فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
ماساژ شکم یکی از در دسترسترین کارهایی است که برای درمان نفخ انجام میشود و برخلاف بیشتر روشهای خانگی، پشتوانه بالینی هم دارد. این روش با دو هدف انجام میشود؛ دفع گاز و درمان یبوست. ماساژ شکم گازی را که در یک نقطه از روده گیر کرده در همان چند دقیقه اول جابهجا و به دفع آن کمک میکند و در درمان این نوع نفخ سریعالاثر است. اگر هدف از ماساژ بهبود حرکت کلی روده و درمان یبوست باشد، ماساژ شکم برای نفخ هفتهها زمان میخواهد تا اثرش دیده شود. این روش برای همه هم بیخطر نیست و در بارداری، فتق و انسداد روده نباید انجام شود. در این مقاله از دکترتو، میزان اثر واقعی این روش، جهت و روش درست انجام آن، مدت لازم برای دیدن نتیجه، تفاوتش در نفخ همراه با یبوست، روش ماساژ نوزاد و موارد منع آن را بررسی میکنیم.
ماساژ شکم واقعا نفخ را کم میکند؟
ماساژ شکم برای نفخ ناشی از احتباس گاز در رودهها اثر مستقیم و سریع دارد، اما در بهبود نفخ ناشی از یبوست دیرتر عمل میکند؛ هرچند اثر ماندگارتری دارد. اثربخشی ماساژ شکم بر این دو حالت به سازوکار علت ایجاد نفخ بستگی دارد. ماساژ در نفخ ناشی از محبوس شدن گاز در روده فشار ملایم دست گازی را که در یک قوس روده گیر کرده به سمت جلو میراند و در یبوست، حرکت طبیعی روده را تحریک میکند تا محتویات راکد جابهجا شوند. علتهای متعدد نفخ شکم همگی به ماساژ پاسخ نمیدهند و انتظار درست از آن به این بستگی دارد که نفخ شما از کدام نوع باشد.
| نوع نفخ | ماساژ کمک میکند؟ | چرا؟ |
|---|---|---|
| گاز محبوس در یک نقطه | بله، ظرف چند دقیقه | فشار ملایم گاز را جابه جا میکند. |
| نفخ همراه با یبوست | بله، اما تدریجی | حرکت طبیعی روده را تحریک میکند. |
| نفخ ناشی از پرخوری | کمک محدود | مسئله حجم غذاست نه گاز محبوس |
| نفخ در سندرم روده تحریکپذیر | متغیر | در بعضی افراد درد را بیشتر می کند |
| نفخ ناگهانی و شدید با درد | خیر، انجام ندهید | باید فورا بررسی پزشکی شود |
نفخ معده کلافهات کرده و دنبال راه درمان هستی؟
برای درمان فوری نوبت بگیر.
ماساژ شکم برای نفخ را چطور انجام دهیم؟
جهت ماساژ باید مسیر طبیعی روده بزرگ را دنبال کند، یعنی از پایین سمت راست شکم شروع شود و در جهت عقربههای ساعت پیش برود. دلیلش ساده است، روده بزرگ از سمت راست بالا میرود، زیر دندهها به چپ میآید و در سمت چپ پایین میرود. ماساژ در خلاف این جهت محتویات را برخلاف مسیر طبیعی هل میدهد. مراحل ماساژ به این ترتیب است:
- دراز کشیدن به پشت با زانوهای خم، چون عضلات شکم در این حالت شلترند
- شروع از پایین سمت راست با کف دست و حرکتهای دایرهای کوچک و فشار ملایم
- حرکت رو به بالا در همان سمت راست تا زیر دندهها
- عبور افقی به سمت چپ، درست زیر خط دندهها
- پایین آمدن در سمت چپ تا نزدیک استخوان لگن
- تکرار آهسته همین مسیر به مدت ۱۰ تا ۲۰ دقیقه
فشار دست باید در حدی باشد که احساس ناراحتی ایجاد نکند. فشار زیاد نهتنها گاز را سریعتر جابهجا نمیکند، بلکه ممکن است درد ایجاد کند. اگر همزمان دنبال اثر سریعتر هستید، ترکیب ماساژ با پیادهروی سبک بهتر از هرکدام بهتنهایی جواب میدهد و همین ترکیب یکی از راههای شناختهشده از بین بردن نفخ شکم فوری است هر چند شواهد کافی برای برتری قطعی این ترکیب نسبت به هرکدام بهتنهایی و همچنین برای اثر فوری آن وجود ندارد.
ماساژ شکم را چند وقت باید ادامه داد؟
ماساژ شکم برای گاز محبوس در روده همان بار اول اثر میگذارد، اما برای بهبود حرکت روده باید ۶ تا ۸ هفته ادامه پیدا کند. همین تفاوت مهمترین دلیلی است که مردم ماساژ را برای نفخ بیفایده میدانند، یکی دو بار امتحان میکنند، تغییری در الگوی کلی نمیبینند و آن را کنار میگذارند. انجام روزانه و در ساعت مشخص ماساژ شکم، ترجیحاً صبح یا پیش از خواب، نتیجه بهتری نسبت به انجام پراکنده دارد. اگر پس از این مدت هیچ تغییری در الگوی نفخ یا اجابت مزاج ندیدید، ادامه دادن آن منطقی نیست و مسئله چیز دیگری است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت gloshospitals.nhs
“Remember, it can take 6 to 8 weeks before the abdominal massage starts to help.”
ترجمه فارسی:
به یاد داشته باشید که ممکن است شش تا هشت هفته طول بکشد تا ماساژ شکم اثرش را نشان دهد.
در نفخ همراه با یبوست ماساژ چه فرقی میکند؟
در نفخ همراه با یبوست هدف ماساژ دیگر جابهجا کردن گاز نیست، بلکه کمک به تخلیه روده است. در نتیجه زمانبندی ماساژ هم عوض میشود. حرکت دست در ماساژ، مشابه ماساژ برای دفع گاز، از سمت پایین و راست شکم به بالا و در حالت افقی به سمت چپ و پایین است اما فشار کمی بیشتر و مدت زمان و تکرار طولانیتر میشود. اثر واقعی ماساژ در نفخ همراه با یبوست در کاهش نیاز به ملین دیده میشود نه در سبک شدن فوری شکم. ترکیب آن با آب کافی و فیبر محلول نتیجه بهتری از ماساژ تنها میدهد. علت نفخ دائمی شکم در بسیاری موارد همین یبوست مزمن است و در چنین حالتی مسیر درمان نفخ شکم از رفع یبوست شروع میشود نه از هدف گرفتن گاز.
برای درمان مشکل معدهات نیاز به کمک داری؟ مشاوره بگیر.
ماساژ شکم نوزاد برای نفخ چطور انجام میشود؟
در نوزادان ماساژ شکم یکی از روشهای معمول برای نفخ است و دو روش شناختهشده دارد که معمولاً کنار هم استفاده میشوند. اولی ماساژ آیلاویو است، مجموعهای از سه حرکت که مسیر روده بزرگ نوزاد را دنبال میکند. دومی حرکت دوچرخه است که با پاهای نوزاد انجام میشود و فشار ملایمی به شکم وارد میکند. هر دو باید با دست گرم و فشار بسیار ملایم انجام شوند و زمان انجامشان هم اهمیت دارد. درمان نفخ شکم نوزاد فقط به ماساژ محدود نمیشود و آروغ گرفتن و اصلاح وضعیت شیر خوردن هم بخشی از آن است.
ماساژ آی لاو یو
در ماساژ آی لاو یو سه حرکت پشت سر هم روی شکم نوزاد انجام میشود که شکلشان حروف انگلیسی I، L و U را میسازد. حرکت اول یک خط مستقیم رو به پایین در سمت چپ شکم نوزاد است. حرکت دوم از سمت راست بالا به چپ میآید و بعد رو به پایین میرود. حرکت سوم از پایین سمت راست بالا میرود، افقی به چپ میآید و پایین میرود. این ترتیب اتفاقی نیست و مسیر روده بزرگ را از انتها به ابتدا خالی میکند. هر حرکت را سه تا شش بار با نوک انگشتان و فشار بسیار کم تکرار کنید.
حرکت دوچرخه پاها
در حرکت دوچرخه نوزاد به پشت خوابانده میشود و پاهایش بهآرامی مانند رکاب زدن دوچرخه حرکت داده میشود. جمع شدن زانو به سمت شکم فشار ملایمی وارد میکند که به خروج گاز محبوس کمک میکند و برای بسیاری از نوزادان بلافاصله آرامکننده است. زمان مناسب انجام آن حدود نیم ساعت پس از شیر خوردن است، نه بلافاصله بعد از آن، چون با معده پر احتمال برگرداندن شیر بیشتر میشود. اگر نوزاد در حین حرکت گریه شدید کرد یا بدنش سفت شد، ادامه ندهید.
چه کسانی نباید ماساژ شکم انجام دهند؟
ماساژ شکم برای همه بیخطر نیست و در چند وضعیت مشخص نباید انجام شود. بیشتر این موارد ربطی به شدت نفخ ندارند و به وضعیت خود شکم برمیگردند، یعنی چیزی در دیواره یا داخل شکم هست که فشار دست میتواند بدترش کند. اگر هرکدام از این وضعیتها را دارید، پیش از شروع ماساژ با پزشک خودتان مطرح کنید.
- انسداد روده یا توده شکمی شناختهشده که ماساژ میتواند وضعیت را بدتر کند.
- بیماری التهابی روده در فاز فعال که تحریک مکانیکی در آن توصیه نمیشود.
- بارداری مگر با تجویز و آموزش مستقیم پزشک یا ماما
- فتق شکمی از نوع هیاتال، نافی یا اینگوینال که همگی نیازمند احتیاطند.
- زخم یا جراحت تازه پوست شکم تا زمان بهبود کامل
- جراحی اخیر شکم تا وقتی که تیم درمان اجازه بدهد
- درد شدید و ناگهانی شکم که پیش از هر کاری باید علتش مشخص شود.
علاوه بر موارد بالا، اگر ناحیهای از شکم با لمس بهشدت درد میگیرد، ماساژ را همانجا متوقف کنید و ادامه ندهید. در نفخ مزمنی که علتش مشخص نیست، بهتر است پیش از عادت کردن به ماساژ روزانه، بررسی توسط بهترین دکتر معده ایران انجام شود.
نکته دیگری که باید در نظر داشت این است که ماساژ یک روش کمکی است و جای بررسی علت را نمیگیرد. اگر نفخ شما هفتهها ادامه دارد یا با کاهش وزن، خون در مدفوع یا تغییر پایدار اجابت مزاج همراه است، ارزیابی توسط بهترین دکتر گوارش و کبد ایران اولویت دارد.
۴.۶ (۲۴۳۸ نظر)۴.۶ (۲۳۴۹ نظر)۴.۶ (۲۱۳۵ نظر)۴.۹ (۱۲۶۴ نظر)۴.۸ (۱۱۶۶ نظر)۴.۲ (۱۲۹۹ نظر)نتیجه گیری
ماساژ شکم از معدود روشهای خانگی نفخ است که هم بیهزینه است و هم پشتوانه بالینی دارد، اما ارزشش به این بستگی دارد که با چه انتظاری سراغش بروید. کسی که آن را برای گاز گیرکرده در رودهها انجام میدهد معمولا همان اوایل نتیجه میگیرد و کسی که توقع دارد الگوی کلی نفخ و یبوستش در یک هفته عوض شود، ناامید میشود و کنارش میگذارد. تفاوت این دو تجربه به روش انجام ماساژ برنمیگردد، به نوع نفخ برمیگردد. علاوهبر آن، ماساژ شکم برای همه بیخطر نیست و پیش از عادت کردن به آن باید مطمئن شوید در گروه کسانی نیستید که برایشان ماساژ منع دارد. اگر نفخ شما با وجود همه اینها هفتهها ادامه دارد، مسئله دیگر روش ماساژ نیست و علت باید بررسی شود.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
