سرطان استخوان پا نوع نادری از سرطان است که شامل صرفاً ۳ تا ۶ درصد کل تومورهای استخوانی می‌شود. خوشبختانه در بیشتر موارد، تومورها در سرطان استخوان پا خوش‌خیم هستند و تنها ۱۵-۲۵٪ درصد احتمال بدخیم شدن دارند. سرطان استخوان میتواند هر کدام از استخوان‌های بدن را درگیر کند، اما در بیشتر موارد، استخوان‌های بلند مثل استخوان پا، بازو یا استخوان‌های لگنی درگیر می‌شوند.
در ادامه با ما همراه شوید تا با این بیماری و انواع آن بیشتر آشنا شوید. برای تشخیص و درمان این بیماری شما می‌توانید به متخصص ارتوپد یا متخصص انکولوژی شهر خود مثل دکتر ارتوپد تهران یا دکتر آنکولوژی تهران مراجعه کنید. در دکترتو شما به راحتی می‌توانید به صورت تلفنی، آنلاین یا حضوری با این پزشکان در مورد علائم و روند تشخیص و درمان این بیماری مشورت کنید.
سرطان استخوان پا چیست؟
رشد غیرعادی سلول‌ها در یک ناحیه از استخوان‌های بدن را سرطان استخوان یا تومور استخوان می‌گویند. این بیماری معمولاً استخوان‌های کف پا و بند انگشتان را درگیر می‌کند و متداول‌ترین نوع آن نیز کندروسارکوم است که غضروف را تحت تأثیر قرار می‌دهد. تومورهای استخوان، همیشه هم سرطانی نیستند؛ گاهی صرفاً رشد غیرعادی و در عین حال بی‌ضرر سلول‌ها است که این تومورها را تشکیل می‌دهد. به طور کلی متاستاز، زیاد در این بیماری شایع نیست و علت آن هم رفتار کمتر تهاجمی غدد سرطانی در استخوان پا به نسبت سایر اندام‌ها است. متأسفانه باید بگوییم که آخرین راه‌حل درمانی مبتلایان به این بیماری، قطع پا است.
انواع سرطان استخوان پا
شش نوع شایع این بیماری، شامل این موارد می‌شوند:
- استئوسارکوم که معمولاً مردان بین 10 تا 25 ساله را مبتلا می‌کند.
- تومورهای استخوانی که استخوان‌های دراز اطراف زانو، شانه‌ها و دست و پاها را درگیر می‌کنند. احتمال دارد که این نوع سرطان‌ها به ریه متاستاز بدهند.
- تومور اوینگ نوع حاد این بیماری که بیشتر در کودکان 4 تا 14 ساله و همین‌طور مردان دیده می‌شود و استخوان‌های دراز دست و پا را درگیر می‌کند. میزان بروز این نوع سرطان استخوان در افراد 30 سال به بالا بسیار پایین است.
- کندروسارکوم نوعی تومور سرطانی بدخیم و جدی در میان سرطان‌های استخوان است که غضروف‌ها را درگیر می‌کند. احتمال زنده ماندن در نوع سرطانی که متاستاز کند دارد نزدیک به 90 درصد است و در نوعی که به سرعت شکل می‌گیرد شانس زنده ماندن طی 5 سال به 30 درصد می‌رسد.
- فیبروسارکوم، نوع نادری از این بیماری است که بین 35 تا 55 سال و بیشتر بین مردان اتفاق می‌افتد و استخوان‌های پشت زانو و پا را درگیر می‌کند.
- کوردما، نوع نادری از سرطان استخوان پا در مردان است که با احتمال زنده ماندن پایین خود بیشتر بعد از 30 سالگی روی می‌دهد.
باید به این نکته اشاره کنیم که این بیماری، قسمت‌های مختلف پا از جمله سرطان قوزک پا، سرطان استخوان مچ پا، سرطان استخوان ساق پا، سرطان استخوان ران پا، روی پا، کف پا و بند انگشت را درگیر می‌کند. در ادامه شایع‌ترین انواع این بیماری را با هم مرور خواهیم کرد:
۱. سرطان قوزک پا
شایع‌ترین علائم این بیماری در قوزک پا بروز پیدا می‌کنند. سلول‌های سرطانی اولیه یا ثانویه (یعنی سلول متاستاز شده) به قوزک پا حمله می‌برند و باعث اختلال در تولید گلبول‌های قرمز و مقاومت گلبول‌های سفید می‌شوند. وقتی سیستم ایمنی بدن پایین بیاید، مقاومت نسبت به سلول‌های سرطانی بیشتر و تورم یا تومور قوزک پا نیز بیشتر می‌شود.
۲. سرطان استخوان مچ پا
سرطان استخوان مچ پا یا تومور مچ پا با درد گاه و بیگاه، شروع و پس از مدتی شدید و دائمی می‌شود. کم‌کم سرطان استخوان مچ پا پیشرفت می‌کند و فرد دچار لنگی و التهاب و تورم در ناحیه مچ پا می‌شود. سرطان استخوان مچ پا با ضعیف کردن استخوان‌ها، احتمال شکستگی استخوان را بیشتر می‌کند.
۳. سرطان استخوان ساق پا
مبتلایان به این بیماری، درد شدیدی در قسمت ساق پا احساس می‌کنند و این درد با راه رفتن شدت می‌یابد. در مرحله وخیم سرطان ساق پا شاهد بروز تومور سرطانی در ساق پا هستیم که باعث می‌شود بیمار نتواند راحت راه برود یا مدت طولانی سرپا بایستد. احساس سرما، تب‌ولرز، عرق کردن در خواب، کاهش اشتها و کاهش وزن از علائم این بیماری هستند.
علائم سرطان استخوان پا
در رابطه با علائم سرطان استخوان پا:
نخستین و بارزترین نشانه این بیماری، درد است که معمولاً در شب‌ها و با راه رفتن شدت پیدا می‌کند. به تدریج وقتی فعالیت فرد بیشتر شود، درد هم بیشتر و باعث لنگی می‌شود. وقتی سرطان پیشرفت می‌کند، تورم هم به درد اضافه می‌شود و چیزی شبیه تومور در ساق پا یا مچ پا شکل می‌گیرد.
زمانی‌که این بیماری درشت نی را درگیر می‌کند، به عصب فشار می‌آورد و باعث التهاب قسمت تحتانی پا می‌شود. وقتی این بیماری پیشرفت می‌کند، استخوان‌ها، ضعیف و احتمال شکستگی استخوان نیز چند برابر می‌شود. نشانه‌ها و علائم این بیماری به مرور زمان شدت پیدا می‌کند و وخیم‌تر می‌شوند. از دیگر علائم این بیماری می‌توان به عرق سرد در شب، تب، سرد شدن بدن و کاهش وزن ناگهانی اشاره کرد، البته گاهی هم این بیماری نشانه‌ای ندارد.
علائم سرطان استخوان ساق پا
وقتی سرطان در استخوان ساق پا ایجاد می‌شود، ممکن است این علائم را احساس کنید:
- گرفتگی ساق پا
- ضخیم شدن پوست پا یا پینه زدن پوست ساق پا
- التهاب، تورم و قرمزی
- سخت راه رفتن.
بارزترین علائم این بیماری درد پا در شب‌ها و در زمان راه رفتن است. همچنین به عرق سرد در شب، تب، سرد شدن بدن و کاهش وزن ناگهانی از علائم این بیماری نادر است.
سرطان استخوان پا در کودکان
دو نوع شایع این بیماری در میان کودکان، استئو سارکوم و سارکوم یوئینگ هستند که بیشتر در سنین نوجوانی روی می‌دهند. از نشانه‌های این بیماری در کودکان می‌توان به ایجاد توده‌های نرم در پاها اشاره کرد. در کنار این نیز این موارد، دیگر علائم این بیماری را تشکیل می‌دهند:
- لنگ زدن پا ناشی از سرطان
- سخت حرکت دادن استخوان‌های پا
- شکستگی بدون دلیل در استخوان‌ها
- تب بدون دلیل
- خستگی شدید
- کاهش وزن.
دلایل و علت ایجاد سرطان استخوان پا
به طور کلی، دلایل و علت ایجاد سرطان‌های استخوان معلوم نیستند. با وجودی که گاهی می‌توان فاکتورهای ارثی را علت این بیماری دانست، اما در مجموع، علت اصلی این بیماری، قرار گرفتن در معرض تابش است. با این حال می‌توان چنین مواردی را نیز در ایحاد این بیماری مدنظر قرار داد:
- سندروم ژنتیکی که از طریق خانواده به فرد منتقل می‌شود مثل سندروم تومور شبکیه ارثی و سندروم Li-Fraumeni ریسک ابتلا به سرطان استخوان را بیشتر می‌کند.
- بیماری پاژه استخوانی که بیشتر افراد مسن را درگیر می‌کند ریسک ابتلا به سرطان استخوان پا را چند برابر می‌کند.
- پرتودرمانی که در طی آن، احتمال ابتلا به سرطان استخوان پا در بیماران سرطانی که برای درمان سراغ پرتودرمانی با دوز بالای اشعه می‌روند بیشتر می‌شود.
عکس سرطان استخوان پا
پزشک برای تشخیص این بیماری پس از بررسی سابقه بیمار و معاینه فیزیکی، دستور آزمایش عکسبرداری را تجویز می‌کند. آزمایش‌های تصویربرداری برای تشخیص این بیماری، شامل این موارد می‌شوند:
- عکس با اشعه ایکس: وجود تومور و اندازه تومورها را نشان می‌دهد.
- سی‌تی اسکن کامپیوتری: عکسبرداری با اشعه ایکس که محل توده سرطانی را دقیق نشان می‌دهد.
- MRI
- اسکن PET: گلوکز رادیواکتیو به رگ تزریق و سپس عکسبرداری انجام می‌شود.
- اسکن استخوان: مواد رادیواکتیو را داخل رگ‌ها تزریق می‌کنند و اسکنر پس از جمع شدن مواد رادیواکتیو در استخوان، تومور را شناسایی می‌کند.
تشخیص سرطان استخوان با آزمایش خون
روشهای مختلفی برای تشخیص این بیماری، وجود دارند که یکی از آنها آزمایش خون و غربالگری سرطان است. میزان لاکتات دهیدروژناز و آلکالین فسفاتاز در افراد مبتلا به سارکوم یوئینگ یا استئوسارکوما بالاتر می‌رود که در آزمایش خون تشخیص داده می‌شود، البته لزوماً همیشه هم میزان بالا نشانه وجود سرطان استخوان نیست، مثلاً آلکالین فسفاتاز در بدن کودکان در سن رشد یا افراد با شکستگی استخوان، زیاد است. شما می‌توانید برای مشاوره آنلاین و یا معاینه حضوری با متخصصین انکولوژی و اتوپد دکترتو در ارتباط باشید.
درمان سرطان استخوان پا
باید بگوییم که درمان این بیماری به نوع این بیماری و همین‌طور گسترش و متاستاز سلول‌های سرطانی بستگی دارد. تومورهای سرطانی خوش‌خیم، معمولاً با مصرف دارو قابل درمان هستند و پس از مدتی نیز از بین می‌روند، اما برای درمان نوع بدخیم این بیماری از روشهای مختلفی استفاده می‌کنند:
- پرتو درمانی که تومورها را کوچک و سلول‌های سرطانی را با پرتوی ایکس از بین می‌برد.
- شیمی درمانی برای درمان سلول‌های سرطانی با سرعت انتشار بالا
- جراحی برای درمان و برداشتن تومورهای بدخیم همراه با پرتودرمانی و شیمی‌درمانی.
درمان این بیماری با روش جراحی برای تومورهای بدخیم دو نوع دارد. جراحی limb salvage است که در طی آن، قسمت سرطانی استخوان را برمی‌دارند و به جای آن از پروتز یا استخوانی از جای دیگر بدن استفاده می‌کنند. جراحی نوع دوم نیز قطع عضو است که عضو سرطانی را کاملاً قطع می‌کنند.
آیا می توان از این بیماری پیشگیری کرد؟
در حال حاضر روش مشخصی برای پیشگیری از این بیماری وجود ندارد، چراکه اصولاً علت اصلی ابتلا به این بیماری نامعلوم است، به غیر از قرار گرفتن در معرض تشعشعات که محتمل‌ترین علت این بیماری است. شاید تشخیص زودهنگام با چکاپ سلامت استخوان، بهترین روش درمان این بیماری باشد. اگر هر کدام از علائم این بیماری را مشاهده کردید بلافاصله به پزشک متخصص، دکتر ارتوپد و دکتر آنکولوژیست مراجعه کنید.
برای سرطان استخوان پا به کدام دکتر مراجعه کنیم؟
برای اطلاع بیشتر درباره سرطان استخوان پا می توانید از بهترین دکتر ارتوپد ایران نوبت بگیرید.
در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان ارتوپد در شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید.
نتیجه گیری
هرچند این بیماری از سرطان‌های نادر محسوب می‌شود، اما مانند هر نوع سرطان دیگری، تشخیص به موقع آن تأثیر بسزایی در درمان دارد. بنابراین باید علائم و نشانه‌هایی مثل درد، ورم پا، لنگ زدن و ناتوانی در حرکت و شکستگی را جدی گرفت. پرتودرمانی، شیمی‌درمانی و گاهی قطع عضو سرطانی از روشهای درمان این بیماری هستند.
برای تشخیص و درمان این بیماری شما می‌توانید به دکتر ارتوپد یا بهترین دکتر آنکولوژی ایران مراجعه کنید. در دکترتو شما به راحتی می‌توانید به صورت تلفنی، آنلاین یا حضوری با این پزشکان در مورد علائم و روند تشخیص و درمان این بیماری مشورت کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
معمولاً خیر. میزان مرگ‌ومیر در مبتلایان به این بیماری پایین است و اکثریت بهبود پیدا می‌کنند.
قسمت‌هایی از استخوان که به این بیماری مبتلا شده‌اند در اسکن استخوان به شکل نقاط سیاه و خاکستری دیده می‌شوند که به آنها نقاط داغ می‌گویند.
درمان نوع بدخیم این بیماری، نیازمند تیم پزشکی متخصص متشکل از انکولوژیست پزشکی، انکولوژیست پرتویی، انکولوژیست ارتوپد، پاتولوژیست و رادیولوژیست می‌شود.
درد پا که در شب یا با فعالیت و حین حرکت شدتش بیشتر می‌شود، میتواند یکی از نشانه‌های این بیماری باشد.
بله، سرطان استخوان پای خوش‌خیم معمولاً بعد از مدتی رفع یا درمان می‌شوند.
این بیماری، مشکلی نادر است که در صورت بدخیمی گاهی ممکن است متاستاز کند. در حالت متاستاز، توده‌های سرطانی استخوان پا به استخوان ساق پا، استخوان لگن و استخوان ران سرایت خواهند کرد.
بله. یکی از روشهای درمان در سرطان استخوان پا بدخیم، قطع پا است. البته پزشکان تنها در صورتی به سراغ این گزینه می‌روند که هیچ روش درمانی روی تومور جواب ندهد.
درد پا نخستین نشانه این بیماری است که در بلندمدت به التهاب و ورم پا ختم می‌شود. به عبارتی ورم پا هم از نشانه‌های این بیماری به شمار می‌آید.
خیر. بیشتر تومورهای استخوانی خوش‌خیم و غیرسرطانی هستند.
