بارداری دوقلو هفته به هفته: علائم، خطرات و نحوه زایمان
موضوعات پزشکی مرتبط: زندگی سالممادر و کودک

بارداری دوقلو هفته به هفته: علائم، خطرات و نحوه زایمان

نویسنده:رضا قشلاقی
| تاریخ انتشار: 30 بهمن 1400
| آخرین به‌روزرسانی: 27 فروردین 1401
| تعداد نظرات:6
twin pregnancy

آنچه در این مقاله می‌خوانید

بارداری دوقلو اغلب یک تجربه هیجان انگیز و لذت بخش است، اما زمانی که انتظار دوقلو دارید باید موارد بیشتری نسبت به قبل بیاموزید، چرا که خطرات احتمالی بیشتری در کمین شما و فرزندان‌تان است.

دلیل اصلی بارداری دوقلو هنوز ناشناخته است،، اما محققان معتقدند که افزایش سن یا بارداری با لقاح مصنوعی، می‌توانند احتمال دوقلوزایی را افزایش دهند. از طرفی دیگر تحقیقات نشان می‌دهد که دوقلوزایی در بین برخی نژادها بیشتر است. برای مثال احتمال بارداری دوقلو در بین نیجریه‌ای‌ها بیشتر از دیگر نژادها است.

شرایط بارداری دوقلو، تقریبا مشابه با بارداری تک قلو است، اما شما برای تامین دو جنین نیاز به مواد مغذی بیشتری خواهید داشت. در ادامه با دکترتو همراه باشید تا بارداری دوقلو را به طور کامل بررسی کنیم.

برای آشنایی با بهترین دکتر زنان و زایمان برای همراهی با شما در دوره بارداری و زایمان و همچنین بعد از زایمان بهتر است به دکترتو مراجعه کنید. در دکترتو می‌توانید به‌صورت تلفنی یا آنلاین یا پزشک خود مشورت کنید و به‌راحتی نوبت ویزیت خود را رزرو کنید.

مشاوره با متخصصان
زنان و زایمان
دکترِتو

انواع بارداری دوقلو

دوقلوها به دو دسته همسان و غیر همسان دسته بندی می‌شوند. تقریبا 30 درصد دوقلوها همسان هستند و حدود 70 درصد را دوقلوهای غیرهمسان تشکیل می‌دهند.

  • بارداری دوقلو همسان (مونوزیگوت). دوقلوهای همسان زمانی به وجود می‌آیند که یک تخمک بارور شود و سپس به دو قسمت تقسیم شود. در این صورت دو جنین تشکیل خواهد شد که ژن‌های کاملا مشابهی با یکدیگر دارند. دوقلوهای همسان همیشه هم‌جنس هستند، بنابراین اگر شما دوقلوی همسان باردار باشید، به احتمال زیاد دو پسر یا دختر خواهید داشت.
  • دوقلوهای غیر همسان (دو تخمکی). این بارداری دوقلو زمانی اتفاق می‌افتد که دو تخمک به طور جداگانه باردار شوند و سپس در رحم قرار ‌گیرند. دوقلوهای غیر همسان ممکن است شباهت‌هایی را با یکدیگر داشته باشند اما کاملا یکسان نیستند. دوقلوهای ناهمسان می‌توانند از دو جنس مخالف باشند.

بارداری دوقلو هفته به هفته

در چند هفته اول بارداری دوقلو، ممکن است برخی از علائم معمول بارداری اولیه مانند حساسیت سینه‌ها، خستگی، حالت تهوع و عقب افتادگی قاعدگی را تجربه کنید. در طول سه ماهه اول بارداری دوقلو، یک تست بارداری خانگی می‌تواند باردار بودن شما را تایید کند، اما تست و تشخیص نهایی با انجام سونوگرافی مشخص می‌شود. اگرچه چند هفته ابتدایی بارداری دوقلو بسیار آرام و بی علائم است، اما بعد از چند ماه تلاطم و هیجان زیادی را تجربه خواهید.

در ادامه مطلب تقویم بارداری را در مورد دوقلو با هم بررسی می‌کنیم.

سه هفته اول

در هفته‌هایی ابتدایی ممکن است شما بارداری دوقلو را احساس نکنید. اما با گذشته سه هفته از شروع بارداری اتفاقات زیادی در رحم شما می‌افتد و علائم بارداری شروع به نمایان شدن، می‌کنند. معمولا بارداری دوقلو در سه هفته ابتدایی با سونوگرافی نیز مشخص نمی‌شود و شما نیاز به گذشت هفته‌های بیشتری برای تشخیص بارداری دوقلو خواهید داشت.


هفته چهارم

در حدود هفته چهارم بارداری دوقلو پیشرفت‌های مهمی صورت می‌گیرد. لانه گزینی در این هفته صورت می‌گیرد. در لانه گزینی نطفه برای دریافت اکسیژن و مواد غذایی، خود را به دیواره رحم می‌چسباند و از این طریق به بدن مادر متصل می‌شود. این اتفاق خونریزی خفیفی در دیواره رحم را به دنبال خواهد داشت که خونریزی لانه گزینی نطفه نام دارد.

در حدود یک هفته بعد از لانه گزینی، برای هر جنین یک جفت تشکیل می‌شود. در موارد نادر ممکن است هر دو نوزاد از یک جفت مشترک تغذیه شوند.

four week twin pregnancy
در هفته چهارم بارداری دوقلو لانه‌گرینی انجام شده است و یه هفته بعدتر جفت تشکیل می‌شود.

هفته پنجم تا هشتم

هفته 5 تا 8، زمانی است که حالت تهوع صبحگاهی شروع می‌شود. علت دقیق این وضعیت ناشناخته است، اما به عنوان یک عامل کمک کننده شناخته می‌شود. حالت تهوع صبحگاهی در بارداری دوقلو شدیدتر است. تقریبا هیچ کس داشتن حالت تهوع در دوران بارداری را دوست ندارد، اما برخی مادران این وضعیت را نشانه‌‍ای از خوب پیش رفتن بارداری خود می‌دانند.

در حدود هفته ششم مغز و نخاع جنین‌ها شروع به شکل گیری می‌کنند. پس از تشکیل مغز و نخاع در لوله‌های عصبی، در حدود هفته هشتم دست و پاهای جنین‌ها به شکل جوانه شروع به رشد می‌کنند. همچنین در طول این مدت، بافت‌هایی که قلب نوزادان شما را تشکیل می‌دهند شروع به رشد می‌کنند. به طور کلی در طول هفته پنجم تا هشتم تمام اندام‌ها اصلی نوزاد شکل خواهند کرد.


هفته 9 تا 13 بارداری دوقلو

همانطور که وارد هفته‌های پایانی سه ماهه اول می‌شوید، ممکن است از دانستن اینکه چه اتفاقی در برآمدگی شکمتان می‌افتد شگفت زده شوید.

  • انگشتان دست، انگشتان پا و ناخن‌ها شروع به ظاهر شدن می‌کنند. دوقلوهای کوچک شما شروع به رشد انگشتان می‌کنند و به دنبال آن انگشتان کوچک پا شکل می‌گیرند. در هفته 12، ناخن‌های دست نیز شروع به جوانه زدن می‌کنند.
  • ویژگی‌های صورت شکل می‌گیرند. دوازده هفته پس از بارداری، صورت دوقلوهای شما پهن‌تر و مشخص‌تر است. نوزادان شما پلک‌ها و نمایه‌ای توسعه‌یافته‌تر، با بینی، چشم‌ها و لب بالایی خواهند داشت.
  • جوانه‌های دندان تشکیل می‌شود. در هفته‌های پایانی سه ماهه اول، جوانه‌های دندان در درون لثه‌های جنین‌ها شکل می‌گیرند.

در هفته ۵ تا ۸ منتظر حالت تهوع صبحگاهی باشید. در هفته‌های بعدی انگشتان و چهره دوقلوهای شما شروع به شکل‌گیری می‌کنند.

هفته 14 تا 17 بارداری دوقلو

در تقویم بارداری علائم بارداری دوقلو تقریبا با تک قلو تفاوت چندانی ندارند. با این حال، مادران دوقلو معمولا زودتر برآمدگی‌های خود را نشان می‌دهند. در سه ماهه دوم بارداری به طور فزاینده‌ای آشکار می‌شود که شما دوقلو باردار هستید. همچنین ممکن است در سه ماه دوم بارداری دوقلو احساس ناراحتی و خستگی بیشتری داشته باشید و دچار اضافه وزن شوید. این مسئله کاملا طبیعی است، بلاخره بدن شما یک منبع تغذیه برای دو نوزاد در حال رشد است!

در هفته 14 تا 17 شما وارد دوران طلایی بارداری خواهید شد. در این مدت حالت تهوع شما رفته رفته کاهش خواهد یافت و شما انرژی بیشتری را در خود احساس خواهید کرد. بین هفته 14 تا 17 نوزادان شما قادرند دست و پای خود را تکان دهند، اما احتمالا تا زمانی که کمی بزرگ‌تر شوند شما تکانه‌های آن‌ها را احساس نخواهید کرد.

در هفته‌های 14 تا 17 استخوان نوزادان شما شروع به سفت شدن می‌کنند. به خصوص استخوان‌های سر و استخوان‌های بلند. نوزادان در هفته 16 می‌توانند چشم‌شان را به آرامی پشت پلک‌ها حرکت دهند، اگرچه چشمان خود را نمی‌توانند باز کنند. همچنین در این مدت ابرو و مژه‌ها شروع به رشد می‌کنند.

Weeks-18-to-22
نوزادان در هفته 18 تا 22 می‌توانند صدای مادر خود را بشنوند

هفته 18 تا 22

به لطف رشد رحم و تغییرات هورمونی، ممکن است در هفته 18 تا 22 احساس درد بیشتری نسبت به گذشته داشته باشید. در صورت تایید پزشک، سعی کنید در این دوره ورزش را به برنامه روزانه خود اضافه کنید. ورزش در دوران بارداری دوقلو نه تنها ناراحتی شما را به حداقل می‌رساند، بلکه به افزایش سطح انرژی و افزایش گردش خون که به نفع دوقلوهای شماست، کمک شایانی می‌کند.

دوقلوها در هفته 18 تا 22 با توسعه رفلکس مکیدن توسط جفت، شروع به مکیدن انگشتان خود می‌کنند. همچنین فعال‌تر از قبل خواهند بود، به طوری که ضربات آن‌ها را به وضوح احساس خواهید کرد.

در هفته هجدهم گوش نوزادان به شکل برجستگی در کنار سر نمایان می‌شود و می‌توانند صداهای اطراف را بشنوند. سر نوزادان در هفته بیستم با یک لایه موی نازک و محافظ به نام لانوگو پوشیده می‌شود.


هفته 23 تا 27 بارداری دوقلو

ممکن است با پیشرفت هفته به هفته تقویم بارداری دوقلو در سه ماهه دوم، علائم جدیدی در شما ایجاد شود. به عنوان مثال، ممکن است انقباضات براکستون هیکس را احساس کنید، نشانه‌ای که بدن شما در حال تمرین برای زایمان است. این انقباضات تمرینی به عنوان زایمان کاذب نیز شناخته می‌شوند، زیرا این زایمان واقعی نیست. نوزادان شما نیز در حال پیشرفت هستند و برای ورود بزرگ خود آماده می‌شوند.

  • دوقلوهای شما اثر انگشت تشکیل می‌دهند. برآمدگی‌های کف دست و پاهای نوزادتان در حال تبدیل شدن به اثر انگشت و رد پا است.
  • نوزادان شما می‌توانند به صدا پاسخ دهند. ممکن است نوزادان شما در پاسخ به صداهای آشنا مانند صدای شما شروع به حرکت کنند.
  • ریه‌های کوچک رشد می‌کنند. در حدود 26 هفتگی، ریه‌هایی که در قفسه سینه نوزادهای شما تشکیل می‌شوند به آرامی برای انجام حرکات تنفسی آماده می‌شوند. آنها ماده‌ای به نام سورفکتانت تولید می‌کنند که به کیسه‌های هوایی در ریه‌ها کمک می‌کند که برای تنفس لازم است.

در سه ماهه دوم بارداری دوقلو حالت تهوع شما کم‌کم کاهش می‌یابد. استخوان‌های جنین سفت می‌شوند، گوش تشکیل می‌شود و مغز جنین تکامل پیدا می‌کنند.

هفته 28 تا 32

در سه ماه پایانی بارداری دوقلو شما علائمی همچون کمردرد و تورم در دست‌ها و پاها خواهید داشت، در نتیجه راه رفتن و یا خوابیدن برایتان سخت خواهد شد. بین هفته‌های 28 تا 32 نوزادان در موقعیت بهینه زایمان طبیعی قرار می‌گیرند، به این معنی که هر دو نوزاد سرشان به طرف پایین است. در برخی موارد ممکن است سر یک قُل یا هر دو قُل رو به پایین نباشد. به خاطر داشته باشید که در بارداری دوقلو، احتمال بیشتری برای زایمان سزارین یا زایمان زودرس وجود دارد.

در هفته 28 تا 32 مغز نوزادان رشد بیشتر خواهند داشت و می‌توانند دمای بدن خود را کنترل کنند. در این دوره همچنین می‌توانند چشم‌های خود را باز و بسته کنند.


هفته 33 تا هفته 36

در هفته 33 تا 36 ریه‌های نوزادان برای نفس کشیدن خارج از رحم آماده می‌شوند. همچنین در هفته‌های پایانی دوقلوها شروع به ساختن لایه‌های چربی و افزایش وزن می‌کنند. بیشتر نوزادان دوقلو در زمان تولد کوچکتر از نوزادان تک قلو هستند و به طور متوسط وزن آن‌ها 2.3 کیلوگرم است.

اکثر مادران بین هفته‌های 37 تا 42 زایمان می‌کنند. با این حال، اگر دوقلو باردار هستید می‌توانید در هفته 35 زایمان کنید. بنابراین مراقب هرگونه نشانه‌ای از زایمان باشید.

مشاوره با متخصصان
زنان و زایمان
دکترِتو

علائم بارداری دوقلو

در تقویم هفته به هفته بارداری دوقلو اشاراتی به علائم آن داشتیم. اما به طور کلی علائم بارداری دوقلو همان علائم اولیه بارداری هستند، اما کمی شدیدتر. این علائم اولیه بارداری دوقلو عبارت‌اند از:

  • در سه ماه اول به سرعت وزن اضافه می‌کنید و دائما گرسنه خواهید بود.
  • به طور همزمان در قسمت‌های مختلف شکم خود، تکانه‌هایی را احساس خواهید کرد.
  • تهوع صبحگاهی شدید را تجربه خواهید کرد.
  • رحم شما بزرگ‌تر از حد معمول خواهد بود و شکم‌تان زودتر برآمده می‌شود.
  • پزشک می‌تواند صدای بیش از یک ضربان قلب را بشنود.
  • سطح بالایی از هورمونی به نام گنادوتروپین جفتی انسانی (hCG) یا پروتئینی به نام آلفا فتوپروتئین در خون خود خواهید داشت. HCG هورمونی است که بدن شما در دوران بارداری می‌سازد. آلفا فتوپروتئین، پروتئینی است که کودک در حال رشد در دوران بارداری می‌سازد.

تشخیص دقیق بارداری دوقلو توسط آزمایش سونوگرافی صورت می‌گیرد.

حالت تهوع شدید، خستگی مفرط، گرسنگی و برآمدگی بیش از اندازه شکم از علائم شایع بارداری دوقلو هستند

مراقبت‌های بارداری دوقلو

مادران با بارداری دوقلو به مراقبت های بارداری و پزشکی بیشتری در طول بارداری و زایمان نیاز خواهند داشت. ممکن است در طول بارداری نیاز به انجام آزمایشات بیشتری باشد، تا پزشک بتواند مشکلات شما و نوزادان‌تان را به خوبی زیر نظر داشته باشد.

مادرانی که یک نوزاد را باردار هستند نیاز دارند که روزانه 300 کالری اضافه‌تر از حد معمول دریافت کنند تا بتوانند کودک خود را از لحاظ مواد غذایی تامین کنند. در مادرانی که دوقلو باردار هستند این مقدار دو برابر می‌شود. یعنی اگر دوقلو باردار هستید، باید روزانه 600 کالری دریافت کنید. البته توصیه می‌شود، قبل از اینکه بارداری شما به مراحل جدی‌تری برسد افزایش وزن داشته باشید تا دچار زایمان زودرس نشوید و در زمان تولد، نوزادان شما وزن کافی داشته باشند

بارداری دوقلو با خطرات احتمالی زیادی همراه خواهد بود. بنابراین شما باید بیش از پیش مراقب خودتان باشید. سعی کنید به طور مرتب استراحت کنید و خواب کافی را داشته باشید. در دوران بارداری دوقلو نباید اجسام سنگین بلند کنید. سعی کنید برای خود یک سیستم حمایتی قوی بسازید و از بستگان‌تان یا شوهرتان برای انجام کارها درخواست کمک کنید.

اگر در گذشته عوارض بارداری داشته‌اید، یا اگر شرایطی دارید که شما را در معرض خطر عوارض بارداری قرار می‌دهد، باید به یک متخصص زنان و زایمان مراجعه کنید. پرخطر به این معنی نیست که شما در دوران بارداری دوقلو دچار مشکل خواهید شد، این موضوع فقط به این معنی است که شما باید بیشتر از دیگران تحت نظر قرار بگیرید تا خطری شما و نوزادان‌تان را تهدید نکند.

Gestational Diabetes
برای تامین قند مورد نیاز دو نوزاد باید قند بیشتری مصرف کنید، در نتیجه احتمال بیشتری دارد که به دیابت بارداری مبتلا شوید.

تاثیر بارداری دوقلو بر سلامت مادر

باردار شدن با بیش از یک نوزاد هیجان انگیز است و اغلب برای بسیاری از زوج‌ها یک اتفاق خوشحال کننده است. با این حال، بارداری چند قلو خطر عوارض و مشکلات را افزایش می‌دهد. شایع‌ترین عوارض بارداری شامل موارد زیر است:

۱. فشارخون بارداری دوقلو

مادرانی که دوقلو دارند دو برابر بیشتر در معرض ابتلا به فشارخون بارداری قرار دارند. فشار خون بالا وضعیتی است که در آن نیروی خون، به دیواره رگ‌های خونی شما خیلی زیاد است. فشارخون در دوران بارداری احتمال جدا شدن جفت (جدا شدن زودهنگام جفت) را افزایش می‌دهد. فشار خون بعد از هفته بیستم بارداری یا بلافاصله پس از زایمان اتفاق می‌افتد. زمانی که شما به فشار خون بارداری مبتلا شوید، ممکن است کبد و کلیه‌تان به درستی کار نکنند.


۲. کم خونی

کم خونی وضعیتی است که در آن شما گلبول‌های قرمز سالم کافی برای حمل اکسیژن به بقیه بدن خود ندارید. این عارضه در بارداری دوقلو بسیار شایع است و عمدتا به دلیل کمبود آهن به وجود می‌آید. کم خونی احتمال زایمان زودرس را افزایش می‌دهد. برای پیشگیری از این مشکل، معمولا متخصصان برای مادر مکمل آهن تجویز می‌کنند.


۳. دیابت بارداری

دیابت بارداری بیماری است که فقط افراد باردار می‌توانند به آن مبتلا شوند. این بیماری اگر درمان نشود می‌تواند سلامتی شما و نوزادان‌تان را به طور جدی تهدید کند. دیابت بارداری وضعیتی است که در آن مقدار زیادی قند (گلوکز) در خون شما وجود دارد.


۴. کلستاز داخل کبدی حاملگی (ICP)

کلستاز داخل کبدی، یک بیماری کبدی است که جریان طبیعی صفرا را کند می‌کند و باعث تجمع صفرا در کبد می‌شود. صفرا مایعی است که به بدن شما کمک می‌کند تا چربی‌ها را تجزیه کند و همچنین به کبد کمک می‌کند تا از شر سموم (مواد سمی) خلاص شود. این تجمع می‌تواند باعث ریخته شدن مواد شیمیایی به نام اسیدهای صفراوی در خون و بافت‌های شما شود و منجر به خارش شدید شود.

عوارض بارداری مانند دیابت بارداری، فشار خون بارداری، کم خونی و افسردگی بعد از زایمان و خطرات آن مانند سقط جنین و غیره در باراری دوقلو افزایش پیدا می‌کند.

۵. افزایش مایع آمنیون (پلی هیدرآمنیوس)

پلی هیدرآمنیوس وضعیتی است که در آن مایع آمنیوتیک بیش از حد وجود دارد. آمنیوتیک مایعی است که کودک را در رحم احاطه کرده است.


۶. سقط جنین

سقط جنین وضعیتی است که در آن جنین قبل از هفته بیستم بارداری می‌میرد. این پدیده با نام سندروم ناپدید شدن دوقلو نیز شناخته می‌شود. در این سندروم بیش از یک جنین در آزمایش‌های ابتدایی تشخیص داده می‌شود، اما یکی از آن‌ها قبل از هفته بیستم ناپدید می‌شود. این اتفاق معمولا در سه ماهه اول بارداری دوقلو رخ می‌دهد و ممکن است با خونریزی همراه باشد.


۷. افسردگی پس از بارداری دوقلو

افسردگی پس از زایمان  (که PPD نیز نامیده می‌شود)، نوعی افسردگی است که برخی از والدین پس از زایمان به آن دچار می‌شوند. PPD احساسات قوی غمگینی است که برای مدت طولانی ادامه دارد. این احساسات می‌تواند مراقبت از کودک را برای شما سخت کند.


۸. خونریزی پس از زایمان

برخی از مادران ممکن است پس از زایمان دچار خونریزی شدید شوند. این بیماری جدی است، اما بسیار نادر است و احتمال بروز آن کم است.

مشاوره با متخصصان
زنان و زایمان
دکترِتو

تاثیر بارداری دوقلو بر سلامت نوزادان

همانگونه که مادر، در زمان بارداری دوقلو در معرض خطرات بیشتری قرار می‌گیرد، نوزادان نیز در معرض خطرات مضاعفی هستند. در کل در بارداری چندقلو باید بیشتر حواستان به علائم خطر بارداری باشد. برخی از خطراتی که ممکن است جنین‌ها را بارداری دوقلو تهدید کند عبارت‌اند از:

۱. زایمان زودرس

بیش از 60 درصد دوقلوها نارس به دنیا می‌آیند (یعنی قبل از 37 ماهگی متولد می‌شوند). هرچه تعداد جنین‌ها در بارداری بیشتر باشد، خطر زایمان زودرس بیشتر می‌شود. نوزادان نارس قبل از بلوغ کامل بدن و اندام‌های بدنشان به دنیا می‌آیند. نوزادان نارس اغلب کوچک هستند و با وزنی کمتر از حالت استاندارد متولد می‌شوند و ممکن است برای تنفس، غذا خوردن، مبارزه با عفونت و گرم ماندن به کمک نیاز داشته باشند. بسیاری از نوزادان نابالغ و چند قلو مدتی را در بخش مراقبت‌های ویژه کودکان(NICU)  می‌گذرانند.


۲. نقایص مادرزادی

نقایص مادرزادی شرایطی هستند که در هنگام تولد وجود دارند. آنها شکل یا عملکرد یک یا چند قسمت از بدن را تغییر می‌دهند. نقایص مادرزادی می‌توانند باعث مشکلاتی در سلامت کلی، نحوه رشد بدن یا نحوه عملکرد بدن شوند. چندقلوها تقریباً دو برابر بیشتر از نوزادان تک قلو در معرض نقص‌های مادرزادی هستند، از جمله  نقص لوله عصبی (مانند اسپینا بیفیدا)، فلج مغزی، نقایص مادرزادی قلب و نقایص مادرزادی که بر سیستم گوارشی تاثیر می‌گذارند.


۳. مشکلات رشد

معمولا دوقلوها کوچکتر از نوزادان تک قلو هستند. وقتی یکی از دوقلوها بسیار کوچکتر از دیگری باشد، به آن‌ها دوقلوهای ناسازگار می‌گویند. دوقلوهای ناسازگار نسبت به دیگر دوقلوها بیشتر دچار مشکلات سلامتی و رشد می‌شوند.

دوقلوها بیشتر در معرض مشکلات رشد، زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد، نقص مادرزادی و حتی مرگ جنین و نوزاد هستند.

۴. وزن کم هنگام تولد

نوزادانی که با وزن کمتری نسبت به نوزادان طبیعی متولد می‌شوند، به مشکلات خاصی همچون رتینوپاتی نارس مبتلا می‌شوند. همچنین احتمال بیشتری دارد که در مراحل بعدی زندگی دچار مشکلات سلامتی مانند فشار خون بالا شوند. بیش از نیمی از دوقلوها و تقریبا همه چند قلوها در هنگام تولد کمتر از آنچه که باید وزن دارند.


۵. سندروم انتقال خون دوقلو به دوقلو

سندروم انتقال خون دوقلو به دوقلو (TTTS) یک بیماری جفت است که می‌تواند در دوقلوهای همسان که جفت مشترک دارند ایجاد شود. در این بیماری رگ‌های خونی درون جفت به هم متصل می‌شوند و خون را از یک جنین به جنین دیگر منحرف می‌کنند. این اتفاق در 15 تا 20 درصد از دوقلوهایی که جفت مشترک دارند رخ می‌دهد.

در TTTS، خون از طریق اتصالات عروق خونی در جفت مشترک، از یک جنین به جنین دیگر منتقل می‌شود. با گذشت زمان، جنین دریافت کننده خون بیش از حد دریافت می‌کند، که می‌تواند سیستم قلبی عروقی را بیش از حد تحت فشار قرار دهد و باعث ایجاد مایع آمنیوتیک زیادی شود. جنین اهداکننده کوچک‌تر، خون کافی دریافت نمی‌کند و مقدار کمی مایع آمنیوتیک دارد که می‌تواند مشکلات جدی ایجاد کند. سندروم انتقال خون دوقلو را می‌توان با جراحی لیزری برای بستن اتصال بین رگ‌های خونی نوزاد و  آمنیوسنتز  برای تخلیه مایع اضافی، درمان کرد.


۶. مرگ نوزاد

برخی از نوزادان دوقلو که زایمان زودرس را تجربه می‌کنند، ممکن است در 28 روز اول زندگی بمیرند.

Preterm delivery of twins
نوزادانی که زودتر از موعود متولد می‌شوند، مدتی را در بخش مراقبت‌های ویژه کودکان قرار می‌گیرند تا به رشد کامل دست یابند

چه عواملی احتمال بارداری دوقلو را افزایش می‌دهند؟

در طول 30 سال گذشته، تعداد دوقلوها افزایش یافته است. این در درجه اول به این دلیل است که زنان بیشتری برای باردار شدن دست به دامن فناوری‌های کمک باروری می‌شوند.. فناوری کمک باروری، داروهای افزایش تخمک گذاری و تکنیک‌هایی مانند لقاح آزمایشگاهی (IVF)، احتمال چند قلوزایی را افزایش می‌دهند. عوامل دیگری که می‌توانند در چند قلوزایی موثر باشند به شرح زیر هستند.

۱. افزایش سن

با افزایش سن زنان، احتمال دوقلوزایی بیشتر می‌شود. میانگین سنی زنان باردار در طول سال‌های اخیر افزایش یافته است. زیرا زنان بیشتر از گذشته وارد نیروی کار می‌شوند و کمی دیرتر تشکیل خانواده می‌دهند. سختی باروری و درصد سقط جنین نیز با بالا رفتن سن زنان افزایش می‌یابد. تعداد بارداری‌های موفق در زنان بالای 40 سال بسیار کم است، اما همین تعداد کم معمولا به دوقلوزایی منجر می‌شود.

این اتفاق به این دلیل است که زنان در 30 تا 40 سالگی نسبت به زنان جوانتر سطوح بالاتری از هورمون جنسی استروژن دارند. بنابراین تخمدان‌های آن‌ها برای تولید بیش از یک تخمک در یک زمان تحریک می‌شوند.


۲. تعداد حاملگی‌های قبلی

هر چه تعداد حاملگی‌هایی که یک زن قبلا داشته است بیشتر باشد، شانس او ​​برای دوقلوزایی بیشتر است.


۳. وراثت

دوقلوها در برخی خانواده‎ها شایع‌تر هستند. ممکن است یک عامل ژنتیکی زمینه‌ای وجود داشته باشد که زن را مستعد آزاد کردن بیش از یک تخمک در یک زمان کند، که احتمال بارداری دوقلو را افزایش می‌دهد.

وراثت، نژاد، وزن، رژیم غذایی، تعداد بارداری‌های قبلی و افزایش سن می‌توانند احتمال بارداری چندقلو را افزایش دهند.

۴. وزن

برخی تحقیقات نشان می‌دهد، زنانی که اضافه وزن دارند بیش از یک بار در یک زمان تخمک گذاری می‌کنند.


۵. رژیم غذایی

بالاترین میزان دوقلوها در جهان در میان گروه خاصی در آفریقا به نام یوروبا است. یکی از دلایل احتمالی نرخ دوقلوزایی در میان یوروباها این است که رژیم غذایی آنها سرشار از نوع خاصی از سیب زمینی است که حاوی فیتواستروژن یا استروژن گیاهی است که ممکن است میزان دوقلوزایی را افزایش دهد. از این نظر، رژیم غذایی یک زن ممکن است بر شانس باردار شدن دوقلو تأثیر بگذارد، اما نمی‌توان به طور قطع گفت که یک رژیم غذایی می‌تواند برای شما دوقلو تولید کند!


۶. نژاد

کمترین میزان بارداری دوقلو در میان آسیایی‌ها است، در حالی که سیاه پوستان بیشترین آمار را به خود اختصاص داده‌اند. البته احتمال دارد این اتفاق بیشتر به دلیل عوامل غذایی باشد تا ژنتیک.

مشاوره با متخصصان
زنان و زایمان
دکترِتو

دوقلوها چگونه به دنیا می‌آیند؟

شاید برایتان سوال باشد که در زایمان دوقلو سزارین رایج‌تر است یا زایمان طبیعی؟ زایمان واژینال یا همان زایمان طبیعی روشی است که بیشتر نوزادان از طریق آن به دنیا می‌آیند. در طول زایمان طبیعی، رحم منقبض می‌شود تا به بیرون راندن نوزاد کمک کند. در بارداری دوقلو احتمال زایمان سزارین بیشتر از زمانی است که یک نوزاد باردار هستید. هنگام سزارین پزشک برای خارج کردن نوزاد، بریدگی‌ای روی شکم و رحم شما ایجاد می‌کند و از طریق آن نوزادان را خارج می‌کند.

بیشتر سه قلوها و مراتب بالاتر با سزارین متولد می‌شوند، اما در بارداری دوقلو احتمال هر دو شیوه زایمان برای شما وجود دارد. اگر نوزادان شما هیچکدام در موقعیت سر به پایین قرار نگرفته باشند یا اگر عوارض دیگری داشته باشید، ممکن است به عمل سزارین نیاز داشته باشید. به طور کلی نوزادان دوقلو در شرایط زیر به صورت طبیعی به دنیا می‌آیند:

  • هر دو نوزاد در وضعیت سر به پایین باشند و هیچ عارضه دیگری نداشته باشید.
  • دوقلو پایین‌تر در وضعیت سر به پایین است اما دوقلو بالاتر در این موقعیت قرار نگرفته باشد.

اگر هر دو نوزاد شما در وضعیت سر به سمت پایین قرار داشته باشند، می‌توان زایمان طبیعی داشت، در غیر این صورت سزارین گزینه امن‌تری است.

بارداری چگونه تشخیص داده می‌شود؟

تست‌ بارداری روشی آسان و دقیق برای فهمیدن باردار بودن است. تست‌های بارداری ارزان قیمت هستند و از هر داروخانه‌ای قابل تهیه هستند. آزمایش بارداری خانگی شیوه‌ای دقیقی است که از هر 100 بار تست 99 بار جواب دقیق را به شما خواهد داد.

شیوه دیگری که کمتر برای تشخیص بارداری دوقلو رایج است، آزمایش خون است. آزمایش خون باید توسط پزشک صورت گیرد و سهولت تست خانگی را ندارد، اما می‌تواند بسیار زودتر از آزمایش ادرار، بارداری شما را تشخیص دهد. آزمایش خون بارداری را حدود 6 تا 8 روز پس از تخمک گذاری تشخیص می‌دهد.

همه آزمایش‌های بارداری بر مبنای اندازه‌ گیری مقدار هورمون گنادوتروپین کار می‌کنند. این هورمون زمانی ترشح می‌شود که تخمک بارور شده به دیواره رحم شما بچسبد. تست‌های بارداری زمانی دقیق‌تر هستند که بعد از اینکه قاعدگی خود را از دست دادید، صورت گیرند.

pregnancy test for twin
بارداری دو قلو هم مانند تک قلو با تست بارداری یا بیبی چک و سپس با آزمایش خون تأیید می‌شود.

آزمایش‌های لازم در دوران بارداری دوقلو

انواع غربالگری‌ها، آزمایشات و تکنیک‌های تصویربرداری برای ارائه اطلاعاتی در مورد سلامت کودکان شما طراحی شده‌اند و به شما در بهینه سازی مراقبت‌های دوران بارداری و رشد کودک‌تان کمک می‌کنند. در ادامه اشاره‌ای به این آزمایشات خواهیم داشت. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید مقاله مختص به آزمایش‌های دوران بارداری را مطالعه نمایید.

  • غربالگری ژنتیکی. غربالگری ژنتیکی می‌تواند به تشخیص احتمال برخی اختلالات ژنتیکی قبل از تولد کودکان کمک کند.
  •  آزمایشات سه ماهه اول. غربالگری سه ماهه اول، ترکیبی از سونوگرافی جنین و آزمایش خون مادر است. این فرآیند غربالگری می‌تواند به تعیین خطر ابتلای جنین به نقایص مادرزادی خاص کمک کند.
  •  آزمایشات سه ماهه دوم بارداری. غربالگری سه ماهه دوم بارداری ممکن است شامل چندین آزمایش خون به نام نشانگرهای متعدد باشد. این نشانگرها اطلاعاتی در مورد خطر بچه دار شدن با شرایط ژنتیکی خاص یا نقایص مادرزادی را ارائه می‌دهند.
  •  سونوگرافی. ممکن است برای بررسی رشد جنین، تخمین تاریخ زایمان و بررسی هرگونه ناهنجاری ساختاری در جنین، در زمان‌های مختلف بارداری سونوگرافی انجام دهید.

 آزمایشات اضافی در دوران بارداری ممکن است شامل آمنیوسنتز، نمونه برداری از پرزهای کوریونی (CVS)، نظارت بر جنین، آزمایش گلوکز و کشت استرپتوکوک گروه B باشد.

در بارداری دو قلو هم باید آزمایشات غربالگری ژنتیکی، آزمایشات سه ماهه اول و دوم بارداری و سونوگرافی‌های دوره‌ای را انجام دهید.

در دوران بارداری دوقلو باید چه مکمل‌ها و مولتی ویتامین‌هایی مصرف کنیم؟

تغذیه بارداری برای رشد و تکامل سالم کودک شما حیاتی است. شما باید مواد مغذی کافی برای رفع نیازهای کودک خود و همچنین نیازهای خود مصرف کنید. هنگامی که باردار هستید، به مقدار بیشتری از مواد مغذی از جمله پروتئین، فولات، ید، آهن و برخی ویتامین‌ها نیاز دارید. بهترین مولتی ویتامین ها و مکمل های ضروری بارداری عبارت‌اند از:

  • فولات یا همان اسید فولیک به جلوگیری از نقص لوله عصبی مانند اسپینا بیفیدا کمک می‌کند. اسید فولیک می‌بایست یک ماه قبل از بارداری و سه ماهه اول بارداری دوقلو مصرف شود.
  • ید برای رشد مغز و سیستم عصبی  نوزادان مورد نیاز است.
  • آهن به جلوگیری از کم خونی در مادر و همچنین وزن کم هنگام تولد در نوزادان کمک می‌کند.
  • ویتامین B12 و ویتامین D نیز اهمیت ویژه‌ای دارند زیرا از رشد سیستم عصبی  و اسکلت کودک حمایت می‌کنند. مصرف کافی ویتامین C به بهبود جذب آهن از رژیم غذایی شما کمک می‌کند.

رژیم غذایی در تامین مواد مغذی مورد نیاز مادر و کودک بسیار مهم است. اگر شما رژیم غذایی حاوی انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی را مصرف کنید، نیازی به مصرف مکمل نخواهید داشت. با این حال مصرف برخی از مکمل‌ها به همه مادران توصیه می‌شود.

pregnancy diet
در بارداری دوقلو شما باید مواد مغذی مورد نیاز دو جنین را تهیه کنید، پس باید دقت بیشتر به تغذیه خود داشته باشید.

چه داروهایی باعث بارداری دوقلو می‌شوند؟

برای بارداری دوقلو هیچ روش مطمئنی وجود ندارد، اما برخی داروها می‌توانند احتمال بارداری شما را افزایش دهند. داروهایی که برای افزایش باروری طراحی شده‌اند معمولا با افزایش تعداد تخمک‌های تولید شده در تخمدان‌های زنان کار می‌کنند. اگر تعداد بیشتری تخمک تولید شود، احتمال اینکه بیش از یک تخمک آزاد شود و بارور شود وجود دارد. در نتیجه ممکن است شما دوقلو باردار شوید.

کلومیفن و گنادوتروپین‌ها معمولا به عنوان داروهای باروری استفاده می‌شوند که می‌توانند شانس شما را برای داشتن دوقلو افزایش دهند.

کلومیفن دارویی است که فقط با نسخه در دسترس است. این دارو به صورت خوراکی مصرف می‌شود و دوز آن به نیاز‌های فرد بستگی دارد. این دارو با تحریک هورمون‌های بدن برای ایجاد تخمک گذاری عمل می‌کند. مطالعات نشان داده است، زنانی که از این دارو برای درمان باروری استفاده می‌کنند، شانس بیشتری نسبت به زنانی که از این دارو استفاده نمی‌کنند، برای بارداری دوقلو خواهند داشت.

مشاوره با متخصصان
زنان و زایمان
دکترِتو

سؤالات متداول شما

در ادامه برخی از سوالات کاربران را بررسی خواهیم کرد.

در زمان بارداری دوقلو باید غذاهای خاصی بخوریم؟

جواب این سوال خیر است، اما شما به مواد مغذی خاصی مانند اسید فولیک، پروتئین، آهن و کلسیم بیشتری نیاز خواهید داشت. شما می‌توانید مقدار مناسبی از این مواد مغذی را با خوردن غذاهای سالم و مصرف روزانه ویتامین دوران بارداری خود دریافت کنید.

در زمان بارداری دوقلو، باید چه مقدار وزن اضافه کنیم؟

اگر دوقلو باردار هستید، باید وزن بیشتری نسبت به زمانی که یک نوزاد باردار هستید، افزایش دهید. میزان افزایش وزن، به وزن قبل از بارداری و تعداد نوزاد شما بستگی دارد. با پزشک خود درباره افزایش وزن مشورت کنید. به طور کلی در رابطه با افزایش وزن دوران بارداری دوقلو باید به صورت زیر عمل کنید:
اگر قبل از بارداری وزن مناسبی داشتید، باید در طول بارداری حدود 16 تا 24 کیلوگرم وزن اضافه کنید.
اگر قبل از بارداری اضافه وزن داشتید، باید در طول بارداری حدود 14 تا 22 کیلوگرم افزایش وزن دهید.
چنانچه قبل از بارداری تحت تاثیر چاقی قرار گرفته‌اید، باید در طول بارداری حدود 11 تا 19 کیلوگرم وزن اضافه کنید.

اگر دوقلو باردار شویم، باید فعالیت‌های بدنی را محدود کنیم؟

با پزشک خود در مورد اینکه چه نوع فعالیت‌هایی برای شما ایمن هستند صحبت کنید. ممکن است لازم باشد فعالیت‌های پرتحرک مانند ایروبیک یا دویدن را که باعث می‌شود بپرید یا به مفاصلتان استرس وارد کنید، را حذف کنید. ممکن است بتوانید برخی از فعالیت‌ها مانند شنا کردن، یوگای دوران بارداری یا پیاده روی را انجام دهید.

چه کار کنیم دوقلو باردار شویم؟

افسانه‌های زیادی در مورد چگونگی بهبود شانس داشتن دوقلو وجود دارد. اگرچه هیچ راه اثبات شده‌ای برای افزایش احتمال بارداری دوقلو وجود ندارد، اما عوامل خاصی وجود دارد که می‌تواند احتمال این نوع بارداری را بیشتر کند. برای نمونه خوردن داروهای باروری.

چه کار کنیم که دوقلو باردار نشویم؟

همانطور که در سوال فوق اشاره کردیم، هیچ راهی برای پیشگیری یا پیشرفت دوقلوزایی وجود ندارد. اما شما می‌توانید با در نظر گرفتن برخی فاکتورها احتمال دوقلوزایی را کاهش دهید. برای مثال سعی کنید قبل از سی سالگی باردار شوید. یا اینکه از مصرف داروهای بارداری اجتناب کنید.

آیا دوقلوزایی ارثی است؟

وراثت تنها دلیل دوقلوزایی نیست، با این حال می‌تواند موجب دوقلوزایی شود. البته در نظر داشته باشید ممکن است افراد با سابقه خانوادگی دوقلوزایی، فقط یک نوزاد در شکم خود داشته باشند.

آیا بارداری دوقلو خطرناک است؟

بارداری دوقلو نسبت به بارداری تک قل خطرات بیشتری دارد، اما این بدان معنا نیست که نوزادان شما به طور حتم در معرض خطر جدی هستند. در بارداری دوقلو، شما باید فاکتورهای بیشتر را رعایت کنید و بیشتر استراحت کنید و بیشتر حواستان به علائم خطر بارداری باشد تا بتوانید از خودتان و جنین‌هایتان بیشتر مراقبت کنید.

نوع خاصی از سکس و وضعیت نزدیکی باعث دوقلو باردار شدن می‌شود؟

برخی‌ها بر این باورند که اگر بعد از بارداری رابطه جنسی برقرار کنند، بارداری‌شان دوقلو می‌شود. این طرز تفکر اشتباه است. در زمان بارداری تخمک جدیدی آزاد نمی‌شود، پس در نتیجه بارداری دوقلو به این شکل غیر ممکن است. البته، اگر در زمان تشکیل لقاح بیش از یک تخمک آزاد شده باشد و شما به طور مداوم رابطه جنسی داشته باشید ممکن است دوقلو باردار شوید.

احتمال سقط جنین در بارداری دوقلویی بالاتر است؟

همانطور که اشاره کردیم خطرات و مشکلات در بارداری دوقلو بیشتر از بارداری یک نوزاد است. در نتیجه احتمال سقط جنین نیز بیشتر خواهد بود.

آیا بارداری دوقلو در تست بارداری مشخص است؟

تست‌های بارداری می‌توانند فقط بارداری شما را مشخص کنند و قابلیت تشخیص دوقلو یا تک قل بودن بارداری شما را ندارند.

آیا بارداری دوقلویی در سونوگرافی مشخص است؟

در واقع تشخیص دقیق بارداری دوقلو بر عهده سونوگرافی است. البته ممکن است این مسئله در هفته‌های ابتدایی حتی با سونوگرافی نیز مشخص نشود.

دیابت بارداری در بارداری دوقلو بیشتر است؟

از آنجایی که برای تامین دو نوزاد شما نیاز به دریافت قند بیشتری خواهید داشت، پس در نتیجه در صورت ابتلا به دیابت بارداری، بیماری شما شدیدتر خواهد بود.

مشاوره با متخصصان
زنان و زایمان
دکترِتو

نتیجه‌گیری و راهنمای مراجعه به پزشک

آیا انتظار نداشتید دوتا به قیمت یکی باشد؟ پس از غافلگیری اولیه بارداری دوقلو، کاملا طبیعی است که برای مدتی احساس خوشحالی، غرق شدن یا حتی شوکه شدن کنید! اما دانستن علائم بارداری دوقلو و آنچه هفته به هفته در انتظار شماست می‌تواند به شما کمک کند در طول مسیر احساس اعتماد به نفس داشته باشید و آرامش خاطر را به شما ارائه دهد. از برخی جهات، بارداری دوقلو تفاوت چندانی با بارداری تک قلو ندارد. البته برآمدگی نوزاد بزرگتری خواهید داشت و ممکن است احساس خستگی بیشتری کنید یا علائم دیگری را تا حد بیشتری تجربه کنید. اما با گذشت هفته‌ها و ماه‌ها و نزدیک شدن به موعد مقرر، پیشرفت مشابهی خواهید داشت. چند تفاوت مهم، بارداری دوقلو با تک قلو به شرح زیر است:

  • معاینات بیشتر با دکتر خود
  • افزایش وزن
  • زایمان زودرس
  • دوقلوهای شما به کمی زمان اضافی در بیمارستان نیاز خواهند داشت

در نظر داشته باشید بارداری دوقلو خطرات بیشتری را به همراه دارد، بنابراین هر فرصت ملاقات با یک پزشک زنان و زایمان را غنیمت بشمارید. اگر در طول بارداری سوالات زیادی ذهن شما را درگیر کرد، اصلا نگران نباشید! دکترتو اینجاست تا مشکل شما را حل کند. شما برای صحبت و مشاوره در رابطه با تقویم بارداری می‌توانید با برترین پزشکان زنان و زایمان کشور از طریق دکترتو ارتباط برقرار کنید و در صورت نیاز برای مراجعه حضوری نوبت دریافت کنید.

به این موضوع فکر کنید: اگرچه بارداری دوقلو با چالش‌هایی همراه است، اما داشتن دوقلو به این معنی است که دو نوزاد وجود دارند که دوستشان داشته باشید و همچنین دو نوزاد وجود دارد که شادی را به زندگی شما می‌آورند! در آن لحظه زندگی کنید و تا حد امکان از سفرتان لذت ببرید. شما شگفت زده خواهید شد از کشف اینکه چگونه قلب شما دو برابر رشد می‌کند!

برای آشنایی با بهترین دکتر زنان و زایمان برای همراهی با شما در دوره بارداری و زایمان و همچنین بعد از زایمان بهتر است به دکترتو مراجعه کنید. در دکترتو می‌توانید به‌صورت تلفنی یا آنلاین یا پزشک خود مشورت کنید و به‌راحتی نوبت ویزیت خود را رزرو کنید.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

https://www.pampers.com/en-us/pregnancy/multiple-pregnancy/article/twin-pregnancy-week-by-week
https://www.pregnancybirthbaby.org.au/twins-and-multiple-pregnancy
https://raisingchildren.net.au/pregnancy/health-wellbeing/twin-pregnancy/pregnant-with-twins
https://www.verywellfamily.com/is-it-twins-10-signs-youre-pregnant-with-more-than-one-2447305
https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/conditionsandtreatments/twins-identical-and-fraternal
https://www.verywellfamily.com/ways-to-have-a-healthy-twin-pregnancy-2759469
https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/staying-healthy-during-pregnancy/complications-of-multiple-pregnancy
https://www.beaumont.org/conditions/multiple-birth-complications
https://wexnermedical.osu.edu/blog/conceiving-twins
https://www.plannedparenthood.org/learn/pregnancy/pregnancy-tests
https://www.webmd.com/baby/guide/pregnancy-tests
https://www.pregnancybirthbaby.org.au/vitamins-and-supplements-during-pregnancy
https://www.hopkinsmedicine.org/health/wellness-and-prevention/common-tests-during-pregnancy
https://www.healthline.com/health/pregnancy/how-to-conceive-twins#fertility-drugs
https://www.medicalnewstoday.com/articles/324455
https://www.verywellfamily.com/what-are-my-chances-of-having-twins-1960180
https://www.quora.com/Does-having-sex-multiple-times-lead-to-multiple-pregnancies
این مقاله پزشکی را با دیگران به اشتراک بگذارید:
Share on whatsapp
Share on telegram
Share on twitter
Share on linkedin
Share on facebook
Share on pinterest
Share on email

6 پاسخ

  1. سلام خانوم من به طور طبیعی دو قلو بارداره،کلی جا خوردم ولی لذت بخشه،خدا بزرگه و خدا رو شاکرم،انشاالله همه به خواسته هاشون برسن،خدایا سپاسگذارم

    1. سلام دوست عزیز
      خوشحالیم که خداوند این نعمت را به شما عطا کرده است. موفق و شاد باشید.

  2. سلام ببخشین من دیروز رفتم دکتر برای معاینه ک اقدام کنم برای بارداری و چون خاله و عمم دوقلو داشتن خانم دکتر گفتن ک ارث ب شما هم رسیده و دوقلو باردار میشی و من از دیروز استرس دارم چون شرایط نگهداری از دو فرزند ب طور همزمان رو ندارم آیا امکانش هست ک اگر دوقلو باردار شدم ب حذف یکی از جنین اقدام کنم توروخدا کمکم کنین

    1. سلام دوست عزیز
      بارداری دوقلو در شما یک احتمال است و در صورت داشتن بارداری دوقلو میتونید تحت نظر متخصص زنان حذف انتخابی یک جنین را داشته باشید.

  3. آیا گاهگاهی پیاده رویی برای زن باردار مناسبه؟؟
    و چرا زن باردار هوس لواشک و ترشیجات میکنه؟؟
    تشکر میکنم از ساختن سایتی به این خوبی✅🙏

    1. سلام دوست عزیز
      اگه زن باردار دارای حاملگر پرخطر نباشه و تحرک براش منعی نداشته باشه پیاده روز کوتاه مدت مفید خواهد بود. ولع به ترشیجات میتونه به علت داشتن حالت تهوع در اوایل بارداری باشه.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکترتو از بین بیش از ۱۲۰۰۰ دکتر و متخصص دکترِتو پیدا کن

دکترِتو را در شبکه‌های اجتماعی دنبال کنید

کانال تلگرام

صفحه اینستاگرام