتی شده ؟امکان خوب شدن و برگشتن به زندگی داره خواهش میکنم جواب بدید

  3. مریم گفت:

    سلام وقت بخیر خواهر زاده ۱۷ ساله من حدود دو ماه پیش تصادف کرد و قسمت چپ مغزش آسیب دید بعد از عمل هوشیاریش روی ۴ بود و الان شده ۸ مرخص شده چشماش بازه و گردنشو تکون میده با نگاهش ما رو دنبال میکنه و واکنش نشون میده آیا وارد زندگی نباتی شده ؟امکان خوب شدن و برگشتن به زندگی داره خواهش میکنم جواب بدید

  4. amin گفت:

    با عرض ادب و احترام ، سلام خدمت شما

    خواهر ۱۵ ساله من الان ۴ روزه که بیهوشه و الان دکترا میگن بخاطر داروی های بیهوشی هستش که برای عمل پاش انجام دادیم و اینکه هیچ بیماری ضمینه ای نداره و ضربه هم نخورده چون قبل این عمل به هوش بود و من خودم باهاش صحبت کردم ، میشه چیزی بگین لطفا …

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام. این وضعیت می‌تواند بسیار نگران‌کننده باشد. بیهوشی طولانی‌مدت پس از عمل می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد که نیاز به بررسی فوری تیم پزشکی دارد.
      لازم است خانواده شما به صورت مستقیم و فوری با سرپرست تیم بیهوشی یا پزشک معالج خواهرتان در بیمارستان صحبت کنند تا توضیح کامل و دقیق‌تری از وضعیت، اقدامات در حال انجام و پیش‌آگهی دریافت نمایند. در این شرایط، ارتباط مستمر با تیم درمان اصلی بیمارستان ضروری است.

  5. مارال گفت:

    سلام وقت بخیر خواهر زاده من ۱۷ ساله شه بر اثر تصادف قسمت چپ مغزش آسیب دیده بعد از عمل هوشیاریش روی ۴ بود بعد از گذشت تقریبا دو ماه هوشیاریش اومده روی ۸ از بیمارستانم مرخص شده چشماش بازه گردن و دستشو تکون میده گاهی وقتا با نگاه به ما واکنش نشون میده آیا وارد زندگی نباتی شده؟ امکان بهبودیش هست یا نه تو را خدا جواب بدید

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام. وضعیتی که توصیف کردید، نشان‌دهنده بهبود نسبی و خارج شدن از کماست، اما هنوز تا بهبودی کامل فاصله دارد. این مرحله می‌تواند بخشی از روند بهبود آهسته پس از آسیب مغزی شدید باشد و لزوماً به معنای ورود به زندگی نباتی دائمی نیست.
      پیش‌آگهی و سرعت بهبودی به شدت آسیب اولیه و پاسخ فرد به توانبخشی بستگی دارد. ادامه برنامه توانبخشی فشرده (فیزیوتراپی، کاردرمانی، گفتاردرمانی) تحت نظر تیم مغز و اعصاب و طب فیزیکی، کلید اصلی برای دستیابی به بهترین نتیجه ممکن است. برای دریافت پیش‌آگهی دقیق‌تر، مشورت مستقیم با نورولوژیست معالج او ضروری است.
      متخصص مغزواعصاب

  6. Mehran گفت:

    سلام برادر خانوم من دو هفته پیش تصادف میکنه سرش ضربه شدید میخوره. دوبار عمل میشه الانم توو کماس.ضریب هوشی 4 هستش تکون نخورده. میگن مردمک چشمش هم هیچ واکنشی نداره و میخوان لوله تنفسی از دهنش در بیارن. گلوش عمل کنن بزارن داخل گلو. خوب میشه ب مرور زمان؟ تازه گفتن باید ببرینش خونه

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام. شرایطی که توضیح دادید بسیار جدی است. وقتی فردی بعد از ضربه شدید سر در کماست، مردمک‌ها واکنش ندارند و شاخص‌های هوشی (GCS) پایین است، پیش‌بینی بهبود کامل بسیار دشوار است و معمولاً به شدت آسیب مغزی بستگی دارد. تصمیم به بردن بیمار به منزل باید با تیم تخصصی مغز و اعصاب و مراقبت‌های ویژه گرفته شود و نیاز به مراقبت ۲۴ ساعته و تجهیزات پزشکی دارد. گاهی با گذر زمان و مراقبت مناسب، وضعیت ثابت یا اندکی بهبود پیدا می‌کند، اما بازگشت کامل عملکرد مغزی و توانایی‌های بدنی در بسیاری از موارد محدود است. بهتر است با پزشکان معالج صحبت کنید تا شرایط دقیق و اقدامات حمایتی لازم، از جمله تهویه، مراقبت تغذیه‌ای و پیشگیری از عفونت، برنامه‌ریزی شود.

  7. فخرالسادات گفت:

    سلام پدر من در اثر کمبود اکسیژن ومشکل تنفسی به کما رفت ۷۰ سال دارن الان دوماهه تو کما هست الان ادرارش خیلی کم شده وچشمان زرد واب آورده تراک بهش وصل کردن بدنش ورم کرده ممنون میشم راهنمایی کنید

  8. ناشناس گفت:

    سلام پدر من در اکثر کمبود اکسیژن به کما رفت الان تو بیمارستان بستریه با ضریب هوشی ۳ که ۵۷سال سن دارد گاهی می‌خواهیم پهلو به پهلوی کنیم ی کم چشماش باز میکنه و چشم‌هاش زرد واب آوردن با ویتامین aچشمی هم استفاده میکنه ولی چشم‌هاش خیلی داغون هستند کسی تجربه داره واینکه بغیر از گاواژ سوپ هم براش درست میکنیم که بایدبا سرنگ بهش بدهند و تراک داره اگه دستگاه قطع بشه نفس کم میکنه دکتر گفته داره اوره اش بالاست ممنون میشم راهنمایی کنید خدا خیرتون بده

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام. شرایط پدر شما بسیار جدیه و مراقبت‌هایش شامل تغذیه با سرنگ یا گاواژ، مدیریت تراکئوستومی و کنترل عفونت و اوره بالاست. برای محافظت چشم‌ها و پوست، استفاده از ویتامین A و شست‌وشوی مرتب ضروری است. در این وضعیت، رعایت دقیق دستورات پزشک و پرستار و مراقبت روزانه از تغذیه، تنفس و جلوگیری از فشار روی پوست اهمیت بالایی دارد.

  9. ناشناس گفت:

    سلام پدر من ۵۲ سالش سرش ضربه دیده دکتر جمجمش رو برداشته داخل شکم گذاشته که قراره طی عمل بزاره سر جاش الان چهار ماه شده هوشیاریش ۷ ۸ هست ده روزه سرش ورم کرده احتمال بهبود داره

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام، وقتی پدرتان پس از ضربه شدید سر و جراحی دچار هوشیاری ۷–۸ شده و چهار ماه گذشته، وضعیت بسیار حساس است و ورم جدید سر می‌تواند نشانه تجمع مایع، عفونت یا مشکلات دیگر باشد. پیش‌بینی بهبود دقیق بدون بررسی‌های بالینی و تصویربرداری امکان‌پذیر نیست. حتماً سریعاً به تیم جراحی یا نورولوژیست اطلاع دهید تا معاینه و تصویربرداری (سی‌تی یا ام‌آر‌آی) انجام شود و درمان مناسب برای ورم و پیشگیری از عوارض شروع گردد. هر تأخیر می‌تواند خطرناک باشد.
      متخصص مغزواعصاب

  10. Aysa گفت:

    بنظر شما آدمی که بر اثر کما پاهاش از جون بره با فیزیوتراپی درست میشه ؟

    1. همیارِ دکترِتو گفت:

      سلام
      اگر پاها به‌خاطر کما دچار ضعف یا کاهش عملکرد شده باشند، فیزیوتراپی می‌تواند به بهبود حرکت، تقویت عضلات و جلوگیری از خشکی مفاصل کمک کند، اما میزان بازیابی به شدت آسیب و زمان سپری‌شده بستگی دارد و ممکن است همه عملکردها کاملاً برنگردد. برنامه درمانی باید توسط فیزیوتراپیست و پزشک متخصص تنظیم شود.
      فیزیوتراپیست