بی‌خوابی مزمن می‌تواند علاوه بر دشواری در به خواب رفتن یا بیدار شدن‌های مکرر شبانه، باعث خستگی و کاهش تمرکز در طول روز شود. داریدورکسانت دارویی برای درمان بی‌خوابی مزمن در بزرگسالان است که با مهار گیرنده‌های اورکسین، فعالیت مسیرهای عصبی موثر در حفظ بیداری را کاهش می‌دهد. این دارو با خواب‌آورهای سنتی تفاوت دارد و با هدف کمک به شروع و تداوم خواب تجویز می‌شود. با این حال، دوز مصرفی، تداخلات دارویی و احتمال بروز عوارضی مانند خواب‌آلودگی روز بعد باید در نظر گرفته شوند. در ادامه این مطلب از دکترتو، با کاربردها، نحوه مصرف، عوارض و تداخلات دارویی داریدورکسانت آشنا می‌شویم.
قرص داریدورکسانت چیست؟
قرص داریدورکسانت یک داروی خواب‌آور از گروه مهارکننده‌های دوگانه گیرنده اورکسین (DORA) است که برای درمان بی‌خوابی در بزرگسالان استفاده می‌شود. اورکسین یک ماده شیمیایی طبیعی در مغز است که به حفظ بیداری و هوشیاری کمک می‌کند. داریدورکسانت با مسدود کردن گیرنده‌های اورکسین نوع یک و دو، پیام‌های عصبی مرتبط با بیدار ماندن را کاهش می‌دهد.
در نتیجه، مغز راحت‌تر وارد وضعیت خواب می‌شود و فرد می‌تواند مدت بیشتری خواب بماند. این قرص خواب برخلاف برخی خواب‌آورهای قدیمی، مستقیما با تقویت فعالیت گیرنده‌های GABA عمل نمی‌کند. داریدورکسانت دو دوز ۲۵ و ۵۰ میلی‌گرم دارد. داریدورکسانت در دوزهای ۲۵ و ۵۰ میلی‌گرم مصرف می‌شود و مقدار مناسب آن با توجه به شرایط بیمار و نظر پزشک تعیین می‌شود. حداکثر دوز روزانه ۵۰ میلی‌گرم است.
| شناسنامه دارویی | توضیحات |
|---|---|
| قرص داریدورکسانت چیست؟ | داروی خواب‌آور تجویزی برای درمان بی‌خوابی در بزرگسالان، به‌ویژه افرادی که در به خواب رفتن یا حفظ خواب شبانه مشکل دارند. |
| نام عمومی دارو | داریدورکسانت (Daridorexant) |
| نام تجاری | قرص روتیف ۲۵ میلی‌گرم، قرص روتیف ۵۰ میلی‌گرم |
| نوع دارو | مهارکننده دوگانه گیرنده‌های اورکسین (DORA) |
| دسته بندی بارداری | فقط با تایید پزشک |
| نیمه عمر | تقریبا ۸ ساعت |
| دفع دارو | داریدورکسانت عمدتا به‌وسیله CYP3A4 متابولیزه می‌شود. پس از مصرف خوراکی، حدود ۵۷٪ دوز از مدفوع و ۲۸٪ از ادرار دفع می‌شود. |
| مکانیسم اثر | مسدود کردن گیرنده‌های اورکسین نوع ۱ و ۲ در مغز، کاهش پیام‌های عصبی مرتبط با بیداری و کمک به شروع و حفظ خواب |
| بهترین شرایط نگهداری | نگهداری در بسته‌بندی اصلی، در دمای اتاق، دور از رطوبت، گرما و نور مستقیم و دور از دسترس کودکان |
| نحوه مصرف | مصرف خوراکی ۲۵ تا ۵۰ میلی‌گرم، یک بار در شب، حداکثر ۳۰ دقیقه پیش از خواب؛ با داشتن حداقل ۷ ساعت فرصت خواب و طبق تجویز پزشک |
| داروهای هم گروه | مهارکننده‌های دوگانه گیرنده اورکسین (DORA) |
عکس قرص داریدورکسانت
قرص حاوی ماده موثره داریدورکسانت (Daridorexant) است که برای درمان بی‌خوابی مزمن در بزرگسالان استفاده می‌شود. این دارو با مهار گیرنده‌های اورکسین، در تنظیم چرخه خواب و بیداری نقش دارد. بسته‌بندی نشان‌داده‌شده مربوط به دوز ۵۰ میلی‌گرمی این دارو است. داریدورکسانت در دو دوز ۲۵ و ۵۰ میلی‌گرم تولید می‌شود و مقدار مصرف آن باید بر اساس شرایط فرد و تجویز پزشک تعیین شود.
قرص داریدورکسانت چه کاربردی دارد؟
کاربرد اصلی داریدورکسانت درمان بی‌خوابی مزمن در بزرگسالانی است که برای به خواب رفتن یا حفظ خواب شبانه مشکل دارند. این دارو می‌تواند زمان لازم برای خوابیدن را کاهش دهد و مدت بیدار ماندن فرد در طول شب را کمتر کند. بی‌خوابی مزمن معمولا زمانی مطرح می‌شود که مشکلات خواب دست‌کم سه شب در هفته و برای حداقل سه ماه ادامه داشته باشند و بر عملکرد روزانه تاثیر بگذارند.
برخلاف تصور رایج، این دارو صرفا برای افرادی نیست که اصلا خوابشان نمی‌برد؛ کسانی که نیمه‌شب چندین بار بیدار می‌شوند نیز ممکن است با تشخیص پزشک نیاز به مصرف این دارو داشته باشند. مهم‌ترین کاربردهای داریدورکسانت عبارت‌اند از:
- درمان بی‌خوابی مزمن در بزرگسالان
- کمک به درمان بی‌خوابی در بیماران مبتلا به آلزایمر یا پارکینسون (خارج از برچسب)
- کمک به مدیریت بی‌خوابی مقاوم به درمان‌های متداول (خارج از برچسب)
- درمان کمکی بی‌خوابی مرتبط با افسردگی اساسی یا اختلال استرس پس از سانحه (خارج از برچسب)
- کمک به تنظیم چرخه خواب و بیداری در سندرم تاخیر فاز خواب (خارج از برچسب)
نحوه مصرف قرص داریدورکسانت چگونه است؟
نحوه مصرف قرص داریدورکسانت به زمان خواب و مدت استراحت شبانه بستگی دارد. رعایت زمان مناسب مصرف به کاهش احتمال خواب‌آلودگی و سنگینی سر در روز بعد کمک می‌کند. نکات مهم درباره مصرف و نگهداری داریدورکسانت عبارت‌اند از:
- قرص را یک بار در شب، حداکثر ۳۰ دقیقه پیش از خواب و همراه با یک لیوان آب مصرف کنید.
- قرص کامل بلعیده شود و جویده یا خرد نشود.
- پس از مصرف دارو باید حداقل ۷ ساعت فرصت خواب و استراحت داشته باشید.
- مصرف دارو با معده خالی یا همراه غذا امکان‌پذیر است؛ اما غذاهای چرب و سنگین جذب آن را به تاخیر می‌اندازند.
- اگر مصرف دارو را فراموش کردید، تنها در صورتی می‌توانید آن را مصرف کنید که حداقل ۷ ساعت تا زمان بیدار شدن فرصت داشته باشید. هرگز برای جبران نوبت فراموش‌شده، دوز بعدی را دو برابر نکنید.
- در سالمندان، مصرف دوز ۲۵ میلی‌گرمی توصیه شده است.
- دارو را در بسته‌بندی اصلی، در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نور مستقیم نگهداری کنید. آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
مدت زمان اثر گذاری داریدورکسانت در بدن چقدر است؟
شروع اثر داریدورکسانت معمولا نسبتا سریع است و با توجه به شرایط فرد، غذا و زمان مصرف می‌تواند متفاوت باشد. بیشترین غلظت دارو در خون معمولا حدود یک تا دو ساعت پس از مصرف ایجاد می‌شود. نیمه‌عمر این دارو تقریبا ۸ ساعت است؛ یعنی حدود ۸ ساعت طول می‌کشد تا غلظت آن در خون به نصف برسد. البته نیمه‌عمر با زمان دفع کامل دارو از بدن یکسان نیست. عواملی مانند عملکرد کبد و مصرف همزمان داروهای دیگر نیز می‌توانند بر ماندگاری آن تاثیر بگذارند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت medlineplus
Never take more than one dose of daridorexant per day even if you are still having trouble falling asleep or staying asleep.
ترجمه فارسی:
حتی اگر همچنان برای به خواب رفتن یا ادامه خواب مشکل دارید، هرگز بیش از یک دوز داریدورکسانت در روز مصرف نکنید.
بهترین زمان مصرف داریدورکسانت کی است؟
بهترین زمان مصرف داریدورکسانت، شب و حداکثر ۳۰ دقیقه پیش از خواب است. بهتر است پس از مصرف قرص، برای خوابیدن آماده باشید و فعالیت‌هایی که به تمرکز نیاز دارند انجام ندهید. همچنین باید حداقل ۷ ساعت فرصت خواب داشته باشید تا احتمال خواب‌آلودگی و کاهش هوشیاری در روز بعد کمتر شود.
مصرف دارو بلافاصله بعد از غذای سنگین ممکن است شروع اثر آن را به تاخیر بیندازد. اگر شیفت کاری شبانه دارید یا برنامه خواب نامنظمی را دنبال می‌کنید، زمان مصرف باید با نظر پزشک تنظیم شود.
داریدورکسانت در ایران موجود است؟
داریدورکسانت در ایران با نام تجاری روتیف (Rotif) در دوزهای ۲۵ و ۵۰ میلی‌گرم توسط شرکت زیست اروند فارمد ثبت شده است. برای اطلاع از وضعیت عرضه، بهتر است با داروخانه‌های معتبر تماس بگیرید یا سامانه‌های رسمی جست‌وجوی داروخانه را بررسی کنید. همچنین قبل از خرید، نام ماده موثره، دوز، شرکت تولیدکننده و تاریخ انقضای محصول را بررسی کنید.
داریدورکسانت را از کجا می توان خرید؟
برای خرید داریدورکسانت باید به داروخانه‌های معتبر و دارای مجوز مراجعه کنید. این دارو در کشورهای عرضه‌کننده، داروی نسخه‌ای محسوب می‌شود و تهیه آن باید با تجویز پزشک انجام شود. بهتر است پیش از مراجعه حضوری، از داروخانه درباره موجودی روتیف ۲۵ یا ۵۰ میلی‌گرم سوال کنید.
خرید داریدورکسانت از فروشگاه‌های اینترنتی نامعتبر، شبکه‌های اجتماعی یا فروشندگان بدون مجوز توصیه نمی‌شود؛ زیرا احتمال دریافت داروی تقلبی، تاریخ‌گذشته یا نگهداری‌شده در شرایط نامناسب وجود دارد. اگر دارو در دسترس نبود، بدون مشورت پزشک آن را با یک قرص خواب‌آور دیگر جایگزین نکنید.
عوارض قرص داریدورکسانت چیست؟
داریدورکسانت مانند سایر داروها ممکن است در برخی افراد عوارض جانبی ایجاد کند؛ البته همه مصرف‌کنندگان این عوارض را تجربه نمی‌کنند. شایع‌ترین عوارض گزارش‌شده شامل سردرد، خواب‌آلودگی و خستگی است. بعضی افراد نیز ممکن است پس از بیدار شدن احساس گیجی یا کاهش تمرکز داشته باشند.
شدت عوارض می‌تواند به دوز مصرفی، وضعیت جسمی و مصرف همزمان داروهای دیگر بستگی داشته باشد. اگر عوارض ادامه‌دار، شدید یا غیرعادی باشند، لازم است موضوع را با پزشک در میان بگذارید. مهم‌ترین عوارض احتمالی داریدورکسانت عبارت‌اند از:
- خواب‌آلودگی و خستگی صبحگاهی
- احساس سنگینی سر و کاهش تمرکز
- سردرد خفیف تا متوسط
- حالت تهوع و ناراحتی گوارشی
- سرگیجه و احساس سبکی سر
- ضعف عضلانی موقت
- فلج خواب و توهم
- تغییرات خلق و افکار خودآسیب‌رسان
- کابوس‌های شبانه و خواب‌های غیرمعمول
آیا داریدورکسانت اعتیادآور است؟
داریدورکسانت از نظر مکانیسم اثر با بسیاری از داروهای خواب‌آور قدیمی تفاوت دارد و در مطالعات بالینی، احتمال وابستگی جسمی و سوءمصرف آن نسبتا پایین گزارش شده است. بااین‌حال، نمی‌توان آن را کاملا فاقد خطر وابستگی دانست.
این دارو در آمریکا در گروه داروهای کنترل‌شده Schedule IV قرار دارد و مصرف طولانی‌مدت یا بیش از مقدار تجویزشده ممکن است خطر وابستگی و سوءمصرف را افزایش دهد. بنابراین، حتی اگر فرد احساس کند دارو به‌خوبی اثر می‌کند، نباید دوز آن را خودسرانه افزایش دهد یا مدت درمان را طولانی کند. قطع یا ادامه مصرف نیز بهتر است با ارزیابی پزشک انجام شود.
موارد احتیاط مصرف داروی داریدورکسانت چیست؟
پیش از شروع مصرف داریدورکسانت، لازم است پزشک از وضعیت سلامت، سابقه بیماری‌ها و تمام داروها و مکمل‌هایی که استفاده می‌کنید اطلاع داشته باشد. این موضوع به‌خصوص برای افرادی اهمیت دارد که مشکلات کبدی، اختلالات تنفسی، سابقه افسردگی یا مصرف مواد دارند.
داریدورکسانت ممکن است حتی با وجود مصرف در دوز تجویزشده، هوشیاری و هماهنگی حرکتی فرد را در روز بعد کاهش دهد. به همین دلیل، رانندگی و کار با دستگاه‌های خطرناک تا زمانی که از هوشیاری کامل خود مطمئن نشده‌اید، توصیه نمی‌شود. همچنین مصرف الکل در طول درمان می‌تواند عوارض دارو را تشدید کند. مهم‌ترین موارد احتیاط عبارت‌اند از:
- از مصرف همزمان دارو با الکل خودداری کنید.
- در صورت ابتلا به بیماری‌های کبدی، پیش از مصرف به پزشک اطلاع دهید.
- اگر سابقه افسردگی یا افکار خودکشی دارید، موضوع را با پزشک مطرح کنید.
- در صورت ابتلا به آپنه خواب یا بیماری‌های تنفسی، ارزیابی پزشکی ضروری است.
- تا مشخص شدن واکنش بدن به دارو، رانندگی نکنید.
- از افزایش خودسرانه دوز یا مصرف همزمان چند داروی خواب‌آور پرهیز کنید.
- در صورت مشاهده رفتارهای غیرعادی هنگام خواب، مصرف دارو را متوقف کرده و به پزشک اطلاع دهید.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت mayoclinic
Do not take this medicine when your schedule does not permit you to get a full night’s sleep (at least 7 hours).
ترجمه فارسی:
اگر برنامه زمانی شما اجازه نمی‌دهد حداقل هفت ساعت خواب کامل داشته باشید، این دارو را مصرف نکنید.
آیا مصرف داریدورکسانت در بارداری و شیردهی مجاز است؟
اطلاعات علمی درباره ایمنی مصرف داریدورکسانت در دوران بارداری محدود است و مطالعات کافی روی زنان باردار انجام نشده است. به همین دلیل، مصرف این دارو در بارداری فقط زمانی باید بررسی شود که پزشک با توجه به شرایط مادر، ضرورت درمان را تایید کند.
اطلاعات کافی درباره میزان انتقال داریدورکسانت به شیر مادر وجود ندارد. با توجه به احتمال بروز خواب‌آلودگی و سایر عوارض در نوزاد، مصرف این دارو در دوران شیردهی باید با ارزیابی پزشک انجام شود.
مصرف داریدورکسانت برای چه افرادی ممنوع است؟
مصرف داریدورکسانت برای همه افراد مناسب نیست و در بعضی شرایط می‌تواند خطرناک باشد. مهم‌ترین منع مصرف قطعی این دارو، ابتلا به نارکولپسی (حمله خواب) یا داشتن حساسیت شناخته‌شده به داریدورکسانت و ترکیبات آن است.
همچنین مصرف همزمان با برخی داروهای مهارکننده قوی آنزیم CYP3A4 توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است غلظت دارو در خون بیش از حد افزایش پیدا کند. افراد مبتلا به نارسایی شدید کبدی نیز نباید از این دارو استفاده کنند. در سایر شرایط خاص، تصمیم‌گیری درباره مصرف به ارزیابی پزشک نیاز دارد.
داریدورکسانت با چه داروهایی تداخل دارد؟
داریدورکسانت با داروهای خواب‌آور، مسکن‌های مخدر و برخی داروهای ضدافسردگی تداخل دارد و مصرف همزمان آنها می‌تواند باعث خواب‌آلودگی شدید، کاهش هوشیاری و اختلال تنفس شود. داروهای ضدقارچ مانند کتوکونازول، ایتراکونازول و فلوکونازول و آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند کلاریترومایسین ممکن است غلظت داریدورکسانت را در خون افزایش دهند. همچنین ریفامپین و برخی داروهای ضدتشنج با افزایش سرعت تجزیه دارو، اثربخشی آن را کاهش می‌دهند. مصرف همزمان این داروها باید حتما با اطلاع و نظارت پزشک انجام شود تا از عوارض جدی جلوگیری شود. این دارو با ریتوناویر و آتازاناویر، ریترومایسین، دیلتیازم و وراپامیل هم تداخل دارد. همچنین مصرف گریپ‌فروت در طول درمان منع شده است.
به همین دلیل، پیش از شروع درمان باید فهرست کامل داروهای مصرفی خود را در اختیار پزشک قرار دهید. چنانچه درباره تداخل دارویی نگرانی زیادی دارید می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با بهترین پزشکان در ارتباط باشید.
نتیجه گیری
داریدورکسانت دارویی نسبتا جدید برای درمان بی‌خوابی مزمن در بزرگسالان است که با مهار گیرنده‌های اورکسین، فعالیت سیستم بیداری مغز را کاهش می‌دهد. این دارو می‌تواند هم به سریع‌تر خوابیدن و هم به حفظ خواب شبانه کمک کند و در ایران نیز با نام تجاری روتیف در فهرست داروها ثبت شده است. بااین‌حال، احتمال بروز عوارضی مانند سردرد، خواب‌آلودگی، خستگی و اختلال تعادل وجود دارد.
مصرف این دارو باید با نسخه و تحت نظر بهترین دکتر اعصاب و روان ایران، دکتر اعصاب و روان تهران یا سایر شهرها باشد و رعایت دوز، زمان مصرف و تداخلات دارویی در طول درمان اهمیت زیادی دارد. همچنین بهتر است در کنار درمان دارویی، علت اصلی بی‌خوابی بررسی و در صورت نیاز از روش‌هایی مانند درمان شناختی رفتاری بی‌خوابی (CBT-I) استفاده شود. برای اطلاع از نحوه مصرف دقیق دارو حتما با پزشک متخصص در ارتباط باشید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
داریدورکسانت و زولپیدم هر دو برای درمان بی‌خوابی استفاده می‌شوند، اما مکانیسم اثر متفاوتی دارند. داریدورکسانت با مسدود کردن گیرنده‌های اورکسین، پیام‌های بیداری را کاهش می‌دهد؛ درحالی‌که زولپیدم روی گیرنده‌های GABA اثر می‌گذارد و فعالیت سیستم عصبی مرکزی را مهار می‌کند. خطر وابستگی و سوءمصرف در هر دو دارو باید جدی گرفته شود. انتخاب بین این دو به شرایط بیمار و نظر پزشک بستگی دارد.
بله، خواب‌آلودگی روزانه یکی از عوارض احتمالی داریدورکسانت است. این عارضه به‌خصوص زمانی بیشتر می‌شود که فرد کمتر از هفت ساعت بخوابد یا دارو را همراه با الکل و آرام‌بخش‌ها مصرف کند. حتی با رعایت دوز تجویزشده نیز ممکن است هوشیاری صبحگاهی کاهش پیدا کند. بنابراین تا زمانی که از هوشیاری کامل خود مطمئن نشده‌اید، رانندگی نکنید.
خیر، داریدورکسانت یک داروی نسخه‌ای است و نباید بدون بررسی علت بی‌خوابی و ارزیابی شرایط جسمی مصرف شود. پزشک باید دوز مناسب را با توجه به بیماری‌های زمینه‌ای، عملکرد کبد و داروهای مصرفی تعیین کند. مصرف خودسرانه ممکن است باعث تداخل دارویی، خواب‌آلودگی شدید و سایر عوارض شود. حتی اگر قبلا از داروهای خواب‌آور استفاده کرده‌اید، نباید بدون تجویز پزشک داریدورکسانت را جایگزین آنها کنید.
