فهرست مطالب
خارش بدن در شب (nocturnal pruritus) یکی از شایعترین شکایات پوستی است که خواب را مختل کرده و کیفیت زندگی را کاهش میدهد. این مشکل اغلب بهدلیل تغییرات طبیعی بدن در شب مانند افزایش دمای بدن، افزایش جریان خون در پوست، کاهش سطح هورمون کورتیزول (که اثر ضدالتهابی دارد) و از دست رفتن بیشتر رطوبت پوست رخ میدهد و باعث تشدید حساسیت و خارش میشود. خشکی پوست شایعترین علت خارش بدن در شب است، اما عوامل دیگری مانند اگزما، کهیر، آلرژی به مواد شوینده یا رختخواب، استرس، مصرف برخی داروها، تغییرات هورمونی (بارداری یا یائسگی) و در موارد نادر بیماریهای داخلی مانند مشکلات کبدی، کلیوی یا دیابت نیز میتوانند نقش داشته باشند. این مقاله از دکترتو با هدف بررسی دقیق علل شایع خارش شبانه، تفاوت علل طبیعی و پاتولوژیک و راهکارهای اولیه تسکین تدوین شده است تا افراد بتوانند بهموقع اقدام و در صورت تداوم به پزشک مراجعه کنند.
چرا خارش بدن در شب بیشتر میشود؟
خارش پوست در شب میتواند برای هر کسی در هر سنی اتفاق بیفتد و معمولا خارشها در شب شدیدتر میشود. گاهی علت خارش بدن در شب، عوامل طبیعی است. عملکردهای پوست بدن در شب تغییر میکند. بنابراین افزایش دمای پوست در شب، میتواند باعث احساس خارش شود.
علاوه بر این، یکی دیگر از مواردی که میتواند خارش بدن در شب را تشدید کند، آزادشدن برخی از مولکولها است. برخی واسطههای التهابی ممکن است تحت تأثیر ریتم شبانهروزی قرار گیرند و در برخی شرایط به تشدید خارش کمک کنند. در مقابل، تولید کورتیزول که هورمونهای کاهشدهنده التهاب هستند، در شب کاهش مییابد. مجموع این عوامل میتواند عوامل موثر در خارش شبانه را تشدید کنند.
| دلیل خارش شبانه | علت بروز (مکانیسم) |
|---|---|
| خشکی پوست | کاهش عملکرد سد پوستی و تغییرات رطوبت پوست در شب |
| ریتم شبانهروزی بدن | تغییرات طبیعی هورمونها، دما و حساسیت عصبی |
| کاهش کورتیزول شبانه | افت هورمونهای ضدالتهابی در شب |
| افزایش توجه عصبی در شب | کاهش حواسپرتی و تمرکز بیشتر بر احساسات بدن |
| اگزما (درماتیت آتوپیک) | افزایش التهاب پوستی و اختلال سد دفاعی پوست |
| پسوریازیس | التهاب مزمن و تکثیر غیرطبیعی سلولهای پوست |
| کهیر و آلرژیها | آزاد شدن هیستامین |
| نیش حشرات (ساس، گال، شپش) | فعالیت بیشتر حشرات در شب |
| استرس و اضطراب | تحریک سیستم عصبی و افزایش حساسیت حسی |
| کمبود آهن یا ویتامین B12 | اختلال عملکرد عصبی و پوستی |
| بیماریهای کبدی | تجمع نمکهای صفراوی در پوست |
| بیماریهای کلیوی | تجمع مواد دفعی در خون |
| اختلالات تیروئید | تغییر متابولیسم و خشکی پوست |
| دیابت و نوروپاتی | آسیب اعصاب محیطی |
| بارداری | تغییرات هورمونی و صفراوی |
| داروها | عارضه جانبی (مثل اپیوئیدها، برخی آنتیبیوتیکها) |
علت خارش بدن در شب بدون بثورات پوستی
اگر خارش های شبانه هیچ علامت ظاهری ندارند و این خارشها بدون وجود بثورات پوستی هستند، میتوان آن را به یک سری عوامل طبیعی و تغییرات عملکرد پوست مرتبط دانست. از افزایش خشکی پوست گرفته تا برخی از مکانیسمهای طبیعی بدن، همگی میتوانند پشت خارشهای شبانه، بدون وجود بثورات پوستی باشند.
ریتمهای شبانهروزی طبیعی بدن یا چرخههای روزانه، بر عملکردهای پوست مانند تنظیم دما، تعادل مایعات و محافظت از سد دفاعی تاثیر میگذارند و تمام این موارد ممکن است علت خارش بدن در شب باشند.
1. خشکی پوست و کاهش رطوبت شبانه
یکی از مهمترین دلایل تشدید خارش بدن در شب و در زمان خواب، کاهش رطوبت پوست است. در برخی افراد، عملکرد سد پوستی در شب تغییر میکند و ممکن است خشکی پوست بیشتر احساس شود. خشکی پوست میتواند باعث خارش شود؛ همانطور که در ماههای خشک زمستان، پوست خشک بیشتر دچار خارش میشود. همچنین اگر دمای بدن شما در شب بالا باشد، ممکن است دچار خارش پوست شوید.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت my.clevelandclinic
Your body loses moisture at night, which can make your skin itchy.
ترجمه فارسی:
بدن شما در شب رطوبت خود را از دست میدهد که میتواند باعث خارش پوست شود.
2. اختلالات هورمونی و تغییرات شبانه بدن
گاهی اوقات علت خارش بدن در شب، تغییرات هورمونی، به خصوص تغییرات بدن در شب است. در شب، بدن به اندازه روز هورمون تولید نمیکند و برخی از هورمونها، به میزان کمتری تولید میشوند. خصوصا هورمونهایی که در کاهش میزان تورم و التهاب موثرند. در نتیجه از آن جایی که در شب هورمون کمتری دارید، ممکن است خارش پوست در شب هم تشدید شود.
جالب است بدانید که اختلالات هورمونی در دوران یائسگی تشدید میشود و به همین دلیل هم معمولا زنانی که در دوران یائسگی هستند، بیشتر با چالش خارشهای شدید شبانه مواجه میشوند. در این گروه، کاهش تولید چربی و افزایش خشکی پوست، مهمترین دلیل افزایش خارش بدن در زمان خواب است.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت verywellhealth
Hormonal changes can cause dry, itchy skin. During menopause, your sebaceous glands produce less oil, which can increase skin dehydration and cause your skin to become dry and itchy.
ترجمه فارسی:
تغییرات هورمونی میتواند باعث خشکی و خارش پوست شود. در دوران یائسگی، غدد چربی، چربی کمتری تولید میکنند که میتواند باعث افزایش دهیدراتاسیون پوست شود.
3. استرس، اضطراب و خارش عصبی در شب
برخی از مطالعات، خارش پوست بدن در شب را با استرس، اضطراب یا افسردگی مرتبط میدانند. به نظر میرسد که در طول شب، افزایش سطح استرس و کاهش فاکتورها یا عواملی که میتوانند باعث حواسپرتی شوند، عامل تشدید خارش بدن هستند. در این زمان فرد بیشتر متوجه خارشی میشود که در طول روز متوجه آن نشده بود. در بسیاری از افراد، وجود همزمان اگزما با اختلالات خواب یا سایر شرایط روانی – عصبی، علت خارش بدن در شب است.
نمیدونی علت خارش پوستت، مشکلات روانه یا بیماری دیگهای؟
نوبت بگیر تا بررسی بشه.
4. کمبود آهن، ویتامین B12 یا بیماری های داخلی
برخی دادهها نشان میدهد که کمبود برخی ویتامینها و مواد مغذی ممکن است علت خارش بدن در شب باشد. بهعنوانمثال تصور میشود ویتامین D در محدود کردن التهاب و پاسخ سیتوکین نقش دارد. برخی مطالعات نشان میدهند که درمان با ویتامین D میتواند به کنترل خارش کمک کند. علاوه بر این، کم خونی و کمبود آهن یا کمبود ویتامین b12 هم میتواند علت خارشهای شبانه باشند.
علت خارش بدن در شب همراه با ضایعه پوستی
گاهی اوقات همراه با خارشهای شدید شبانه، بثورات و ضایعات پوستی هم وجود دارد. این ضایعات الگوهای متفاوتی دارند و عوامل مختلفی میتوانند باعث بروز آنها شوند. معمولا اصلیترین علت خارش بدن در شب همراه با ضایعات پوستی، کهیر، اگزما یا تاثیر نیش حشرات است.
1. کهیر شبانه و خارش ناگهانی
آلرژی و کهیرهای شبانه میتواند علت خارش بدن در شب همراه با بثورات پوستی باشد. برخی از افراد به ملحفه یا برخی از اجزای رختخواب حساسیت دارند و همین میتواند باعث تشدید خارشها در شب شود. علاوه بر این، واکنشهای آلرژیک به غذا، داروها یا برخی عوامل محیطی میتواند منجر به علائم پوستی مانند تاول یا کهیر شود. خارش این بثورات معمولا در شب شدیدتر میشود.
2. اگزما و تشدید خارش در ساعات شب
در افرادی که سابقه ابتلا به برخی از بیماریهای مزمن پوستی مانند اگزما یا پسوریازیس را دارند، مهمترین علت خارش بدن در شب، همین بیماریهای مزمن التهابی پوست هستند. در افراد مبتلا به اگزما، تولید و ترشح سیتوکینهای خاصی که منجر به خارش پوست میشوند در شب افزایش مییابد. به همین دلیل هم معمولا افرادی که اگزما دارند، در ساعات خاصی از شب بیشتر دچار خارش پوست میشوند.
3. نیش حشرات و ساس تختخواب
یکی از مهمترین دلایل خارش شبانه پوست با وجود بثورات پوستی، نیش حشرات است. حشراتی مانند گال، شپش، ساس و کرمک اغلب در شب فعالترند. نیش حشرات یا فعالیتهای آنها میتواند پوست را تحریک کرده و باعث خارش شدید پوست شود. از طرفی از آن جایی که ترشح هورمونهای تسکین دهنده التهاب در شب کاهش مییابد، طبیعی است که در اثر نیش حشرات، خارش بیشتری داشته باشید.
4.5 (1019 نظر)4.5 (1012 نظر)4.2 (797 نظر)4.4 (592 نظر)4.8 (490 نظر)4.3 (542 نظر)خارش بدن در شب نشانه چه بیماری هایی است؟
همراه با ریتم شبانهروزی طبیعی بدن، تعدادی از بیماریهای مختلف میتوانند باعث تشدید خارش پوست در شب شوند. این موارد عبارتاند از:
- بیماریهای پوستی، مانند درماتیت آتوپیک (اگزما)، پسوریازیس و کهیر
- بیماری کلیوی یا کبدی
- کمخونی ناشی از فقر آهن
- مشکلات تیروئید
- بیماریهای سلامت روان، مانند استرس، افسردگی و اسکیزوفرنی
- سندرم پای بیقرار
- سرطانها، مانند لوسمی و لنفوم
- اختلالات عصبی، مانند ام اس، زونا و دیابت
- واکنشهای آلرژیک به موادی مانند مواد شیمیایی، داروها، غذاها یا لوازم آرایشی
- بارداری
خارش بدن در شب در کودکان و سالمندان
سالمندان بیشتر از سایر گروهها با خارش شدید بدن در شب درگیرند. مهمترین علت خارش بدن در شب در این گروه، افزایش خشکی پوست است. تغییرات هورمونی و همچنین وجود برخی از بیماریهای زمینهای مانند مشکلات کبد و کلیه، از دیگر عواملی است که میتواند خارش بدن سالمندان در شب را تشدید کند. تغییرات پوستی مرتبط با سن، داروها، بیماریهای عصبی و روانی و دیابت از دیگر عواملی است که میتواند در خارش بدن افراد مسن در شب نقش داشته باشد.
در کودکان هم خارشهای شبانه پوستی یک مشکل نسبتاً رایج است. در کودکان مهمترین علت خارش بدن در شب، اگزما و برخی از عفونتهای پوستی است. درماتیت آتوپیک اولین و رایجترین علت خارش بدن کودکان در شب است.
نمیدونی علت خارش پوست فرزندت چیه؟ همین حالا مشاوره بگیر.
نتیجه گیری
خارش بدن در شب (nocturnal pruritus) یک مشکل شایع است که اغلب کیفیت خواب را مختل میکند و میتواند ناشی از عوامل طبیعی یا بیماریهای زمینهای باشد. شایعترین علت خارش بدن در شب خشکی پوست است که در شب به دلیل کاهش رطوبت پوست و افزایش دمای بدن تشدید میشود؛ همچنین کاهش سطح کورتیزول (هورمون ضدالتهابی) در شب التهاب و حساسیت را افزایش میدهد. تغییرات circadian rhythm بدن مانند افزایش جریان خون به پوست و آزادسازی بیشتر سیتوکینهای التهابی همچنین بیماریهای زمینهای مانند اگزما، پسوریازیس، مشکلات کبدی/کلیوی، دیابت یا اضطراب/استرس میتوانند خارش شبانه را بدتر کنند. عوامل محیطی مانند هوای خشک، لباسهای تنگ یا آلرژی نیز در ایجاد آن نقش دارند. اگر خارش مداوم، شدید یا همراه با علائم دیگر (مانند کاهش وزن یا تب) است، حتماً با متخصص پوست یا پزشک داخلی مشورت کنید تا علت دقیق شناسایی و درمان مناسب (مانند کورتیکواستروئید موضعی یا بررسی آزمایشگاهی) انجام شود.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
مادرم پاهاش رو به شدت میخاروند در حدی که زخم میشد و ما اطلاع نداشتیم مشکل از کلیه است و چند ماه بعد هر دو کلیه از کار ایستاد و فوت شد ….. لطفا خارش شدید پا روجدی بگیرید هنوز از رفتنش میسوزم