فهرست مطالب
افسردگی یکی از شایعترین اختلالات روانی در جهان است؛ اختلالی که بیسروصدا وارد زندگی میشود و کیفیت خواب، انرژی، تمرکز و حتی روابط انسانی را تحت تأثیر قرار میدهد. در سالهای اخیر، داروهای ضد افسردگی به یکی از رایجترین روشهای درمان افسردگی تبدیل شدهاند و میلیونها نفر در سراسر دنیا از آنها استفاده میکنند. وقتی صحبت از پرمصرف ترین داروی ضد افسردگی میشود، منظور دارویی است که بیشترین میزان تجویز را در آمارهای جهانی و بالینی دارد، نه لزوما قویترین یا بهترین دارو برای همه افراد. این نکته بسیار مهم است، چون درمان افسردگی کاملا فردمحور است و آنچه برای یک نفر مؤثر است، ممکن است برای دیگری مناسب نباشد. در این مقاله از دکترتو با شما هستیم تا به طور مفصل به بررسی موضوع پرمصرف ترین داروی ضد افسردگی بپردازیم.
پرمصرف ترین داروهای ضد افسردگی طبق آمارها
آمارها نشان میدهند که چند داروی خاص بیشترین میزان تجویز را در درمان افسردگی دارند و به دلیل اثربخشی قابلقبول و عوارض جانبی قابلکنترل، پزشکان اغلب آنها را انتخاب میکنند. بهتر است بدانید آمار تجویز داروهای ضد افسردگی بسته به کشور، سیستم درمانی و سال مطالعه متفاوت است و باید با ذکر محدوده زمانی و جغرافیایی بیان شود.
این داروها بیشتر از گروه SSRI هستند و تجربه بالینی طولانی دارند اما سایر گروهها نیز در آمارها نقش قابلتوجهی دارند. در ادامه، پرمصرفترین داروها مثل سرترالین، اسیتالوپرام، فلوکستین و سیتالوپرام را بهطور دقیق بررسی میکنیم.
- سرترالین
- اسیتالوپرام
- فلوکستین
- سیتالوپرام
- مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین
- مهارکنندههای باز جذب سروتونین و نورآدرنالین
- آتیپیکالها
- TCAها
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nice
Several SSRIs are recommended as first-line options for depression.
ترجمه فارسی:
چندین SSRI بهعنوان گزینههای خط اول درمانی برای افسردگی توصیه میشوند.

1. سرترالین
سرترالین یکی از شناختهشدهترین و پرمصرفترین داروهای ضد افسردگی در جهان است. این دارو از گروه SSRI ها است و سالهاست که در درمان افسردگی، اضطراب، وسواس فکری-عملی و اختلال استرس پس از سانحه تجویز میشود. دلیل اصلی محبوبیت سرترالین، تعادل نسبی بین اثربخشی و عوارض جانبی آن است. سرترالین یکی از گزینههای رایج خط اول است، بهخصوص برای افرادی که اولین بار است داروی ضد افسردگی مصرف میکنند.
این دارو در دوزهای مختلف قابل تنظیم است و امکان افزایش تدریجی آن وجود دارد، موضوعی که به کاهش عوارض اولیه کمک میکند. البته سرترالین هم بینقص نیست. در هفتههای اول ممکن است باعث تهوع، بیخوابی یا تغییر اشتها شود، اما در بسیاری از افراد این علائم با گذشت زمان کاهش پیدا میکنند. همین قابلتحمل بودن نسبی، نقش مهمی در پرمصرف شدن آن داشته است.
2. اسیتالوپرام
اسیتالوپرام یکی دیگر از داروهای بسیار پرمصرف ضد افسردگی است که بهویژه در سالهای اخیر محبوبیت زیادی پیدا کرده است. این دارو هم از خانواده SSRIهاست و بیشتر برای افسردگی و اختلالات اضطرابی تجویز میشود. در بسیاری از بیماران عوارض جانبی آن قابلتحمل است، اما شدت عوارض جانبی میتواند بین افراد متفاوت باشد.
بسیاری از بیماران گزارش میدهند که با این دارو احساس سنگینی روانی یا کرختی کمتری دارند و راحتتر با درمان کنار میآیند. اسیتالوپرام بهویژه برای افرادی که همزمان دچار اضطراب و افسردگی هستند، انتخاب محبوبی است. با این حال، پاسخ به دارو کاملا فردی است و ممکن است برای برخی افراد آنقدر که انتظار میرود مؤثر نباشد.
3. فلوکستین
فلوکستین از قدیمیترین داروهای ضد افسردگی مدرن است و بسیاری آن را با نام تجاری پروزاک میشناسند. این دارو در دهههای گذشته انقلابی در درمان افسردگی ایجاد کرد و هنوز هم جزو پرمصرفترینهاست. یکی از ویژگیهای خاص فلوکستین، نیمهعمر طولانی آن است. این موضوع باعث میشود قطع ناگهانی دارو معمولا علائم شدیدی ایجاد نکند، اما در عوض تنظیم دوز و تغییر دارو زمانبرتر میشود.
فلوکستین ممکن است در برخی بیماران اثر فعالکننده داشته باشد، اما انتخاب آن به ویژگیهای فردی بیمار بستگی دارد. در برخی افراد، فلوکستین میتواند باعث افزایش انرژی یا حتی بیقراری شود، به همین دلیل برای همه مناسب نیست. با این حال، سابقه طولانی مصرف و مطالعات گسترده، جایگاه آن را در لیست داروهای پرمصرف حفظ کرده است.

4. سیتالوپرام
سیتالوپرام را میتوان نسخه قدیمیتر اسیتالوپرام دانست. این دارو هم از گروه SSRIها بوده و سالها در درمان افسردگی استفاده میشود. اگرچه امروزه در بسیاری از کشورها اسیتالوپرام جای سیتالوپرام را گرفته، اما هنوز هم در آمارها جزو داروهای پرمصرف قرار دارد.
دلیل آن، دسترسی گسترده و قیمت مناسبتر در برخی سیستمهای درمانی است. سیتالوپرام معمولا اثر آرامبخشتری دارد، اما در دوزهای بالا ممکن است محدودیتهایی از نظر عوارض قلبی داشته باشد، به همین دلیل مصرف آن حتما باید تحت نظر پزشک باشد.
| طبقهبندی دارویی | موارد مصرف |
|---|---|
| سرترالین (SSRI) | افسردگی، اضطراب، وسواس، PTSD |
| اسیتالوپرام (SSRI) | افسردگی، اختلالات اضطرابی |
| فلوکستین (SSRI) | افسردگی، بیحالی شدید، پرخوابی |
| سیتالوپرام (SSRI) | افسردگی، اضطراب |
| SSRI ها (به طور کلی) | افسردگی، اضطراب، وسواس، PTSD |
| SNRI ها (ونلافاکسین، دولوکستین) | افسردگی شدید، درد مزمن |
| آتیپیکالها (بوپروپیون، میرتازاپین) | افسردگی مقاوم، کمبود انرژی، اختلال خواب |
| TCA ها (سهحلقهای) | افسردگی مقاوم، موارد خاص |
سایر داروهای پرمصرف بر اساس گروه دارویی
علاوه بر داروهایی که بهعنوان پرمصرفترینها شناخته میشوند، گروههای دارویی مختلفی در درمان افسردگی وجود دارند که هرکدام سهم قابلتوجهی از تجویزها را به خود اختصاص دادهاند. این داروها بر اساس مکانیسم اثر، قدرت درمانی و نوع علائم بیمار انتخاب میشوند. در ادامه، مهمترین گروههای دارویی ضد افسردگی و داروهای رایج هر گروه را بررسی میکنیم.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت pubmed.ncbi.nlm.nih
Selective serotonin reuptake inhibitors (SSRIs) were the most prescribed class of ADs, with sertraline the most prescribed SSRI.
ترجمه فارسی:
مهارکنندههای انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs) بیشترین میزان تجویز را در میان داروهای ضد افسردگی داشتند و سرترالین هم بهعنوان پرمصرفترین داروی SSRI شناخته شد.
1. SSRI ها (مهارکننده های انتخابی بازجذب سروتونین)
SSRIها بدون شک پرمصرفترین گروه دارویی در درمان افسردگی هستند. داروهایی مثل سرترالین، اسیتالوپرام، فلوکستین و سیتالوپرام در این دسته قرار میگیرند. دلیل محبوبیت این گروه، اثربخشی مناسب در کنار عوارض جانبی قابلکنترل است. SSRIها روی افزایش سطح سروتونین در مغز اثر میگذارند، مادهای که نقش مهمی در تنظیم خلقوخو دارد. با این حال، حتی در این گروه هم انتخاب دارو باید شخصیسازی شود، چون واکنش بدن هر فرد متفاوت است.
2. SNRI ها (مهارکننده های بازجذب سروتونین و نورآدرنالین)
داروهایی مثل ونلافاکسین و دولوکستین در این گروه قرار دارند. این داروها علاوه بر سروتونین، روی نورآدرنالین هم اثر میگذارند و معمولا برای افسردگیهای شدیدتر یا همراه با دردهای مزمن تجویز میشوند. SNRIها در برخی افراد بسیار مؤثرند، اما ممکن است عوارضی مثل افزایش فشار خون یا بیقراری ایجاد کنند. به همین دلیل معمولا بعد از SSRIها در خط درمان قرار میگیرند. مصرف آنها نیاز به پیگیری دقیقتری دارد، اما همچنان جزو داروهای پرمصرف محسوب میشوند.
3. آتیپیکال ها
داروهای آتیپیکال مثل بوپروپیون یا میرتازاپین، ساختار متفاوتی دارند و روی مسیرهای دیگری در مغز اثر میگذارند. این داروها اغلب زمانی استفاده میشوند که SSRIها پاسخ مناسبی ندادهاند. برخی از آنها روی انرژی، تمرکز یا خواب اثر خاصتری دارند و به همین دلیل در شرایط خاص انتخاب میشوند. مصرف این داروها کمتر از SSRIها است، اما در سالهای اخیر محبوبیت بیشتری پیدا کردهاند.
4. TCAها
داروهای سهحلقهای یا TCAها نسل قدیمیتر داروهای ضد افسردگی هستند. اگرچه هنوز هم در برخی موارد استفاده میشوند، اما به دلیل عوارض جانبی بیشتر، مصرف آنها نسبت به گذشته کاهش یافته است. این داروها معمولا برای موارد مقاوم به درمان یا شرایط خاص تجویز میشوند. با وجود مصرف کمتر، هنوز در آمارهای کلی دیده میشوند و بخشی از تاریخ درمان افسردگی هستند.
نتیجه گیری
پرمصرف ترین داروی ضد افسردگی لزوما بهترین دارو برای همه افراد نیست. داروهایی مثل سرترالین و اسیتالوپرام به دلیل اثربخشی مناسب، عوارض قابلتحمل و تجربه بالینی گسترده، بیشترین میزان تجویز را دارند. درمان افسردگی یک مسیر شخصی است و انتخاب دارو باید بر اساس شرایط روانی، جسمی و سبک زندگی هر فرد انجام شود. آگاهی داشتن از گزینهها مفید است، اما جایگزین نظر پزشک نیست. اگر افسردگی بخشی از زندگیات شده، دانستن این اطلاعات میتواند اولین قدم برای یک تصمیم آگاهانه در مسیر درمان افسردگی باشد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!