فردی را تصور کنید که مدتی است از کمردرد شکایت دارد؛ گاهی درد هنگام ایستادن طولانی بیشتر میشود و گاهی با خم شدن یا بلند کردن یک وسیله به اوج میرسد. در چنین شرایطی، ممکن است این سوال پیش بیاید که علت درد، فرسایش مفاصل مهرههاست یا آسیب دیسک بین آنها؟ آرتروز کمر و دیسک کمر هر دو میتوانند حرکت طبیعی ستون فقرات را مختل کنند اما از نظر ساختار درگیر، نحوه ایجاد آسیب و الگوی علائم تفاوت دارند. شناخت تفاوت آرتروز کمر با دیسک کمر در ادامه این مطلب از دکترتو، به درک بهتر علت کمردرد و مسیر تشخیص آن کمک میکند.
فرق مهم آرتروز کمر و دیسک کمر چیست؟
مهمترین تفاوت آرتروز کمر با دیسک کمر در ساختاری است که دچار آسیب شده است. در آرتروز، غضروف مفاصل فاست (مفاصل کوچکی که مهرههای پشت ستون فقرات را به هم متصل میکنند) بهتدریج فرسوده میشود و ممکن است زائدههای استخوانی ایجاد شوند.
اما در دیسک کمر، ماده ژلاتینی داخل دیسک بین مهرهای از لایه بیرونی آن بیرون میزند و گاهی به ریشههای عصبی فشار وارد میکند. نکته مهم این است که آرتروز مفاصل فاست و فتق دیسک دو مشکل متفاوت در ستون فقرات هستند. بااینحال، تغییرات فرسایشی دیسکها و مفاصل فاست ممکن است همزمان رخ دهند و در برخی افراد با یکدیگر ارتباط داشته باشند.
| معیار مقایسه | آرتروز کمر | دیسک کمر |
|---|---|---|
| محل درگیری | مفاصل فاست مهرهها | دیسک بین مهرهای |
| علت اصلی | فرسایش تدریجی مفاصل | بیرونزدگی یا پارگی دیسک |
| عامل خطر | افزایش سن و فرسودگی مفاصل | افزایش سن، فشار و آسیبهای مکانیکی |
| محل درد | معمولا پایین کمر | کمر و گاهی باسن و پا |
| انتشار درد | ممکن است به باسن و ران برسد. | ممکن است در مسیر عصب سیاتیک منتشر شود. |
| علائم عصبی | در صورت تنگی کانال یا فشار عصبی | در صورت فشار دیسک بر ریشه عصب |
| درمان | کنترل درد و بهبود عملکرد مفاصل | کاهش التهاب و فشار عصبی و بازتوانی |
تفاوت علائم آرتروز کمر با دیسک کمر چیست؟
درد موضعی کمر و تشدید آن هنگام خم شدن به عقب یا چرخاندن تنه میتواند با درگیری مفاصل فاست سازگار باشد. در مقابل، درد تیرکشندهای که از کمر به باسن و پا انتشار پیدا میکند، بهویژه اگر با گزگز، بیحسی یا ضعف همراه باشد، احتمال فشار بر ریشه عصب ناشی از فتق دیسک را مطرح میکند. بااینحال، این الگوها قطعی نیستند و برای تشخیص به بررسی علائم و معاینه نیاز است.
از کجا بفهمیم کمردرد ناشی از آرتروز است یا دیسک کمر؟
برای تشخیص علت کمردرد، پزشک ابتدا درباره محل درد، زمان شروع، عوامل تشدیدکننده و علائم همراه سوال میکند. سپس دامنه حرکتی کمر، قدرت عضلات، حس اندامهای تحتانی و رفلکسهای عصبی را بررسی میکند. در صورت نیاز به تصویربرداری، رادیوگرافی میتواند تغییرات استخوانی و مفاصل را نشان دهد و MRI برای بررسی دیسکها و ساختارهای عصبی مناسبتر است.
بااینحال، مشاهده آرتروز یا بیرونزدگی دیسک در MRI لزوما به معنای علت بودن آن برای درد نیست؛ زیرا این تغییرات ممکن است بدون علامت هم وجود داشته باشند. بنابراین، پزشک باید نتیجه تصویربرداری را در کنار معاینه و شرححال بیمار تفسیر کند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت hss
A lumbar disc herniation occurs when the inner disc material leaks through a tear in the outer layer. Herniation types include protrusion, extrusion, and sequestration.
ترجمه فارسی:
فتق دیسک کمر زمانی رخ میدهد که ماده داخلی دیسک از طریق پارگی در لایه بیرونی نشت کند. انواع فتق شامل بیرونزدگی، بیرونزدگی و جداشدگی است.
درمان آرتروز کمر با دیسک کمر چه تفاوتی دارد؟
درمان آرتروز کمر و دیسک کمر در مراحل اولیه معمولا بدون جراحی آغاز میشود؛ اما تمرکز درمان در این دو بیماری متفاوت است. در آرتروز، هدف اصلی معمولا کاهش درد و بهبود حرکت و عملکرد است. به همین دلیل، فیزیوتراپی، تمرینات تقویتی، اصلاح وضعیت بدن و داروهای ضدالتهاب با تجویز پزشک از روشهای رایج درمان هستند.
در دیسک کمر، درمان بیشتر بر کاهش التهاب اطراف عصب و کنترل فشار واردشده به ریشههای عصبی تمرکز دارد. فیزیوتراپی، داروهای مسکن و ضدالتهاب، اصلاح فعالیتهای روزمره و در برخی موارد تزریق اپیدورال کورتون به کاهش علائم کمک میکنند. بسیاری از فتقهای دیسک بدون جراحی بهبود پیدا میکنند. بنابراین، تفاوت اصلی این است که درمان آرتروز بر کنترل فرسایش و حفظ عملکرد مفاصل و درمان دیسک بر کاهش علائم ناشی از آسیب دیسک و تحریک عصب متمرکز است.
چه زمانی آرتروز کمر یا دیسک کمر به جراحی نیاز دارد؟
در آرتروز کمر، جراحی فقط در شرایط خاص مطرح میشود؛ برای مثال، زمانی که تغییرات فرسایشی باعث تنگی کانال یا فشار بر اعصاب شده باشند و علائم بیمار با درمانهای غیرجراحی بهبود پیدا نکنند. انتخاب جراحی رفع فشار یا تثبیت مهرهها به علت مشکل، شدت علائم و وضعیت ستون فقرات بستگی دارد.
در دیسک کمر، جراحی معمولا زمانی توصیه میشود که درد و علائم عصبی با درمانهای غیرجراحی بهبود پیدا نکنند یا ضعف عضلانی در حال پیشرفت باشد. در این شرایط، جراحی دیسککتومی یا میکرودیسککتومی برای برداشتن بخش بیرونزده دیسک و آزاد کردن عصب انجام میشود. از دست دادن کنترل ادرار یا مدفوع، ناتوانی در دفع ادرار و بیحسی ناحیه تناسلی یا بین پاها نیز میتواند نشانه سندرم دماسبی باشد و نیاز به ارزیابی اورژانسی دارد.
آرتروز کمر خطرناکتر است یا دیسک کمر؟
نمیتوان بهطور قطعی گفت آرتروز کمر خطرناکتر است یا دیسک کمر؛ زیرا شدت بیماری، میزان آسیب و وجود یا نبود فشار عصبی اهمیت بیشتری از نام بیماری دارند. آرتروز خفیف ممکن است فقط باعث درد و خشکی متناوب شود و سالها بدون عارضه جدی باقی بماند. اما اگر پیشرفت کند و باعث تنگی کانال نخاعی شود، ممکن است به بیحسی، ضعف پاها و اختلال در راه رفتن منجر شود.
از طرف دیگر، بسیاری از موارد دیسک کمر با درمان غیرجراحی بهبود پیدا میکنند؛ اما فتق شدید دیسک میتواند به عصب فشار وارد کند و در صورت بیتوجهی به ضعف عصبی پیشرونده، آسیب ماندگار ایجاد کند. بنابراین، خطر اصلی در هر دو بیماری زمانی است که ساختارهای عصبی تحت فشار قرار بگیرند. بروز ضعف ناگهانی یا پیشرونده پا، بیحسی ناحیه بین پاها و اختلال در کنترل ادرار و مدفوع نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است.
برای تشخیص تفاوت آرتروز کمر و دیسک کمر و بررسی شدت هرکدام، میتوانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با متخصص ارتوپدی یا مغز و اعصاب مشورت کنید.
نتیجه گیری
تفاوت آرتروز کمر با دیسک کمر در درجه اول به محل و نوع آسیب مربوط میشود. آرتروز باعث فرسایش مفاصل بین مهرهای میشود اما دیسک کمر به بیرونزدگی یا فتق دیسک بین مهرهای اشاره دارد. درد موضعی و خشکی کمر بیشتر در آرتروز دیده میشود، درحالیکه درد تیرکشنده پا، گزگز و بیحسی میتوانند نشانه فشار دیسک بر عصب باشند. بااینحال، تشخیص قطعی به معاینه توسط بهترین دکتر ارتوپد ایران نیاز دارد. هر دو بیماری در بسیاری از موارد با درمانهای غیرجراحی توسط دکتر ارتوپد تهران یا بهترین متخصص محل زندگی کنترل میشوند و جراحی فقط در شرایط خاص ضرورت پیدا میکند.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسشهای متداول درباره فرق آرتروز کمر با دیسک کمر
بله، آرتروز کمر و دیسک کمر میتوانند همزمان در یک فرد وجود داشته باشند. با افزایش سن، دیسکهای بین مهرهای آب و ارتفاع خود را از دست میدهند و این تغییر میتواند فشار بیشتری به مفاصل فاست وارد کند. در نتیجه، فرسایش دیسک و آرتروز مفاصل ستون فقرات ممکن است همزمان اتفاق بیفتند. تشخیص سهم هرکدام در ایجاد درد به معاینه و بررسی MRI یا سایر تصویربرداریها نیاز دارد.
شدت درد به میزان آسیب و شرایط هر فرد بستگی دارد و نمیتوان یکی را همیشه دردناکتر دانست. آرتروز معمولا درد موضعی و خشکی ایجاد میکند که با بعضی حرکات تشدید میشود. در مقابل، دیسک کمر در صورت فشار بر عصب میتواند درد تیرکشنده و سوزشی شدیدی در باسن و پا ایجاد کند. بنابراین، شدت درد بهتنهایی معیار تشخیص یا مقایسه این دو بیماری نیست.
احتمال بروز تغییرات فرسایشی مفاصل فاست با افزایش سن بیشتر میشود؛ بااینحال، این تغییرات ممکن است در سنین پایینتر هم دیده شوند و همیشه با درد یا علائم بالینی همراه نیستند. دیسک کمر نیز ممکن است در سنین مختلف اتفاق بیفتد، اما فتق دیسک در بزرگسالان جوان و میانسال هم شایع است. عواملی مانند ژنتیک، آسیب، فشارهای مکرر و تغییرات وابسته به سن در بروز هر دو بیماری نقش دارند. البته مشاهده تغییرات فرسایشی در تصویربرداری لزوما به معنای وجود بیماری علامتدار نیست.
تفاوت آرتروز فاست، دیسک دژنراتیو و تنگی کانال نخاعی به ساختار آسیبدیده در ستون فقرات مربوط است. در آرتروز فاست، غضروف مفاصل کوچک بین مهرهها فرسوده میشود و بیشتر درد موضعی کمر، بهخصوص هنگام چرخش یا خم شدن به عقب، ایجاد میکند. در دیسک دژنراتیو، دیسکهای بین مهرهای دچار کاهش آب و ارتفاع میشوند؛ اما در تنگی کانال نخاعی، فضای عبور اعصاب باریک شده و میتواند باعث درد، گزگز، بیحسی و ضعف پاها، بهویژه هنگام راه رفتن، شود. این سه عارضه ممکن است همزمان رخ دهند.


۰ دیدگاه ثبت شده برای: تفاوت آرتروز کمر با دیسک کمر در چه علائم و نشانه هایی است؟