فهرست مطالب
خلاصه این مطلب را در این پادکست گوش دهید:
آیا میوه های مفید برای دیابت را میشناسید؟ میوهها منبعی غنی از مواد مغذی و حاوی ویتامینها، مواد معدنی، فیبر و انواع مواد گیاهی هستند که به مبارزه با بیماریها کمک میکنند. با این حال، میوهها طعم شیرین خود را از نوعی قند طبیعی به نام فروکتوز میگیرند. بدن شما این کربوهیدرات را به گلوکز تبدیل میکند که میتواند باعث افزایش سطح قند خون شود. در واقع، این مواد غذایی خوشمزه باید بخشی معمول از رژیم غذایی شما باشند اما نحوه مصرف آنها مهم است. در ادامه این مطلب از دکترتو همراه ما باشید تا با انواع میوههای مناسب برای دیابتیها، میزان مصرف و نکات مهم آنها آشنا شویم.
چه میوه هایی قند خون را پایین می آورد؟
برخی میوهها به دلیل محتوای فیبر و ترکیبات طبیعی خود میتوانند به کنترل بیماری دیابت کمک کنند. میوههایی که فیبر بالایی دارند، مانند سیب و گلابی بهدلیل هضم آهستهتر و شاخص گلیسمی پایینتر، میتوانند سطح قند خون را بهطور پایدارتر نگه دارند و از افزایش ناگهانی آن جلوگیری کنند. همچنین، فیبر موجود در میوهها به کندتر شدن جذب قند در خون کمک میکند و میتوانند در رژیم غذایی دیابت قرار بگیرند. این میوهها شامل موارد زیر هستند:
- سیب
- کیوی
- گلابی
- پرتقال و نارنگی
- گریپ فروت
- هویج
- توتها مانند توت فرنگی، تمشک و بلوبری
با این حال، افراد مبتلا به دیابت باید میزان و نوع میوه مصرفی را کنترل کنند زیرا برخی میوهها حاوی قند طبیعی بیشتری هستند و ممکن است باعث افزایش سطح قند خون شوند.
۱. آیا سیب قند دارد؟
سیب مانند همه میوهها کربوهیدرات (قند طبیعی) دارد و میتواند قند خون را بالا ببرد اما معمولا بهدلیل فیبر و شاخص گلیسمی پایین اثر ملایمتری دارد. یک سیب متوسط حدود 25 گرم کربوهیدرات دارد؛ پس برای دیابت، اندازه وعده مهم است و بهتر است سیب را کامل (نه آبمیوه) و ترجیحا همراه یک منبع پروتئین یا چربی سالم مصرف کنید.
۲. کیوی برای دیابت
کیوی میتواند انتخاب خوبی باشد به این دلیل که در دسته میوههای کمقندتر و میوه های مفید برای دیابت قرار میگیرد و به شکل میوه کامل، فیبر و ریزمغذیهایی مانند ویتامین C دارد؛ فیبر کمک میکند جذب قند کندتر شود. کیوی را بهصورت کامل و در یک وعده کنترلشده بخورید و اگر میخواهید اثرش روی قند خون کمتر شود، آن را در میانوعده همراه مغزها یا ماست ساده مصرف کنید.

درمان های خانگی دیابت چیست؟
۳. گلابی قند دارد؟
گلابی کربوهیدرات یا قند طبیعی دارد و میتواند قند خون را بالا ببرد؛ اما معمولا شاخص گلیسمی پایینی دارد و بهخاطر فیبر آن، مخصوصا اگر با پوست خورده شود، بالا رفتن قند معمولا تدریجیتر است. از نظر برنامه غذایی دیابت، بهتر است گلابی را بهصورت میوه کامل و در اندازه یک وعده مصرف کنید و از مصرف کمپوتهای شیرین گلابی یا کنسروی در شربت پرهیز کنید.
۴. پرتقال و نارنگی برای دیابتی ها
پرتقال و نارنگی (بهعنوان میوه کامل) معمولا انتخابهای مناسبی هستند و فیبرشان جذب قند را کندتر میکند. بهتر است به یک وعده در هر نوبت پایبند باشید و مصرف را در طول روز پخش کنید. مضرات پرتقال برای دیابت معمولا زمانی مشخص میشود که به شکل آبپرتقال یا آبمیوه مصرف شود یا مقدار زیادی یکجا خورده شود.
۵. میوه گریپ فروت برای دیابت خوب است؟
گریپفروت بهعنوان میوه کامل میتواند گزینه خوبی باشد و خاصیت گریپفروت برای قند این است که افزایش آهستهتری در قند خون دارد. نکته مهم این است که گریپفروت و آب گریپفروت با بعضی داروها (به خصوص برخی استاتینها و در برخی منابع حتی بعضی داروهای دیابت) تداخل دارد؛ اگر دارو مصرف میکنید، حتما قبل از مصرف منظم با پزشک مشورت کنید.
۶. آیا هویج قند خون را بالا میبرد؟
هویج کربوهیدرات دارد اما در مقدار معمول غذایی اگر مصرف شود معمولا جهش شدیدی در مقدار قند خون ایجاد نمیکند. برای هویجِ پخته، شاخص گلیسمی گزارش شده در محدوده پایین تا متوسط است. نکته مهم این است که هویج کامل با حجم معقول معمولا مشکلی ایجاد نمیکند اما آب هویج یا نوشیدنیهای آبگیریشده بهعلت کاهش اثر فیبر، میتوانند اثر سریعتری در افزایش قند خون داشتهباشند.
۷. انواع توت از میوه های مناسب افراد دیابتی
انواع توتها مانند توتفرنگی، تمشک، بلوبری و شاهتوت معمولا از میوه های مناسب افراد دیابتی هستند زیرا در کماثرتر روی گلوکز معرفی میشوند و معمولا قند پایینتر با فیبر و پلیفنولهای بیشتری دارند. در منابع زیادی برای دیابت بارداری هم ذکر شده است که توتها کمترین اثر را روی گلوکز دارند. بهتر است توتها را بهصورت کامل، بدون شکر افزوده و در یک وعده مشخص مصرف کنید؛ توت یخزده هم گزینه خوبی است. در واقع هر میوهای که به اندازه مصرف شود، میتواند بهترین میوه برای دیابت و از میوه های مجاز در دیابت باشد.

نام میوه های بدون قند
همه میوهها بهطور طبیعی دارای قند هستند که بیشتر به شکل فروکتوز است. با این حال، برخی میوهها قند کمتری دارند و برای کسانی که میخواهند قند کمتری مصرف کنند مناسبتر هستند. میوههایی مانند توتفرنگی، تمشک، زغالاخته، و هندوانه نسبت به میوههایی مانند موز، انگور یا انبه قند کمتری دارند. بنابراین، میتوانید از این میوهها به عنوان گزینههای کمقند استفاده کنید اما میوه های بدون قند برای دیابتی ها به طور خاص وجود ندارد.
دیابت و جدول قند میوه ها
در جدول زیر، برخی میوهها و میزان قند طبیعی آنها به ازای هر ۱۰۰ گرم را آوردهایم. توجه به قند میوهها و مصرف متعادل آنها علاوه بر کنترل دیابت ممکن است به پیشگیری از دیابت هم کمک کند. توجه داشتهباشید که این مقادیر تقریبی هستند و ممکن است باتوجه به نوع و شرایط نگهداری میوهها متفاوت باشند. در جدول زیر، شاخص گلیسمی میوهها با مقیاس گلوکز 100 و دستهبندی کم کمتر یا برابر 55، متوسط 56 تا 69 و زیاد برابر یا بیشتر از 70 تهیه شده است.
| میوه یا خوراکی | GI (بازه گزارششده گلیسمی) | نکته مهم |
|---|---|---|
| سیب | 36 تا 44 | آبسیب GI جداگانه دارد و معمولا اثر سریعتری از میوه کامل دارد. |
| گلابی | 38 تا 43 | کنسروی میتواند GI متفاوت داشته باشد. |
| پرتقال | 40 تا 45 | آبپرتقال GI جداگانه دارد و معمولا اثر سریعتری از میوه کامل دارد. |
| گریپفروت | تقریبا 25 | تداخل دارویی با برخی داروها مطرح است. |
| کیوی | تقریبا 53 | عدد تقریبی است. |
| توتفرنگی | تقریبا 40 | مقدار GI میتواند با نوع، میزان رسیده بودن و روش فرآوری تغییر کند. |
| تمشک | تقریبا 32 | مقدار GI میتواند با نوع و روش فرآوری تغییر کند؛. |
| بلوبری | تقریبا 53 | مقدار GI میتواند بین منابع/شرایط متفاوت باشد. |
| موز | 30 تا 62 | به میزان رسیده بودن موز بستگی دارد. |
| انگور | تقریبا 59 | خشکشده (کشمش) GI و کربوهیدرات متفاوت دارد. |
| آناناس | 59 تا 66 | باتوجه به روش فرآوری میتواند تغییر کند. |
| هندوانه | 72 تا 80 | با اینکه GI بالا است، اثر نهایی به مقدار مصرف وابسته است. |
| خرما | 42 تا 55 | به نوع مصرف بستگی دارد. |
| هویج پخته | 32 تا 39 | روش پخت میتواند GI را تغییر دهد. |
نکات مهم درباره میوه های مناسب افراد دیابتی
بهترین انتخاب برای مصرف میوه های مفید برای دیابت معمولا مصرف میوه کامل تازه، یخزده، کنسروی بدون شکر افزوده است. آبمیوهها بهدلیل فیبر کمتر، راحتتر قند را بالا میبرند. یک وعده میوه مانند سیب، معمولا حدود 25 گرم کربوهیدرات دارد بنابراین کنترل مقدار و پخش مصرف در طول روز اهمیت دارد. انتخابهای مناسبتر معمولا توتها و مرکبات و میوههای پرفیبر هستند.
- هر بار یک وعده از همان میوه را مصرف کنید
- از میوه کامل بهجای آبمیوه یا اسموتی استفاده کنید تا بدون شکر افزوده و شربت باشد
- مصرف میوه را در طول روز پخش کنید و چند واحد پشتسرهم نخورید
مقدار مجاز مصرف میوه برای بیماران دیابتی
عدد ثابت و یکسان مصرف میوه برای همه افراد وجود ندارد زیرا به میزان قند خون، داروهای مصرفی، سطح فعالیت و کل کربوهیدرات روزانه وابسته است. اما بهتر است میوه را در وعدههای کنترلشده مصرف کنید؛ به عنوان مثال یک وعده میوه (مانند یک سیب متوسط) معمولا حدود 25 گرم کربوهیدرات دارد و بهتر است در هر نوبت فقط یک وعده خورده شود. آبمیوه و میوه خشک به دلیل تراکم قند بیشتر، به مقدار کمتر مصرف شوند.
آبمیوه برای بیماران دیابتی بهتر است یا میوه؟
آبمیوهها میتوانند قند خون را سریعتر بالا ببرند؛ اگر مصرف میشوند بهتر است در مقدار کم، بدون شکر افزوده و با بررسی قند خون باشد؛ اولویت با مصرف میوه کامل است. اما درباره اینکه چه آب میوه ای برای دیابت خوب است باید گفت اگر در مقدار مناسب مصرف شوند، مانند آب تمشک، میتوانند مفید باشند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت medicalnewstoday
Drinking juice alone can lead to a blood sugar spike, but consuming it with other foods, particularly protein or a healthful fat can help to prevent this
ترجمه فارسی:
نوشیدن آبمیوه بهتنهایی میتواند باعث افزایش قند خون شود اما مصرف آن با سایر غذاها، به خصوص پروتئین یا چربیهای سالم به جلوگیری از افزایش قند کمک میکند.
چه زمانی بهترین زمان خوردن میوه برای دیابتی ها است؟
بهترین زمان مصرف میوه های مناسب برای دیابت معمولا زمانی است که میوه بهعنوان میانوعده مصرف شود. البته زمان مصرف فردی است؛ بعضی افراد میانوعده یا همراه غذا را بهتر تحمل میکنند. همچنین بهتر است مصرف میوه را در طول روز پخش کنید و بیش از یک وعده میوه را یکجا نخورید. در دیابت بارداری هم توصیه میشود میوه را پخششده بخورید تا اثرش روی قند خون قابلکنترلتر باشد.
میوه های مضر برای دیابت – چه میوه هایی قند خون را بالا میبرد؟
میوهها حاوی قند طبیعی (فروکتوز) هستند و میتوانند قند خون را بالا ببرند اما نوع و مقدار آن مهم است. میوههایی با شاخص گلیسمی پایینتر، به آرامی قند خون را افزایش میدهند و برای افراد دیابتی گزینههای بهتری محسوب میشوند. از طرفی، میوههای شیرینتر و با شاخص گلیسمی بالاتر، مانند انگور و انبه، ممکن است باعث افزایش سریعتر قند خون شوند. بنابراین، کنترل نوع و مقدار مصرف میوه برای مدیریت بهتر قند خون اهمیت دارد. این دسته از میوهها عبارتند از:
- انگور
- خرما
- موز
- کدوحلوایی
- هندوانه
- میوههای خشک مانند کشمش و زردآلو
۱. انگور قند دارد؟
انگور قند طبیعی و کربوهیدرات دارد و میتواند قند خون را بالا ببرد، به خصوص اگر مقدار زیادی یکجا خورده شود. از نظر شاخص گلیسمی، برای انگور مقدار حدود ۵۴ (میانگین چند مطالعه) گزارش شده که حد میانه است و بهخودیخود ممنوع نیست اما کنترل مقدار مصرف مهم است.
۲. آیا خرما قند خون را بالا میبرد؟
خرما معمولاً قند را بالا میبرد زیرا میوه خشک و متراکم از نظر قند و کربوهیدرات است؛ خشک شدن آب میوه را کم و قند را در حجم کوچکتر متمرکز میکند. به همین دلیل، حتی اگر خرما فیبر هم داشتهباشد، چند عدد خرما میتواند بار کربوهیدرات بالایی بدهد. اگر خرما میخورید، مصرف تعداد کم آن برای بیماران دیابتی منطقیتر است.

بهترین نان برای دیابت کدام است؟
۳. آیا موز قند خون را بالا میبرد؟
موز کربوهیدرات دارد و میتواند قند خون را بالا ببرد اما شدت اثر آن به مقدار مصرف و میزان رسیدن میوه بستگی دارد. موزهای نیمه رسیده معمولا گلیسمی پایین دارند اما موز رسیده میتواند گلیسمی بالاتری داشتهباشد زیرا بخشی از نشاسته به قند تبدیل میشود.
۴. مضرات کدو حلوایی برای دیابت
کدوحلوایی میتواند در بعضی افراد قند خون را بالا ببرد. با این حال، نکته مهم حجم مصرف آن است. میوهای که گلیسمی بالایی دارد هم اگر به اندازه مصرف شود میتواند قابل مدیریت باشد.

۵. آیا هندوانه قند خون را بالا میبرد؟
هندوانه میتواند قند خون را بالا ببرد. البته یک برش از هندوانه مضر نیست زیرا هندوانه بیشتر آب است و کربوهیدرات هر وعده زیاد نیست. در واقع قند مصرفی در یک برش هندوانه در بیماران دیابتی معمولا قابلمدیریت است اما مصرف چند کاسه هندوانه پشتسرهم میتواند قند را بالا ببرد.
۶. آیا میوه خشک برای دیابت مضر است؟
میوههای خشک برای افراد مبتلا به دیابت باید با احتیاط مصرف شوند. غلظت قند طبیعی میوههای خشک به دلیل فرآیند خشک کردن، افزایش مییابد. به همین دلیل، مصرف میوههای خشک میتواند باعث افزایش سریع قند خون در بیماران دیابتی شود.
اگرچه میوههای خشک حاوی فیبر و مواد مغذی هستند اما بهتر است در مقادیر محدود و با مشورت پزشک یا متخصص تغذیه مصرف شوند. انتخاب میوههای خشک بدون قند اضافه و کنترل مقدار مصرف میتواند به مدیریت قند خون کمک کند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت eatingwell
A person with diabetes can include dried fruit as part of a balanced, variety-filled diet. Experts advise to be mindful of portion size and pair dried fruits with an additional protein, fat and fiber source to prevent blood sugar spikes and reap the benefits that dried fruit can offer for your total health
ترجمه فارسی:
فرد مبتلا به دیابت میتواند میوههای خشک را به عنوان بخشی از رژیم غذایی متعادل و متنوع مصرف کند. کارشناسان توصیه میکنند که مراقب اندازه وعدههای غذایی باشید و میوههای خشک را با یک منبع پروتئین، چربی و فیبر اضافی مصرف کنید تا از افزایش قند خون جلوگیری کنید و از فوایدی که میوههای خشک میتوانند برای سلامتی شما به ارمغان بیاورند، استفاده کنید.
۷. میوه های ممنوعه در دیابت بارداری
در بیشتر توصیههای معتبر پزشکی، میوهای معمولا به صورت کلی برای بارداری ممنوع محسوب نمیشود. موردی که بیشتر محدود یا حذف میشود، نوشیدنیهای قندی به خصوص آبمیوهها و اسموتیها در لیست غذاهای مناسب دیابت بارداری است زیرا قندشان سریعتر جذب میشود. در دیابت بارداری بهتر است نوشیدنیهای شیرین را تا حد امکان مصرف نکنید و میوه را به شکل کامل، در یک وعده و پخششده در طول روز بخورید؛ همچنین میوه خشک و میوه کنسروی در شربت هم معمولا گزینههای مناسبی نیستند.
برای انتخاب میوه های مناسب دیابت، با بهترین متخصص مشورت کنید
اگر نمیدانید کدام میوهها برای شما مفیدند و کدامیک میتوانند قند خونتان را بالا ببرند، بهترین کار این است که با متخصص غدد یا تغذیه باتجربه مشورت کنید. دیابت یک بیماری متابولیک حساس است و حتی انتخاب اشتباه چند میوه میتواند سطح قند خون را بهطور ناگهانی افزایش دهد. در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان غدد در شهرهای مختلف ایران را مشاهده میکنید:
نتیجه گیری
افراد مبتلا به دیابت باید بیشتر از افراد سالم به رژیم غذایی خود توجه داشتهباشند. شاید فکر کنید که میوهها قند ندارند اما حتی قند طبیعی میوهها هم در مقدار زیاد میتواند برای دیابتیها مضر باشد. انتخاب میوه های مفید برای دیابت میتواند به کنترل قند خون و بهبود سلامت کلی کمک کند.
میوههایی که حاوی فیبر بالا و قند طبیعی پایین هستند، مانند توتها، سیب و گلابی، به آهستگی قند را وارد خون میکنند و میتوانند به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی متعادل مورد استفاده قرار گیرند. از سوی دیگر، میوههایی با قند بالا مانند خرما و انگور باید با احتیاط مصرف شوند. حتما برای کنترل دیابت و انتخاب میوههای مناسب به فوق تخصص غدد یا متخصص تغذیه مراجعه کنید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
سلام ودرودعلت تشنگی بیش ازحدوادرارایامیتونه ازقندباشه یان وچطوری این تشنگی روبرطرف کنیم من ۴۰روزه شده همش تشنم میشه به دورزنرسیده ۲۰لیتراب مصرف میکنم وبیش ازاندازه میرم سرویس لطفاراهنماییم کنیدکه چکارکنم اینتشنگی ازبینبره
سلام و احترام
با توجه به شرح حالی که دادید امکان بالا بودن قند خون در شما وجود دارد. هرچند تشنگی میتواند دلایل زیادی داشته باشد اما بهتر است جهت اطمینان خاطر یک آزمایش قند خون ناشتا بدهید.
سلام چند بار ر مطالب بالا رو مرور کردم نفهمیدم هندوانه خوبه برا دیابتی یا نه
سلام، هندوانه قند طبیعی دارد و شاخص گلایسمی بالایی دارد، بنابراین در افراد دیابتی باید با احتیاط مصرف شود و بهتر است در مقادیر کوچک و همراه با غذا خورده شود تا افزایش ناگهانی قند خون ایجاد نکند.
سلام وقت بخیر کدو حلوایی در بین میوه های مضر و هم در میوه های بدون قند نوشتید متشکرم
با سلام و احترام، کدو حلوایی از نظر تغذیهای در دسته سبزیجات قرار میگیرد، نه میوهها، و با وجود داشتن مقدار کمی قند طبیعی، شاخص گلایسمی نسبتاً متوسطی دارد. برای افراد دیابتی، مصرف متعادل آن در وعدههای غذایی همراه با منابع فیبر و پروتئین بلامانع است، اما زیادهروی در مصرف آن توصیه نمیشود. مشورت با متخصص تغذیه برای تعیین میزان مناسب مصرف ضروری است.
سلام خدمت شما من قند ناشتا 160 تا 180 هم میرسه تازگی شروع به مصرف قرص کردم ولی هنوز پایین نیومده خیلی هم سرگیجه دارم همراه با درد پشت سر لطف میکنید راهنمایی کنید ممنون
سلام، قند ناشتا بالای ۱۶۰ نشاندهنده کنترل ناکافی قند خون است و ممکن است نیاز به تنظیم دوز دارو یا تغییر سبک زندگی داشته باشید. سرگیجه و درد پشت سر میتواند ناشی از نوسانات قند خون یا عوارض دارو باشد، اما بهتر است سریعتر با پزشک خود تماس بگیرید تا داروها و وضعیت شما بررسی شود و در صورت نیاز آزمایشهای تکمیلی انجام شود تا درمان بهینه شود و عوارض کنترل گردد.
متخصص غدد
من حامله هستم ماه هفتم ازمایشم کمی قند داشتم گفتند گیلاس نخور قند فراوان دارد من هم گیلاس راخیلی دوست دارم الان من جه کار کنم بخورم یانه
با سلام و احترام،
در دوران بارداری و بهویژه در صورت داشتن قند خون بالا، بهتر است مصرف میوههایی با قند طبیعی زیاد مانند گیلاس را محدود کنید تا قند خون کنترل شود. اما مصرف مقدار کم و متعادل گیلاس در کنار رژیم غذایی مناسب و تحت نظر پزشک معمولاً مشکلی ایجاد نمیکند. حتماً با پزشک یا کارشناس تغذیه خود مشورت کنید تا برنامه غذایی متناسب با شرایط شما تنظیم شود.
سلام پدر من دچار قند خون است و حالا یک پایش عفونت کرده
الان برایش چه غذاهایی منع و چه غذاهایی رو باید بخورد
سلام! برای افراد مبتلا به دیابت و عفونت، تغذیه مناسب بسیار مهم است. در ابتدا، بهتر است از مصرف غذاهای حاوی قندهای ساده مانند شیرینیها، نوشیدنیهای شیرین، نانهای سفید و برنج سفید خودداری کنند زیرا میتوانند سطح قند خون را افزایش دهند. به جای آنها، بهتر است غذاهایی با کربوهیدراتهای پیچیده مانند سبزیجات، حبوبات، غلات کامل و میوههای کم شیرین مصرف کنند. همچنین، پروتئینهای کم چرب مانند مرغ، ماهی، تخممرغ و لبنیات کم چرب و چربیهای سالم مثل روغن زیتون و آووکادو نیز مفید هستند. برای کمک به کاهش التهاب و بهبود عفونت، مصرف مواد غذایی حاوی ویتامین C و زینک (مثل مرکبات، فلفل دلمهای و سبزیجات برگدار) توصیه میشود.
به عقیده من قندخون فقط باخوردن غذا افزایش نمیابد
استرس،نگرانی،ترس وغم وغصه حرص وجوش
قندخون راافزایش میدهد
من هروقت حرص بخورم وعصبانی شوم اشتهاپیدامیکنم وبایدنان بخورم مثلانان وپنیرو…بدون نون قندم میافتد وعادت به خوردن
مثلابرنج بانان دارم وبدون نان سیرنمیشوم
این تجربه را فقط وقتی پیدا کردم که میدیدم
نه شیرینی نه شکلات و….حتی چای بدون قند
بازهم قندم مثلا۴۵۰ شده…
ازخوردن وخوردن نیست
ازنوع زندگیست…
البته خوردن موادقندی بی تاثیرنیست
ولی حرص وغصه خوردن بیشتر تاثیردارد.
سلامت باشید
درود بر شما
کاملاً درست است که استرس، نگرانی و هیجانات روحی میتوانند تأثیر زیادی بر سطح قند خون داشته باشند. این عوامل باعث ترشح هورمونهای استرس مثل کورتیزول میشوند که میتواند قند خون را افزایش دهد. همچنین، تغییرات در الگوی خوردن به دلیل استرس، باعث تغییرات در اشتها و نیاز به مواد غذایی خاص مانند نان و برنج میشود. البته مصرف مواد قندی نیز تأثیر مستقیم بر افزایش قند خون دارد، اما نوع زندگی و مدیریت استرس در کنترل قند خون به همان اندازه اهمیت دارند. رعایت سبک زندگی سالم و کنترل استرس میتواند کمک زیادی به تنظیم قند خون کند.