حتما برایتان پیش آمده بعد از سونوگرافی متوجه شوید سنگ کیسه صفرا دارید و نگران جراحی شوید؛ یا با خارش شدید پوست و بالا رفتن آنزیم‌های کبدی به دنبال راهی برای کنترل مشکل باشید. در بعضی از این شرایط، پزشک ممکن است دارویی به نام اورسودوکسی کولیک اسید یا اورسودیول تجویز کند. این دارو با تغییر ترکیب صفرا به حل شدن بعضی از سنگ‌های صفراوی کمک می‌کند و در درمان برخی بیماری‌های کبدی هم کاربرد دارد. اما آیا می‌توان همه سنگ‌های صفرا را با این دارو درمان کرد؟ مصرف آن چقدر طول می‌کشد، چه عوارضی دارد؟ در این مقاله از دکترتو با کاربردها، نحوه مصرف و نکات مهم درباره اورسودوکسی کولیک اسید آشنا می‌شویم.
اورسودوکسی کولیک اسید چیست؟
اورسودوکسی‌کولیک اسید یا اورسوبیل نوعی اسید صفراوی است که به‌طور طبیعی در مقادیر کم در صفرای انسان وجود دارد. شکل دارویی این ماده به‌صورت قرص یا کپسول خوراکی تولید می‌شود. نام این دارو در منابع پزشکی به صورت اورسودیول یا UDCA هم نوشته می‌شود و در برچسب بعضی داروها با املای اورسو داکسی کولیک اسید آمده است. این ماده اولین بار در صفرای خرس شناسایی شد و بخش «اورسو» در نام آن به خرس اشاره دارد.
بیشتر بیماران این دارو را با نام تجاری اورسوبیل ۳۰۰ می‌شناسند و معمولا وقتی آن را دریافت می‌کنند که جراحی کیسه صفرا برایشان مناسب نیست یا به کلانژیت صفراوی اولیه مبتلا هستند. اورسودوکسی کولیک اسید ترکیب صفرا را تغییر می‌دهد. این دارو میزان کلسترولی را که کبد وارد صفرا می‌کند، کاهش می‌دهد.
| شناسنامه دارویی | مشخصات |
|---|---|
| قرص اورسودوکسی کولیک اسید چیست؟ | دارویی از گروه اسیدهای صفراوی که برای درمان برخی بیماری‌های کبدی و کمک به حل شدن سنگ‌های کلسترولی کیسه صفرا استفاده می‌شود. |
| نام عمومی دارو | Ursodeoxycholic Acid (UDCA) |
| نام تجاری | اورسوفالک (Ursofalk)، اورسو (Urso)، اورسودیول (Ursodiol) |
| نحوه مصرف | خوراکی، همراه غذا یا طبق دستور پزشک |
| شکل دارویی | قرص |
| متابولیسم دارو | کبدی و روده‌ای |
| نحوه دفع دارو | عمدتا از طریق مدفوع |
| موارد مصرف | درمان کلانژیت صفراوی اولیه (PBC) و کمک به حل شدن برخی سنگ‌های کلسترولی کیسه صفرا |
قرص اورسوبیل ۳۰۰ چیست؟
اورسوبیل ۳۰۰ یکی از نام‌های تجاری اورسودوکسی کولیک اسید است که در داروخانه‌های ایران موجود است. اورسودوکسی کولیک اسید در بازار با نام‌های تجاری دیگری مثل اورسوفالک و آکتیگال هم موجود است. بیماری که از یک نام تجاری به نام دیگر تغییر می‌دهد باید دوز روزانه را بر اساس میلی‌گرم ماده موثر حساب کند و تعداد قرص را بدون نظر پزشک تغییر ندهد.
قرص اورسوداکسی کولیک اسید برای چیست؟
معمولا اورسودوکسی کولیک اسید برای بیماری‌هایی تجویز می‌شود که در آن‌ها صفرا بیش از حد کلسترول دارد یا جریان آن در کبد کند شده است. این دارو با کاهش کلسترول صفرا و بهبود جریان آن، به حل شدن تدریجی بعضی از سنگ‌های کیسه صفرا کمک می‌کند و در برخی بیماری‌های کبدی نیز از سلول‌های کبد در برابر آسیب محافظت می‌کند.
همچنین پزشک ممکن است برای پیشگیری از تشکیل سنگ صفرا در دوره کاهش وزن سریع یا کاهش خارش ناشی از کلستاز بارداری از این دارو استفاده کند. البته نوع بیماری، شرایط بیمار و نتایج آزمایش‌ها در تصمیم‌گیری برای تجویز دارو اهمیت دارند. مهم‌ترین کاربردهای اورسودوکسی کولیک اسید عبارت‌اند از:
- حل کردن سنگ کیسه صفرا در بیمارانی که جراحی برایشان مناسب نیست.
- پیشگیری از سنگ صفرا در دوره کاهش وزن سریع، مثل ماه‌های بعد از جراحی چاقی
- درمان کلانژیت صفراوی اولیه که قبلا سیروز صفراوی اولیه نام داشت.
- کم کردن خارش و اسیدهای صفراوی خون در کلستاز بارداری
۱. حل کردن سنگ کیسه صفرا با اورسودوکسی کولیک اسید
اورسودوکسی‌کولیک اسید فقط برای گروه مشخصی از بیماران مناسب است؛ از جمله افرادی که سنگ کیسه صفرا کلسترولی، غیرکلسیفیه و کوچک‌تر از ۲۰ میلی‌متر دارند و به دلیل خطر بالای جراحی یا نپذیرفتن آن، امکان برداشتن کیسه صفرا برایشان وجود ندارد. این دارو برای سنگ‌های کلسیفیه، سنگ‌های رنگدانه‌ای یا موارد همراه با انسداد و التهاب حاد صفراوی مناسب نیست.
حل شدن سنگ با اورسودوکسی کولیک اسید بین ۶ ماه تا ۲ سال طول می‌کشد و پزشک در این مدت معمولا هر ۶ ماه یک سونوگرافی درخواست می‌کند تا کوچک شدن سنگ را ببیند. سنگ ممکن است کامل حل نشود و حتی بعد از حل شدن کامل، در بخشی از بیماران ظرف ۵ سال دوباره تشکیل شود. به همین دلیل جراحی برداشتن کیسه صفرا همچنان درمان اصلی سنگ‌های علامت‌دار است و دارو گزینه دوم به شمار می‌رود.
همچنین مصرف اورسودوکسی کولیک اسید در کسانی که در مدت کوتاه وزن زیادی کم می‌کنند از تشکیل سنگ صفرا جلوگیری می‌کند. کاهش وزن سریع، به‌خصوص در ماه‌های اول بعد از جراحی چاقی مثل اسلیو معده، صفرا را از کلسترول اشباع می‌کند و احتمال سنگ صفرا را بالا می‌برد. پزشک در این بیماران معمولا اورسودوکسی کولیک اسید را برای چند ماه اول بعد از جراحی و دو بار در روز تجویز می‌کند.
۲. درمان کلانژیت صفراوی اولیه با اورسودوکسی کولیک اسید
اورسودوکسی کولیک اسید داروی اصلی درمان کلانژیت صفراوی اولیه است، بیماری خودایمنی که مجاری ریز صفرا در کبد را به تدریج تخریب می‌کند و قبلا با نام سیروز صفراوی اولیه شناخته می‌شد. کلانژیت صفراوی اولیه بیشتر در زنان میانسال دیده می‌شود و پزشک آن را با آزمایش خون کبد و آنتی‌بادی مخصوص این بیماری تشخیص می‌دهد.
بیمار مبتلا به کلانژیت صفراوی اولیه معمولا اورسودوکسی کولیک اسید را تا آخر عمر مصرف می‌کند و پزشک آزمایش‌های کبدی او را به‌طور منظم تکرار می‌کند و حدود یک سال پس از شروع درمان، پاسخ بیمار را می‌سنجد. اگر آزمایش‌ها به اندازه کافی بهتر نشده باشند، پزشک داروی دیگری را به درمان اضافه می‌کند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت nhs
Ursodeoxycholic acid (UDCA) is the main treatment for PBC. It can help delay liver damage in most people, particularly if you start taking it in the early stages of the condition. But it does not improve symptoms such as fatigue.
ترجمه فارسی:
اورسودئوکسی‌کولیک اسید (UDCA) درمان اصلی بیماری کلانژیت صفراوی اولیه (PBC) است. این دارو در بیشتر افراد می‌تواند روند آسیب کبدی را به تاخیر بیندازد؛ به‌ویژه اگر مصرف آن در مراحل اولیه بیماری شروع شود. با این حال، اورسودئوکسی‌کولیک اسید علائمی مانند خستگی را بهبود نمی‌دهد.
۳. کاهش کلستاز بارداری با اورسودوکسی کولیک اسید
قرص اورسوداکسی کولیک اسید در کلستاز بارداری ممکن است برای کمک به کاهش خارش تجویز شود. اثربخشی آن در کاهش اسیدهای صفراوی یا پیشگیری از پیامدهای نامطلوب بارداری قطعی نیست و پایش و مراقبت مامایی همچنان ضروری است. مصرف این دارو جایگزین پایش اسیدهای صفراوی خون و مراقبت‌های تخصصی بارداری نیست.
مقدار و طریقه مصرف قرص اورسوداکسی کولیک اسید چگونه است؟
قرص یا کپسول اورسودوکسی کولیک اسید را با یک لیوان آب و در ساعت‌های ثابت هر روز بخورید. قرص اوردوسیل طعم تلخی دارد بنابراین بهتر است آن را نجوید. اگر پزشک نصف قرص را تجویز کرده است، فقط در صورتی آن را از محل خط تقسیم جدا کنید که قرص مورد استفاده برای نصف کردن طراحی شده باشد. کپسول‌ها و قرص‌های فاقد خط تقسیم را نباید خودسرانه نصف یا باز کنید.
اگر مصرف یک نوبت را فراموش کردید، به محض یادآوری آن را بخورید، اما اگر زمان نوبت بعد نزدیک است، نوبت فراموش‌شده را رها کنید و دوز را دو برابر نکنید. اورسودوکسی کولیک اسید را بدون مشورت با پزشک قطع نکنید. پزشک در طول درمان آزمایش کبد و در درمان سنگ صفرا سونوگرافی را تکرار می‌کند تا اثر دارو را بسنجد.
مقدار و تعداد نوبت‌های مصرف اورسودوکسی‌کولیک اسید به نوع بیماری بستگی دارد. برای مثال، دوز درمان کلانژیت صفراوی اولیه معمولا ۱۳ تا ۱۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم وزن بدن در روز و در دو تا چهار نوبت است؛ اما دوز مورد استفاده برای حل سنگ‌های صفراوی و پیشگیری از تشکیل آن‌ها متفاوت است. پزشک باید مقدار و زمان مصرف را بر اساس علت تجویز مشخص کند.
بهترین زمان مصرف قرص اورسوداکسی کولیک اسید کی است؟
بهترین زمان مصرف اورسودوکسی کولیک اسید معمولا همراه غذا یا بلافاصله بعد از وعده غذایی است تا جذب دارو بهتر انجام شود. اگر دارو روزی یک بار تجویز شده باشد، معمولا آن را همراه شام مصرف می‌کنند. در صورت تجویز دو بار در روز، مصرف همراه صبحانه و شام و در صورت تجویز ۳ بار در روز، همراه وعده‌های اصلی توصیه می‌شود. زمان‌بندی نهایی به دوز و علت مصرف دارو بستگی دارد.
اورسودوکسی کولیک اسید را چند ماه باید مصرف کرد؟
مدت مصرف اورسودوکسی کولیک اسید به علت تجویز آن بستگی دارد و از چند ماه تا تمام عمر متغیر است. در درمان سنگ صفرا، پزشک معمولا مصرف را تا چند ماه بعد از ناپدید شدن سنگ در سونوگرافی ادامه می‌دهد تا باقی‌مانده‌های ریز آن هم حل شوند. قطع زودهنگام دارو احتمال برگشت سنگ را بیشتر می‌کند.
برای تعیین مدت مصرف اورسودوکسی کولیک اسید و تنظیم دوز مناسب بر اساس بیماری زمینه‌ای و نتایج آزمایش‌ها، می‌توانید از طریق اپلیکیشن دکترتو با متخصص گوارش و کبد مشاوره کنید.
عوارض اورسودوکسی کولیک اسید چیست؟
معمولا عوارض کپسول اورسوداکسی کولیک اسید 300 و سایر دوزهای آن در بیشتر بیماران خفیف است. بسیاری از بیماران هیچ عارضه‌ای حس نمی‌کنند و عوارض گوارشی هم معمولا در هفته‌های اول کمتر می‌شوند. عوارض شایع اورسودوکسی کولیک اسید عبارت‌اند از:
- اسهال یا مدفوع شل
- تهوع و ناراحتی معده
- دل‌درد یا یبوست
- سردرد و سرگیجه
- ریزش مو
اگر اسهال شدید شد یا با دل‌درد ادامه پیدا کرد، با پزشک تماس بگیرید تا دوز را تنظیم کند. درد صفراوی یا زردی در دوره مصرف اورسودوکسی کولیک اسید نیاز به بررسی فوری دارد و درمان آن با دارو به تنهایی ممکن نیست. برای بررسی دردی که با مصرف دارو بهتر نمی‌شود، می‌توانید از بهترین دکتر معده ایران کمک بگیرید. نشانه‌هایی که با مصرف اورسودوکسی کولیک اسید به مراجعه فوری نیاز دارند عبارت‌اند از:
- درد شدید و ناگهانی بالا و راست شکم که ممکن است نشانه گیر کردن سنگ در مجرای صفرا باشد.
- زرد شدن پوست یا سفیدی چشم
- تهوع، استفراغ یا دل‌درد که بدتر می‌شود.
- کهیر، خارش شدید، تورم صورت و لب یا تنگی نفس
چه کسانی نباید قرص اورسوداکسی کولیک اسید مصرف کنند؟
کسانی که مجرای صفرای آن‌ها بسته است یا کیسه صفرای ملتهب دارند نباید اورسودوکسی کولیک اسید مصرف کنند، چون این دارو جریان صفرا را بیشتر می‌کند و انسداد را درمان نمی‌کند. زنان باردار و شیرده هم قبل از مصرف اورسودوکسی کولیک اسید باید با پزشک مشورت کنند. اگر در دوره مصرف این دارو باردار شدید، پزشک را در جریان بگذارید. گروه‌هایی که پزشک معمولا برایشان اورسودوکسی کولیک اسید تجویز نمی‌کند یا با احتیاط تجویز می‌کند، عبارت‌اند از:
- بیماران مبتلا به انسداد مجرای صفرا یا التهاب حاد کیسه صفرا
- کسانی که سنگ کلسیمی یا کیسه صفرای از کار افتاده دارند.
- بیمارانی که حمله‌های مکرر درد صفراوی دارند و جراحی برایشان بهتر است.
- کسانی که سابقه خونریزی از واریس مری یا معده دارند.
- افرادی که به این دارو یا اسیدهای صفراوی حساسیت دارند.
اورسودوکسی کولیک اسید با چه داروهایی تداخل دارد؟
اورسودوکسی کولیک اسید با داروهایی تداخل دارد که در روده به اسیدهای صفراوی می‌چسبند یا میزان کلسترول صفرا را افزایش می‌دهند. ضد اسیدها و داروهای چسبنده به اسید صفراوی جذب اورسودوکسی کولیک اسید را کم می‌کنند و باید در ساعتی متفاوت از آن مصرف شوند.
قرص‌های استروژن‌دار و فیبرات‌ها کلسترول صفرا را بالا می‌برند و ممکن است اثر دارو در حل کردن سنگ صفرا را کم کنند. قبل از شروع مصرف فهرست کامل داروها و مکمل‌هایی را که مصرف می‌کنید به پزشک بدهید. داروهایی که باید با فاصله یا با احتیاط همراه اورسودوکسی کولیک اسید مصرف شوند عبارت‌اند از:
- ضد اسیدهای حاوی آلومینیوم مثل آلومینیوم هیدروکساید
- داروهای چسبنده به اسید صفراوی مثل کلستیرامین و کلستیپول
- قرص‌های هورمونی حاوی استروژن یا پروژسترون، از جمله قرص‌های ضدبارداری
- داروهای کاهنده چربی خون گروه فیبرات مثل جم‌فیبروزیل و فنوفیبرات
متن انگلیسی:
به نقل از سایت clevelandclinic
Take antacids at a different time of day than this medication. Take this medication 1 hour BEFORE or 2 hours AFTER antacids.
ترجمه فارسی:
آنتی‌اسیدها را در زمان متفاوتی از روز نسبت به این دارو مصرف کنید. این دارو را ۱ ساعت قبل یا ۲ ساعت بعد از مصرف آنتی‌اسیدها بخورید.
نتیجه گیری و راهنمای مراجعه به پزشک
اورسودوکسی کولیک اسید یک اسید صفراوی است که ترکیب صفرا را تغییر می‌دهد. این دارو سنگ‌های کلسترولی کوچک را در بیمارانی که جراحی نمی‌کنند به آرامی حل کرده و در کلانژیت صفراوی اولیه آسیب کبد را کمتر می‌کند. نتیجه درمان ماه‌ها طول می‌کشد، سنگ ممکن است برگردد و اثر آن بر کبد چرب ثابت نشده است. اورسوبیل ۳۰۰ و سایر نام‌های تجاری حاوی همین ماده موثره هستند، پس دوز را بر اساس میلی‌گرم دارو و با نظر بهترین دکتر گوارش و کبد ایران یا دکتر گوارش و کبد تهران و سایر شهرها تنظیم کنید و دارو را خودسرانه قطع نکنید.
دکترتو مراقب سلامت شماست!
پرسش‌های متداول درباره اورسودوکسی کولیک اسید
اورسودیول نام دیگر اورسودوکسی کولیک اسید است و هر دو نام به یک ماده موثره اشاره دارند. منابع آمریکایی بیشتر نام اورسودیول و منابع اروپایی بیشتر نام اورسودوکسی کولیک اسید یا UDCA را به کار می‌برند.
بعد از برداشتن کیسه صفرا بیشتر بیماران به اورسودوکسی کولیک اسید نیازی ندارند، چون سنگ دیگری در کیسه صفرا تشکیل نمی‌شود. پزشک فقط وقتی این دارو را بعد از جراحی تجویز می‌کند که سنگ یا گل صفرا در مجاری صفراوی باقی مانده باشد یا بیمار بیماری کبدی همراه داشته باشد.
مصرف اورسودوکسی کولیک اسید برای کبد چرب اثر قابل اعتمادی ندارد و جزو درمان‌های استاندارد کبد چرب به شمار نمی‌رود. بعضی بیماران اورسودوکسی کولیک اسید را برای پایین آوردن آنزیم‌های کبد در کبد چرب دریافت می‌کنند، اما پایین آمدن آنزیم به تنهایی به معنای بهتر شدن بافت کبد نیست. کاهش وزن، تحرک روزانه و کنترل قند و چربی خون موثرترین راه‌های درمان کبد چرب هستند و پزشک در کنار آن‌ها ممکن است قرص کبد چرب دیگری را بر اساس شرایط بیمار انتخاب کند.
اورسودوکسی کولیک اسید دارویی برای درمان برخی بیماری‌های کبد و صفرا است و کاربردی برای کاهش وزن یا چربی‌سوزی ندارد. این دارو با تغییر ترکیب صفرا و کاهش سمیت برخی اسیدهای صفراوی به بهبود عملکرد کبد در بیماری‌های مشخص کمک می‌کند، اما باعث کاهش چربی بدن یا افزایش متابولیسم نمی‌شود. بنابراین نباید از آن به‌عنوان داروی لاغری استفاده کرد.
اورسودوکسی کولیک اسید ممکن است در برخی نوزادان مبتلا به کلستاز یا افزایش بیلی‌روبین مستقیم، با تجویز متخصص گوارش کودکان استفاده شود. این دارو با افزایش جریان صفرا به بهبود دفع اسیدهای صفراوی کمک می‌کند. بااین‌حال، درمان روتین زردی فیزیولوژیک نوزاد نیست. درمان زردی غیرمستقیم معمولا بر اساس سطح بیلی‌روبین و سن نوزاد، شامل فتوتراپی یا مراقبت‌های حمایتی است.
۰ دیدگاه ثبت شده برای: اورسودوکسی کولیک اسید؛ موارد مصرف و نحوه استفاده آن