انواع بیماری ریه و روش های پیشگیری از آنها

خلاصه مقاله را در این پادکست گوش کنید

1:50

سرعت عادی1x سرعت ۱.۲۵1.25x سرعت ۱.۵1.5x دانلود صوت

سرفه‌ای که هفته‌ها ادامه دارد یا تنگی نفسی که هنگام بالا رفتن از پله‌ها احساس می‌شود، همیشه نشانه یک مشکل ساده و گذرا نیست. انواع بیماری ریه می‌توانند با علائم اینچنینی شروع شوند، اما علت، شدت و روش درمان آن‌ها متفاوت است. بعضی از این بیماری‌ها مانند برونشیت حاد و آنفولانزا کوتاه‌مدت هستند، در حالی که آسم، بیماری مزمن انسداد ریوی و فیبروز ریوی ممکن است به مراقبت طولانی‌مدت نیاز داشته باشند. عفونت‌ها، سیگار، آلودگی هوا، عوامل شغلی و بیماری‌های زمینه‌ای از دلایل مهم مشکلات ریوی هستند. شناخت علائم اولیه و عوامل خطر می‌تواند به مراجعه به‌موقع و پیشگیری از عوارض کمک کند. در این مقاله از دکترتو با انواع بیماری‌های شایع و خطرناک ریه، نشانه‌ها، روش‌های تشخیص و درمان و راهکارهای محافظت از سلامت ریه آشنا می‌شوید. در صورت بروز علائم خطرناک ریوی به متخصص ریه در شهر خود مثل دکتر ریه تهران یا دکتر بیماری های ریوی تهران در مراجعه کنید.

بیماری ریه چیست؟

ریه‌ها از اصلی‌ترین اعضای بدن هستند. ما به کمک دو ریه‌ای که در قفسه‌ی سینه‌ی خود داریم، نفس می‌کشیم و می‌توانیم زنده بمانیم. زمانی که ریه‌ها یا شش‌های ما به خوبی عمل نکنند و اکسیژن کافی به بدن ما نرسانند، احتمال ایجاد مشکلات جدی برای ما وجود دارد. می‌توان گفت که یکی از اصلی‌ترین انواع  مشکلات ریه
است که باعث کاهش کیفیت زندگی و مرگ و میر می‌شوند، بیماری‌های ریوی هستند.

به هر اختلالی که راه‌های هوایی، بافت ریه، کیسه‌های هوایی، رگ‌های خونی ریه یا پرده اطراف ریه را درگیر کند، بیماری‌های ریوی می‌گویند. ریه وظیفه دارد اکسیژن را وارد خون و دی‌اکسیدکربن را از بدن خارج کند. وقتی بخشی از این سیستم آسیب ببیند، علائمی مانند سرفه، تنگی نفس، خس خس سینه، درد قفسه سینه، خلط، تب، خستگی یا کاهش توان فعالیت ایجاد می‌شود. اگر نسبت به بیماری‌های ریوی بی‌توجه باشید، ممکن است که عوارض جدی‌تری برای شما ایجاد شوند و کم‌کم سایر اعضای بدن نیز تحت تاثیر قرار بگیرند.

متن انگلیسی:
Lung disease is a general term for health conditions that affect your airways or lung tissue. Examples include asthma, COPD, pulmonary fibrosis, pneumonia and lung cancer. Lung disease can cause symptoms like shortness of breath and chronic cough.
ترجمه فارسی:
بیماری ریه یک اصطلاح عمومی برای شرایط سلامتی است که بر مجاری هوایی یا بافت ریه شما تأثیر می‌گذارد. نمونه‌هایی از آن شامل آسم، بیماری مزمن انسدادی ریه (COPD)، فیبروز ریوی، ذات‌الریه و سرطان ریه است. بیماری ریه می‌تواند علائمی مانند تنگی نفس و سرفه مزمن ایجاد کند.

به نقل از سایت my.clevelandclinic

دسته بندی انواع بیماری های ریوی خطرناک و عادی چگونه است؟

بیماری‌ها و  مشکلات ریه را می‌توان بر اساس محل درگیری، شدت، مدت بیماری و خطر عوارض دسته‌بندی کرد. بعضی بیماری‌ها بیشتر راه‌های هوایی را درگیر می‌کنند و باعث سرفه، خس خس و تنگی نفس می‌شوند. بعضی دیگر بافت ریه را سفت یا ملتهب می‌کنند و تبادل اکسیژن را کاهش می‌دهند. گروهی هم رگ‌های خونی ریه را درگیر می‌کنند و روی فشار خون ریوی، قلب راست و اکسیژن‌رسانی اثر می‌گذارند.

از نظر شدت، بیماری‌های ریوی خفیف ممکن است با درمان کوتاه‌مدت بهتر شوند. اما بیماری‌های خطرناک می‌توانند باعث کاهش اکسیژن خون، نارسایی تنفسی، فشار به قلب، بستری شدن یا حتی مرگ شوند. شدت بیماری به علت، سن، وضعیت ایمنی، بیماری‌های زمینه‌ای، سیگار، آلودگی هوا و زمان مراجعه بستگی دارد. دسته‌بندی کلی بیماری‌های ریوی شامل این موارد است:

• بیماری‌های راه هوایی
• بیماری‌های بافت ریه
• بیماری‌های گردش خون ریوی
• بیماری‌های عفونی ریه
• بیماری‌های التهابی و خودایمنی ریه
• بیماری‌های شغلی و محیطی ریه
• بیماری‌های توموری ریه
• بیماری‌های پرده جنب و فضای اطراف ریه

۱. بیماری های راه هوایی

لوله‌هایی که در مسیر تنفس قرار دارند، اکسیژن و سایر مواد گازی را به ریه منتقل یا از آن خارج می‌کنند. انسداد یا باریک‌شدن این لوله‌ها سبب ایجاد بیماری‌هایی مانند برونشکتازی یا آسم خواهد‌شد. در این بیماری‌ها، راه عبور هوا تنگ، ملتهب، پر از ترشح یا دچار انسداد می‌شود. نتیجه آن می‌تواند سرفه، خس خس سینه، تنگی نفس، احساس فشار قفسه سینه و تولید خلط باشد. برخی از این بیماری‌ها کوتاه‌مدت‌اند، اما بعضی مانند آسم و بیماری مزمن انسداد ریوی طولانی‌مدت هستند.

۲. بیماری های بافت ریه

بیماری‌های بافت ریه بخش اصلی تبادل اکسیژن را درگیر می‌کنند؛ یعنی همان قسمت‌هایی که اکسیژن را از هوا وارد خون می‌کنند. در این بیماری‌ها، بافت ریه ممکن است ملتهب، زخمی، پر از مایع، عفونی یا سفت شود. در بیماری‌های بافت ریه، التهاب و زخم بافت باعث می‌شود ریه‌ها به خوبی منبسط نشوند و تبادل اکسیژن و دی اکسید کربن دشوار شود.

۳. بیماری های گردش خون ریوی

هنگامی‌که رگ‌های خونی دچار زخم، لخته‌شدن یا التهاب شوند این بیماری رخ می‌دهد. در نتیجه، جذب اکسیژن توسط ریه‌ها و دفع کربن‌دی‌اکسید مختل خواهد‌شد. از نمونه‌های این نوع بیماری‌ می‌توان به فشارخون ریوی اشاره کرد که ممکن است تاثیراتی روی قلب داشته‌باشد. در این بیماری‌ها، تشخیص دیرهنگام می‌تواند خطرناک باشد. تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، سرفه خونی، غش، تپش قلب شدید یا ورم یک‌طرفه پا باید سریع بررسی شود.

دسته انواع بیماری ریه	محل درگیری	بیماری‌های مرتبط	علائم شاخص
راه هوایی	نای و نایژه‌ها	آسم، برونشیت، COPD	سرفه، خس‌خس، تنگی نفس
بافت ریه	بافت و کیسه‌های هوایی	ذات‌الریه، فیبروز، سارکوئیدوز	سرفه خشک، تنگی نفس
عروقی	رگ‌های ریه	آمبولی، فشار خون ریوی	تنگی نفس، درد سینه
عفونی	راه هوایی یا بافت ریه	سل، آنفولانزا، کرونا	تب، سرفه، خلط
التهابی و خودایمنی	بافت یا رگ‌های ریه	سارکوئیدوز، بیماری‌های بینابینی	سرفه خشک، خستگی
شغلی و محیطی	بافت و راه‌های هوایی	پنوموکونیوز، سیلیکوزیس	سرفه مزمن، تنگی نفس
توموری	بافت ریه	سرطان ریه	سرفه مداوم، کاهش وزن
پرده جنب	فضای اطراف ریه	پنوموتوراکس	درد ناگهانی، تنگی نفس

انواع بیماری ریه کدامند؟

همانطور که گفتیم بیماری‌های ریه بسیار متنوع‌اند و از عفونت‌های شایع تا بیماری‌های نادر و خطرناک را شامل می‌شوند. بعضی بیماری‌ها با میکروب، ویروس یا قارچ ایجاد می‌شوند. برخی به دلیل سیگار، آلودگی هوا، شغل، ژنتیک، آلرژی، بیماری‌های خودایمنی یا مشکلات قلبی رخ می‌دهند. شناخت انواع بیماری ریه به افراد کمک می‌کند علائم هشدار را جدی بگیرند و زودتر برای درمان مراجعه کنند. در ادامه انواع بیماری و  مشکلات ریه را معرفی می‌کنیم.

۱. سل

سل یک بیماری عفونی شایع است که از علل مهم مرگ‌ومیر در جهان نیز هست. در بیماری سل، ریه‌ها به شدت درگیر می‌شوند. این بیماری از طریق هوا به سایر افراد منتقل می‌شود. از علائم سل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سرفه‌های خونی
• کاهش وزن
• عرق شبانه
• تب
• خستگی
• از دست‌دادن اشتها
• و تورم در گردن

۲. برونشیت ریه

برونشیت یکی دیگر از انواع بیماری ریه است که التهاب پوشش لوله‌های تنفسی را در پی دارد و شامل ۲ نوع حاد و مزمن است. برونشیت مزمن معمولا طولانی‌تر است و بیشتر با سیگار و بیماری مزمن انسداد ریوی ارتباط دارد. از نشانه‌های این بیماری می‌توان به سرفه‌های شدید، خلط‌های زرد یا سبز رنگ و گلودرد اشاره کرد. دلایل ایجاد برونشیت ریه موارد زیر است:

• ویروس‌ها
• گازهای سمی موجود در محیط
• آلودگی
• گرد و غبار
• دود سیگار

۳. آسم

آسم یک بیماری مزمن راه‌های هوایی است که در آن لوله‌های تنفسی دچار تورم می‌شوند و به مرور باریک خواهند‌شد. در حمله آسم، راه‌های هوایی تنگ می‌شوند و فرد دچار خس خس، تنگی نفس، سرفه و فشار قفسه سینه می‌شود. محرک‌هایی مانند گردوغبار، دود، عطر، ورزش، هوای سرد، آلرژی، عفونت ویروسی و استرس می‌توانند علائم آسم را بدتر کنند. علائم آسم عبارت‌اند از:

• تنگی نفس هنگام صحبت کردن، خوابیدن و یا غذا خوردن
• صدای خس‌خس سینه و سرفه در هنگام فعالیت
• افزایش تپش قلب
• خواب‌آلودگی
• گیجی

شدت بیماری آسم در افراد مختلف یکسان نیست. این بیماری در حال حاضر غیرقابل‌ درمان است، اما امکان کنترل علائم آن وجود دارد. علل آسم نامشخص است، ولی احتمال می‌رود که عوامل محیطی و وراثتی در ایجاد آن مؤثر باشند. اگر بیماری آسم دارید، می‌توانید برای دریافت نوبت از متخصص آسم و آلرژی در شهر خود مثل دکتر آسم و آلرژی تهران از دکترتو اقدام کنید.

۴. ذات الریه

ذات الریه، پنومونی یا سینه‌پهلو به طور معمول در اثر عفونت ویروسی یا باکتریایی ایجاد می‌شود و باعث تورم بافت در یک یا هر دو ریه می‌گردد. پنومونی ممکن است به دلیل باکتری، ویروس، قارچ یا آسپیراسیون ایجاد شود. کودکان، سالمندان، افراد دارای بیماری زمینه‌ای، سیگاری‌ها و افراد با ضعف سیستم ایمنی بیشتر در معرض عوارض هستند. از نشانه‌های این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تب و لرز
• سرفه
• خلط
• تنگی نفس یا تنفس تند
• درد قفسه سینه هنگام نفس عمیق
• ضعف و بی‌حالی
• کاهش اکسیژن خون
• گیجی در سالمندان
• بی‌اشتهایی

۵. فشار خون ریوی

هنگامی‌که فشارخون رگ‌های ریوی افزایش می‌یابد، دیواره‌های آنها ضخیم می‌شود و درنتیجه به طور کامل منبسط نمی‌شوند. فشار خون ریوی ممکن است به دلیل بیماری‌های قلبی، بیماری‌های مزمن ریه، لخته‌های مزمن، بیماری‌های خودایمنی یا علت‌های ناشناخته ایجاد شود. علائم معمولا تدریجی شروع می‌شوند و ممکن است ابتدا فقط هنگام فعالیت دیده شوند. نشانه‌های این بیماری شامل موارد زیر هستند:

• تنگی نفس هنگام فعالیت
• خستگی
• تپش قلب
• درد یا فشار قفسه سینه
• سرگیجه
• غش
• ورم پا
• کبودی لب‌ها در موارد شدید
• کاهش توان فعالیت
• بدتر شدن تدریجی علائم

۶. بیماری مزمن انسداد ریوی یا COPD

بیماری انسداد ریوی مزمن یا COPD یک گروه از بیماری‌های مزمن ریه است که شامل برونشیت مزمن و آمفزیم می‌شود و باعث سخت نفس کشیدن می‌شود. آمفیزم باعث ازبین‌رفتن کیسه‌های هوا در ریه می‎‌شود و در جریان هوا خلل ایجاد می‌کند. از جمله دلایل بروز COPD می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• استعمال دخانیات
• قرارگرفتن در معرض آلودگی هوا
• عوامل ژنتیکی

متن انگلیسی:
COPD (chronic obstructive pulmonary disease) is a group of lung diseases that make it hard to breathe and get worse over time.
ترجمه فارسی:
بیماری انسدادی مزمن ریوی (COPD) گروهی از بیماری‌های ریوی است که تنفس را دشوار کرده و با گذشت زمان بدتر می‌شوند.

به نقل از سایت medlineplus

۷. بیماری های بینابینی ریه

بیماری‌های بینابینی ریه گروهی از ۱۰۰ بیماری مزمن است که با تاثیر بر انترستیس (قسمتی از ساختار ریه که تور مانند است) و ضخیم‌شدن آن، باعث زخم‌شدن و التهاب بافت‌های ریوی می‌شوند. علل بروز این بیماری تا حدودی مشابه انواع مشکلات ریه است. درمان این بیماری‌ها به روش‌های مختلفی از جمله داروها، اکسیژن‌رسانی و پیوند ریه صورت می‌گیرد. از نشانه‌های بیماری‌های بینابینی ریه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تنگی نفس تدریجی
• سرفه خشک
• خستگی
• کاهش توان فعالیت
• کاهش اکسیژن هنگام راه رفتن
• صدای خش‌خش در ریه
• کاهش وزن در برخی موارد
• چماقی شدن انگشتان در بعضی بیماران
• پیشرفت آهسته یا سریع بسته به نوع بیماری

۸. فیبروز سیستیک

یکی دیگر از انواع بیماری ریه، فیبروز سیستیک است که نوعی اختلال ژنتیکی ناشی از ژن‌های غیرطبیعی بوده و از والدین به جنین منتقل می‌شود. درمان این بیماری مانند سایر بیماری‌های ریه در حال حاضر امکان‌پذیر نیست. اما کودکانی که مبتلا به فیبروز کیستیک هستند، روزانه نیم ساعت درمان فیزیکی را اجرا می‌کنند که توسط والدین آنها انجام می‌شود. از علائم این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سرفه مزمن
• خلط غلیظ
• عفونت‌های مکرر ریه
• خس خس سینه و تنگی نفس
• رشد ناکافی در کودکان
• مدفوع چرب یا حجیم
• سینوزیت مزمن
• تعریق شور
• خستگی

۹. بیماری برونشکتازی ریه

برونشکتازی به معنای آسیب‌دیدگی، گشادشدن و ضخیم‌شدن دائمی راه‌های هوایی ریه است که سبب تجمع مخاط در ریه می‌شود. نتیجه این اتفاق بروز عفونت و انسداد راه‌های هوایی خواهد‌بود. برونشکتازی ممکن است بعد از عفونت‌های شدید، فیبروز سیستیک، نقص ایمنی، آسپیراسیون، سل یا بیماری‌های دیگر رخ دهد. این بیماری درمانی ندارد اما می‌توان روند پیشروی آن را کاهش داد. دلایل ایجاد برونشکتازی مواردی از جمله بیماری‌های خودایمنی، COPD و عفونت‌های ریوی است. از نشانه‌های این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تنگی نفس
• خس‌خس کردن
• سرفه خونی
• درد قفسه سینه
• درد مفصل

۱۰. سرطان ریه

بیماری سرطان ریه یکی از انواع بیماری ریه به شمار می‌رود که از ریه‌ها آغاز می‌شود و ممکن است به اندام‌های دیگر نیز سرایت کند. سرطان ریه یکی از علل اصلی مرگ‌ و میر ناشی از سرطان در جهان است. چراکه علائم آن تا زمان پیشرفته‌شدن بیماری، نهفته باقی می‎‌ماند. از علائم این بیماری می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سرفه مداوم یا تغییر الگوی سرفه
• سرفه خونی
• تنگی نفس
• درد قفسه سینه
• کاهش وزن بی‌دلیل
• خستگی شدید
• گرفتگی صدا
• عفونت‌های مکرر ریه
• خس خس یک‌طرفه
• درد استخوان یا علائم منتشر در مراحل پیشرفته

این سرطان بیشتر در افراد سیگاری دیده می‌شود. به‌طورکلی سرطان ریه به ۲ دسته سلول کوچک و غیرکوچک تقسیم می‌شود که این دسته‌بندی بر اساس ظاهر سلول‌هاست. به جز سیگارکشیدن عوامل دیگری مانند قرارگرفتن در معرض گاز رادون یا مواد شیمیایی سرطان‌‎‌‌‌زا نیز در ابتلا به این سرطان تاثیرگذار است. درمان سرطان ریه به عوامل بسیاری بستگی دارد و بر اساس شدت و نوع آن شامل پرتودرمانی و از این‌ قبیل درمان‌ها خواهد‌شد.

۱۱. کرونا و درگیری ریه

یکی از بیماری‌های ریه که در چند سال اخیر شایع شده، بیماری کرونا است. کرونا می‌تواند از عفونت خفیف تنفسی تا درگیری شدید ریه و کاهش اکسیژن ایجاد کند. در برخی افراد، ویروس باعث التهاب گسترده ریه، پنومونی، لخته خون یا تشدید بیماری‌های قبلی می‌شود. افراد سالمند، باردار، افراد دارای بیماری قلبی، دیابت، چاقی، بیماری مزمن ریه یا ضعف سیستم ایمنی بیشتر در معرض بیماری شدید هستند. علائم علائم درگیری ریه در کرونا عبارت است از:

• تنگی نفس
• سرفه مداوم
• درد یا فشار قفسه سینه
• تب و گیجی
• ضعف شدید
• کاهش اکسیژن خون
• تنفس تند
• کبودی لب‌ها
• بدتر شدن علائم بعد از چند روز

۱۲. بیماری ادم ریه

ادم ریه Pulmonary Edema به معنای تجمع آب و مایع درون ریه است که باعث استناد راه تنفس می‌شود. احتقان ریه و آب ریه از دیگر نام‌های این بیماری است. این وضعیت می‌تواند به دلیل نارسایی قلبی، حمله قلبی، فشار خون شدید، بیماری کلیوی، عفونت شدید، ارتفاع زیاد، آسیب ریوی یا بعضی داروها رخ دهد. از علائم بیماری ادم ریه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سرفه‌های خونی
• دشواری تنفس در هنگام دراز کشیدن و یا فعالیت
• خس‌خس کردن سینه
• اضطراب
• کاهش سطح هوشیاری
• تورم شکم

۱۳. بیماری سارکوئیدوز

سارکوئیدوز یک بیماری التهابی است که چندین اندام مختلف بدن مانند ریه را درگیر می‌کند. علت دقیق آن مشخص نیست. بعضی افراد هیچ علامتی ندارند و بیماری در عکس قفسه سینه پیدا می‌شود. در برخی دیگر، سرفه خشک، تنگی نفس، خستگی، درد قفسه سینه، تب یا ضایعات پوستی دیده می‌شود. شایع‌ترین علائم مرتبط با ریه در این بیماری شامل موارد زیر هستند:

• سرفه خشک و تنگی نفس
• درد یا فشار قفسه سینه
• خستگی
• تب خفیف
• کاهش وزن
• تعریق شبانه
• تورم غدد لنفاوی
• ضایعات پوستی
• درگیری چشم در برخی افراد

۱۴. آمبولی ریه

به انسداد شریان‌های ریوی توسط لخته خون، آمبولی ریه (PE) گفته می‌شود. لخته‌های خونی که از رگ‌های پا یا در برخی موارد از سیاهرگ‌های سایر نقاط بدن به سمت ریه می‌روند، جریان خون را در ریه مسدود می‌کنند. تشخیص به موقع این بیماری و درمان آن، افراد را از خطر مرگ نجات می‌دهد. بی‌حرکتی طولانی، جراحی، بارداری، مصرف بعضی داروهای هورمونی، سرطان، چاقی، سابقه لخته و اختلالات انعقادی خطر آمبولی را بیشتر می‌کنند. علائم آمبولی ریه عبارت‌اند از:

• تنگی نفس ناگهانی
• درد قفسه سینه
• بدتر شدن درد با نفس عمیق
• سرفه خونی
• تپش قلب
• سرگیجه یا غش
• اضطراب ناگهانی
• کاهش اکسیژن
• ورم یا درد یک پا
• تعریق

متن انگلیسی:
Pulmonary embolism symptoms can vary greatly, depending on how much of your lung is involved, the size of the clots, and whether you have underlying lung or heart disease.
ترجمه فارسی:
علائم آمبولی ریه می‌تواند بسته به میزان درگیری ریه، اندازه لخته‌ها و اینکه آیا بیماری زمینه‌ای ریوی یا قلبی دارید یا خیر، بسیار متفاوت باشد.

به نقل از سایت mayoclinic

۱۵. آمفیزم

یکی دیگر از انواع بیماری ریوی، آمفیزم ریه است. این بیماری که از گروه بیماری‌های انسداد مزمن ریه محسوب می‌شود، بر کیسه‌های هوا تاثیر گذاشته و به مرور سبب ضعیف شدن و پارگی آنها می‌شود. پارگی کیسه‌های هوا سطح ریه را کاهش می‌دهد و میزان اکسیژن جریان خون را کم می‌کند و در نتیجه تنفس افراد با مشکل مواجه می‌شود.

۱۶. آنفولانزا

بیماری آنفولانزا نوعی عفونت ویروسی است که به بخش‌های مختلف بدن از جمله ریه‌ها حمله کرده و آنها را درگیر می‌کند. معمولا این ویروس از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود. در بعضی از افراد این بیماری به خودی خود بهبود پیدا می‌کند، اما گاهی نیز امکان دارد خطرناک باشد. آنفولانزا برای نوزادان زیر ۶ ماه، کودکان زیر ۵ سال، افراد بالای ۶۵ سال و سالمند و زنان باردار به شدت خطرناک است. این بیماری ریه‌های افراد مبتلا به آن را تحت تاثیر قرار می‌دهد و عمل تنفس را برای آنها سخت می‌کند.

۱۷. عفونت ریه

عفونت ریه اصطلاحی کلی است و می‌تواند شامل برونشیت، پنومونی، سل، عفونت قارچی یا عفونت‌های ویروسی باشد. علت عفونت ممکن است ویروس، باکتری، قارچ یا میکروب‌های خاص باشد. شدت بیماری از خفیف تا شدید متفاوت است. نوع درمان به عامل عفونت، سن، بیماری زمینه‌ای و شدت علائم بستگی دارد. از علائم عفونت ریه می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تب
• بدن درد
• تنگی نفس
• خستگی
• خس‌خس سینه.

در بسیاری از بیماری‌های عفونی سیستم تنفسی مثل سل یا پنومونی بهترین دکتر ریه ایران یا بهترین دکتر عفونی ایران می‌توانند به شما در درمان کمک کند.

۱۸. ندول ریوی چیست؟

ندول ریوی لکه یا توده کوچک گردی است که معمولاً در عکس یا سی تی اسکن ریه دیده می‌شود. بسیاری از ندول‌های ریوی خوش‌خیم‌اند و ممکن است به دلیل عفونت قدیمی، التهاب، اسکار یا تماس‌های محیطی ایجاد شوند. با این حال، بعضی ندول‌ها نیاز به پیگیری دارند، چون در مواردی می‌توانند نشانه سرطان اولیه یا ضایعات مهم‌تر باشند.

۱۹. طاعون ریوی چیست؟

طاعون ریوی نوع نادر اما بسیار خطرناک طاعون است که ریه را درگیر می‌کند. این بیماری می‌تواند از طریق قطرات تنفسی منتقل شود و با تب، ضعف شدید، سرفه، تنگی نفس و خلط خونی همراه باشد. طاعون ریوی نیاز به تشخیص و درمان فوری با آنتی‌بیوتیک دارد. بدون درمان، می‌تواند به‌سرعت شدید و کشنده شود. علائم طاعون ریوی عبارت‌اند از:

• تب ناگهانی
• لرز
• ضعف شدید
• سرفه
• تنگی نفس
• درد قفسه سینه
• خلط خونی
• تنفس تند
• گیجی در موارد شدید
• بدتر شدن سریع حال عمومی

۲۰. آسپیراسیون ریوی

آسپیراسیون ریوی به معنی ورود غذا، مایع، بزاق، ترشحات معده یا جسم خارجی به راه‌های هوایی و ریه است. این حالت می‌تواند باعث سرفه ناگهانی، خفگی، التهاب ریه یا پنومونی آسپیراسیون شود. افراد دچار اختلال بلع، سکته مغزی، کاهش هوشیاری، سالمندان، بیماران عصبی و کسانی که رفلاکس شدید دارند، بیشتر در معرض خطرند.

۲۱. احتقان ریوی چیست؟

احتقان ریوی یعنی تجمع خون یا مایع در رگ‌ها و بافت ریه، معمولا به دلیل مشکل قلبی یا افزایش فشار در گردش خون ریوی. این وضعیت می‌تواند باعث تنگی نفس، سرفه، بدتر شدن تنفس هنگام دراز کشیدن و گاهی صدای خس خس یا قل‌قل ریه شود. احتقان ریوی اغلب با نارسایی قلبی ارتباط دارد، اما علت‌های دیگر هم ممکن است نقش داشته باشند.

۲۲. سندرم زجر تنفسی حاد

سندرم زجر تنفسی حاد یا ARDS یک وضعیت شدید است که در آن ریه‌ها به‌سرعت دچار التهاب و نشت مایع به داخل کیسه‌های هوایی می‌شوند. این حالت باعث افت شدید اکسیژن خون می‌شود و معمولا در بیمارستان و بخش مراقبت‌های ویژه درمان می‌شود. عفونت شدید، سپسیس، پنومونی شدید، کرونا، آسپیراسیون، ضربه و التهاب شدید بدن از علت‌های مهم آن هستند.

۲۳. پنوموتوراکس

پنوموتوراکس وقتی رخ می‌دهد که هوا وارد فضای بین ریه و دیواره قفسه سینه شود و بخشی از ریه روی هم بخوابد. این حالت ممکن است خودبه‌خود، پس از ضربه، بعد از بعضی اقدامات پزشکی یا به دنبال بیماری‌های ریوی رخ دهد. پنوموتوراکس می‌تواند کوچک و کم‌علامت باشد یا ناگهانی و خطرناک شود. نوع شدید آن می‌تواند به قلب و گردش خون فشار وارد کند.

۲۴. پنوموکونیوز

پنوموکونیوز گروهی از بیماری‌های ریوی شغلی است که به دلیل تنفس طولانی‌مدت گردوغبارهای معدنی ایجاد می‌شود. گرد زغال‌سنگ، سیلیس و آزبست از عوامل شناخته‌شده هستند. این ذرات می‌توانند در ریه رسوب کنند و باعث التهاب، زخم و کاهش عملکرد ریه شوند. بیماری ممکن است سال‌ها بعد از تماس شغلی خود را نشان دهد. انواع و علائم پنوموکونیوز عبارت‌اند از:

• سیلیکوزیس ناشی از گرد سیلیس
• بیماری ریه کارگران زغال‌سنگ
• آزبستوز
• سرفه مزمن و خلط‌دار
• تنگی نفس تدریجی
• خستگی
• کاهش تحمل فعالیت
• فیبروز ریه
• افزایش خطر برخی عوارض ریوی

خطرناک ترین بیماری ریوی چیست؟

مشکلات ریه می‌تواند خطرناک باشد و شدت خطر آن برای هر فرد به سرعت شروع، شدت کاهش اکسیژن، امکان درمان، سن و بیماری‌های زمینه‌ای بستگی دارد. برخی بیماری‌ها مانند آمبولی ریه، سندرم زجر تنفسی حاد، پنومونی شدید، سرطان ریه، فشارخون ریوی پیشرفته و COPD پیشرفته می‌توانند تهدیدکننده زندگی باشند. بعضی بیماری‌ها به‌سرعت خطرناک می‌شوند و برخی دیگر در طول سال‌ها ریه را تخریب می‌کنند. برخی از بیماری‌های ریوی خطرناک را در جدول زیر مشاهده می‌کنید.

نام بیماری	علت خطر	علائم هشدار	اقدام لازم
آمبولی ریه	انسداد رگ با لخته	تنگی نفس ناگهانی، درد سینه، غش	مراجعه فوری به اورژانس
سندرم زجر تنفسی حاد	افت شدید اکسیژن	تنگی نفس شدید، کبودی	مراقبت اورژانسی
ذات‌الریه شدید	عفونت و افت اکسیژن	تنگی نفس، گیجی، افت اکسیژن	ارزیابی فوری
سرطان ریه	رشد تومور	سرفه خونی، کاهش وزن	بررسی تخصصی
سل فعال درمان‌نشده	عفونت و انتقال به دیگران	سرفه طولانی، تب، کاهش وزن	مراجعه سریع و درمان منظم
COPD پیشرفته	انسداد شدید راه هوایی	تنگی نفس شدید، افت اکسیژن	ارزیابی فوری
فیبروز ریوی پیشرفته	آسیب پیشرونده بافت	افزایش تنگی نفس	پیگیری تخصصی
فشار خون ریوی شدید	فشار بر قلب راست	غش، درد سینه، تنگی نفس	بررسی فوری
ادم حاد ریه	تجمع سریع مایع	تنگی نفس شدید، سرفه کف‌آلود	مراجعه به اورژانس
پنوموتوراکس شدید	روی‌هم‌خوابیدن ریه	درد ناگهانی، تنگی نفس	مراجعه به اورژانس
طاعون ریوی	عفونت با پیشرفت سریع	تب ناگهانی، سرفه، خلط خونی	درمان فوری
عفونت ریه در افراد دچار ضعف ایمنی	احتمال عوارض شدید	تب، تنگی نفس، افت اکسیژن	ارزیابی سریع

علائم بیماری ریه چیست؟

علائم بیماری‌های ریوی بسته به نوع بیماری متفاوت است، اما چند نشانه مشترک در بسیاری از بیماری‌های ریوی دیده می‌شود. سرفه، تنگی نفس، خس خس، خلط، درد قفسه سینه، کاهش تحمل فعالیت، تب و خستگی از علائم مهم هستند. بعضی علائم ناگهانی و شدیدند، مانند آمبولی ریه یا پنوموتوراکس. بعضی دیگر آهسته شروع می‌شوند، مانند COPD، سرطان ریه یا فیبروز ریوی.

بسیاری از افراد بر این باورند که علائم بیماری ریوی، با افزایش سن ظاهر می‌شود. این باور غلط است. زیرا اکثر بیماری‌ها مانند سرطان ریه و آسم، سن و سال نمی‌شناسد و ممکن است برای هر فردی و در هر سنی به وجود بیاید. از طرفی توجه به علائم خفیف مانند سرفه‌ و یا خس‌خس کردن ریه هنگام نفس‌کشیدن بسیار مهم است. زیرا قبل از اینکه بیماری شما جدی و خطرناک شود می‌توانید آن را درمان کنید. علائم شایع بیماری‌های ریوی عبارت‌اند از:

• سرفه مداوم و تنگی نفس
• خس خس سینه
• خلط زیاد یا خونی
• درد قفسه سینه
• تب و لرز
• خستگی غیرعادی و کاهش توان فعالیت
• کاهش وزن بی‌دلیل
• تعریق شبانه
• کبودی لب‌ها یا ناخن‌ها
• عفونت‌های تنفسی مکرر
• ورم پا در برخی بیماری‌ها

اگر این علائم را دارید بهتر است با یک متخصص ریه مشورت کنید. شما می‌توانید با دانلود اپلیکیشن دکترتو به صورت تلفنی، آنلاین و متنی یا حضوری با متخصص و فوق تخصص ریه مشورت کنید.

علائم اولیه مشکلات ریوی چیست؟

ممکن است مشکلات ریوی در ابتدا بدون هیچ علامت خاصی باشند. فرد ممکن است فقط هنگام بالا رفتن از پله‌ها نفس کم بیاورد، صبح‌ها سرفه کند یا زودتر از قبل خسته شود. بعضی افراد این علائم مشکلات ریوی را به سن، اضافه‌وزن، کم‌تحرکی یا آلودگی هوا نسبت می‌دهند و دیرتر به پزشک مراجعه می‌کنند. در حالی که تشخیص زودهنگام بسیاری از بیماری‌های ریوی می‌تواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند. علائم اولیه مشکلات ریوی عبارت‌اند از:

• سرفه‌ای که بیشتر از حد معمول طول می‌کشد
• نفس‌تنگی هنگام فعالیت سبک
• خس خس خفیف
• خلط صبحگاهی
• درد قفسه سینه هنگام نفس عمیق
• کاهش توان ورزش
• خستگی زودرس
• عفونت‌های تنفسی تکرارشونده
• سرفه شبانه
• احساس سنگینی قفسه سینه

صداهای ریوی چگونه است؟

نوع صداهای ریوی هنگام معاینه با گوشی پزشکی شنیده می‌شوند و می‌توانند به پزشک درباره نوع مشکل کمک کنند. هر صدای غیرطبیعی به معنی یک بیماری خاص نیست، اما می‌تواند نشانه تنگی راه‌های هوایی، ترشح، التهاب، مایع در ریه یا سفت شدن بافت ریه باشد. خود فرد گاهی خس خس یا صدای قل‌قل تنفس را می‌شنود، اما تشخیص دقیق با معاینه انجام می‌شود. صداهای غیرطبیعی ریه می‌توانند این موارد باشند:

• خس خس یا ویزینگ
• صدای خش‌خش یا کراکل
• رونکای یا صدای ترشحی
• کاهش صدای تنفسی
• صدای سوت‌مانند هنگام بازدم
• صدای پلورال روب در التهاب پرده ریه
• تنفس خشن
• صدای قل‌قل در تجمع ترشحات

علائم بیماری ریه در زنان

نشانه‌های بیماری ریه در زنان معمولا مشابه مردان است، اما شدت، زمان بروز یا برداشت فرد از علائم می‌تواند متفاوت باشد. علائم مشکلات ریوی در زنان ممکن است شامل تنگی نفس، سرفه، خس خس، درد قفسه سینه، خستگی، کاهش توان فعالیت یا عفونت‌های تنفسی مکرر باشد. بارداری، تغییرات هورمونی، کم‌خونی، بیماری‌های خودایمنی و قرار گرفتن در معرض دود یا آلودگی می‌توانند روی علائم تنفسی زنان اثر بگذارند.

با دیدن علائم بیماری ریه به کدام دکتر مراجعه کنیم؟

زمانی‌که با برخی از علائم بیماری‌های ریه مواجه می‌شوید که شبیه به آلرژی و سرماخوردگی هستند، بهتر است که به بهترین دکتر آسم و آلرژی ایران مراجعه کنید. هنگامی‌که بیماری شما بیشتر علائم تنفسی دارد تا علائم سرماخوردگی و موارد مشابه آن، بهتر است که به دکتر متخصص ریه مراجعه کنید. از طرفی فوق تخصص ریه هم می‌تواند به شما در برخی از موارد کمک کند.

علت بروز علائم بیماری های ریوی خطرناک چیست؟

بخش اعظمی از دلایل ایجاد انواع بیماری ریه، مربوط به اختلالات ژنتیکی و تغییرات ژن‌های کدگذاری شده در مراحل شکل‌گیری جنین است. در برخی مواقع ممکن است این تغییرات سبب بروز علائمی از بیماری نشود و به‌ اصطلاح نهفته باقی بماند. علت بیماری‌های ریوی خطرناک می‌تواند عفونت، سیگار، آلودگی هوا، تماس شغلی، لخته خون، بیماری‌های قلبی، ضعف ایمنی، بیماری‌های خودایمنی یا سرطان باشد.

بسیاری از این عوامل قابل پیشگیری یا کنترل هستند. سیگار و دود دست دوم از مهم‌ترین عوامل آسیب‌زا برای ریه‌اند. عفونت‌های تنفسی هم در افراد پرخطر می‌توانند به پنومونی شدید، تشدید COPD یا نارسایی تنفسی منجر شوند. از دیگر علل بیماری‌های خطرناک ریوی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• سیگار و دود دست دوم و ویپ و محصولات دخانی جدید
• آلودگی هوا یا گردوغبار شغلی
• مواد شیمیایی و گازهای تحریک‌کننده
• عفونت‌های ویروسی، باکتریایی یا قارچی
• ضعف سیستم ایمنی
• بیماری‌های قلبی
• لخته خون در پا یا ریه
• ژنتیک و سابقه خانوادگی
• بیماری‌های خودایمنی
• رفلاکس و آسپیراسیون
• چاقی و کم‌تحرکی
• سرطان و درمان‌های مرتبط
• واکسیناسیون ناقص در افراد پرخطر

چگونه می توان بیماری ریه را تشخیص داد؟

برای تشخیص بیماری ریه باید به دکتر ریه مراجعه کنید. دکتر ریه با انجام آزمایش‌های مختلف همراه با معاینه و شرح حال می‌تواند به تشخیص مشکل شما کمک کند. از طرفی به خاطر داشته‌باشید که اولین موردی که به تشخیص بیماری ریه کمک می‌کند، علائمی است که بیمار تجربه می‌کند. شناختن علائم ریه خراب و علائم ریه سالم می‌تواند به شما کمک کند. روش‌های تشخیص بیماری‌های ریوی عبارت‌اند از:

• معاینه بالینی
• عکس قفسه سینه
• سی تی اسکن ریه
• اسپیرومتری
• تست عملکرد کامل ریه
• پالس اکسیمتری
• آزمایش گاز خون شریانی در موارد خاص
• آزمایش خون
• آزمایش خلط
• تست سل
• تست‌های ویروسی
• برونکوسکوپی
• اکو قلب برای فشارخون ریوی یا مشکلات قلبی
• سی تی آنژیوگرافی برای آمبولی ریه
• نمونه‌برداری ریه در موارد خاص

اسپیرومتری

یکی از تست‌هایی که برای بررسی عملکرد ریه‌ها گرفته‌می‌شود، تست اسپیرومتری است. اسپیرومتر وسیله‌ای است که فرد مشکوک یا بیمار در آن می‌دمد و ظرفیت تنفسی او اندازه گرفته می‌شود. در این تست، فرد با دستور تکنسین نفس عمیق می‌کشد و سپس با بیشترین توان در دستگاه می‌دمد. دستگاه اندازه می‌گیرد که چه مقدار هوا و با چه سرعتی از ریه خارج می‌شود. این تست برای تشخیص و پیگیری بیماری‌هایی مانند آسم و COPD بسیار کاربردی است.

تشخیص بیماری ریه از روی ناخن ممکن است؟

احتمالا شنیده‌اید که کسانی که به بیماری‌های ریوی مبتلا می‌شوند، ناخن‌های بدشکلی هم دارند یا تغییراتی در ناخن‌های آنها دیده‌می‌شود. یکی از نتیجه‌های کمبود اکسیژن در بدن می‌تواند تغییر شکل ناخن‌ها و کلابینگ شدن آنها شود. هنگامی که اکسیژن خون بدن کم باشد، بدان معنی است که ریه‌ها به خوبی عمل نمی‌کنند تا بتوانند به خون اکسیژن کافی برسانند. پس ممکن است که بیماری‌های ریه در ناخن‌های شما هم مشکلات و تغییراتی ایجاد کند. از این به بعد بیشتر به ناخن‌های خود توجه کنید.

درمان انواع بیماری ریه چیست؟

روش درمان بیماری‌های ریه به علت، شدت، سن، بیماری‌های همراه و میزان آسیب ریه بستگی دارد. بیماری عفونی ممکن است به داروی ضدویروس، آنتی‌بیوتیک یا ضدقارچ نیاز داشته باشد. بیماری‌های مزمن مانند آسم و COPD با اسپری‌های تنفسی، کنترل محرک‌ها و پیگیری طولانی مدیریت می‌شوند. بیماری‌های خطرناک مانند آمبولی ریه، ادم ریه، سرطان ریه یا ARDS به درمان تخصصی و گاهی بستری نیاز دارند. برای درمان بیماری ریه، دکتر ریه روش‌های مختلفی را در نظر می‌گیرد و این روش‌ها شامل موارد زیر هستند:

• داروهای استنشاقی
• آنتی‌بیوتیک در عفونت‌های باکتریایی
• داروهای ضدویروس در موارد خاص
• داروهای ضدقارچ در عفونت قارچی
• کورتون در برخی بیماری‌های التهابی
• داروهای رقیق‌کننده خون برای آمبولی
• اکسیژن درمانی
• توان‌بخشی ریوی
• فیزیوتراپی تنفسی
• ترک سیگار
• واکسیناسیون
• درمان بیماری قلبی یا زمینه‌ای
• جراحی در برخی موارد
• شیمی درمانی، پرتودرمانی یا درمان هدفمند در سرطان
• پیوند ریه در موارد بسیار پیشرفته و انتخابی

انواع بیماری ریوی	روش درمان	نکته مهم
آسم	اسپری‌های استنشاقی و داروهای کنترل‌کننده	پرهیز از عوامل محرک به کنترل علائم کمک می‌کند.
برونشیت حاد	استراحت، مایعات و درمان علائم	آنتی‌بیوتیک فقط در موارد خاص و با تشخیص پزشک تجویز می‌شود.
برونشیت مزمن	داروهای استنشاقی و ترک سیگار	کنترل عوامل محرک در کاهش علائم مؤثر است.
ذات‌الریه	آنتی‌بیوتیک در عفونت باکتریایی و درمان حمایتی	نوع درمان به علت عفونت و شدت بیماری بستگی دارد.
بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD)	داروهای استنشاقی، توان‌بخشی ریوی و اکسیژن در موارد لازم	ترک سیگار نقش مهمی در کنترل بیماری دارد.
فیبروز ریوی	داروهای ضد فیبروز و اکسیژن در صورت نیاز	درمان به علت و شدت آسیب ریه بستگی دارد.
آمبولی ریه	داروهای ضدانعقاد و در موارد شدید درمان‌های تخصصی	این بیماری نیازمند ارزیابی و درمان فوری پزشکی است.
سرطان ریه	جراحی، شیمی‌درمانی، پرتودرمانی یا درمان هدفمند	انتخاب روش به نوع و مرحله سرطان بستگی دارد.
سل ریوی	ترکیب داروهای ضدسل طبق برنامه درمانی	تکمیل دوره دارو برای جلوگیری از مقاومت دارویی ضروری است.

عوارض بیماری ریوی چیست؟

بیماری‌های مزمن می‌توانند به‌تدریج توان فعالیت را کم کنند و کیفیت زندگی را پایین بیاورند. عفونت‌های شدید یا بیماری‌های ناگهانی می‌توانند باعث افت اکسیژن، بستری، نارسایی تنفسی یا فشار به قلب شوند. برخی بیماری‌ها مانند COPD، فیبروز ریوی و فشارخون ریوی ممکن است با گذشت زمان پیشرفت کنند. برخی از عوارض احتمالی مشکلات ریوی عبارت است از:

• کاهش اکسیژن خون
• نارسایی تنفسی
• فشارخون ریوی
• عفونت‌های مکرر
• کاهش تحمل فعالیت و خستگی مزمن
• کاهش وزن و ضعف عضلانی
• اضطراب و اختلال خواب
• سرفه خونی

برای پیشگیری از انواع بیماری ریه چه کنیم؟

اگر شما از نظر جسمی سالم هستید، می‌توانید تا حد زیادی از ابتلا به انواع بیماری در امان باشید. اما اگر مستعد مبتلا شدن به انواع مشکلات ریه هستید و می‌خواهید که عمر طولانی داشته‌باشید، لازم است که بیماری‌های زمینه‌ای خود را کنترل کنید تا از ابتلا به بیماری‌‌های ریوی خطرناک محفوظ بمانید. ترک سیگار مهم‌ترین اقدام برای محافظت از ریه است. همچنین دوری از دود دست دوم، آلودگی هوا، گردوغبار شغلی و مواد شیمیایی اهمیت زیادی دارد. واکسیناسیون، شستن دست‌ها، تهویه مناسب و درمان به‌موقع عفونت‌ها هم از راه‌های مهم پیشگیری هستند. روش‌های پیشگیری از بیماری‌های ریه عبارت‌اند از:

• ترک سیگار، ویپ و قلیان و دوری از دود دست دوم
• استفاده از ماسک مناسب در محیط‌های پرگردوغبار
• تهویه محیط کار و خانه
• واکسیناسیون آنفولانزا، کرونا و پنوموکوک برای افراد واجد شرایط
• پرهیز از تماس نزدیک با افراد بیمار و شستن مرتب دست‌ها
• درمان آلرژی و آسم
• فعالیت بدنی منظم
• کنترل وزن و تغذیه سالم
• درمان رفلاکس و اختلال بلع در افراد پرخطر
• پیگیری بیماری‌های قلبی
• مراجعه زودهنگام در سرفه و تنگی نفس طولانی

پزشکان پیشنهادی

دکتر محمدباقر بخشی پور

متخصص گوش و حلق و بینی

4,6 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر کامبیز آقاصادقی

فوق تخصص ریه

4,8 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر غلامرضا پولادفر

فوق تخصص بیماری های عفونی کودکان

4,8 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر فرزین خوروش

متخصص بیماری های عفونی و گرمسیری

4,5 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر سید محمد هاشمی

فوق تخصص آلرژی و ایمنی‌شناسی بالینی

4,8 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

دکتر سهیلا آل یاسین

فوق تخصص آسم، آلرژی و ایمنی شناسی بالینی

4,4 امتیاز

نوبت‌دهی آنلاین

مشاوره آنلاین و تلفنی

نوبت بگیرید

نتیجه گیری

بیماری‌های ریه طیف گسترده‌ای دارند؛ از عفونت‌های کوتاه‌مدت مانند برونشیت و آنفولانزا تا بیماری‌های مزمن و خطرناک مانند COPD، فیبروز ریوی، فشارخون ریوی، آمبولی ریه و سرطان ریه. علائمی مانند سرفه طولانی، تنگی نفس، خس خس، خلط خونی، درد قفسه سینه، کاهش وزن بی‌دلیل یا افت اکسیژن نباید نادیده گرفته شوند. تشخیص درست معمولا با معاینه، تصویربرداری و تست‌های تنفسی انجام می‌شود. اگر علائم تنفسی شما جدید، شدید، طولانی یا رو به بدتر شدن است، بهتر است برای بررسی به پزشک مراجعه کنید. درمان زودهنگام می‌تواند از آسیب دائمی ریه و عوارض جدی جلوگیری کند.

دکترتو مراقب سلامتی شماست!

پرسش‌های متداول