علائم کمبود اکسیژن : از خطرناک ترین عوارض کرونا

علائم-کمبود-اکسیژن

کمبود اکسیژن یا هایپوکسمی چیست؟

هنگامی که به بدن اکسیژن کافی نرسد، ممکن است بدن دچار شرایط خطرناکی چون هیپوکسمی (کمبود اکسیژن در خون) یا هیپوکسی (کمبود اکسیژن در بافت) شود. بدون اکسیژن، مغز، کبد و سایر اندام‌ها فقط چند دقیقه (حداکثر ۳ دقیقه) پس از شروع علائم می‌تواند آسیب ببیند. زمانی که گردش خون به اندازه کافی اکسیژن برای تامین نیازهای بدن به بافت ها نرساند، هیپوکسمی می‌تواند باعث ایجاد هیپوکسی شود. گاهی اوقات واژه‌ی هیپوکسیا برای توصیف هر دو مشکل استفاده می‌شود.

هنگامی که به بدن اکسیژن کافی نرسد، ممکن است بدن دچار شرایط خطرناکی چون هیپوکسمی (کمبود اکسیژن در خون) یا هیپوکسی (کمبود اکسیژن در بافت) شود.

میزان نرمال اکسیژن خون چقدر است؟

میزان اکسیژن طبیعی خون بین ۷۵ تا ۱۰۰ میلی متر جیوه متغیر است. میزان اکسیژن خون کمتر از ۶۰ میلی متر جیوه کم است و بسته به تصمیم پزشک، شخص به مکمل اکسیژن نیازمند است.
آگاهی از نشانه‌های هشداردهنده سطوح کم اکسیژن خون که به نام «هیپوکسمی» شناخته می‌شود، اهمیت دارد.
علائم-کبود-اکسیژن
علائم-کبود-اکسیژن

علائم کمبود اکسیژن

علائم آن می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد، اما شایع‌ترین علائم هیپوکسی عبارتند از:

  • تغییر رنگ پوست از آبی تا قرمز گیلاسی
  • گیجی
  • سرفه
  • افزایش سرعت ضربان قلب
  • تنفس سریع و پی در پی
  • تنگی نفس
  • ضربان قلب کند
  • تعریق
  • خس خس سینه

دلایل کمبود اکسیژن

  • کرونا: اگر کرونا، ریه‌ها را درگیر کند میزان اکسیژنی که فرد دریافت می‌کند می‌تواند کاهش یابد و خطرناک است.
  • حمله‌ی شدید آسم، باعث ایجاد هیپوکسی در بزرگسالان و کودکان می‌شود. در طی حمله، مسیرهای هوایی تنگ و باریک می‌شوند و رسیدن هوا به ریه‌ها را مشکل می‌سازد.
  • سرفه یک مکانیسم دفاعی است که باعث پاک سازی ریه‌ها می‌شود، جالب است بدانید که این مکانیسم دفاعی نیازمند میزان اکسیژن بیشتری است، به همین دلیل سرفه می‌تواند علائم هیپوکسی را بدتر کند.
  • هیپوکسی همچنین می‌توانید ناشی از آسیب ریه به علت تروما و ضربه ایجاد شود.

موارد دیگری که می‌تواند موجب هیپوکسی شود:

  • بیماری‌های ریه مانند بیماری انسداد ریوی مزمن (COPD)، آمفیزم، برونشیت، ذات الریه و ادم ریوی (تجمع مایع در ریه ها)
  • داروهای ضد درد قوی و داروهای دیگری که وقفه‌ی تنفسی ایجاد می‌کنند.
  • بیماری قلبی و عروقی
  • کم خونی (کاهش تعداد گلبول‌های قرمز که اکسیژن را حمل می‌کنند.)
  • مسمومیت با سیانید (سیانید یک ماده شیمیایی است که برای تولید پلاستیک و سایر محصولات از آن استفاده می‌شود).
سطح اکسیژن در کرونا
سطح اکسیژن در کرونا

میزان اکسیژن خون در کرونا

اگر کرونا، ریه‌ها را درگیر کند میزان اکسیژنی که فرد دریافت می‌کند می‌تواند کاهش یابد و خطرناک است. کویید-19 یک بیماری تنفسی است و می تواند موجب افت سطخ اکسیژن خون شود. اگر ریه ها تخت تاثیر ویروس کووید -19 قرار بگیرد میزان اکسیژنی که فرد دریافت می کند می تواند کاهش یابد.

در کنار سایر علائم کرونا، از جمله تنگی نفس، سرفه خشک؛ تب؛ التهاب و درد بدن و دیگر علائم، این علائم نیز می تواند دیده شود. در صورت مشاهده این علائم می توانید از طریق مشاوران دکترتو، با متخصصین ریه مشورت کنید و در صورت نیاز به پزشک مرتبط مراجعه کنید:

1: رنگ آبی لب ها، لاله گوش یا بستر ناخن‌ها

این شرایط که به نام «سیانوز» شناخته می‌شود، نشانه‌ای از «هیپوکسمی شدید» است که نشان می‌دهد سلول‌های بدن به میزان کافی خون اکسیژن دار دریافت نمی‌کند. سیانوز باید بسیار جدی گرفته شود و فرد مراقبت‌های پزشکی فوری دریافت کند.

2: احساس سوزش

اگر هیپوکسمی مشکلی طولانی مدت باشد، بدن ممکن است بیش از حد گلبول‌های قرمز تولید کند و این شرایط موجب افزایش غلظت خون شود. این ممکن است موجب بروز علایم اضافه از جمله احساس سوزش در اندام‌های انتهایی مانند بینی و انگشتان، زنگ زدن در گوش و خارش شود.

3: سردرد

بیماری مزمن انسدادی ریه با شرایطی به نام «هیپوکسی» مرتبط است. این شرایط بار کاری مضاعف بر قلب وارد می‌کند و موجب کندی عملکرد‌های بافتی می‌شود. سردرد‌های مرتبط با بیماری مزمن انسدادی ریه بیشتر هنگام صبح پس از بیدار شدن از خواب رخ می‌دهد.

4: تنگی نفس

تنگی نفس یکی از شایع‌ترین علایم «هیپوکسمی» است. افزون بر کمبود نفس، تنگی نفس ممکن است شامل احساس تنگی در قفسه سینه، تنفس سریع یا احساس ناتوانی در دریافت اکسیژن کافی باشد. جمع شدن لب‌ ها به حالت غنچه یا سوزش سوراخ‌های بینی هنگام تنفس هم ممکن است رخ دهد.

5: تنفس سریع

کمبود اکسیژن یا دی اکسید کربن بیش از حد در بدن از دلایل شایع این شرایط است. این مورد بیماری نیست، اما علامتی از تلاش بدن برای اصلاح مشکلی دیگر است.

 

میزان اکسیژن خون چگونه اندازه گیری می ‎شود؟

کارآمدترین روش برای کنترل سطح اکسیژن خون آزمایش اِی بی جی است و برای این آزمایش، نمونه خون از شریان ها، معمولا از مچ دست گرفته می ‎شود که این روش بسیار دقیق است، اما ممکن است کمی درد داشته باشد.
همچنین به وسیله دستگاه کوچکی به اسم «پالس اکسی متر» نیز می‌توان میزان اکسیژن خون را اندازه گیری کرد. این دستگاه که شبیه یک گیره کوچک است با قرار گرفتن بر روی انگشت اشاره، میزان اکسیژن خون را به طور غیر مستقیم اندازه می ‎گیرد.
اگرچه آزمایش به وسیله دستگاه پالس اکسیمتر آسان تر، سریع‌تر و بدون درد است، اما به اندازه آزمایش اِی بی جی دقیق نیست. این امر ممکن است تحت تاثیر عواملی مانند انگشتان کثیف، لاک ناخن و گردش خون ضعیف در اندام‌ها باشد.
سطح اکسیژن خون چقدر باید باشد؟
اکسی متر

بدون ابزار چگونه کاهش اکسیژن را تشخیص دهیم؟

تنفس بیشتر از ۲۴ بار در دقیقه و کاهش اکسیژن خون بیمار کرونایی زنگ خطر است. اگر تنفس فرد مبتلا به کرونا در یک دقیقه بیشتر از ۲۴ بار باشد (بالا و پایین رفتن قفسه سینه) و همچنین میزان اکسیژن خون بیمار کاهش یافته و زیر ۹۰ باشد زنگ خطر است و باید فوری به مراکز درمانی مراجعه شود.
برای تشخیص علامت خطر در بیماران کرونایی باید بیمار در جایی آرام بنشیند و تعداد تنفس بیمار توسط فرد دیگری در یک دقیقه شمارش شود. اگر تعداد تنفس بیشتر از 24 تنفس در یک دقیقه بود این یک علامت خطر است که بیمار وارد فاز شدید بیماری ریوی می شود.
در صورت ضعف و بی حالی و مشکل در  تنفس حتما به یک مرکز بهداشتی و درمانی مراجعه کرده تا اکسیژن خون از طریق سر انگشت بیمار مورد بررسی و چک شود.

نکته ی بسیار مهم:

بررسی روزانه اکسیژن خون در افراد  بیمار با مشکلات زمینه ای و مسن را توصیه می شود.
افرادی با بیماری قلبی پیشرفته مانند نارسایی قلبی، بیماری کلیه پیشرفته بخصوص بیماران دیالیزی، بیماری زمینه ای کبدی پیشرفته مانند سیروز کبدی، افراد دیابتی نوع 2 و افراد چاق و پر فشاری خون، افراد سیگاری و کسانی که مشکلات ریوی و تنفسی دارند و یا اسپری تنفسی استفاده می کنند؛ از جمله بیماران زمینه ای در معرض خطرند.
اگر فردی با بیماری زمینه ای در ابتدا دچار علائم خفیف بیماری کووید می شود، نباید فکر کند بیماری در حال خاموشی است. در نتیجه:
  • باید از انجام فعالیت های پر استرس جسمی و روحی که فشار زیادی به بیمار وارد می کند، مانند ورزش های خیلی سنگین، بپرهیزد.
  • از مایعات به اندازه مناسب به صورت میانگین 2 لیتر در روز را استفاده کند.
  • تنوع در تغذیه و مصرف سبزیجات و میوه ها را افزایش دهند.

برای تشخیص علامت خطر در بیماران کرونایی باید بیمار در جایی آرام بنشیند و تعداد تنفس بیمار توسط فرد دیگری در یک دقیقه شمارش شود. اگر تعداد تنفس بیشتر از 24 تنفس در یک دقیقه بود این یک علامت خطر است که بیمار وارد فاز شدید بیماری ریوی می شود.

چه مواقعی برای درمان کمبود اکسیژن به پزشک مراجعه کنیم؟

هیپوکسی به طور کلی یک شرایط اورژانسی است. اگر علائم هیپوکسی دارید، با اورژانس تماس بگیرید.

برای درمان هیپوکسی نیاز به مراجعه به بیمارستان و سنجش سطح اکسیژن خون است. و درمان فقط تحت نظر پزشک ریه و صلاحدید وی امکان پذیر است. مساله‌ی اساسی در درمان هیپوکسی رسیدن اکسیژن بیشتر به بدن است.

– برای درمان، شما اکسیژن مورد نیاز را از طریق کانولای بینی یا از طریق یک ماسک که بینی و دهان شما را می‌پوشاند دریافت می‌کنید. در اکثر موارد این کارها برای رساندن سطح اکسیژن به حالت طبیعی کافی است.

– یک اسپری استنشاقی یا داروی آسم ممکن است تنفس را آسان تر کند.

– اگر انجام این کارها کمک کننده نیست، پزشک ممکن است داروی وریدی (IV) به شما تزریق کند. ممکن است برای کوتاه مدت داروهای استروئیدی برای کاهش التهاب در ریه‌ها و یا آنتی بیوتیک برای درمان عفونت زمینه‌ای نیاز داشته باشید.

– هنگامی که زندگی شما در معرض خطر است و این درمان‌ها دیگر جوابگو نیستند، ممکن است به تنفس مکانیکال (استفاده از یک دستگاه برای کمک به تنفس) نیاز داشته باشید.

نکته ی بسیار مهم:

بهترین راه پیشگیری از هیپوکسی کنترل روزانه‌ی آسم است. برنامه ی درمان آسم خود را جدی بگیرید. داروی خود را برای جلوگیری از عود و تشدید حملات آسم به موقع استفاده کنید و در صورت نیاز از اسپری استنشاقی استفاده کنید. تغذیه‌ی مناسب و تحرک کافی داشته باشید. آگاهی از محرک‌های آسم خود و برای اجتناب از آن راه‌هایی را پیدا کنید. با پزشک خود برای پیدا کردن یک طرح عملی برای حملات آسم، مشورت کنید بنابراین شما می‌دانید هنگامی که مشکل تنفسی دارید چه باید بکنید.

بهترین راه پیشگیری از هیپوکسی کنترل روزانه‌ی آسم است. برنامه ی درمان آسم خود را جدی بگیرید.

دستورالعمل استفاده از اکسیژن درمانی یا کپسول اکسیژن

درمان با اکسیژن برای شروع، نیاز به تجویز پزشک دارد. پزشک با توجه به وضعیت بیمار نوع و تعداد جلسات درمانی مورد نیاز را تعیین می کند بیمار باید تمام دستورالعمل های خاص پزشک معالج را رعایت کند.

بعضی از افراد فقط در هنگام انجام فعالیتهای خاص مانند ورزش یا در طول خواب به اکسیژن درمانی احتیاج دارند. ولی در برخی موارد ممکن است بیمار مجبور باشد به طور مداوم تحت درمان با اکسیژن قرار بگیرد. اکثر انواع اکسیژن درمانی قابل حمل همراه هستند و بیمار به راحتی می تواند در هر مکانی از آن استفاده کند.

بیماران باید به این نکته توجه داشته باشند تحت هیچ شرایطی در هنگام مصرف اکسیژن درمانی از دارو یا الکل استفاده نشود، زیرا تداخل آن ها می توانند تنفس را مختل کنند. ینابراین بهتر است قبل از استفاده از اکسیژن درمانی در مورد سایر داروهای مصرفی خودشان حتما با پزشک معالج صحبت کنند.

اگرچه اکسیژن، قابل اشتعال نیست، اما برای احتراق نیز ضروری است. اکسیژن بیش از حد باعث شعله ور شدن آتش سوزی می شود. پس نباید مخازن اکسیژن را در اطراف شعله های آتش و بخاری نگهداری شوند.

بیماران باید به این نکته توجه داشته باشند تحت هیچ شرایطی در هنگام مصرف اکسیژن درمانی از دارو یا الکل استفاده نشود.

راهنمای مراجعه به متخصص ریه

اختلال در تنفس، کمبود اکسیژن یا هر بیماری ریوی چه بر اثر کرونا باشد، چه نباشد؛ نیاز به چکاپ و پیگیری توسط پزشک متخصص دارد. با ورود به سامانه دکترتو می توانید به راحتی از بین بهترین پزشکان ریه به صورت تلفنی مشاوره دریافت کنید و در صورت نیاز به با نوبت گیری آنلاین به آن ها مراجعه نمایید.

دکترتو، مراقب سلامت شماست.

منبع: ,healthline webMD

نظرات کاربران

نظر دهید
  1. حسین گلستانی

    سلام آقای دکتر اینجانب در طول سال مشکل ریوی ندارم فقط در اوایل پاییز دچار کمبود اکسیژن می شم خودم فکر می کنم حساسیت فصلی دارم نظر محترم شما چیست؟

    1. سلام دوست عزیز
      اگر فقط در فصل سرد سال دچار علائم می‌شین احتمال وجود حساسیت در شما زیاده

      1. سلام من مشکل قلبی دارم و چند وقته پوستم شروع کرده به تیره شدن و همینطور در طول روز تغییر میکنه از تیره به سمت قرمزی و کبودی میره و حتی دوباره روشن میشه بیشتر از حالت عادی عرق میکنم و ضربان قلبم هم بیشتر شده . یه چیزی هم که متوجه شدم مثلا وقتی بیرون میرم توی جای باز پوستم روشن تر میشه و انرژی بیشتری دارم ولی وقتی توی خونه هستم همش خسته و اون علامت های قبلی دارم این ها ممکنه علائم این بیماری باشن

        1. سلام دوست عزیز
          لازمه که آزمایش‌های لازم براتون انجام بشه تا بشه نظر قطعی داد. برای این مشکلتون می‌تونین به متخصص داخلی مراجعه کنین:
          لیست متخصصین داخلی

        2. سلام چن روز پیش حدود یه کیلومتر سرعتی دوییدم بعدش خیلی نفسم گرفت تا ده دیقه تند تند نفس میکشیدم و تا به حالت عادی برگشتم نیم ساعتی طول کشید ولی شب به شدت سرفه و عطسه داشتم و الان دوروزی میگذره و سرفه هام شدید تر شده .ممکن هست علائم این بیماری باشه؟

          1. سلام
            ممکنه سرما خورده باشین. ممکنه آسم ورزشی هم داشته باشین که در صورت ابتلا به آسم ورزشی، می تونین نیم ساعت قبل از ورزش از اسپری سالبوتامول استفاده کنین.

  2. زهرا جعفری

    سلام
    مادرم بیماری دیابت و چربی و فشار خون دارند
    پدرم به کرونا مبتلا شدند ،و قرنطینه هستند الان . دستگاه اکسیمتر تهیه کردیم برای کنترل اکسیژن خونشون.
    در این اثنا اکشیژن خون مادرم رو هم کنترل میکنم ،و متوجه شدم همیشه ۹۳ یا ۹۴ هست .مشکل ریوی هم ندارند . علتشه چیه ؟ ممکنه مشکل قلبی یا چی باشه ؟؟؟

  3. سلام من دکترها جوابم کردندو گفتند یا پیوند قلب یا مرگ ..نمی دونم کدوماشو انتخاب کنم ..خواهشند راهماییم کنید

    1. سلام
      خودتون چی فکر می کنید؟
      مسلما پیوند قلب

سوال پزشکی دارید؟

با بهترین پزشکان از راه دور مشاوره کنید

مشاوره با پزشک
دیدگاه شما

نظر دهید

مشاوره با پزشک نوبت دهی مطب