فهرست مطالب
سینه کبوتری بیرون زدگی جناغ سینه و غضروف دندهها به سمت جلو است و از رشد بیش از حد غضروف میآید. این تغییر شکل معمولا بین ۱۱ تا ۱۵ سالگی و همزمان با جهش رشد بلوغ خودش را نشان میدهد. سینه کبوتری در بسیاری از افراد عمدتاً یک مسئله ظاهری است و در آنها اختلال جدی در عملکرد قلب و ریه ایجاد نمیکند، اما در موارد متوسط تا شدید میتواند باعث کاهش تحمل فعالیت، تنگی نفس یا سایر علائم قلبی-ریوی شود و باید توسط پزشک ارزیابی شود. درمان اصلی آن استفاده از بریس فشاری است که تا وقتی قفسه سینه هنوز انعطاف دارد جواب میدهد، یعنی همان سالهای نوجوانی. ورزش شکل استخوان و غضروف را عوض نمیکند و جایگزین بریس نیست. جراحی برای موارد شدید یا کسانی که رشد استخوانیشان تمام شده است کاربرد دارد. در این مقاله از دکترتو با علائم، علتها، سن بروز و روشهای درمان سینه کبوتری آشنا میشوید.
سینه کبوتری چیست؟
سینه کبوتری یعنی جناغ سینه و غضروفهای دندهای به جای صاف ماندن، به سمت جلو بیرون زدهاند و به برجستگی قفسه سینه تبدیل شدهاند. نام پزشکی این تغییر شکل استخوانی پکتوس کاریناتوم (Pectus carinatum) است و مردم آن را برجستگی قفسه سینه یا برآمدگی قفسه سینه هم مینامند.
جالب است بدانید که علت ایجاد این ظاهر استخوان نیست، بلکه مشکل از غضروفی است که دندهها را به جناغ وصل میکند. این غضروف بیش از اندازه رشد میکند و جلوی قفسه سینه را به بیرون هل میدهد. به همین دلیل ظاهر قفسه سینه شبیه سینه پرنده میشود و نام این عارضه از همین شباهت آمده است.
برجستگی قفسه سینه در همه افراد یک شکل نیست. در شایعترین حالت، پایین جناغ به جلو میآید و هر دو طرف قفسه سینه درگیر هستند. در حالت کمیابتری فقط یک طرف بیرون میزند و طرف مقابل کمی فرورفته به نظر میرسد، که همین قفسه سینه را نامتقارن نشان میدهد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic.org
“Pectus carinatum affects about 1 in 1,000 people. But it may be even more common. Some estimate that 1 in 300 people have it.”
ترجمه فارسی:
پکتوس کاریناتوم حدود یک نفر از هر هزار نفر را درگیر میکند. با این حال ممکن است از این هم شایعتر باشد و برخی تخمین میزنند یک نفر از هر سیصد نفر آن را دارد.
علائم سینه کبوتری چیست؟
بیشتر افراد مبتلا به سینه کبوتری هیچ علامتی جز شکل قفسه سینه ندارند. برآمدگی قفسه سینه معمولا بدون درد است و در معاینههای معمول هم چیز غیرعادی دیگری پیدا نمیشود. در موارد شدیدتر چند علامت دیگر ممکن است دیده شود. علائمی که در برجستگیهای شدید دیده میشوند به این ترتیب هستند:
- تنگی نفس هنگام ورزش و فعالیت سنگین
- خسته شدن زودتر از همسالان در بازی و دویدن
- درد یا حساسیت در ناحیه برجسته قفسه سینه
- عفونتهای تنفسی مکرر
- تپش قلب در برخی افراد
تنگی نفس در این افراد همیشه از خود برجستگی نمیآید. آسم در مبتلایان به سینه کبوتری شایعتر از جمعیت عمومی است، بنابراین اگر نوجوانی هم برجستگی دارد و هم نفسش میگیرد، هر دو باید جداگانه بررسی شوند.
درمان سینه کبوتری در سن پایین ممکنه!
همین حالا از پزشک مشاوره بگیر.
علت سینه کبوتری چیست؟
علت سینه کبوتری رشد بیش از اندازه غضروفی است که دندهها را به جناغ وصل میکند. اینکه چرا این غضروف بیش از حد رشد میکند هنوز روشن نیست و پژوهشگران ژن مشخصی برای آن پیدا نکردهاند.
سابقه خانوادگی پررنگترین عامل شناختهشده است. تا ۳۳٪ افراد مبتلا، یکی از اعضای خانوادهشان هم نوعی ناهنجاری قفسه سینه دارد. این یعنی اگر در خانوادهای چنین سابقهای هست، شکل قفسه سینه کودک در سالهای بلوغ ارزش پیگیری دارد. سینه کبوتری گاهی تنها یافته نیست و کنار بیماری دیگری دیده میشود. شرایطی که با آن همراهی دارند عبارتند از:
- سندرم مارفان، یک اختلال بافت همبند که قلب و چشم را هم درگیر میکند
- سندرم نونان، یک اختلال ژنتیکی همراه با مشکلات قلبی
- اسکولیوز یا انحراف ستون فقرات
- آسم و برونشیت
- پرولاپس دریچه میترال
کمبود ویتامین D و راشیتیسم یا نرمی استخوان در گذشته علت شناختهشده تغییر شکل قفسه سینه کودکان بودند. امروز با مکمل ویتامین D این علت بسیار کمتر شده است، اما در کودکانی که مکمل دریافت نکردهاند هنوز باید در نظر گرفته شود.
سینه کبوتری در چه سنی ظاهر میشود؟
سینه کبوتری بیشتر بین ۱۱ تا ۱۵ سالگی خودش را نشان میدهد. این همان سنی است که جهش رشد بلوغ اتفاق میافتد و غضروفهای قفسه سینه سریع بلند میشوند. در تعداد کمتری از کودکان برجستگی از بدو تولد یا سالهای اول زندگی دیده میشود. این حالت مادرزادی است و معمولا با سرعت کمتری تغییر میکند. خانوادهها بیشتر با قفسه سینهای روبهرو میشوند که تا ده سالگی عادی بوده و بعد در عرض یک یا دو سال برجسته شده است.
سن بروز مهمترین نکته عملی این موضوع است. همان رشد سریعی که برجستگی را میسازد، قفسه سینه را انعطافپذیر نگه میدارد و درمان بدون جراحی را ممکن میکند. با پایان رشد استخوانی، قفسه سینه سفت میشود و این فرصت بسته میشود.
آیا سینه کبوتری خطرناک است؟
سینه کبوتری در بیشتر افراد خطرناک نیست و به قلب و ریه آسیب نمیزند. برخلاف قفسه سینه فرورفته که میتواند به قلب فشار بیاورد، برجستگی فضای داخل قفسه سینه را کم نمیکند. در برجستگیهای شدید قفسه سینه سفتتر میشود و کمتر باز و بسته میشود. نتیجهاش کم شدن ظرفیت تنفسی هنگام فعالیت سنگین است. به همین دلیل بسیاری از نوجوانان فقط موقع ورزش متوجه محدودیت میشوند.
اثر روانی این عارضه در نوجوانی را دست کم نگیرید. بسیاری از نوجوانان از عوض کردن لباس در جمع، شنا و ورزشهای گروهی خودداری میکنند و همین کنارهگیری بیشتر از خود برجستگی به آنها فشار میآورد. این موضوع به تنهایی دلیل کافی برای بررسی و درمان است. چند وضعیت ارزیابی زودتر را لازم میکنند. مواردی که باید بررسی شوند به این ترتیب هستند:
- برجستگی که در عرض چند ماه به سرعت بزرگتر شده است
- تنگی نفس یا درد قفسه سینه هنگام فعالیت
- قد بلند و انگشتان کشیده که به سندرم مارفان مشکوک میکند
- سابقه بیماری قلبی در خانواده
- انحراف همزمان ستون فقرات
- کنارهگیری نوجوان از فعالیتهای اجتماعی به دلیل ظاهر قفسه سینه
ارزیابی توسط بهترین دکتر ارتوپد ایران مشخص میکند قفسه سینه هنوز انعطاف لازم برای بریس را دارد یا نه.
تشخیص سینه کبوتری چگونه انجام میشود؟
تشخیص سینه کبوتری با معاینه بالینی انجام میشود و شکل قفسه سینه معمولا خودش تشخیص را روشن میکند. پزشک با فشار دادن جناغ میزان انعطاف قفسه سینه را میسنجد و همین کار تعیین میکند بریس گزینه مناسبی هست یا نه.
عکس رادیولوژی قفسه سینه از روبرو و نیمرخ آزمایش اصلی است. این عکس شدت برجستگی را اندازه میگیرد و وضعیت دندهها و جناغ را نشان میدهد. در موارد شدیدتر یا قبل از جراحی، پزشک سیتیاسکن هم درخواست میکند.
معاینه به قفسه سینه محدود نمیشود. پزشک ستون فقرات را هم بررسی میکند، چون اسکولیوز و کیفوز در این افراد شایعتر هستند و اگر نادیده بمانند خودشان مشکلساز میشوند. با شک به سندرم مارفان، اکوکاردیوگرافی و معاینه چشم هم به فهرست بررسیها اضافه میشوند.
درمان سینه کبوتری چگونه است؟
درمان اصلی سینه کبوتری بریس فشاری است و در موارد شدید یا دیرهنگام، جراحی جایگزین آن میشود. موارد خفیف که نوجوان از ظاهرشان ناراحت نیست به هیچ درمانی نیاز ندارند و فقط پیگیری میشوند. گزینههایی که برای درمان سینه کبوتری مطرح میشوند عبارتند از:
- بریس یا ارتوز فشاری قفسه سینه
- جراحی اصلاحی
- ورزش و اصلاح وضعیت بدن
۱. بریس یا ارتوز فشاری
بریس فشاری خط اول درمان سینه کبوتری در نوجوانان است. این وسیله از جلو و پشت به قفسه سینه فشار میآورد و غضروف را به تدریج به شکل طبیعی برمیگرداند. مدت استفاده از چند ماه تا چند سال طول میکشد و به شدت برجستگی بستگی دارد. بیشتر برنامهها با حداقل هشت ساعت در روز و برای دستکم شش ماه شروع میشوند و در موارد شدیدتر ساعتهای بیشتری لازم میآید. بریس را برای حمام و ورزش میتوان درآورد.
نتیجه درمان بیش از هر چیز به منظم بودن استفاده بستگی دارد. نوجوانی که بریس را نامرتب میپوشد نتیجهای نمیگیرد و همین شایعترین دلیل شکست درمان است. عوارض بریس کم است و بیشتر به تحریک و قرمزی پوست در محل تماس محدود میشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic.org
“A brace works best before a growth spurt because your chest wall is still flexible.”
ترجمه فارسی:
بریس بهترین اثر را قبل از جهش رشد دارد، چون در آن زمان دیواره قفسه سینه هنوز انعطافپذیر است.
۲. جراحی سینه کبوتری
جراحی وقتی مطرح میشود که بریس جواب ندهد یا رشد استخوانی فرد تمام شده باشد. در قفسه سینه سفت بزرگسال، فشار بریس دیگر شکل غضروف را عوض نمیکند. رایجترین روش، جراحی راویچ است. جراح از جلوی قفسه سینه برشی میزند، غضروفهای اضافه را برمیدارد و جناغ را در وضعیت درست ثابت میکند. بستری بعد از عمل معمولا یک تا پنج روز طول میکشد.
جراحی مثل هر عمل دیگری خطرهای خودش را دارد، از جمله عفونت، خونریزی، جابهجا شدن پایههای نگهدارنده و برگشت برجستگی. تصمیم به جراحی را با جراح قفسه سینه و بر اساس شدت برجستگی و اثر آن بر زندگی فرد بگیرید.
۳. آیا ورزش سینه کبوتری را درمان میکند؟
ورزش سینه کبوتری را درمان نمیکند و شکل غضروف و استخوان را عوض نمیکند. این نکته را جدی بگیرید، چون بسیاری از مطالب اینترنتی تمرینهایی را به عنوان درمان برجستگی معرفی میکنند و خانوادهها ماهها روی آنها وقت میگذارند.
تقویت عضلات سینه و پشت و اصلاح وضعیت شانهها ظاهر قفسه سینه را متعادلتر نشان میدهد و تمرینهای تنفسی ظرفیت تنفسی را بالا میبرند. این تغییر در ظاهر است و ربطی به اصلاح خود برجستگی ندارد. ورزش را کنار بریس ادامه دهید و جایگزین آن نکنید. اگر نوجوان در سن مناسب بریس است، ماههایی که صرف تمرین به جای درمان میشود همان فرصت طلایی را از بین میبرد.
انتخاب بین بریس و جراحی به سن و شدت برجستگی برمیگردد و تفاوت این دو روش در عمل به این ترتیب است:
| روش درمان | مناسب چه کسی است؟ | چقدر طول میکشد؟ | چه انتظاری داشته باشیم؟ |
|---|---|---|---|
| بریس فشاری | نوجوانی که هنوز در حال رشد است و قفسه سینه انعطافپذیر دارد | شش ماه تا چند سال، روزانه هشت ساعت و بیشتر | اصلاح تدریجی بدون جراحی، مشروط به استفاده منظم |
| جراحی راویچ | برجستگی شدید یا فردی که رشد استخوانیاش تمام شده | یک تا پنج روز بستری و چند هفته دوره نقاهت | اصلاح چشمگیر شکل قفسه سینه با خطرهای معمول جراحی |
۴.۶ (۳۴۰۹ نظر)۴.۵ (۱۵۵۵ نظر)۴.۷ (۱۲۴۳ نظر)۴.۳ (۱۳۴۸ نظر)۴.۵ (۱۲۷۹ نظر)۴.۹ (۱۱۲۸ نظر)نتیجه گیری
سینه کبوتری معمولا یک تغییر شکل خوشخیم قفسه سینه است، اما اگر در سالهای رشد تشخیص داده شود، شانس اصلاح آن بدون جراحی بیشتر است. در نوجوانانی که قفسه سینه هنوز انعطاف دارد، بریس فشاری درمان اصلی است و در موارد شدید، مقاوم به بریس یا پس از پایان رشد ممکن است جراحی مطرح شود. ورزش میتواند وضعیت بدن و ظاهر قفسه سینه را بهتر کند، اما خود برجستگی استخوان و غضروف را اصلاح نمیکند. اگر برجستگی قفسه سینه در حال بیشتر شدن است، با تنگی نفس یا درد همراه شده یا روی اعتمادبهنفس و فعالیتهای روزمره نوجوان اثر گذاشته است، ارزیابی پزشکی را به بعد از پایان رشد موکول نکنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
