فهرست مطالب
زخم پای دیابتی یکی از شایعترین عوارض دیابت است که معمولا بهآرامی و بدون درد شروع میشود. بسیاری از بیماران زمانی متوجه مشکل میشوند که زخم پیشرفت کرده یا عفونت ایجاد شده است. شناخت علائم زودهنگام میتواند از بدتر شدن زخم و عوارض جدی جلوگیری کند. توجه به تغییرات کوچک پا، نقش مهمی در حفظ سلامت بیماران دیابتی دارد. در این مقاله از دکترتو با شما هستیم تا به طور مفصل به بررسی علائم زخم پای دیابتی بپردازیم.
علائم اولیه زخم پای دیابتی (قبل از زخم باز)
قبل از اینکه زخم پای دیابتی باز شود، بدن نشانههای هشداردهندهای میفرستد مثل تغییر رنگ پوست، خشکی یا پینه غیرعادی. این علائم اغلب بدون درد هستند و ممکن است نادیده گرفته شوند. در ادامه، به جزئیات هر یک از این علائم و نحوه شناساییشان میپردازیم.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت upmc
Foot ulcers may present almost as a wound on the flesh of the foot. Based on related conditions — like trouble with circulation and nerve damage — you may not feel certain symptoms.
ترجمه فارسی:
زخمهای پا ممکن است به شکل یک آسیب یا بریدگی روی پوست ظاهر شوند. به دلیل مشکلاتی مثل کاهش جریان خون یا آسیب عصبی، ممکن است بعضی علائم را اصلاً احساس نکنید.
1. قرمزی و تغییر رنگ پوست پا
یکی از اولین علائم زخم پای دیابتی، تغییر رنگ پوست است. این تغییر ممکن است به صورت قرمزی، تیرگی، کبودی یا حتی رنگ بنفش ملایم دیده شود. این حالت معمولا نشانهی فشار مداوم، التهاب یا عفونت اولیه است. در بیماران دیابتی، قرمزی پوست همیشه به معنی التهاب ساده نیست.
گاهی این تغییر رنگ نشان میدهد که بافت زیر پوست در حال آسیب دیدن است، حتی اگر هنوز پوست سالم به نظر برسد. مخصوصا اگر قرمزی فقط در یک نقطه مشخص باشد، باید جدی گرفته شود. نکته مهم این است که این قرمزی ممکن است بدون درد باشد. نبود درد نباید باعث بیتوجهی شود، چون کاهش حس در پا یکی از ویژگیهای دیابت است و خطر را پنهان میکند.
2. پینه ضخیم و دردناک یا برعکس بدون درد
پینههای ضخیم روی کف پا یا انگشتان، یکی از علائم شایع و مهم زخم پای دیابتی هستند. این پینهها در اثر فشار مداوم ایجاد میشوند و میتوانند زیر خود زخم پنهان داشته باشند، بدون اینکه از بیرون مشخص باشد. گاهی پینه دردناک است و گاهی کاملا بدون درد.
هر دو حالت میتواند خطرناک باشد. پینه بدون درد معمولا به دلیل آسیب عصبی ایجاد میشود و فرد متوجه فشار بیش از حد روی آن ناحیه نمیشود. اگر پینه ضخیم، زردرنگ یا ترکخورده باشد، احتمال ایجاد زخم زیر آن زیاد است. دستکاری یا بریدن پینه بدون نظر پزشک میتواند مسیر را برای زخم و عفونت باز کند.
علائم زخم دیابتی داری و نگرانی؟
برای ارزیابی فوری نوبت بگیر.
3. خشکی، ترک یا پوسته پوسته شدن پوست
خشکی پوست پا یکی از علائم اولیهای است که اغلب نادیده گرفته میشود. در دیابت، کاهش تعریق طبیعی باعث میشود پوست پا خشک و شکننده شود و بهراحتی ترک بخورد. این ترکها ممکن است سطحی به نظر برسند، اما در واقع راهی برای ورود باکتریها به لایههای عمیقتر پوست هستند.
مخصوصا ترکهای پاشنه پا یا بین انگشتان خطر بالاتری دارند. پوستهپوسته شدن مداوم یا ترکهایی که خوب نمیشوند، نشانهی این است که پوست توان ترمیم طبیعی خود را از دست داده و مستعد زخم دیابتی است.
4. تاول یا خراش کوچک که بهبود نمی یابد
تاولهای کوچک، خراش یا زخمهای سطحی که بعد از چند روز بهبود پیدا نمیکنند، زنگ خطر جدی هستند. در افراد سالم، این آسیبها معمولا سریع ترمیم میشوند، اما در دیابت روند ترمیم کند است. اگر تاول پا بدون دلیل واضح ایجاد شود یا خراشی بعد از یک هفته هنوز باقی مانده باشد، نباید ساده تلقی شود.
این میتواند اولین مرحلهی زخم پای دیابتی باشد. بسیاری از بیماران این علائم را نادیده میگیرند چون درد ندارند، اما همین تاخیر میتواند باعث باز شدن زخم و ورود عفونت شود.
5. احساس گرمی یا تورم موضعی
گرم شدن غیرعادی یک نقطه از پا نسبت به سایر قسمتها، نشانهی التهاب یا و در صورت همراهی با سایر علائم، احتمال عفونت مطرح میشود. این علامت گاهی قبل از باز شدن زخم دیده میشود. تورم موضعی نیز میتواند به دلیل تجمع مایع یا پاسخ التهابی بدن باشد. اگر یک پا یا بخشی از پا متورمتر از حالت عادی است، باید بررسی شود. احساس گرمی یا تورم حتی بدون درد هم اهمیت دارد و جزو علائم اولیه زخم پای دیابتی محسوب میشود.
4.6 (1951 نظر)4.7 (1851 نظر)3.8 (1873 نظر)4.9 (1416 نظر)4.6 (1297 نظر)4.6 (1124 نظر)علائم زخم باز پای دیابتی (وقتی پوست شکافته میشود)
وقتی پوست شکافته و زخم باز میشود، علائم واضحتری ظاهر میشوند مثل ترشح، بوی بد یا تغییر رنگ پوست اطراف زخم. این مرحله نشانه پیشرفت آسیب و خطر عفونت است. در ادامه، به جزئیات هر یک از این علائم و نشانههای خطرناک زخم باز میپردازیم.
| قبل از شکافته شدن پوست (مرحله هشدار) | بعد از شکافته شدن پوست (زخم باز) |
|---|---|
| تغییر رنگ پوست (قرمزی، تیرگی، کبودی یا بنفش ملایم) | زخم باز، شکاف پوستی یا سوراخ قابل مشاهده |
| پینه ضخیم یا غیرعادی روی کف پا یا انگشتان | ترشح از زخم (شفاف، زرد، سبز یا چرکی) |
| خشکی شدید، ترک یا پوستهپوسته شدن پوست | بوی بد از محل زخم |
| تاول یا خراش کوچک که دیر بهبود مییابد. | افزایش عمق یا وسعت زخم |
| احساس گرمی موضعی نسبت به سایر نقاط پا | قرمزی، تورم و التهاب واضح اطراف زخم |
| تورم خفیف یا تغییر شکل موضعی پا | درد یا برعکس بیدردی کامل زخم |
| کاهش حس درد، بیحسی یا گزگز پا | نمایان شدن بافت عمقی، تاندون یا استخوان (در مراحل پیشرفته) |
| پوست سالم به نظر میرسد اما زیر آن آسیب در حال شکلگیری است | سیاه یا تیره شدن بافت اطراف زخم (نکروز / قانقاریا) |
| بدون ترشح یا فقط رطوبت بسیار کم | سفید شدن پوست اطراف زخم به دلیل رطوبت بیش از حد |
1. زخم باز یا شکاف پوستی
وقتی پوست شکافته میشود و بافت زیر آن دیده میشود، زخم پای دیابتی وارد مرحله جدیتری شده است. این زخم ممکن است کوچک باشد اما عمق داشته باشد. گاهی زخم شبیه یک سوراخ یا شکاف باریک است و به نظر خطرناک نمیآید، اما در واقع میتواند به لایههای عمیقتر نفوذ کرده باشد. هر زخم بازی در پای دیابتی نیاز به بررسی پزشکی دارد، حتی اگر درد نداشته باشد یا کوچک به نظر برسد.
2. ترشح شفاف یا چرکی
ترشح از زخم یکی از علائم مهم است. ترشح شفاف ممکن است نشانه التهاب باشد، اما ترشح زرد، سبز یا چرکی معمولا به معنی عفونت است. اگر میزان ترشح زیاد شود یا همراه با تغییر رنگ باشد، نشان میدهد بدن در حال مبارزه با عفونت است اما بهتنهایی موفق نیست. ترشح بدبو یا غلیظ نیاز به اقدام فوری دارد و نباید با پانسمان ساده نادیده گرفته شود.
3. بوی بد از محل زخم
بوی ناخوشایند از زخم پای دیابتی یکی از نشانههای هشداردهنده عفونت است. این بو معمولا به دلیل رشد باکتریها و مرگ بافت ایجاد میشود. بوی بد حتی اگر زخم کوچک باشد، نشاندهنده مشکل جدی است. در برخی موارد، این بو نشانه شروع قانقاریا است. هرگونه بوی غیرعادی باید سریعا توسط پزشک بررسی شود.
میترسی دچار زخم پای دیابتی بشی؟ همین حالا مشاوره بگیر.
4. ضخیم شدن یا سیاه شدن پوست اطراف زخم
تیره یا سیاه شدن پوست اطراف زخم معمولا نشانهی کاهش شدید جریان خون یا مرگ بافت است. این وضعیت بسیار خطرناک محسوب میشود. ضخیم شدن پوست اطراف زخم میتواند واکنش بدن به التهاب مزمن باشد و مانع ترمیم طبیعی شود. این علائم نشان میدهند که زخم وارد مرحله پیشرفته شده و نیاز به درمان تخصصی دارد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت healthline
The most visible sign of a serious foot ulcer is black tissue (called eschar) surrounding the ulcer. This forms because of an absence of healthy blood flow to the area around the ulcer.
ترجمه فارسی:
بارزترین علامت یک زخم پای جدی، سیاه شدن بافت اطراف زخم است که به آن «اسکار» گفته میشود. این اتفاق به خاطر کمبود جریان خون سالم به ناحیه اطراف زخم رخ میدهد.
5. بافت اطراف زخم سفید (خیسی بیش از حد)
سفید شدن بافت اطراف زخم میتواند ناشی از رطوبت بیش از حد یا ترشح زیاد زخم باشد. این حالت پوست را ضعیف و مستعد عفونت میکند. بافت خیس توان ترمیم ندارد و باکتریها راحتتر در آن رشد میکنند. کنترل رطوبت اطراف زخم نقش مهمی در جلوگیری از پیشرفت زخم دیابتی دارد.
علائم عصبی همراه با زخم دیابتی
آسیب عصبی یکی از دلایل اصلی ایجاد زخم پای دیابتی است. بی حسی، گزگز، مورمور یا کاهش حس درد از شایعترین علائم عصبی هستند. برخی بیماران برعکس دچار سوزش یا درد تیرکشنده میشوند، مخصوصا شبها. این دردها نشانه آسیب عصبی پیشرفته است. وقتی اعصاب آسیب میبینند، فرد متوجه ضربه یا فشار نمیشود و همین موضوع زمینهساز زخم میشود.
علائم عفونت زخم پای دیابتی
عفونت معمولا با افزایش قرمزی، تورم، درد یا ترشح چرکی همراه است. تب و لرز هم میتواند در مراحل شدید دیده شود. گاهی عفونت بدون درد است، اما بوی بد و تغییر رنگ زخم هشدار جدی محسوب میشود. عفونت درماننشده میتواند به استخوان برسد و خطر قطع عضو را افزایش دهد.
علائم اختلال جریان خون در زخم دیابتی (نشانه های خطرناک)
سردی پا، رنگپریدگی یا کبودی از علائم کاهش جریان خون هستند. این وضعیت روند ترمیم زخم را بهشدت کند میکند. نبود نبض در پا یا درد شدید هنگام راه رفتن از نشانههای مهم اختلال گردش خون است. در این شرایط، زخم حتی با بهترین پانسمان هم خوب نمیشود و نیاز به درمان عروقی دارد.
علائم زخم پای دیابتی پیشرفته (هشدار)
زخمهای عمیق، نمایان شدن استخوان یا تاندون و تغییر رنگ سیاه، علائم مرحله پیشرفته هستند. درد شدید یا برعکس بیحسی کامل، نشان میدهد آسیب عصبی و عروقی شدید شده است. در این مرحله خطر عفونت گسترده و قطع عضو بالا میرود و اقدام فوری ضروری است.
علائم انواع مختلف زخم پای دیابتی
زخمهای نوروپاتیک معمولا بدون درد و در کف پا ایجاد میشوند. پوست اطراف آنها خشک و پینهدار است. زخمهای ایسکمیک ناشی از کاهش خونرسانی هستند و معمولا دردناک، سرد و با رنگ تیره دیده میشوند. اما در بیماران دیابتی با نوروپاتی، درد میتواند کاهشیافته یا غایب باشد. زخمهای عفونی ترکیبی از هر دو حالت هستند و بیشترین خطر را دارند.
نتیجه گیری
علائم زخم پای دیابتی از تغییرات کوچک پوستی شروع میشود و اگر به موقع شناسایی نشود، میتواند به زخمهای عمیق، عفونت و حتی قطع عضو منجر شود. درد نداشتن به معنی بیخطر بودن نیست، زیرا بسیاری از زخمها بدون درد هستند. بررسی روزانه پاها و توجه به علائم اولیه مثل قرمزی، خشکی یا پینه، کلید پیشگیری است. تشخیص زودهنگام و مراقبت مناسب از زخمها میتواند روند درمان را کوتاه کرده و عوارض جدی را کاهش دهد. آموزش بیمار و آگاهی از خطرات، نقش مهمی در حفظ سلامت پاها دارد. در نهایت، رعایت دقیق کنترل قند خون و مراقبت پوستی، پایهایترین روش جلوگیری از زخم پای دیابتی است.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!