علت خونریزی مقعد چیست؟ دلایل و درمان خونریزی مقعد

تنظیم و ترجمه:

دلایل خونریزی مقعد

خونریزی مقعد (خونریزی رکتال) چیست؟

خونریزی مقعد می‌تواند با مدفوع ترکیب شده یا به تنهایی دفع شود. خونریزی بسته به علت آن ممکن است خفیف یا شدید باشد همچنین ممکن است به رنگ قرمز روشن، قرمز تیره یا قهوه‌ای رنگ باشد. تیره یا روشن بودن خونریزی می‌تواند نشانگر محل خونریزی باشد، تیرگی خون دفعی ممکن است به دلیل خونریزی از قسمت بالاتری از دستگاه گوارش باشد. دستگاه گوارش شامل مری، معده، روده باریک، روده بزرگ، راست روده (رکتوم) و مقعد است. آسیب به هر کدام از این نواحی می‌تواند موجب خونریزی و دفع آن از طریق مدفوع شود. در واقع خونریزی از مقعد می‌تواند علامتی از یک بیماری جدی باشد.

دستگاه گوارش شامل مری، معده، روده باریک، روده بزرگ، راست روده (رکتوم) و مقعد است. آسیب به هر کدام از این نواحی می‌تواند موجب خونریزی و دفع آن از طریق مدفوع شود.

علائم خونریزی مقعد

خونریزی از سیستم گوارش ممکن است به هر کدام از صورت‌های زیر دیده شود:

  • خون قرمز روشن بر روی مدفوع
  • خون تیره در ترکیب با مدفوع
  • مدفوع سیاه و قیری رنگ (ملنا)
  • خون قرمز روشن در استفراغ
  • استفراغ با خون تیره رنگ

خونریزی مقعد ممکن است کاملا بدون علامت باشد که به آن خونریزی مخفی می‌گویند. خونریزی گاهی با علائمی مانند درد مقعد، اسهال، یبوست، مدفوع تیره، دفع مخاط با مدفوع همراه است. همچنین در مواقعی که خونریزی شدید و ناگهانی باشد با علائمی مانند درد شکم، ورم شکم، کاهش وزن ناخواسته و کم خونی همراه بوده و بیماربه دنبال کم خونی ممکن است دچار هر کدام از علائم زیر شود:

  • رنگ پریدگی
  • احساس ضعف
  • غش کردن
  • احساس سرگیجه هنگام ایستادن
  • خستگی
  • افزایش ضربان قلب
  • درد یا گرفتگی شکم

دلایل خونریزی مقعد

علل خونریزی از مقعد بسته به محل آن متفاوت است. در ادامه به شایع ترین علل خونریزی می‌پردازیم:

اگر منشاء خونریزی از مری (قسمتی از لوله گوارش که دهان را به معده متصل می‌کند) باشد ممکن است به دنبال علل زیر ایجاد شود:

  • التهاب مری و بازگشت غذا از معده به مری (ریفلاکس): بازگشت اسید از معده به مری می‌تواند موجب تحریک و التهاب مری شود. التهاب مری می‌تواند موجب خونریزی شده و از طریق مدفوع دفع شود.
  • واریس مری: بزرگ شدن غیر طبیعی عروق قسمت انتهایی مری و بالای معده موجب واریس و در نتیجه خونریزی می‌شود. سیروز کبدی شایع ترین علت واریس مری است.
  • پارگی مالوری ویس: در این بیماری لایه داخلی مری دچار پارگی می‌شود. معمولا به دنبال استفراغ‌های شدید ایجاد می‌شود. در واقع هر شرایطی که موجب افزایش فشار داخل شکمی شود می‌تواند موجب پارگی مالوری ویس شود مانند: سرفه، سکسکه، زایمان و…

خونریزی از معده به دنبال هر یک از علل زیر می‌تواند ایجاد شود:

  • گاستریت (التهاب معده): مصرف الکل و برخی داروها می‌تواند موجب گاستریت شود.
  • زخم معده: زخم‌های معده ممکن است بزرگ شده و از طریق آسیب به عروق موجب خونریزی شوند. در توضیح علل زخم معده می‌توان گفت بعد از داروها، آلودگی با میکروب هلیکوباکترپیلوری شایع ترین علت ایجاد زخم‌های معده است. همچنین افرادی که سوختگی، شوک، آسیب به سر، سرطان، جراحی‌های بزرگ را تجربه کرده اند، ممکن است به دنبال استرس ایجاد شده دچار زخم معده شوند. زخم‌های روده نیز معمولا به دلیل اسید معده و آلودگی با میکروب هلیکوباکتر پیلوری ایجاد می‌شوند.
  • سرطان معده

خونریزی از قسمت انتهایی دستگاه گوارش (کولون، رکتوم، مقعد) به دنبال هر یک از علل زیر می‌تواند ایجاد شود:

  • یبوست
  • بواسیر (هموروئید): شایع ترین علت خونریزی از قسمت تحتانی لوله گوارش است خونریزی ناشی از هموروئید روشن بوده و قابل دیدن است. درهموروئید عروق اطراف مقعد بزرگ و متورم شده و به دنبال آسیب دیواره‌ی عروق خونریزی رخ می‌دهد.
  • شقاق مقعد (انال فیشر): پارگی لایه‌ی داخلی مقعد می‌تواند موجب خونریزی مقعد شود. آنال فیشر اغلب بسیار دردناک است.
  • پولیپ روده: پولیپ‌ها برجستگی‌های کوچکی از مخاط روده هستند که به داخل روده‌ها رشد می‌کنند. پولیپ‌ها غالبا در روده‌ی بزرگ دیده می‌شوند. پولیپ‌ها یکی ازعلل خونریزی مقعد هستند. برخی پولیپ‌ها ممکن است در طول زمان به سرطان تبدیل شوند. سرطان‌های کولورکتال نیز می‌توانند موجب خونریزی مقعد شوند.
  • عفونت‌های روده: التهاب و اسهال خونی می‌تواند به دلیل عفونت‌های روده ایجاد شود.
  • کولیت زخمی (اولسر کولیت): یک بیماری خودایمنی است که جدار داخلی روده دچار التهاب می‌شود و غالبا نیز روده بزرگ را درگیر می‌کند. کولیت زخمی به دلیل التهاب و خونریزی وسیع از زخم‌های کوچک می‌تواند موجب خونریزی در مدفوع شود.
  • بیماری کرون: یک بیماری خود ایمنی است که باعث التهاب روده‌ها و در نتیجه موجب خونریزی مقعد می‌شود.
  • بیماری دیورتیکولیت: به بیرون زدگی‌های کوچک کیسه مانند، در مخاط روده دیورتیکول و التهابی که به دنبال آن می‌آید دیورتیکولیت می‌گویند. دیورتیکولیت غالبا روده‌ی بزرگ را درگیر می‌کند و اغلب موجب درد در قسمت تحتانی و چپ شکم می‌شود. از عوارض دیورتیکولیت می‌توان به خونریزی و تنگ شدن روده اشاره کرد.
  • مشکلات عروق خونی: با افزایش سن، تغییراتی در رگ‌های خونی روده‌ی بزرگ ایجاد می‌شود. این تغییرات موجب آسیب و در نتیجه خونریزی از عروق شده و همراه با مدفوع دفع می‌شود.
  • کولیت ایسکمیک: در اثر نرسیدن خون کافی و در نتیجه اکسیژن به سلول‌های روده و آسیب به آن ایجاد می‌شود. اسهال خونی و درد شکم از علائم کولیت ایسکمیک است.

علل کمتر شایع که ممکن است موجب خونریزی مقعد شوند:

مشاوره تلفنی با بهترین پزشکان

تشخیص خونریزی مقعد

اگر محل خونریزی از رکتوم یا قسمت‌های انتهایی روده‌ی بزرگ باشد خون به رنگ قرمز روشن روی مدفوع یا در ترکیب با مدفوع دفع می‌شود. دفع مدفوع همراه با خون تیره نیز به دنبال خونریزی از ابتدای روده‌ی بزرگ یا انتهای روده کوچک دیده می‌شود. زمانی که خونریزی از مری، معده و دئودنوم (قسمت ابتدایی روده باریک) باشد مدفوع سیاه و قیری رنگ و همچنین خیلی بدبو است. خونریزی از قسمت بالایی دستگاه گوارش نیز می‌تواند موجب استفراغی به رنگ قرمز روشن و شبیه به دانه‌های قهوه شود. اگر خونریزی مخفی باشد ممکن است هیچ تغییری در رنگ مدفوع ایجاد نشود اما خوشبختانه با کمک آزمایش‌های ساده می‌توان خون مخفی در مدفوع را تشخیص داد.

بیشتر بخوانید: علت و دلایل خارش مقعد چیست و چه راه های درمانی دارد؟

همچنین به یاد داشته باشید برخی داروها مانند آهن، بیسموت و آنتی بیوتیک Cefdinir و خوردن غذاهایی مانند چغندر قند نیز مدفوع را قرمز و سیاه رنگ می‌کنند درست مانند زمانی که دچار خونریزی از سیستم گوارش شده‌اید.

هر زمان متوجه خونریزی غیر طبیعی از مقعد شدید به پزشک مراجعه کنید. پزشک با گرفتن شرح حال و معاینه دقیق تا حدودی می‌تواند محل خونریزی را تشخیص دهد و در صورت لزوم با کمک تست‌های زیر به تشخیص درست دست یابد:

  • آزمایش خون: با کمک این آزمایش می‌توان میزان خونریزی و مزمن بودن خونریزی را فهمید.
  • آزمایش مدفوع
  • عکس رادیوگرافی
  • اندوسکوپی
  • کولونوسکوپی
  • آنژیوگرافی: در این روش پزشک با تزریق ماده حاجب می‌تواند عروق را بررسی کرده و محل خونریزی را پیدا کند. در برخی موارد نیز از آنژیوگرافی برای تزریق دارو به داخل عروق و توقف خونریزی استفاده می‌شود.
  • اسکن رادیو نوکلوئید: از این روش برای پیدا کردن محل خونریزی، به ویژه در قسمت تحتانی لوله گوارش استفاده می‌شود.

درمان خونریزی مقعد

توجه داشته باشید که تشخیص و درمان خونریزی مقعد، فقط توسط پزشک و به صلاحدید وی امکان پذیر است و مطالبی که در این مقاله آورده شده صرفا برای آگاهی شما در مورد خونریزی مقعد است.

تشخیص و درمان خونریزی مقعد، فقط توسط پزشک و به صلاحدید وی امکان پذیر است.

ممکن است علت خونریزی چندان مهم و خطرساز نباشد اما مهم است که منشاء خونریزی مشخص شود. درمان خونریزی مقعد با توجه به علت آن متفاوت است برای مثال درمان خونریزی رکتال ممکن است شامل درمان یبوست، تغییر رژیم غذایی (رژیم پر فیبر)، انجام ورزش، بهداشت ناحیه‌ی مقعد، کاهش وزن یا داروهای موضعی باشد. درمان‌های دیگر می‌تواند شامل تزریق خون، مصرف برخی ویتامین‌ها و آهن و تجویز دارو باشد. همچنین ممکن است جراحی برای درمان بیماری زمینه‌ای ضروری باشد.

در صورتی که خونریزی مقعد دارید و بیشتر از یک یا دو روز طول کشیده به پزشک مراجعه کنید. به طور کلی افراد کمتر از ۴۰ سال که چندین مرتبه با علتی مشخص مانند هموروئید و یبوست دچار خونریزی شده‌اند نیاز به بررسی‌های بیشتر ندارند. با این وجود پزشکان برای افراد بالای ۴۰ سال کولونوسکوپی را توصیه می‌کنند تا احتمال خطر سرطان‌هایی که موجب خونریزی می‌شوند را دفع کنند.

چه زمانی برای درمان خونریزی مقعد به پزشک مراجعه کنیم؟

هر زمان متوجه خونریزی غیر طبیعی از مقعد شدید به دکتر گوارش مراجعه کنید. پزشک با گرفتن شرح حال و معاینه‌ی دقیق تا حدودی می‌تواند محل خونریزی را تشخیص دهد و در صورت لزوم با کمک تست‌ها به تشخیص درست دست یابد. در صورت خونریزی قابل توجه از مقعد یا داشتن هر کدام از علائم زیر به اورژانس مراجعه کنید یا با ۱۱۵ تماس بگیرید:

  • سرگیجه و احساس سبکی سر بعد از ایستادن
  • تاری دید
  • غش کردن
  • گیجی
  • تنفس سریع و کم عمق
  • تهوع شدید
  • پوست سرد و رنگ پریده
  • کاهش حجم ادرار

همچنین به خاطر داشته باشید در صورتی که خونریزی شما شدید یا مداوم بوده و یا همراه با درد شدید شکم و گرفتگی عضلات باشد باید سریعا به پزشک مراجعه کنید.

منابع: WebMDHealthlineMayoclinic

مشاوره تلفنی با بهترین پزشکان

نظرات کاربران

نظر دهید
  1. باسلام
    خیلی سایت رفتم که ببینم درمان خون مقعد چیه اما متاسفانه همه تون نوشته بودین به پزشک مراجعه کنین؛اگه میتونستیم پزشک بریم که اینجا نمی اومدیم،صبح میریم سرکار تا ده شب بخاطر ماهی یک میلیون و دویست و خرج خانواده هم باید بدیم،آیا چیزی میمونه بریم دکتر؟

  2. سید محمد جواد سیدی

    سلام. ببخشین در مورد خون ریزی مقعد میخواستم. سوال کنم وراهنمایی کنین. ممنون. شدتش زیاد است. وحدودا۹روزاست. وهنوزهم بندنیامده. ممنون. کمک کنین

  3. سلام ببخشید مدفوعم سفته خیلی و با درد خارج میشه و هنگام خروج خون هم چند قطره ای یا بیشتر خارج میشه ، میشه راهنمایی کنید

سوال پزشکی دارید؟

با بهترین پزشکان از راه دور مشاوره کنید

مشاوره با پزشک
دیدگاه شما

نظر دهید

مشاوره با پزشک نوبت دهی مطب