کمردرد همیشه به معنای آسیب عضلانی یا دیسک کمر نیست؛ گاهی منشا درد، تغییرات تدریجی مفاصل کوچکی است که مهرهها را به یکدیگر متصل میکنند. این مفاصل در خم شدن، چرخیدن و حفظ پایداری ستون فقرات نقش دارند و فرسایش آنها میتواند حرکت کمر را تحت تاثیر قرار دهد. آرتروز کمر نوعی بیماری دژنراتیو مفاصل ستون فقرات است که با کاهش تدریجی کیفیت غضروف و تغییرات استخوانی همراه میشود. این تغییرات ممکن است بهمرور باعث درد و محدودیت حرکتی شوند و در برخی موارد با تنگی فضای عبور اعصاب همراه باشند. در ادامه این مطلب از دکترتو همراه ما باشید تا با ماهیت و ویژگیهای این بیماری آشنا شویم.
آرتروز کمر چیست؟
آرتروز کمر اصطلاحی است که معمولا برای توصیف تغییرات فرسایشی مفاصل و ساختارهای ستون فقرات کمری به کار میرود. یکی از بخشهای مهم درگیر، مفاصل کوچک بین مهرهها یا مفاصل فاست هستند که غضروف آنها ممکن است بهتدریج آسیب ببیند. این تغییرات گاهی با فرسایش دیسکهای بین مهرهای و تشکیل زائدههای استخوانی هم همراه میشوند. آرتروز معمولا در مهرههای پایینی کمر شایعتر است و شدت علائم آن از فردی به فرد دیگر تفاوت دارد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت ncbi
Overall, lumbar facet osteoarthritis was found to be most prevalent at the L4-5 and L5-S1 levels. Less common are L3-L4 level, followed by the L1-2 and L2-3 levels.
ترجمه فارسی:
بهطور کلی، آرتروز مفاصل فاست کمری بیشتر در سطوح L4-L5 (بین مهرههای چهارم و پنجم کمری) و L5-S1 (بین مهره پنجم کمری و مهره اول خاجی) مشاهده میشود. این عارضه در سطح L3-L4 (بین مهرههای سوم و چهارم کمری) شیوع کمتری دارد و پس از آن، سطوح L1-L2 (بین مهرههای اول و دوم کمری) و L2-L3 (بین مهرههای دوم و سوم کمری) کمتر درگیر میشوند.
علائم آرتروز کمر چیست؟
علائم آرتروز کمر معمولا بهتدریج ظاهر میشوند و شامل درد مبهم و مزمن در ناحیه پایین کمر، خشکی و کاهش انعطافپذیری ستون فقرات هستند. این درد ممکن است هنگام ایستادن طولانی، راه رفتن، خم شدن یا چرخاندن کمر تشدید شود و پس از استراحت یا تغییر وضعیت کاهش یابد. گاهی درد به باسن و رانها انتشار پیدا میکند و هنگام حرکت دادن کمر صدای ساییدگی یا تقتق احساس میشود. علائم مهم این بیماری عبارتاند از:
- کمر درد: درد معمولا در قسمت پایینی کمر احساس میشود.
- خشکی کمر: بهخصوص هنگام بیدار شدن از خواب یا بعد از نشستن و بیتحرکی طولانی
- کاهش انعطافپذیری: خم شدن، چرخیدن و صاف کردن کمر ممکن است دشوارتر شود.
- حساسیت موضعی: گاهی لمس ناحیه درگیر یا فشار روی عضلات اطراف مهرهها دردناک است.
- صدای ساییدگی مفاصل: بعضی افراد هنگام حرکت ستون فقرات احساس تقتق یا ساییدگی دارند.
- انتشار درد به باسن و ران: درد ممکن است به باسن، لگن یا قسمت بالایی ران منتقل شود.
- گزگز و بیحسی پاها: در صورت همراهی آرتروز با تنگی کانال نخاعی یا فشار بر ریشههای عصبی ممکن است ایجاد شود.
دلیل آرتروز کمر چیست؟
آرتروز کمر معمولا بر اثر ترکیبی از افزایش سن، زمینه ژنتیکی و فشارهای مکانیکی مکرر بر مفاصل ستون فقرات ایجاد میشود. اضافهوزن، آسیبدیدگی یا ضربه به ستون فقرات، بلند کردن مکرر اجسام سنگین، حرکات تکراری و فرسایش تدریجی دیسکهای بین مهرهای از عوامل موثر در بروز آن هستند. این عوامل میتوانند به غضروف مفاصل بین مهرهها آسیب بزنند و روند تخریب و تغییرات استخوانی را تسریع کنند. عوامل مؤثر در ایجاد این بیماری شامل موارد زیر هستند:
- افزایش سن
- اضافهوزن و چاقی
- ژنتیک و سابقه خانوادگی
- آسیبهای قبلی کمر: شکستگی، ضربه یا آسیب مفاصل ستون فقرات
- فعالیتهای شغلی سنگین: بلند کردن مکرر اجسام سنگین و حرکات تکراری
- سبک زندگی کمتحرک و بیتحرکی طولانیمدت
| علت | روش درمان یا کنترل |
|---|---|
| افزایش سن و فرسایش تدریجی مفاصل | فیزیوتراپی، ورزش اصولی و دارودرمانی |
| اضافهوزن و چاقی | کاهش تدریجی وزن و اصلاح سبک زندگی |
| آسیبهای قبلی کمر مانند شکستگی و ضربه | فیزیوتراپی و درمانهای تخصصی متناسب با شرایط بیمار |
| فعالیتهای شغلی سنگین و حرکات تکراری | اصلاح فعالیتهای روزمره و پرهیز از فشار اضافی به کمر |
| فرسایش دیسکهای بین مهرهای | فیزیوتراپی، ورزش و درمان دارویی برای کنترل علائم |
| فشار مکانیکی مکرر بر مفاصل ستون فقرات | تنظیم فعالیتهای روزانه، پیادهروی سبک و حفظ وضعیت مناسب بدن |
| سبک زندگی کمتحرک و بیتحرکی طولانیمدت | پیادهروی سبک و پرهیز از نشستن طولانیمدت |
چه چیزی باعث از بین رفتن غضروف بین مهره های کمر می شود؟
برای پاسخ به این سؤال باید تفاوت غضروف مفاصل فاست و دیسک بین مهرهای را بدانیم. غضروف مفصلی سطح مفاصل فاست را میپوشاند و از تماس مستقیم استخوانها جلوگیری میکند؛ اما دیسک بین مهرهای ساختاری جداگانه است که مانند ضربهگیر بین مهرهها قرار دارد.
افزایش سن، آسیبهای مکرر، فشار مکانیکی و عوامل ژنتیکی میتوانند به فرسایش این ساختارها کمک کنند. با کاهش آب و انعطافپذیری دیسک، ارتفاع آن کمتر میشود و فشار بیشتری به مفاصل فاست منتقل میشود. این تغییرات ممکن است زمینه آرتروز مفاصل بین مهرهای را فراهم کنند.
روشهای تشخیص آرتروز کمر چیست؟
تشخیص آرتروز کمر با بررسی سابقه پزشکی، معاینه فیزیکی و در صورت نیاز تصویربرداری انجام میشود. پزشک ابتدا درباره محل درد، مدتزمان علائم، شدت آنها و عواملی که درد را تشدید یا کاهش میدهند سؤال میکند. سپس دامنه حرکتی کمر، قدرت عضلات، رفلکسها و وضعیت حسی پاها را بررسی میکند.
نکته مهم این است که تصویربرداری برای همه افراد مبتلا به کمردرد ضروری نیست و پزشک با توجه به علائم، معاینه و احتمال وجود مشکلات زمینهای درباره آن تصمیم میگیرد. در صورت نیاز، رادیوگرافی برای بررسی تغییرات استخوانی، امآرآی برای ارزیابی دیسکها و ساختارهای عصبی و سیتیاسکن برای بررسی دقیقتر استخوانها استفاده میشوند.
بعضی از بیماران با گزارش رادیولوژی آرتروز شدید نگران میشوند، در حالی که درد آنها با تصویر همخوانی ندارد. معمولا قبل از هر چیز پزشک نحوه درد را میپرسد: در کدام حرکت درد بیشتر میشود و با چه وضعیتی کم میشود؟ این سوال اغلب بیشتر از عکس کمک میکند.
درمان قطعی آرتروز کمر چیست؟
در حال حاضر درمانی که بتواند غضروف آسیبدیده را به حالت اولیه برگرداند و آرتروز کمر را بهطور کامل از بین ببرد وجود ندارد. بااینحال، روشهای درمانی مختلفی برای کاهش درد، بهبود حرکت و حفظ عملکرد ستون فقرات وجود دارد. این روشها میتوانند علائم بیماری و تاثیر آن بر فعالیتهای روزمره را کاهش دهند، اما لزوما تغییرات فرسایشی ایجادشده در مفاصل را متوقف نمیکنند.
انتخاب روش درمان به شدت علائم، میزان آسیب مفاصل و وضعیت اعصاب بستگی دارد. معمولا درمان با روشهای غیرجراحی مانند فیزیوتراپی، ورزش، اصلاح سبک زندگی و دارو آغاز میشود. در موارد مقاوم به درمان ممکن است تزریقهای تخصصی یا جراحی ضرورت پیدا کند. روشهای اصلی درمان آرتروز کمر عبارتاند از:
- فیزیوتراپی: تمرینهای تقویتی و کششی به بهبود عملکرد عضلات حمایتکننده ستون فقرات کمک میکنند.
- دارودرمانی: داروهای ضدالتهاب و مسکن برای کنترل درد و التهاب تجویز میشوند.
- درمانهای مداخلهای: در برخی بیماران که درد مزمن و مقاوم آنها از مفاصل فاست منشا میگیرد، ممکن است پس از بررسی تخصصی و پاسخ مثبت به بلوک تشخیصی عصب، رادیوفرکوئنسی برای کاهش درد انجام شود.
- جراحی: اگر آرتروز باعث فشار زیاد بر اعصاب، ضعف پیشرونده یا محدودیت شدید عملکرد شود و درمانهای دیگر موثر نباشند، جراحی رفع فشار یا تثبیت ستون فقرات بررسی میشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت cdc
There is no cure for OA, but you can effectively manage it.
ترجمه فارسی:
درمان قطعی برای آرتروز وجود ندارد، اما میتوان علائم آن را بهطور موثری مدیریت کرد.
درمان آرتروز کمر در خانه ممکن است؟
در موارد خفیف تا متوسط میتوان بخش مهمی از علائم آرتروز مهرههای کمر را در خانه مدیریت کرد؛ البته درمان خانگی آرتروز کمر جایگزین تشخیص و درمان پزشکی نیست. استفاده از کمپرس گرم به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه میتواند خشکی و گرفتگی عضلات را کاهش دهد.
پیادهروی سبک، پرهیز از نشستن طولانی، حفظ وضعیت مناسب بدن و انجام تمرینهای تجویزشده نیز به بهبود عملکرد کمر کمک میکنند. اگر اضافهوزن دارید، کاهش تدریجی وزن میتواند فشار واردشده به ستون فقرات را کمتر کند. از استراحت مطلق، ماساژ شدید و حرکاتی که درد را تشدید میکنند خودداری کنید.
بهترین قرص برای آرتروز کمر کدام است؟
داروهای مورد استفاده برای کنترل درد آرتروز کمر به شرایط فرد و بیماریهای زمینهای او بستگی دارند. پزشک ممکن است در صورت مناسب بودن شرایط بیمار، داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن یا ناپروکسن را برای مدت محدود تجویز کند. استامینوفن بهتنهایی اثر اثباتشده و قابل اتکایی برای درمان کمردرد ندارد و شلکنندههای عضلانی نیز فقط در شرایط خاص ممکن است کاربرد داشته باشند.
آیا آرتروز کمر خطرناک است؟
آرتروز کمر در بیشتر افراد بیماری خطرناکی نیست و با درمان مناسب میتوان علائم آن را کنترل کرد. بااینحال، در موارد پیشرفته ممکن است زائدههای استخوانی و تغییرات مفصلی باعث تنگ شدن کانال نخاعی یا فشار بر ریشههای عصبی شوند.
این وضعیت میتواند با درد انتشاری، گزگز، بیحسی و ضعف عضلات پا همراه باشد. اگر ضعف پاها بهتدریج بیشتر شود، باید هرچه زودتر به پزشک مراجعه کرد. همچنین بیاختیاری جدید ادرار یا مدفوع، ناتوانی در دفع ادرار یا بیحسی ناحیه بین پاها از علائم هشداردهنده هستند و به ارزیابی اورژانسی نیاز دارند. اگر علائم نگرانکنندهای را تجربه میکنید برای ارزیابی دقیق از طریق اپلیکیشن دکترتو با پزشک متخصص ارتوپدی مشورت کنید.
نتیجه گیری
آرتروز کمر یک بیماری فرسایشی مفاصل ستون فقرات است که میتواند با کمردرد، خشکی و محدودیت حرکتی همراه باشد. اگرچه نمیتوان آسیب غضروفی ایجادشده را بهطور کامل برگرداند، اما با ورزش اصولی، فیزیوتراپی، کنترل وزن و دارودرمانی مناسب میتوان علائم را کاهش داد و کیفیت زندگی را حفظ کرد. تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان توسط دکتر ارتوپد تهران یا بهترین متخصص محل سکونت خود متناسب با شرایط فردی اهمیت زیادی دارد. فراموش نکنید که مشاهده آرتروز در رادیولوژی بهتنهایی به معنای نیاز به درمان توسط بهترین دکتر ارتوپد ایران یا نیاز به جراحی نیست.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسشهای متداول درباره آرتروز کمر
برای درمان آرتروز کمر ابتدا باید علت و شدت درگیری مفاصل مشخص شود. در بیشتر موارد، فیزیوتراپی، ورزشهای تقویتی، پیادهروی و اصلاح سبک زندگی به کاهش درد کمک میکنند. در صورت نیاز، پزشک داروهای ضدالتهاب یا مسکن تجویز میکند. علاوه بر این، اگر فشار شدید بر اعصاب یا ضعف پیشرونده وجود داشته باشد، ممکن است درمانهای تخصصی یا جراحی ضرورت پیدا کند.
درد آرتروز مهرههای کمر معمولا به شکل درد مبهم، عمیق و موضعی در قسمت پایینی ستون فقرات احساس میشود. این درد ممکن است صبحها، بعد از استراحت طولانی یا هنگام ایستادن و چرخاندن کمر بیشتر شود. گاهی درد به باسن و قسمت بالایی ران انتشار پیدا میکند. اگر عصبها تحت فشار قرار بگیرند، ممکن است درد با گزگز، بیحسی یا ضعف پاها همراه شود.


۰ دیدگاه ثبت شده برای: چقدر با آرتروز کمر و مشکلات ناشی از آن آشنا هستید؟