خواب رفتن دست و پا را جدی بگیرید

خلاصه مقاله را در این پادکست گوش کنید

1:43

سرعت عادی1x سرعت ۱.۲۵1.25x سرعت ۱.۵1.5x دانلود صوت

خواب رفتن دست و پا معمولا وقتی توجه ما را جلب می‌کند که ناگهان حس دست یا پا تغییر می‌کند، عضو سنگین می‌شود یا بعد از تغییر وضعیت، احساس سوزن‌سوزن شدن برمی‌گردد. بسیاری از افراد این حالت را بعد از نشستن طولانی، خوابیدن روی یک دست یا قرار گرفتن پاها روی هم تجربه می‌کنند. با این حال، تکرار زیاد یا طولانی شدن آن می‌تواند نشانه‌ای از درگیری عصب، اختلال گردش خون یا یک بیماری زمینه‌ای باشد. در این مطلب از دکترتو بررسی می‌کنیم خواب رفتگی دست و پا چیست، چه علت‌هایی دارد، چه زمانی خطرناک است و برای تشخیص و درمان آن چه باید کرد. درصورتی‌که مدام دچار این عارضه می‌شوید یا علائمی همراه با آن دارید، باید برای تشخیص علت و درمان آن به دکتر شهر خود مثل دکتر مغز و اعصاب، دکتر عمومی تهران، دکتر داخلی تهران یا دکتر ارتوپد تهران مراجعه کنید. شما می‌توانید برای ارتباط با بهترین پزشکان از طریق سایت دکترتو اقدام کنید.

خواب رفتن دست و پا چیست؟

خواب‌رفتگی دست و پا به‌صورت موقت برای همه ما اتفاق افتاده است. اگر مدت طولانی دست خود را زیر سر قرار دهید یا پاهای خود را روی هم بگذارید، احساس گزگز خواهید کرد. علت این مشکل فشار روی اعصاب بوده و با برداشتن فشار از روی دست یا پا به‌مرور برطرف می‌شود. علت ساده این حالت معمولا فشار موقت روی عصب یا کاهش موقت خون‌رسانی موضعی است. اما اگر خواب رفتگی بدون دلیل واضح، مکرر، پیشرونده یا همراه با ضعف باشد، دیگر نباید آن را فقط به بد نشستن یا بد خوابیدن نسبت داد. برای بررسی علت زود خواب رفتن دست و پا می‌توانید از بهترین دکتر ارتوپد ایران و بهترین دکتر مغز و اعصاب و نورولوژی ایران نوبت بگیرید.

علائم خواب رفتن دست و پا چیست؟

گاهی علائم خواب رفتن دست و پا فقط به یک احساس ساده محدود نمی‌شود. بعضی افراد فقط چند ثانیه تغییر حس دارند، اما بعضی دیگر احساس سنگینی، درد تیرکشنده یا ضعف موقت را هم تجربه می‌کنند. محل درگیری هم مهم است؛ خواب رفتن نوک انگشتان دست، کف پا، ران یا انگشت شست پا می‌تواند علت‌های متفاوتی داشته باشد. شدت علائم، مدت ماندگاری و همراهی با نشانه‌های دیگر به پزشک کمک می‌کند علت را دقیق‌تر پیدا کند. علائم شایع خواب رفتگی دست و پا عبارت‌اند از:

• احساس سوزن‌سوزن شدن در دست، پا یا انگشتان
• مورمور شدن پوست در یک نقطه یا چند ناحیه
• سنگینی دست یا پا هنگام حرکت دادن
• کاهش موقت حس لمس، گرما یا سرما
• درد تیرکشنده از کمر به پا یا از گردن به دست
• ضعف دست، افتادن اشیا از دست یا سخت شدن گرفتن وسایل
• سردی، رنگ‌پریدگی یا تغییر رنگ پاها
• بدتر شدن علائم هنگام خواب، نشستن یا راه رفتن
• اختلال تعادل یا احساس ناپایداری هنگام ایستادن

علت خواب رفتن دست و پا چیست؟

خواب رفتن دست و پا علل مختلفی دارد. گاهی فقط فشار موقت روی عصب، دلیل زود خواب رفتن دست و پا است. در این حالت، تغییر وضعیت بدن مشکل را برطرف می‌کند. اما گاهی خواب رفتگی تکرارشونده به علت آسیب یا تحریک عصب‌های محیطی، اختلالات متابولیک، کمبود ویتامین، بیماری‌های خودایمنی، مشکلات تیروئید، بیماری کلیه یا اختلال گردش خون ایجاد می‌شود.

علت خواب رفتن بدن در خواب هم می‌تواند به وضعیت خواب، خم ماندن مچ، فشار روی شانه یا گردن و کاهش حرکت در طول شب مربوط باشد. اگر فرد هر شب با خواب رفتگی دست یا پا بیدار شود، احتمال فشردگی عصب در مچ، آرنج، گردن یا کمر بیشتر می‌شود. علت‌های مهم خواب رفتن دست و پا عبارت‌اند از:

• فشار موقت روی عصب هنگام نشستن، خوابیدن یا تکیه دادن
• دیابت و آسیب عصبی ناشی از قند خون بالا
• کمبود ویتامین‌های مؤثر بر سلامت عصب
• فشردگی عصب در گردن، کمر، مچ یا آرنج
• سندروم تونل کارپال
• بارداری و احتباس مایع در بدن
• کم کاری تیروئید
• بیماری کلیه یا تجمع مواد زائد در خون
• مصرف بعضی داروها، به‌ویژه برخی داروهای ضدسرطان
• مصرف طولانی و زیاد الکل
• عفونت‌هایی که عصب را درگیر می‌کنند
• بیماری‌های خودایمنی
• اختلالات ژنتیکی عصب
• تومور، بافت اسکار یا فشار غیرطبیعی روی عصب
• اختلالات عروقی، از جمله کاهش خون‌رسانی پاها هنگام راه رفتن

۱. دیابت دلیل خواب رفتگی دست و پا

قند خون بالا می‌تواند باعث آسیب عصبی شود. یکی از علل اصلی خواب رفتن دست یا پا دیابت است که به آن نوروپاتی دیابتی می‌گویند. اگر دیابت کنترل نشود، علاوه بر این علامت ممکن است دچار علائم دیگری مانند احساس تشنگی، تکرر ادرار یا تغییر بوی دهان شوید. این آسیب بیشتر از پاها و انگشتان پا شروع می‌شود و ممکن است به‌تدریج به ساق، دست‌ها و انگشتان دست هم برسد. فرد ممکن است شب‌ها بیشتر متوجه خواب رفتگی، سوزش یا سنگینی پا شود. اگر دیابت کنترل نشود، کاهش حس پا می‌تواند باعث شود زخم، تاول یا آسیب‌های کوچک دیرتر دیده شوند.

متن انگلیسی:
One of the most common and serious causes of numbness and tingling is diabetic neuropathy. Over time, high blood sugar damages nerves, especially in the feet and lower legs.
ترجمه فارسی:
یکی از شایع‌ترین و جدی‌ترین علل بی‌حسی و گزگز، نوروپاتی دیابتی است. با گذشت زمان، قند خون بالا به اعصاب، به ویژه در پاها و ساق پا، آسیب می‌رساند.

به نقل از سایت lonestarneurology

۲.  علت خواب رفتن دست و پا در بارداری

یکی از شایع‌ترین عوارض بارداری خواب‌رفتگی دست به‌خصوص در شب است که اغلب به دلیل احتباس مایع و فشار بر عصب میانی در ناحیه مچ (سندروم تونل کارپال) رخ می‌دهد. در مورد پاها، تغییرات وضعیتی ستون فقرات، افزایش وزن و در مواردی فشار رحم بر اعصاب و رگ‌های ناحیه لگن می‌تواند در ایجاد گزگز نقش داشته باشد. در ناحیه شکم نیز کشیده‌شدن پوست می‌تواند باعث بی‌حسی شود. اگر خواب رفتن دست در بارداری با درد و تورم یک پا، سردرد شدید، تاری دید، ضعف یک‌طرفه یا کاهش حرکت جنین همراه باشد، نیاز به بررسی فوری دارد.

۳. فشرده شدن اعصاب از دلایل خواب رفتن دست و پا

دیسک بیرون‌زده در ستون فقرات می‌تواند به اعصاب فشار وارد کند. این اعصاب پاها را حرکت داده و فشار روی آنها باعث بی‌حسی و گزگز می‌شود. گاهی آسیب به عصب، گیرکردن عصب و التهاب هم می‌تواند باعث فشار شود. در نواحی مختلف بدن ممکن است گیرکردن عصب اتفاق بیفتد و باعث خوب رفتگی دست و پا شود. دیسک کمر یا دیسک گردن از جمله بیماری‌هایی هستند که ممکن است منجر به فشردگی اعصاب شوند.

۴. بیماری های خود ایمنی و خواب رفتن دست و پا

در افرادی که دچار بیماری‌های خودایمنی هستند، سیستم ایمنی به قسمت‌های مختلف بدن حمله می‌کند. گاهی ممکن است سیستم ایمنی اعصاب را هدف قرار دهد. حمله به اعصاب ممکن است سریع اتفاق بیفتد یا آهسته باشد. عفونت می‌تواند سیستم ایمنی را تحریک کند. بیماری‌های خودایمنی شامل موارد زیر می‌شوند.

• آرتریت روماتوئید: این بیماری باعث تورم و درد مفاصل می‌شود. بیشتر ناحیه دست و مچ دست را تحت تاثیر قرار می‌دهد. اما ممکن است در نواحی دیگر مانند مچ پا هم درد ایجاد کند. التهاب ناشی از آرتریت روماتوئید باعث فشار به اعصاب شده و حس گزگز ایجاد می‌کند
• ام اس: بیماری ام اس (مولتیپل اسکلروزیس) یکی از انواع بیماری خودایمنی است که سیستم ایمنی به پوشش محافظ اعصاب (میلین) حمله می‌کند. در نتیجه عصب آسیب دیده و باعث گزگز یا بی‌حسی در دست، پا و صورت می‌شود
• لوپوس: در بیماری لوپوس سیستم ایمنی به نواحی مختلف بدن از جمله اعصاب حمله می‌کند. التهاب ناشی از لوپوس باعث فشرده شدن اعصاب دست یا پا می‌شود
• بیماری سلیاک: بیماران مبتلا به سلیاک با مصرف گلوتن دچار واکنش خودایمنی می‌شوند. بیماری سلیاک روده کوچک را تحت تاثیر قرار داده و می‌تواند علائم نوروپاتی را ایجاد کند

۵. کمبود کدام ویتامین باعث خواب رفتن دست میشود؟

کمبود برخی ویتامین‌ها در بدن می‌تواند روی اعصاب تاثیر بگذارد. در میان آن‌ها، کمبود ویتامین B12 بیشتر با خواب رفتگی دست و پا شناخته می‌شود. این ویتامین در حفظ پوشش عصب‌ها و انتقال پیام عصبی نقش دارد. کمبود طولانی‌مدت آن ممکن است باعث خواب رفتگی، ضعف، اختلال تعادل و خستگی شود. کمبودهای تغذیه‌ای در سالمندان، افراد گیاهخوار سختگیر، افراد دارای مشکلات جذب گوارشی و کسانی که بعضی داروها را طولانی مصرف می‌کنند، بیشتر دیده می‌شود. ویتامین‌ها و مواد مغذی مرتبط با خواب رفتگی عبارت‌اند از:

• ویتامین B12
• ویتامین B1
• ویتامین B6
• ویتامین E
• فولات
• مس

ویتامین یا ماده	ارتباط با خواب رفتگی دست و پا	نکته
ویتامین B12	کمبود آن بیشتر با خواب رفتگی دست و پا شناخته می‌شود	کمبود طولانی‌مدت ممکن است باعث ضعف; اختلال تعادل; خستگی شود
ویتامین B1	کمبود آن با خواب رفتگی مرتبط دانسته شده است	جزو مواد مغذی مرتبط با سلامت عصب ذکر شده است
ویتامین B6	کمبود آن با خواب رفتگی مرتبط دانسته شده است	جزو ویتامین‌های مرتبط با خواب رفتگی ذکر شده است
ویتامین E	کمبود آن می‌تواند با خواب رفتگی ارتباط داشته باشد	جزو مواد مغذی مرتبط با خواب رفتگی ذکر شده است
فولات	کمبود آن با عملکرد عصب ارتباط دارد	مصرف طولانی و زیاد الکل می‌تواند با کمبود آن همراه باشد
مس	کمبود آن می‌تواند با خواب رفتگی مرتبط باشد	جزو مواد مغذی مرتبط با خواب رفتگی ذکر شده است

۶. مصرف داروها از دلایل خواب رفتن دست و پا

بعضی داروها می‌توانند در برخی افراد باعث تحریک یا آسیب عصبی شوند. این حالت بیشتر با داروهایی دیده می‌شود که روی عصب‌های محیطی اثر می‌گذارند یا در مصرف طولانی‌مدت احتمال عارضه عصبی دارند. البته هر خواب رفتگی در فرد دارومصرف‌کننده به معنی عارضه دارو نیست. سن، بیماری زمینه‌ای، وضعیت کلیه و کبد، دوز دارو و مدت مصرف هم نقش دارند. قطع خودسرانه دارو می‌تواند خطرناک‌تر از خود علامت باشد. داروهای زیر می‌توانند این عارضه جانبی را ایجاد کنند:

• داروهای سرطان (شیمی‌درمانی)
• داروهای HIV
• داروهای قلب و فشارخون مانند آمیودارون یا هیدرالازین
• داروهای ضد عفونت مانند مترونیدازول و داپسون
• داروهای ضدتشنج مانند فنی توئین

۷. ارتباط عفونت و خواب رفتن دست و پا

بعضی عفونت‌ها می‌توانند عصب‌ها را مستقیم درگیر کنند یا با التهاب، به مسیر عصب فشار بیاورند. گاهی خواب رفتگی بعد از یک عفونت ویروسی یا باکتریایی ایجاد می‌شود و گاهی بخشی از علائم بیماری فعال است. اگر خواب رفتگی با تب، بثورات پوستی، درد شدید، ضعف یا سردرد غیرمعمول همراه شود، بررسی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. درگیری عصب به‌دنبال عفونت می‌تواند کوتاه‌مدت یا طولانی‌تر باشد. عفونت‌هایی که ممکن است با خواب رفتگی دست و پا ارتباط داشته باشند، عبارت‌اند از:

• زونا
• بیماری لایم
• عفونت HIV و ایدز
• هپاتیت B و C
• جذام
• دیفتری
• عفونت‌های درگیرکننده مغز یا پرده‌های اطراف آن
• بعضی عفونت‌های شدید سیستمیک

۸. علت خواب رفتن دست و پا در خواب چیست؟

علت خواب رفتن دست در خواب و خواب رفتن پا بیشتر به وضعیت بدن مربوط می‌شود. وقتی دست زیر بدن می‌ماند، مچ دست خم می‌شود یا گردن در زاویه نامناسب قرار می‌گیرد، عصب‌ها تحت فشار قرار می‌گیرند. با تغییر وضعیت، جریان پیام‌های عصبی بهتر می‌شود و حس طبیعی برمی‌گردد.

اگر این حالت هر شب تکرار شود، احتمال فشردگی عصب در مچ، آرنج یا گردن بیشتر است. خواب رفتن دست در شب به‌ویژه وقتی انگشت شست، اشاره و میانی را درگیر کند، می‌تواند با فشار عصب مچ مرتبط باشد. دلایل شایع خواب رفتن دست و پا در خواب عبارت‌اند از:

• خوابیدن روی دست یا بازو
• خم ماندن مچ دست زیر بالش
• فشار روی آرنج
• وضعیت نامناسب گردن
• فشار روی کمر یا لگن
• سندروم تونل کارپال
• مشکلات دیسک گردن یا کمر
• تشدید نوروپاتی در شب

۹. علت خواب رفتن پا هنگام نشستن

خواب رفتن پا هنگام نشستن اغلب به فشار مستقیم روی عصب یا کاهش موقت خون‌رسانی موضعی مربوط است. انداختن پاها روی هم، نشستن روی یک پا، نشستن طولانی روی صندلی نامناسب یا فشار لبه صندلی پشت ران می‌تواند این حالت را ایجاد کند. وقتی فشار برداشته می‌شود، عصب دوباره پیام‌های حسی را بهتر منتقل می‌کند و خواب رفتگی کاهش می‌یابد. اگر این حالت با هر بار نشستن کوتاه هم ایجاد شود، باید علت‌های عصبی و عروقی بررسی شوند. دلایل شایع خواب رفتن پا هنگام نشستن عبارت‌اند از:

• انداختن پاها روی هم
• نشستن طولانی بدون حرکت
• فشار لبه صندلی به پشت ران
• نشستن روی زمین در وضعیت نامناسب
• تنگی عضلات لگن و باسن
• سیاتیک یا فشار روی عصب کمر
• نوروپاتی محیطی
• کفش یا لباس بسیار تنگ

۱۰. خواب رفتن پا هنگام پیاده روی

خواب رفتن پا هنگام پیاده روی همیشه شبیه خواب رفتگی ناشی از بد نشستن نیست. اگر هنگام راه رفتن، پا سنگین، سرد، دردناک یا خواب‌رفته شود و با استراحت بهتر شود، باید به کاهش خون‌رسانی پا هم فکر کرد. گاهی علت، تنگی عروق پا است. گاهی هم تنگی کانال نخاعی، دیسک کمر، سیاتیک یا نوروپاتی باعث بروز علامت هنگام حرکت می‌شود. تفاوت مهم این است که علائم هنگام راه رفتن تکرار می‌شوند و فرد را مجبور به توقف می‌کنند.

۱۱. خواب رفتن دست و پا قبل از پریودی

خواب رفتن دست و پا قبل از پریودی در بعضی افراد به‌صورت موقت گزارش می‌شود، اما همیشه علت مستقیمی برای آن پیدا نمی‌شود. تغییرات هورمونی، احتباس مایع، تشدید سردردهای میگرنی، اضطراب، کم‌خوابی و تغییرات اشتها می‌توانند آستانه حساسیت بدن را تغییر دهند. در برخی افراد، ورم خفیف قبل از پریودی ممکن است فشار روی عصب‌های دست یا پا را بیشتر کند. اگر خواب رفتگی فقط چند روز قبل از پریودی ایجاد شود و بعد از شروع یا پایان آن برطرف شود، معمولا خطر کمتری دارد. علت‌های احتمالی خواب رفتگی قبل از پریودی عبارت‌اند از:

• احتباس مایع
• تشدید میگرن
• کم‌خوابی یا اضطراب
• تغییر وضعیت بدن و کاهش تحرک
• کمبود آهن یا ویتامین در برخی افراد
• تشدید مشکلات قبلی مثل سندروم تونل کارپال
• دردهای کمری و لگنی نزدیک پریودی

۱۲. علت خواب رفتن دست و پا در کودکان

خواب رفتن دست و پا در کودکان ممکن است به دلایل ساده‌ای مثل نشستن نامناسب، خوابیدن روی دست، کفش تنگ یا فشار کیف سنگین ایجاد شود. با این حال، کودکان همیشه نمی‌توانند حس خود را دقیق توضیح دهند. اگر کودک مکرر از خواب رفتن پا، افتادن، ضعف، درد کمر، لنگیدن یا ناتوانی در گرفتن اشیا شکایت کند، باید جدی‌تر بررسی شود. سابقه ضربه، تب، کاهش وزن، دیابت، کمبود ویتامین یا بیماری‌های عصبی خانوادگی هم در ارزیابی اهمیت دارد.

۱۳. علت خواب رفتن دست و پا در طب سنتی

در طب سنتی، خواب رفتن دست و پا معمولا با مفاهیمی مثل اختلال در جریان طبیعی بدن، سردی، ضعف عصب، کم‌تحرکی یا فشارهای بدنی توضیح داده می‌شود. با این حال، این توضیحات جایگزین بررسی پزشکی نیستند. اگر خواب رفتگی مکرر باشد، طول بکشد یا با ضعف و درد همراه شود، باید علت‌های عصبی، متابولیک و عروقی بررسی شوند. استفاده از روش‌های سنتی بدون تشخیص علت ممکن است باعث تأخیر در درمان بیماری‌هایی مثل دیابت، کمبود ویتامین یا فشار روی عصب شود. در طب سنتی، موارد زیر بیشتر به‌عنوان عوامل زمینه‌ای مطرح می‌شوند:

• سردی بدن یا اندام‌ها
• کم‌تحرکی
• نشستن طولانی
• ضعف عصب
• اختلال در تغذیه
• فشارهای جسمی و خستگی
• خوابیدن در وضعیت نامناسب

۱۴. نارسایی کلیه دلیل خواب رفتن دست و پا است؟

زمانی که کلیه‌ها به‌درستی کار نکنند، دچار نارسایی می‌شوند. دو عامل فشارخون بالا و دیابت اصلی‌ترین دلیل نارسایی کلیه هستند. در این وضعیت کلیه نمی‌تواند سموم و مواد زائد را از خون حذف کند. تجمع این مواد زائد ممکن است به سیستم عصبی هم آسیب وارد کند. معمولا خواب رفتگی ناشی از نارسایی کلیه در پاها ایجاد می‌شود. کلیه‌ای که دچار نارسایی شده است، نمی‌تواند سموم و مواد زائد را از خون حذف کند. تجمع این مواد زائد ممکن است به سیستم عصبی هم آسیب وارد کند.

۱۵. ناهنجاری ژنتیکی می تواند علت خواب رفتن دست و پا باشد؟

علت خواب رفتن دست وپا می‌تواند برخی از ناهنجاری‌های ژنتیکی که سیستم عصبی را تحت تاثیر قرار می‌دهند، باشد. بیماری HNPP و نوروپاتی ارثی با مسئولیت فلج فشاری جز اختلالات ژنتیکی هستند که می‌توانند باعث خواب رفتن دست و پا شوند. این مشکلات معمولا ناگهانی شروع نمی‌شوند و روندی آهسته دارند. شدت بیماری در افراد مختلف یکسان نیست. تشخیص آن‌ها فقط با شرح حال خانوادگی انجام نمی‌شود و گاهی به نوار عصب و عضله و آزمایش ژنتیک نیاز است.

۱۶. تومور دلیل خواب رفتن زیاد دست و پا است؟

تومورها سلول‌های غیرطبیعی هستند که گاهی ممکن است در کنار یا روی اعصاب تشکیل شوند. در نتیجه به عصب فشار وارد کرده و باعث گزگز یا بی‌حسی می‌شود. هر دو نوع تومور سرطانی و غیر سرطانی ممکن است چنین علامتی ایجاد کنند. حتی گاهی تومور به سیستم ایمنی آسیب وارد کرده و این عارضه باعث آسیب به سیستم عصبی می‌شود. خواب رفتگی ناشی از توده معمولا مداوم‌تر، پیشرونده‌تر یا همراه با علائم دیگر است. محل علائم به محل فشار بستگی دارد. برای مثال، فشار در گردن می‌تواند دست و فشار در کمر می‌تواند پا را درگیر کند.

۱۷. کم کاری تیروئید دلیل خواب رفتن دست و پا است؟

کم کاری تیروئید می‌تواند در برخی افراد با خواب رفتن دست و پا ارتباط داشته باشد. در این بیماری، متابولیسم بدن کندتر می‌شود و احتباس مایع و تورم بافتی ممکن است فشار روی عصب‌ها را بیشتر کند. یکی از نمونه‌های شناخته‌شده، تشدید فشار روی عصب مچ دست است. این وضعیت ممکن است باعث خواب رفتن انگشتان دست، به‌ویژه در شب یا هنگام بیدار شدن شود. البته کم کاری تیروئید علت شایع همه خواب رفتگی‌ها نیست و باید با آزمایش بررسی شود.

۱۸. نوشیدن بیش از حد الکل علت خوابیدن دست و پا است؟

مصرف الکل با گذشت زمان به سیستم عصبی و دیگر بافت‌های بدن آسیب وارد می‌کند. الکل باعث کمبود ویتامین B12 و فولات در بدن می‌شود. این دو عامل عملکرد اعصاب را تحت تاثیر قرار داده و باعث خواب رفتن دست و پا می‌شود. شدت علائم به مدت مصرف، مقدار مصرف، وضعیت تغذیه و بیماری‌های همراه بستگی دارد. قطع یا کاهش مصرف باید با برنامه ایمن انجام شود، مخصوصا اگر وابستگی وجود داشته باشد.

۱۹. سندروم تونل کارپال و علت خواب رفتن دست ها

سندروم تونل کارپال یکی از علت‌های شایع خواب رفتن دست‌ها است. در این وضعیت، عصب میانی در مسیر عبور از مچ دست تحت فشار قرار می‌گیرد. علائم معمولا در انگشت شست، اشاره، میانی و بخشی از انگشت حلقه دیده می‌شود. خواب رفتگی شبانه، بیدار شدن با دست خواب‌رفته و بهتر شدن با تکان دادن دست از نشانه‌های رایج آن است. این مشکل در افرادی که کارهای تکراری با دست انجام می‌دهند، در بارداری، دیابت و بعضی بیماری‌های تیروئید بیشتر دیده می‌شود.

متن انگلیسی:
Carpal tunnel syndrome occurs when your median nerve is squeezed at the wrist, causing fingers and forearms to tingle or become numb. Fluid retention and other bodily changes during pregnancy can compress the median nerve and cause carpal tunnel syndrome.
ترجمه فارسی:
سندرم تونل کارپال زمانی رخ می‌دهد که عصب میانی شما در مچ دست فشرده می‌شود و باعث می‌شود انگشتان و ساعد دچار گزگز یا بی‌حسی شوند. احتباس مایعات و سایر تغییرات بدنی در دوران بارداری می‌تواند عصب میانی را فشرده کرده و باعث سندرم تونل کارپال شود.

به نقل از سایت webmd

۲۰. قرار گرفتن در معرض سموم دلیل خواب رفتن زیاد دست و پا است؟

برخی از مواد شیمیایی و سموم روی سیستم عصبی تاثیر گذاشته و مضر هستند. به این مواد نوروتوکسین می‌گویند و باعث خواب رفتن دست و پا می‌شوند. فلزات سنگین، حلال‌ها، برخی آفت‌کش‌ها و مواد شیمیایی می‌توانند روی عصب‌های محیطی اثر بگذارند. علائم معمولا به نوع ماده، مدت تماس و مقدار مواجهه بستگی دارد. گاهی خواب رفتگی با سردرد، خستگی، مشکلات گوارشی یا تغییرات شناختی همراه می‌شود. چند مورد از مواد شیمیایی نوروتوکسین عبارتند از:

• فلزات سنگین مانند جیوه، سرب و آرسنیک
• آکریل آمید
• اتیلن گلیکول (در ضدیخ استفاده می‌شود.)
• هگزا کربن‌ها (در برخی حلال‌ها و چسب‌ها استفاده می‌شوند)

محل خواب رفتگی	علت‌های احتمالی	نشانه‌های همراه مهم	بررسی پیشنهادی
علت خواب رفتن کف پا	دیابت، نوروپاتی محیطی، فشار روی عصب کمر، کفش نامناسب، کمبود ویتامین	سوزش کف پا، بدتر شدن در شب، کاهش حس، زخم دیرخوب‌شونده	آزمایش قند، بررسی ویتامین‌ها، معاینه عصب، نوار عصب در صورت نیاز
علت خواب رفتن ران پا	فشار روی عصب ران، اضافه وزن، لباس تنگ، بارداری، مشکلات کمر	خواب رفتگی بخش بیرونی ران، بدتر شدن با ایستادن یا راه رفتن	معاینه کمر و لگن، بررسی فشار عصبی، تصویربرداری در موارد مشکوک
علت خواب رفتن انگشتان پا	نوروپاتی، کفش تنگ، دیابت، مشکلات عروقی، فشار عصبی کمر	سردی پا، درد هنگام راه رفتن، تغییر رنگ، سوزن‌سوزن شدن انگشتان	معاینه پا، بررسی نبض پا، آزمایش قند و ویتامین، بررسی عروق در صورت نیاز
علت خواب رفتن انگشت شست پا	فشار کفش، درگیری عصب کمر، نوروپاتی، التهاب مفصل یا فشار موضعی	درد تیرکشنده از کمر به پا، کاهش حس شست، بدتر شدن با کفش	معاینه عصبی، بررسی کفش، ارزیابی کمر و پا

۲۱. غلظت خون و خواب رفتن دست به هم مرتبطند؟

در بعضی بیماری‌های خونی، افزایش غیرطبیعی سلول‌های خون می‌تواند خون را غلیظ‌تر کند و جریان خون ریزرگ‌ها را مختل کند. در این شرایط، فرد ممکن است سردرد، سرگیجه، خارش، قرمزی یا سوزش دست و پا و خواب رفتگی را تجربه کند. این ارتباط بیشتر در بیماری‌های خاص خونی مطرح است، نه هر بالا بودن ساده هموگلوبین. تشخیص آن فقط با آزمایش خون و نظر پزشک ممکن است. مواردی که همراه با خواب رفتن دست می‌توانند بررسی خونی را ضروری کنند، عبارت‌اند از:

• هموگلوبین یا هماتوکریت بالا در آزمایش
• سردرد و سرگیجه مکرر
• قرمزی یا داغی کف دست و پا
• خارش بعد از حمام
• تاری دید
• سابقه لخته خون
• بزرگی طحال
• خستگی غیرعادی

۲۲. خواب رفتن نوک انگشتان دست نشانه چیست؟

خواب رفتن نوک انگشتان دست معمولا به مسیر عصب‌های دست مربوط است. اگر انگشت شست، اشاره و میانی درگیر شوند، فشار عصب در مچ دست مطرح می‌شود. درصورتی‌که انگشت کوچک و بخشی از انگشت حلقه خواب بروند، فشار روی عصب آرنج یا مسیر آن اهمیت پیدا می‌کند. اگر خواب رفتگی از گردن به شانه، بازو و انگشتان تیر بکشد، ممکن است ریشه عصبی گردن تحت فشار باشد. دوطرفه بودن علائم هم می‌تواند به کمبود ویتامین، دیابت یا نوروپاتی اشاره کند. علت‌های شایع خواب رفتن انگشتان دست عبارت‌اند از:

• سندروم تونل کارپال
• فشار روی عصب آرنج
• مشکلات دیسک گردن
• کار تکراری با مچ و انگشتان
• خوابیدن روی دست
• دیابت
• کمبود ویتامین B12
• کم کاری تیروئید
• نوروپاتی محیطی
• مصرف بعضی داروها

چه زمانی برای بررسی علت خواب رفتن دست و پا به دکتر مراجعه کنیم؟

همان‌طور که توضیح دادیم، علل مختلفی می‌توانند باعث بی‌حسی و خواب رفتن دست و پا شوند. اگر این عارضه ادامه داشته و بعد از مدتی از بین نمی‌رود یا به سایر قسمت‌های بدن سرایت کرد، باید به پزشک مراجعه کنید. در شرایط زیر حتما باید پزشک را از وضعیت خود مطلع کنید.

• به‌تدریج بدتر شده یا خواب رفتگی ادامه دارد
• با علائمی مانند ضعف، گیجی، مشکل در تکلم، سرگیجه یا سردرد همراه است
• به سایر قسمت‌های بدن سرایت کرده است
• در هر دو طرف بدن ایجاد شده است
• علائم مدام ظاهر شده و از بین می‌روند
• فقط روی قسمت خاصی مانند انگشت دست تمرکز دارد

علت خواب رفتن دست و پا چگونه تشخیص داده می شود؟

زمانی که برای تشخیص علت خواب رفتن دست و پا به پزشک مراجعه می‌کنید، ابتدا معایناتی انجام شده تا عملکردهای حسی و حرکتی بررسی شوند. همچنین پزشک در مورد سوابق پزشکی و داروهای مصرفی سوالاتی می‌کند. سوابق خانوادگی نیز می‌تواند در تشخیص بیماری موثر باشد. برای بررسی دقیق‌تر ممکن است آزمایش‌های زیر تجویز شوند:

• آزمایش خون: در آزمایش خون فاکتورهای مختلفی برای بررسی سطح سموم، ویتامین‌ها و هورمون‌ها انجام می‌شود. همچنین در این آزمایش باید عملکرد اندام‌ها و سطح سلول‌های خونی بررسی شود
• تست‌های تصویربرداری: برای بررسی سلامت اندام‌ها و سیستم عصبی آزمایش‌های تشخیصی مانند عکس‌برداری با اشعه ایکس، ام‌آرآی یا سونوگرافی تجویز می‌شود
• آزمایش عملکرد عصب: با تست‌هایی مانند آزمایش سرعت هدایت عصبی یا الکترومیوگرافی عملکرد عصب بررسی می‌شود
• بیوپسی عصب یا پوست

روش تشخیص	هدف بررسی	نمونه یا جزئیات
معاینه بالینی	بررسی عملکردهای حسی و حرکتی	ارزیابی حس و حرکت
بررسی سابقه پزشکی	شناسایی بیماری‌ها و عوامل زمینه‌ای	سوابق پزشکی; داروهای مصرفی; سوابق خانوادگی
آزمایش خون	بررسی عوامل متابولیک و خونی	سطح سموم; ویتامین‌ها; هورمون‌ها; عملکرد اندام‌ها; سطح سلول‌های خونی
تست‌های تصویربرداری	بررسی سلامت اندام‌ها و سیستم عصبی	اشعه ایکس; ام‌آرآی; سونوگرافی
آزمایش عملکرد عصب	ارزیابی عملکرد عصب	سرعت هدایت عصبی; الکترومیوگرافی
بیوپسی	بررسی بیشتر عصب یا پوست	بیوپسی عصب یا پوست

درمان خواب رفتن دست و پا چیست؟

درمان خواب رفتن دست و پا بسیار متنوع بوده و به علت آن وابسته است. زمانی که بیماری زمینه‌ای یا علل دیگر درمان شوند، مشکل خواب رفتگی دست و پا هم برطرف خواهد شد. اگر علت فقط نشستن یا خوابیدن در وضعیت نامناسب باشد، تغییر وضعیت و برداشتن فشار کافی است. اما اگر خواب رفتگی به دیابت، کمبود ویتامین، کم کاری تیروئید، بیماری کلیه، فشردگی عصب یا نوروپاتی مربوط باشد، درمان باید روی علت اصلی تمرکز کند.

درمان خواب رفتن انگشتان دست راست یا چپ هم به محل درگیری عصب بستگی دارد. برای مثال، خواب رفتن انگشتان سمت شست با خواب رفتن انگشت کوچک علت یکسانی ندارد. اگر خواب رفتگی با ضعف، درد شدید، اختلال راه رفتن یا علائم ناگهانی عصبی همراه باشد، درمان خانگی کافی نیست و به مداخله پزشکی نیاز است. برخی از درمان‌های خواب رفتگی دست و پاها عبارتند از:

• تنظیم دوز دارو یا جایگزین‌کردن داروی دیگر
• مکمل غذایی برای رفع مشکل کمبود ویتامین
• مدیریت دیابت
• درمان بیماری زمینه‌ای مانند عفونت یا بیماری خودایمنی
• جراحی برای برداشتن کیست یا اصلاح فشار عصبی
• مسکن بدون نسخه برای تسکین درد یا سوزن‌سوزن شدن
• تغییر سبک زندگی

قرص برای خواب رفتن دست و پا

از آنجایی‌که خواب رفتگی علامت است، نه یک بیماری واحد. اگر علت کمبود ویتامین باشد، مکمل مناسب می‌تواند کمک کند. درصورتی‌که علت درد عصبی باشد، داروهای مخصوص درد عصبی ممکن است بررسی شوند. اگر علت کم کاری تیروئید، دیابت یا التهاب باشد، داروی مربوط به همان بیماری اهمیت دارد. مصرف خودسرانه دارو، به‌ویژه در بارداری، بیماری کلیه، سالمندی و مصرف همزمان چند دارو، می‌تواند خطرناک باشد. داروها و مکمل‌هایی که ممکن است در شرایط خاص بررسی شوند، عبارت‌اند از:

• مکمل ویتامین B12 در صورت کمبود تأییدشده
• مکمل ویتامین B1، B6، فولات یا ویتامین E در صورت کمبود واقعی
• لووتیروکسین برای کم کاری تیروئید تشخیص‌داده‌شده
• داروهای کنترل قند خون برای نوروپاتی مرتبط با دیابت
• گاباپنتین برای درد عصبی در برخی بیماران
• پره‌گابالین برای درد عصبی در برخی بیماران
• دولوکستین برای بعضی موارد درد عصبی، به‌ویژه درد عصبی دیابتی
• آمی‌تریپتیلین برای برخی دردهای عصبی
• ونلافاکسین در بعضی شرایط انتخابی
• کرم یا پچ کپسایسین برای درد عصبی موضعی در برخی افراد

برای خواب رفتن دست چه قرصی بخوریم؟

اگر دست فقط بعد از خوابیدن روی آن خواب می‌رود، معمولا قرص لازم نیست. اگر انگشتان شست، اشاره و میانی شب‌ها خواب می‌روند، آتل مچ و اصلاح وضعیت دست ممکن است مهم‌تر از قرص باشد. درصورتی‌که کمبود ویتامین، دیابت یا کم کاری تیروئید وجود داشته باشد، درمان همان علت لازم است. اگر درد عصبی شدید باشد، پزشک ممکن است داروهای کنترل درد عصبی را بررسی کند. در موارد زیر نباید فقط با قرص خانگی مشکل را مدیریت کرد:

• خواب رفتن ناگهانی یک دست همراه با ضعف
• افتادن اشیا از دست
• اختلال تکلم، بینایی یا تعادل
• درد تیرکشنده از گردن به دست
• خواب رفتگی مکرر شبانه
• سابقه دیابت یا بیماری تیروئید
• بارداری
• مصرف داروهای متعدد

علت یا وضعیت خواب رفتن دست و پا	درمان یا اقدام	نکته
نشستن یا خوابیدن در وضعیت نامناسب	تغییر وضعیت و برداشتن فشار	در موارد ساده ممکن است کافی باشد
کمبود ویتامین	مکمل غذایی	در صورت وجود کمبود واقعی
دیابت	مدیریت و کنترل قند خون	برای نوروپاتی مرتبط با دیابت
کم کاری تیروئید	درمان بیماری زمینه‌ای; لووتیروکسین	برای کم کاری تیروئید تشخیص‌داده‌شده
عفونت	درمان بیماری زمینه‌ای	درمان بر علت اصلی متمرکز است
بیماری خودایمنی	درمان بیماری زمینه‌ای	نوع درمان به بیماری بستگی دارد
فشردگی عصب	اصلاح فشار عصبی; فیزیوتراپی; در برخی موارد جراحی	جراحی ممکن است برای برداشتن کیست یا اصلاح فشار عصبی انجام شود
درد یا سوزن‌سوزن شدن	مسکن بدون نسخه	برای تسکین درد یا سوزن‌سوزن شدن ذکر شده است
درد عصبی	گاباپنتین; پره‌گابالین; دولوکستین; آمی‌تریپتیلین; ونلافاکسین	در برخی بیماران یا شرایط انتخابی
درد عصبی موضعی	کرم یا پچ کپسایسین	در برخی افراد
خواب رفتگی ناشی از دارو	تنظیم دوز یا جایگزین‌کردن دارو	قطع خودسرانه دارو توصیه نشده است
مشکلات کمر و سیاتیک	فیزیوتراپی	در مشکلات کمر و سیاتیک
مشکلات عروقی پا	بررسی عروق پا	به‌ویژه در درد یا خواب رفتگی هنگام راه رفتن
وضعیت‌های خفیف وابسته به حالت بدن	تغییر سبک زندگی و درمان خانگی	برای خواب رفتگی کوتاه‌مدت و خفیف

در طب سنتی چگونه خواب رفتن دست و پا را درمان کنیم؟

درمان خواب رفتن دست و پا در طب سنتی معمولا بر اصلاح سبک زندگی، گرم نگه داشتن اندام، ماساژ ملایم، پرهیز از کم‌تحرکی و توجه به تغذیه تمرکز دارد. این روش‌ها اگر بدون ادعای درمان قطعی و در کنار بررسی پزشکی باشند، ممکن است برای بعضی افراد احساس راحتی ایجاد کنند. اما اگر خواب رفتگی به دیابت، کمبود ویتامین، فشردگی عصب یا بیماری کلیه مربوط باشد، درمان سنتی به‌تنهایی کافی نیست. مصرف گیاهان دارویی هم می‌تواند با داروهای شیمیایی تداخل داشته باشد. اقداماتی که در رویکردهای سنتی یا مراقبتی مطرح می‌شوند، عبارت‌اند از:

• ماساژ ملایم اندام بدون فشار شدید
• گرم نگه داشتن دست و پا
• پرهیز از نشستن طولانی
• انجام کشش‌های سبک
• اصلاح خواب و کاهش خستگی
• توجه به تغذیه کافی
• پرهیز از مصرف خودسرانه گیاهان دارویی

درمان خواب رفتن پا چیست؟

اگر پا هنگام نشستن خواب می‌رود، اصلاح وضعیت بدن معمولا کمک می‌کند. اگر هنگام راه رفتن ایجاد می‌شود، باید علت عروقی یا ستون فقرات بررسی شود. درصورتی‌که شب‌ها در کف پا یا انگشتان پا تکرار می‌شود، نوروپاتی دیابتی یا کمبود ویتامین هم مطرح می‌شود. اگر خواب رفتگی همراه با درد تیرکشنده از کمر به پا باشد، فشار روی عصب کمر اهمیت دارد. روش‌های درمان خواب رفتن پا عبارت‌اند از:

• تغییر وضعیت نشستن و پرهیز از انداختن طولانی پاها روی هم
• استفاده از صندلی مناسب
• پوشیدن کفش راحت و مناسب
• کشش عضلات ساق، ران و لگن
• پیاده روی منظم در حد تحمل
• کنترل قند خون
• درمان کمبود ویتامین
• فیزیوتراپی در مشکلات کمر و سیاتیک
• بررسی عروق پا در درد یا خواب رفتگی هنگام راه رفتن
• مراقبت از پا در افراد دیابتی
• درمان تخصصی در تنگی کانال نخاعی یا فشردگی شدید عصب

درمان خانگی خواب رفتن دست و پا

استفاده از روش‌های درمان خانگی فقط زمانی مناسب است که خواب رفتگی کوتاه‌مدت، خفیف و وابسته به وضعیت بدن باشد. اگر خواب رفتگی بعد از تغییر وضعیت برطرف می‌شود، می‌توان با اصلاح عادت‌های روزمره احتمال تکرار آن را کم کرد. هدف درمان خانگی، کم کردن فشار روی عصب، بهتر کردن وضعیت بدن و جلوگیری از بی‌حرکتی طولانی است. این روش‌ها جایگزین تشخیص پزشکی در خواب رفتگی مکرر، شدید یا همراه با ضعف نیستند. گاهی با تغییر سبک زندگی و برخی درمان‌های خانگی می‌توان به بهبود این عارضه کمک کرد. برخی از اقدامات موثر عبارتند از:

• وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید
• تا جای ممکن در معرض سموم و مواد شیمیایی قرار نگیرید
• فعالیت بدنی داشته باشید و در روز زمان کوتاهی را به ورزش اختصاص دهید
• رژیم غذایی متعادل داشته باشید و انواع ویتامین‌ها را در برنامه غذایی خود جای دهید
• از مصرف الکل دوری کنید
• سیگار را ترک کنید
• آرام انگشتان، مچ و پا را تکان دهید
• عضلات گردن، کمر، ساق و ساعد را بکشید
• از نشستن طولانی در یک حالت پرهیز کنید
• از بالش مناسب برای گردن استفاده کنید
• هنگام خواب مچ دست را صاف نگه دارید

ایا خواب رفتن دست خطرناک است؟

خواب رفتن دست همیشه خطرناک نیست. اگر بعد از خوابیدن روی دست، تکیه دادن روی آرنج یا کار طولانی با مچ ایجاد شود و با تغییر وضعیت سریع برطرف شود، معمولا علت ساده‌تری دارد. اما اگر خواب رفتگی دست ناگهانی، یک‌طرفه، همراه با ضعف، افتادگی صورت، اختلال تکلم، تاری دید، سرگیجه شدید یا سردرد غیرمعمول باشد، می‌تواند نشانه وضعیت اورژانسی باشد. خواب رفتن دست در این شرایط باید جدی گرفته شود:

• شروع ناگهانی در یک سمت بدن
• همراهی با ضعف دست یا پا
• افتادگی صورت
• اختلال تکلم یا فهم کلمات
• تغییر بینایی
• سرگیجه شدید یا اختلال تعادل
• درد قفسه سینه یا تنگی نفس
• خواب رفتگی بعد از ضربه به گردن، سر یا کمر
• خواب رفتگی پیشرونده و طولانی
• همراهی با بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع

برای جلوگیری از خواب رفتن دست و پاها چه کار کنیم؟

پیشگیری از خواب رفتن دست و پا به کم کردن فشار روی عصب‌ها و کنترل بیماری‌های زمینه‌ای مربوط است. بسیاری از موارد موقت با اصلاح نشستن، خوابیدن و کار کردن کمتر می‌شوند. اگر فرد دیابت، کم کاری تیروئید، بیماری کلیه یا کمبود ویتامین دارد، کنترل همان بیماری نقش مهمی در پیشگیری دارد. ورزش منظم، تغذیه کافی و پرهیز از مصرف زیاد الکل هم به سلامت عصب‌ها کمک می‌کند. برای جلوگیری از خواب رفتگی دست و پا اقدامات زیر را انجام دهید:

• هر ۳۰ تا ۶۰ دقیقه از جای خود بلند شوید و حرکت کنید
• هنگام نشستن، پاها را طولانی روی هم نیندازید
• مچ دست را هنگام کار و خواب در حالت خنثی نگه دارید
• از صندلی و میز کار مناسب استفاده کنید
• گوشی یا لپ‌تاپ را طوری قرار دهید که گردن خم نماند
• کفش راحت و اندازه بپوشید
• ورزش منظم و کشش عضلات را در برنامه بگذارید
• قند خون را در صورت دیابت کنترل کنید
• کمبود ویتامین را با آزمایش و درمان درست پیگیری کنید
• مصرف الکل را محدود یا قطع کنید
• در محیط‌های شغلی پرخطر از تجهیزات محافظ استفاده کنید
• اگر کار تکراری با دست دارید، بین کارها استراحت کوتاه بدهید

پزشکان پیشنهادی

دکتر رامین اسدی

فوق تخصص غدد و رشد کودکان

4,8 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر محمد باقرزاده

فوق تخصص غدد و متابولیسم

4,6 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر محمدرضا میرزایی

فوق تخصص غدد و متابولیسم

3,8 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر شهاب نوریان

فوق تخصص غدد و رشد کودکان

4,3 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر مهدی نجفی دلوئی

متخصص قلب و عروق

5,0 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر جواد همت یار

فوق تخصص غدد و متابولیسم

4,6 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

راهنمای مراجعه به پزشک برای خواب رفتن دست و پا

خواب رفتگی دست و پا مربوط به مشکلات سیستم عصبی است. بهتر است برای تشخیص علت آن به دکتر مغز و اعصاب مراجعه کنید. همچنین می‌توانید برای تشخیص بیماری به دکتر عمومی یا دکتر داخلی مراجعه کرده و آزمایش‌های لازم را انجام دهید.

• دکتر مغز و اعصاب تهران
• دکتر مغز و اعصاب کرج
• دکتر مغز و اعصاب کرمانشاه
• دکتر و مغز و اعصاب سنندج

نتیجه گیری

خواب رفتن دست و پا یکی از مواردی است که برای بسیاری از افراد اتفاق می‌افتد. خواب رفتگی موقت کاملا طبیعی بوده و به دلیل فشار به عصب ایجاد می‌شود. اما اگر مدام دچار این عارضه می‌شوید یا خواب رفتگی شدید است، باید برای تشخیص علت آن به پزشک مراجعه کنید. از مهم‎ترین علل آن می‌توان به دیابت، بارداری، فشرده شدن عصب، بیماری‌های خودایمنی، عفونت باکتریایی یا ویروسی، ناهنجاری ژنتیکی، مصرف برخی داروها، کمبود ویتامین و نارسایی کلیه اشاره کرد. برای تشخیص علت آن باید آزمایش‌های مختلف مانند آزمایش خون، تست‌های تصویربرداری و آزمایش‌های عملکرد سیستم عصبی انجام شوند. درمان به علت خواب رفتگی دست و پا بستگی دارد.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول