متادون چیست و چرا برای ترک اعتیاد استفاده می‌شود؟

0
methadone
methadone

متادون در دسته شبه داروی مخدر صنعتی و آزمایشگاهی قرار دارد. این ماده عمدتاً برای درمان اعتیاد به سایر مواد شبه افیونی مثل هروئین، مورفین و کدئین به‌کار می‌رود. در فرایند ترک از قرص متادون و شربت متادون برای مهار بیماری و جلوگیری از عوارض ترک با علم به اینکه مصرف آن، تاثیرات مخرب ماده مخدر را ندارد، استفاده می‌شود. از جمله کاربردهای خاص این ماده آزمایشگاهی می‌توان به استفاده به‌عنوان مسکن قوی برای ترک اعتیاد و به ‌کارگیری در برنامه‌های سم‌زدایی بدن در دوره ترک مواد مخدر اشاره کرد که باید حتما طبق نظر پزشک تجویز شود. گاهی برخی پزشکان متادون را به‌عنوان مسکن دردهای مزمن تجویز می‌کنند. در ادامه این مقاله با خصوصیات بیشتر این ماده آشنا می‌شویم و می‌خواهیم بدانیم چرا از آن برای ترک اعتیاد استفاده می‌شود.

متادون چیست؟

ماده مخدر اعتیادآور متادون که تحت نام تجاری Dolophine عرضه می‌شود، دارویی است که نخستین بار توسط یک پزشک آلمانی در سال ۱۹۳۷ برای درمان دردهای شدید تولید شد. این مخدر صنعتی به‌صورت قرص، شربت یا پودر کریستالی سفید رنگ تولید می‌شود. متادون در نقش داروی نگهدارنده، جهت کنترل اعتیاد به مواد مخدر به‌صورت خوراکی (پودری که در نوشیدنی حل می‌شود) مصرف شده یا به شکل عضلانی و وریدی تزریق می‌گردد.

بیشتر افرادی که مصرف‌کننده‌های هروئین و تریاک هستند، در صورت عدم دسترسی به مواد مخدر از متادون به‌عنوان گزینه‌ای جایگزین استفاده می‌کنند. هرچند که این ماده به‌عنوان درمان اعتیاد و کاهش دردهای شدید تجویز می‌شود، اما سوءمصرف آن خود ممکن است منجر به وابستگی شدید و اعتیاد گردد. این ماده مثل مورفین و هروئین با تاثیرگذاری بر گیرنده‌های اوپیوئیدی عمل کرده و شدت درد و خماری مصرف‌کننده را تثبیت می‌کند. مدت زمان اثر آن در ابتدا حدودا بین ۴ تا ۷ ساعت است. البته این مدت‌ زمان با توجه به میزان متابولیسم فرد، در مصارف بلندمدت به ۲۴ تا ۴۸ ساعت هم می‌رسد.

جایگزین-متادون
برای مهار دردهای نسبتا متوسط تا شدید قرص خوراکی، شربت یا آمپول متادون تجویز می‌شود.

نحوه مصرف متادون و کاربرد آن در پزشکی

همان‌طور که گفته شد، برای مهار دردهای نسبتا متوسط تا شدید از قرص خوراکی، شربت یا آمپول متادون استفاده می‌شود. معمولاً زمانی‌که سایر مسکن‌های غیرافیونی تأثیری بر کاهش درد فرد ندارند، یا شدت درد از آستانه تحمل او بیشتر می‌رود، مصرف قرص متادون توصیه می‌شود. دیگر کاربرد این ماده آزمایشگاهی، مهار اعتیاد به مواد مخدر است. در این مرحله پزشک برای کنترل عوارض ناشی از ترک اعتیاد به مواد مخدر، مصرف این ماده را تجویز می‌کند. برای مصرف‌کننده‌های تزریقی که به ویروس ایدز و هپاتیت C مبتلا شده‌اند هم متادون تزریقی تجویز می‌گردد.

تجویز دوز مصرفی، تعداد دفعات و شکل دارو اعم از اینکه قرص باشد یا شربت، به عوامل زیر بستگی دارد:

  • سن فرد
  • وضعیت جسمانی
  • بیماری زمینه‌ای و شرایط تحت درمان
  • واکنش بدن نسبت به اولین دوز مصرف دارو
  • شرایط پزشکی. 

بهتر است قرص و شربت متادون همراه با آب مصرف شود و ترجیجاً برای قورت دادن قرص به سراغ دیگر انواع نوشیدنی‌ نروید. در همین راستا مصرف دوغ و متادون هم به‌ دلیل وجود کلسیم در دوغ چندان توصیه نمی‌شود.


اعتیاد به متادون

متأسفانه روزبه‌روز برتعداد افرادی که خودسرانه و بدون تجویز پزشک از قرص و شربت متادون مصرف می‌کنند، افزوده می‌شود. باتوجه به اینکه مصرف بیش‌از اندازه این ماده حتی خطر مرگ به‌دنبال دارد، باید مراقب باشید که به آن وابسته نشوید. اعتیاد به مصرف قرص و شربت مثل هر ماده مخدر دیگری، عوارض و علائم جسمی، ظاهری و روحی خودش را دارد. بارزترین نشانه‌های اعتیاد به متادون مشکلات تنفسی و کبدی، تنش و اضطراب، و خلق‌وخوی بد هستند.

نکته مهم در فرایند ترک متادون این است که به‌هیچ‌وجه مصرف قرص و شربت را ناگهانی قطع نکنید. عوارض قطع ناگهانی متادون می‌تواند خطرناک باشد، بهتر است دوز مصرفی به‌تدریج کم شود تا عادت مصرف از بدن فرد بیفتد. در نهایت یادتان باشد که مصرف و ترک متادون در خانه باید زیر نظر پزشک انجام شود.


نشانه‌‌های اعتیاد به متادون ‌کدام است؟

معمولاً اکثر افرادی که سوءمصرف مواد دارد، اعتیاد خود را منکر می‌شوند. بنابراین راهی نمی‌ماند تا از روی نشانه‌های ظاهری بتوانیم افراد معتاد به مواد مخدر و متادون را تشخیص دهیم. نشانه‌های اعتیاد به متادون تقریباً شبیه علائم افراد معتاد به تریاک، هروئین و یا مورفین است که در ادامه برخی از آن‌ها را آورده‌ایم:

  • نوسان در ضربان قلب
  • ضعیف شدن نبض و کاهش فشار خون
  • تنفس سطحی و اختلال در ریتم تنفسی
  • خواب‌آلودگی غیرطبیعی
  • تورم صورت
  • سردرد
  • کاهش تمرکز، کندی و سخت شدن تکلم
  • ضعف حافظه و فراموشی
  • ضعف، سرگیجه و تهوع
  • خشکی دهان
  • اسپاسم ماهیچه‌ای
  • بدن درد و خارش بدن
  • تعریق و لرزش
  • سرد شدن بدن
  • اختلالات جنسی
  • تحریک پذیری و پرخاشگری. 

عوارض-ترک-متادون
بهتر است دوز متادون مصرفی به‌تدریج کم شود تا عادت مصرف از بدن فرد بیفتد.

ترک متادون در خانه

درست است که این ماده خود برای ترک اعتیاد به سایر مواد مخدر مورد استفاده قرار می‌گیرد، ولی درصورت افراط در مصرف یا حتی در صورت عدم آگاهی ممکن است به اعتیاد تبدیل شود. در این مرحله متأسفانه فرد دچار اعتیاد به متادون می‌شود. برخی افراد روش‌ ترک قرص متادون و شربت در خانه را به کلینیک‌های ترک اعتیاد ترجیح می‌دهند. جای نگرانی نیست، اگر همه‌چیز زیر نظر پزشک متخصص باشد، حتی در خانه هم می‌توانید اعتیادتان به این ماده را ترک کنید.

ترک مصرف قرص و شربت متادون دو مرحله دارد. در مرحله اول یا مرحله حاد که ممکن است تا چند هفته به طول انجامد، فرد علائم فیزیکی شدیدی را تجربه می‌کند. در مرحله دوم، علائم جسمی کم می‌شوند، اما نشانه‌های روانی و احساسی بروز می‌کنند. در مرحله دوم است که ساختار شیمیایی مغز به‌تدریج به حالت طبیعی خود باز می‌گردد.

عوارض پس از ترک در هر فردی با دیگری متفاوت خواهد بود. برای ترک متادون در خانه می‌توان از قرص نالوکسون، بوپرنورفین، و کلونیدین استفاده کرد تا درد را تسکین یابد. گاهی هم قرص بوپرنورفین جایگزین این ماده می‌شود. پزشک دوز بوپرنورفین را مشخص کرده و دستور کاهش تدریجی مقدار مصرف متادون را تجویز می‌کند.

یکی دیگر از روش‌های ترک در خانه، استفاده از روش سنتی است که حدود ۵ تا ۷ هفته طول می‌کشد. در روش سنتی، دوز مصرف متادون به ۳۰ میلی‌گرم در روز کاهش می‌یابد.  پس از مدتی مقدار مصرف، ۵ میلی‌گرم از آن کم شده و سپس به ۲۰ میلی‌گرم می‌رسد. در این روش هر هفته، کمی از دوز این ماده کاهش پیدا می‌کند تا درنهایت به صفر برسد.

[alert btn_link=”https://doctoreto.com” btn_text=”مشاوره با پزشک”]توجه: مطلبی که مطالعه می‌کنید صرفا جنبه‌ی افزایش آگاهی دارد و به هیچ وجه جایگزین توصیه‌های پزشک نیست. برای مصرف دارو، آگاهی از عوارض جانبی، تداخل دارویی و موارد مرتبط دیگر لازم است حتما به پزشک متخصص مراجعه کنید.[/alert]

از کجا می‌توانیم متادون بخریم؟

به یاد داشته باشید که افتادن به دام اعتیاد متادون و وابستگی شدید به این ماده شبه افیونی، علاوه بر عوارض جسمی و روحی، از نظر مادی هم مشکلاتی به همراه خواهد داشت. چراکه هرچه مقدار مصرف در فرد مصرف‌کننده بیشتر شود، نیاز به خرید قرص و شربت هم بیشتر خواهد بود. در نتیجه باید هزینه بیشتری برای تهیه مواد پرداخته شود.

قیمت قرص متادون در داروخانه با بازار آزادی مثل ناصر خسرو متفاوت است. برای تهیه متادون از داروخانه به عنوان داروی ترک اعتیاد و البته با نسخه پزشک، با مشکل مواجه نمی‌شوید. ولی در صورت نیاز به مصرف آن به‌عنوان ماده مخدر، مجبور به برقراری ارتباط با سودجویان و دلالان خواهید بود.


عوارض مصرف متادون

در مجموع، استعمال هرنوع ماده مخدری تأثیر سوء بر بدن و روح فرد می‌گذارد که بسته به مدت زمان مصرف و دوز مصرفی، این تأثیرات متفاوت خواهند بود. مصرف متادون به‌تنهایی نقش معالجه‌گر ندارد، بلکه صرفا به‌عنوان یکی از اجزای فرآیند ترک اعتیاد معتادان به‌کار می‌رود.

معمولا در چند ساعت ابتدایی مصرف، فرد دچار خواب‌آلودگی شدید و کندی تنفس خواهد شد. شواهد نشان می‌دهند چنانچه مقدار مصرف متادون مطابق با نسخه پزشک باشد، مشکلی برای مصرف‌کننده پیش نخواهد آمد. اما مصرف دوز خودسرانه این ماده می‌تواند تأثیرات نامطلوبی بر اندام‌های داخلی بدن و قدرت تفکر فرد داشته باشد. این مخدر با بالا بردن آنزیم‌های کبدی می‌تواند به کبد آسیب بزند و احتمال ابتلا به سرطان کبد را افزایش دهد.

از عوارض جانبی شایع مصرف متادون می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • دل‌درد
  • سردرد
  • یبوست
  • سرگیجه
  • استفراغ
  • خستگی
  • حالت تهوع
  • خواب‌آلودگی. 

معمولا این عوارض چندان طولانی نیستند و بیشتر طی چند روز یا نهایت چند هفته برطرف می‌شوند. چنانچه این علائم ادامه‌دار بوده و شدت گرفتند، حتماً پزشک را در جریان بگذارید.

عوارض-متادون
در مرحله اول یا مرحله حاد ترک اعتیاد، فرد علائم فیزیکی شدیدی را تجربه می‌کند.

عوارض جدی مصرف متادون به‌عنوان دارو

در مواردی پیش می‌آید که فرد پس از دوره مصرف متادون، نسبت به آن وابستگی پیدا می‌کند و قطع دارو عوارض جسمی برایش به‌دنبال دارد. گاهی شرایط بدتر شده و شاهد عوارض جدی‌تری در فرد خواهیم بود مانند:

  • نارسایی تنفسی
  • تنگی نفس
  • سرگیجه
  • سبکی سر
  • احساس ضعف
  • درد قفسه سینه
  • تنفس بسیار کم‌عمق (حرکت قفسه سینه با تنفس)
  • افت فشار خون ارتواستاتیک (فشار خون پایین هنگام برخاستن از خواب، بعد از نشستن یا دراز کشیدن)
  • غش کردن
  • حالت تهوع
  • استفراغ
  • کاهش اشتها
  • دردهای شکمی
  • جمع شدن مردمک‌‌
  • کبودی لب
  • کهیر زدن و خارش پوست
  • ایجاد زخم‌های گوارشی
  • کاهش سطح کورتیزول بدن
  • سقط جنین، نازایی و ناباروری
  • قطع عادت ماهانه در بانوان
  • پوسیدگی دندان
  • درد عضلانی و کمردرد
  • لرز و تعریق
  • خمیازه
  • اختلال در خواب
  • بیقراری
  • آبریزش بینی و چشمان اشک‌آلود
  • اسهال و گرفتگی معده
  • تحریک‌پذیری یا اضطراب. 

عوارض روانی بلندمدت استفاده از قرص متادون

مصرف متادون در بلندمدت می‌تواند علاوه بر مشکلات جسمی که برای فرد ایجاد می‌کند، عوارض ناخوشایندی هم در روح و روان او داشته باشد، از جمله:

  • افسردگی و احساس نارضایتی از خود
  • میل به خودکشی
  • اضطراب و بیقراری
  • اختلال شخصیت و عدم ثبات آن. 

خودکشی-با-متادون
مصرف متادون در بلندمدت می‌تواند علاوه بر مشکلات جسمی که برای فرد ایجاد می‌کند، عوارض ناخوشایندی هم در روح و روان او داشته باشد.

در مواردی هم استفاده همزمان متادون با برخی داروهای خاص شرایط را بدتر کرده و عوارض جانبی استعمال این ماده شبه افیونی را چندبرابر می‌کند. مصرف همزمان این ماده با داروهای زیر ممنوعیت دارد و باعث ایجاد عوارض جانبی مانند تشدید خواب‌آلودگی، اختلال در تنفس و کند شدن تنفس می‌شود:

  • سایمتیدین
  • آنتی‌بیوتیک‌هایی مثل کلاریترومایسین و اریترومایسین
  • داروهای ضد قارچ مثل ووریکونازول، کتوکونازول و پوساکونازول
  • داروهای HIV، مانند ریتوناویر یا ایندیناویر
  • داروهای افسردگی
  • مصرف همزمان با داروهای بیماری‌های روانی
  • مصرف همزمان با داروهای پارکینسون. 

مصرف آن در دوران بارداری

مصرف متادون در بانوان باردار روی جنین تأثیر می‌گذارد و ممکن است شاهد وابستگی جنین به دارو باشیم. معمولاً برای زنان باردار، متادون‌های توزیعی داروخانه‌ای توصیه می‌شوند که اثرات و عوارض جانبی کمتری برای جنین دارند. در دوران شیردهی هم ممکن است اثرات وابستگی به این ماده از طریق شیر مادر به نوزاد منتقل شود. به‌همین خاطر توصیه می‌شود متادون پس از شیردادن به نوزاد مصرف شود، به‌علاوه اینکه نباید از دوز مصرف تجویزی بیشتر باشد.


عوارض متادون بر مردان، باروری و عملکرد جنسی آنها

اختلال جنسی از جمله عوارض مصرف قرص و شربت متادون در مردان است. مطالعات نشان می‌دهند حدود ۸۷% زنان و ۸۵% مردانی که از شربت و قرص متادون برای مهار اعتیاد به مواد مخدر استفاده کرده‌اند، با مشکل جنسی روبه‌رو شده‌اند.


اثرات متادون براى چه مدت باقى مى‌ماند؟

متادون از جمله مواد مخدر با اثر طولانی‌مدت محسوب می‌شود. در فرایند ترک افراد معتاد به مواد شبه افیونی، یک دوز متادون برای یک شبانه‌روز کافی است. افراد معتاد به هروئین باید سه تا چهار بار در روز قرص و شربت مصرف کنند. درمان متادون می‌تواند همیشگی باشد. اما در صورت تشخیص پزشک، می‌توان درمان را به‌صورت تدریجی پایان داد. چراکه قطع ناگهانی مصرف متادون عوارضی مثل اسهال، درد عضلانی و دل‌‌پیچه را به‌دنبال دارد.

methadone

سؤالات متداول شما

همان‌طور که بارها در این مطلب به آن اشاره کردیم، متادون در کنار مصرف دارویی برای ترک اعتیاد، در صورت سوء مصرف خود می‌تواند باعث اعتیاد شود. اگر شما یا کسی از خانواده‌تان در حال ترک اعتیاد است و از متادون به عنوان دارو استفاده می‌کند، مطمئناً سؤالاتی در ذهن شما می‌چرخد. در این مطلب از مجله سلامت دکترتو سعی کردیم جنبه‌های مختلف این داروی مخدر را بررسی کنیم. و اما اگر هنوز سؤالاتی در ذهن دارید تا انتهای مطلب با ما همراه باشید. در این قسمت سعی کرده‌ایم تعدادی از سؤالات پرتکرار شما را جواب بدهیم. 

1. متادون در آزمایش اعتیاد مشخص می‌شود؟

زمانی‌که فرد با هدف کنترل و ترک مواد مخدر، قرص و شربت مصرف می‌کند، دوز تجویزی پزشک محدود است. به‌ این ‌ترتیب با مصرف متادون و قطع کامل مصرف مواد، جواب تست اعتیاد منفی می‌شود. اما درصورتی‌که این ماده بدون نسخه پزشک و جایگزین ماده مخدر شود، آزمایش اعتیاد مثبت خواهد شد. اعتیاد به مصرف متادون، آزمایش اختصاصی خودش را دارد که جواب آزمایش تمام مصرف‌کننده‌ها مثبت می‌شود.


2. آیا متادون برای درمان زودانزالی مصرف شود؟

وابستگی به این ماده و مصرف بیش از حد مجاز آن، موجب ایجاد اختلالات جنسی در مردان و زنان می‌شود. میل جنسی مردان را کم می‌کند و قدرت نعوظ‌شان را کاهش می‌دهد. این دارو معمولاً باعث زودانزالی می‌شود. افرادی که به تازگی ترک کرده باشند، تحریک‌پذیرتر می‌شوند و گاهی دچار انزال زودرس خواهند شد.


3. متادون چند روز در بدن می‌ماند؟

همانند دیگر مواد مخدر با مصرف قرص و شربت متادون، مواد آن وارد خون می‌شود و ۲۴ الی ۳۶ ساعت در خون فرد باقی می‌ماند. سپس به‌تدریج وارد ادرار می‌شود و تا ۴ روز هم در ادرار دیده می‌شود.


4. آیا متادون غیر قانونی است؟

طبق قانون مبارزه با مواد مخدر که در سال ۱۳۸۹ به تصویب رسید، تولید، ساخت، مصرف، فروش، توزیع و نگهداری متادون جرم محسوب می‌شود و مجازات آن حبس، جزای نقدی و شلاق است که بسته به میزان مواد کشف‌شده تعیین می‌شود. حتی مجازات اعدام و مصادره اموال هم در این قانون دیده می‌شود. البته مصرف آن به صورت دارویی و با تجویز نسخه رسمی پزشک، منعی نخواهد داشت.


5. آیا متادون خطرناک است؟

استفاده از این ماده طبق نسخه پزشک، خطری ندارد. چراکه پزشک تمامی جوانب و شرایط را سنجیده است و براساس آنها دوز مصرف متادون را تعیین می‌کند. ولی مصرف خودسرانه این ماده به‌هیچ وجه توصیه نمی‌شود. زیرا ماده خطرناکی است که علاوه بر وابستگی اعتیادی، مصرف آن در دوز بسیار پایین برای افراد کم سن و کودکان کشنده خواهد بود.


6. عوارض ترک متادون چند روز است؟

معمولاً عوارض ناشی از ترک متادون حدود ۱۴ روز طول می‌کشد. البته بهتر است در این دوره زیر نظر پزشک متخصص باشید.

سخن آخر دکترتو

متادون نوعی ماده مخدر است که علی‌رغم استفاده جهت ترک اعتیاد به سایر مواد مخدر، خودش توان اعتیادآوری بالایی دارد و مصرف آن بدون نسخه پزشک و روانپزشک می‌تواند عوارض زیادی برای مصرف‌کننده به دنبال داشته باشد. فراموش نکنید که در اعتیاد علاوه بر جسم، روح و روان فرد هم وابسته به ماده مخدر می‌شود. در فرایند درمان از مشاوره و دوره‌های روان‌درمانی غافل نشوید.

در دکترتو می‌تواند اطلاعات لازم در مورد انواع مواد مخدر، عوارض آنها و نحوه ترک آنها به دست آورید. علاوه بر یان با بهتریت پزشکان و روانپزشکان برای ترک اعتیاد آشنا می‌شوید. با استفاده از خدمات دکترتو علاوه بر سیستم نوبت‌دهی آنلاین، در هر زمان به راحتی با یک تلفن یا به‌صورت آنلاین می‌توانید به پزشکتان دسترسی داشته باشد. 

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

منبع: webmd، medlineplus، drugs، americanaddictioncenters

از سال ۹۵ فعالیت خود را در حوزه تولید و مدیریت محتوا آغاز کرده‌ام و همیشه مشتاق روبرویی با موقعیت‌های جدید شغلی‌ هستم. آشنایی با دنیای متفاوت در حوزه‌های مختلف مانند پزشکی و سلامت نیز من را به دنبال کردن سبک زندگی سالم تشویق می‌کند. به همین دلیل همکاری‌ام با دکترتو شروع شد.

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید