بیماریهای مزمن ریوی از مشکلات جدی سلامت عمومی بدن به شمار میروند و آمفیزم ریه یکی از شایعترین آنها در میان افراد سیگاری و سالمندان است. در این بیماری، بافتهای ظریف و کیسههای هوایی به مرور تخریب میشوند و ریه توانایی انقباض و بازدم کامل را از دست میدهد. نتیجه این فرآیند، تجمع هوا و دشواری در خروج آن از ریهها است که به احساس تنگی نفس و کاهش سطح فعالیت روزانه منجر میشود. عوامل خطر شامل مصرف دخانیات، قرار گرفتن در معرض آلایندهها و زمینه ژنتیکی است. در این مقاله از دکترتو، درباره علل، علائم، روشهای تشخیص و گزینههای درمانی آمفیزم ریه توضیح بیشتری میدهیم، تا انتهای مقاله همراه ما باشید. میتوانید از دکترتو، نزدیکترین نوبت را برای بهترین دکتر ریه شهر خود مثل دکتر ریه تهران یا دکتر آمفیزم ریوی تهران دریافت کنید یا از سیستم مشاوره آنلاین کمک بگیرید و سریعتر به جواب برسید.
آمفیزم ریه چیست؟
آمفیزم ریه بیماری پیش رونده و مزمنی است که باعث درگیر شدن ریهها و تنگی نفس میشود. در واقع بیماری آمفیزم نوعی بیماری انسداد ریوی مزمن (COPD) است که با تخریب دائمی آلوئولها و محدودیت پایدار جریان هوا مشخص میشود و همراه با برونشیت مزمن، دو زیرگروه اصلی COPD را میسازد.
در آمفیزم ریه هوا بهسختی و کندی در مجرای هوا جابهجا میشود، ریهها هم بهخاطر افتادگی مجرای هوایی قادر به تخلیه هوا نیستند. بهعلاوه اینکه آناتومی ریهها هم بهخاطر آمفیزم ریوی تغییر میکند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت lung
Emphysema can be caused by smoking, indoor and outdoor air pollution and by a genetic form of COPD called alpha-1 antitrypsin deficiency.
ترجمه فارسی:
آمفیزم میتواند بر اثر سیگار کشیدن، آلودگی هوای داخل و خارج خانه و همچنین یک نوع ژنتیکی از بیماری COPD به نام کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین ایجاد شود.

علائم آمفیزم ریه چیست؟
علائم آمفیزم ریه بیشتر با تنگینفس پیشرونده و عدمتحمل فعالیت بروز میکند و بهتدریج به سرفه مزمن، خسخس و خستگی میرسد؛ در مراحل پیشرفته کاهش وزن و کاهش ظرفیت توان ورزشی هم دیده میشود. این الگو بازتاب تخریب آلوئولها یا کیسههای هوایی و کاهش کشسانی ریه است و با عفونتها یا آلایندهها بدتر میشود.
علائم شایع آمفیزم ریه عبارت است از:
- تنگینفس هنگام فعالیت، سپس در استراحت
- سرفه مزمن (گاهی با خلط کم)
- خسخس و بازدم طولانی
- احساس فشار و سنگینی قفسه سینه
- خستگی، کاهش تحمل فعالیت
- کاهش وزن در موارد پیشرفته
برای آشنایی سریع با آمفیزم ریه، در ادامه فهرستی از مهمترین علل و علائم این بیماری را در قالب جدول میبینید.
| علل | علائم |
|---|---|
| سیگار و دود دخانیات | تنگینفس هنگام فعالیت |
| آلودگی هوای داخل و خارج خانه | سرفه مزمن (گاهی با خلط کم) |
| شغلهای مرتبط با گردوغبار و دود | خسخس و بازدم طولانی |
| کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین (AATD) | احساس فشار و سنگینی قفسه سینه |
| سابقه خانوادگی و راههای هوایی کوچک ذاتی | خستگی و کاهش تحمل فعالیت |
نشانه های آمفیزم شدید
علائم آمفیزم شدید شامل تنگینفس در استراحت، کاهش واضح وزن و عضله، قفسه سینه بشکهای و نیاز احتمالی به دستگاه اکسیژن است. در معاینه، بازدم طولانی است و صداهای تنفسی کمجان شنیده میشود و بیمار ممکن است دچار عوارضی مانند نارسایی تنفسی شود.
صدای ریه در آمفیزم چگونه است؟
صدای ریه در آمفیزم معمولا با طولانیشدن بازدم و خسخس انتهایی است. در معاینه ممکن است کاهش حرکت دیافراگم و استفاده از عضلات فرعی مشاهده شود. در آمفیزم شدید، خسخس بیشتری شنیده میشود. این موارد ممکن است با کشیدن سیگار بیشتر شوند.
علت آمفیزم ریوی چیست؟
دلیل آمفیزم ریوی تخریب پیشرونده دیواره آلوئولها یا کیسه هوایی به دلیل تماس طولانی با ذرات یا گازهای مضر و عامل ژنتیکی کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین است. سیگار و آلودگی هوا مهمترین محرکها برای ابتلا به آمفیزم ریه هستند.
- سیگار و دود دخانیات
- آلودگی هوا
- شغلی که با گردوغبار و دود ارتباط دارد
- کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین (AATD)
- سابقه خانوادگی و راههای هوایی کوچک ذاتی

روش تشخیص آمفیزم ریه
تشخیص آمفیزم ریه با شرححال، معاینه و آزمونهای تکمیلی انجام میشود و اسپیرومتری معیار استاندارد تشخیص انسداد COPD، بیماری مرتبط با آمفیزم است. CT قفسه سینه، الگوی آمفیزم را دقیق نشان میدهد و تست نقص آلفا-۱ در برخی افراد به کار میرود:
- اسپیرومتری
- CT قفسه سینه یا رادیوگرافی
- DLCO و اندازهگیری حجمهای ریوی
- پالساکسیمتری
- بررسی گازهای خون شریانی
درمان آمفیزم ریه چیست؟
روش درمان آمفیزم ریه در واقع کنترل علائم و کاهش پیشرفت بیماری است و شامل ترک کامل سیگار، واکسیناسیون، برونکودیلاتورها یا گشادکننده ریوی، توانبخشی ریوی، اکسیژندرمانی و مداخلات کاهش حجم ریه در بیماران است. شواهد نشان میدهد مصرف اکسیژن طولانیمدت در هیپوکسمی شدید یا کاهش اکسیژن بدن بقای بیمار را بهبود میدهد و توانبخشی کیفیت زندگی و ظرفیت ورزش را ارتقا میدهد.
دارو برای آمفیزم
تجویز دارو برای آمفیزم بر مبنای مصرف برونکودیلاتورهای استنشاقی است و از بتاآگونیستها و آنتیموسکارینیکها بهصورت تک یا ترکیبی استفاده میشود. کورتیکواستروئیدهای استنشاقی در بیماران با تشدیدهای مکرر بیماری هم میتوانند اضافه شوند.
عوارض آمفیزم ریوی چیست؟
خطرات آمفیزم ریوی، از مشکلات ریوی تا بیماریهایی مانند سوتغذیه، پوکی استخوان و اضطراب و افسردگی گسترده است و با پیشرفت بیماری، خطر نارسایی تنفسی افزایش مییابد. در نوزاد یا بیمار بسیار بدحال، عفونتهای مکرر و هیپوکسی پایدار رخ میدهد.
عوارض شایع آمفیزم ریه:
- ذاتالریه و عفونتهای مکرر
- کاهش وزن
- تشدید بیماری
- اضطراب و افسردگی
- پوکی استخوان
عوارض خطرناک آمفیزم ریه:
- نارسایی تنفسی حاد یا مزمن
- فشار خون ریوی
- نارسایی قلب راست (کورپولموناله)
- مرگومیر در مراحل پیشرفته
آمفیزم ریه خطرناک است؟
بیماری آمفیزم ریوی یک بیماری پیشرونده با محدودیت غیرقابلبرگشت جریان هوا است که اگر مدیریت نشود میتواند به نارسایی تنفسی، بستریهای مکرر و مرگ منجر شود. با این حال تشخیص بهموقع، ترک سیگار، واکسیناسیون، مصرف داروهای استنشاقی و توانبخشی میتوانند سرعت پیشرفت و خطر عوارض را کاهش دهند.
چگونه از ابتلا به آمفیزم ریه جلوگیری کنیم؟
جلوگیری از آمفیزم ریه با ترک کامل سیگار و پرهیز از قرار گرفتن در مکانهایی که دود دخانیات یا آلایندههای صنعتی وجود دارد، انجام میشود. استفاده از ماسک مناسب و استاندارد و واکسیناسیون مطابق دستورالعمل (آنفلوآنزا، پنوموکوک، کووید-۱۹ و در جمعیتهای توصیهشده RSV و زونا) خطر عفونت و تشدید COPD که از بیماریهای مرتبط با آمفیزم است را کم میکند. غربالگری نقص آلفا-۱ در افراد پرریسک و پیروی از سبک زندگی فعال با تغذیه متعادل هم مفید است.
نتیجه گیری
آمفیزم ریه بیماری تنفسی است که بهتدریج و بدون درمان قطعی پیشرفت میکند اما تشخیص بهموقع و مداخله زودهنگام میتواند تاثیر زیادی در کنترل علائم و افزایش کیفیت زندگی داشتهباشد. ترک سیگار مهمترین اقدام پیشگیرانه و درمانی است. استفاده از داروهای گشادکننده راههای هوایی، تمرینات توانبخشی تنفسی و در موارد پیشرفته اکسیژندرمانی یا جراحی میتوانند مفید باشند. بیماران باید نسبت به نشانههایی مانند تنگی نفس پیشرونده و سرفه مداوم هوشیار باشند و بهطور منظم تحت نظر بهترین دکتر ریه ایران قرار گیرند. در نهایت، توجه به سبک زندگی سالم و پرهیز از عوامل محرک، بهترین راه برای کاهش سرعت پیشرفت بیماری آمفیزم ریه است.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسشهای متداول
اولین علامت آمفیزم ریوی در بسیاری از افراد تنگینفس هنگام فعالیت است که آهسته و تدریجی شروع میشود و ممکن است ماهها تا سالها به سادگی خستگی تلقی شود.
بیماری آمفیزم ریوی ممکن است در مراحل پیشرفته با نارسایی تنفسی، عفونتهای شدید، پنوموتوراکس و نارسایی قلب راست همراه شده و باعث مرگ شود.
طول درمان آمفیزم ریه طولانی و مادامالعمر است زیرا آسیب آلوئولی یا کیسه هوایی برگشتناپذیر است و مراقبت باید پایدار بماند؛ با این حال، اجزای درمان دورههای زمانی متفاوت دارند. دورههای توانبخشی ریوی معمولا ۶ تا ۱۲ هفته و اکسیژندرمانی در هیپوکسمی مزمن برای بیشتر از ۱۵ ساعت در روز توصیه میشود.
بیماری آمفیزم ریوی برگشتپذیر نیست زیرا تخریب دیوارههای آلوئولی و ازدسترفتن کشسانی ریه قابل ترمیم کامل نیست.
بیماری آمفیزم باعث کاهش کشسانی ریه و ازبینرفتن اتصالات آلوئولی اطراف راههای کوچک و بهدامافتادن هوا و پرهوایی میشود.
بیماری آمفیزم نوعی بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) است که با تخریب دائمی آلوئولها و محدودیت پایدار جریان هوا مشخص میشود و همراه با برونشیت مزمن، دو زیرگروه اصلی COPD را میسازد. این بیماری قابلپیشگیری و قابلدرمان است اما آسیب بافتی برگشتپذیر نیست.
سیگار بزرگترین عامل، آلودگی هوای خانگی یا محیطی و گردوغبار،دودهای شغلی مولفههای کلیدی و کمبود آلفا-۱ آنتیتریپسین مهمترین عامل ژنتیکی شناختهشده است. سن بالاتر، عفونتها و راههای هوایی کوچک ذاتی هم نقش دارند.
از کار افتادن ریه در آمفیزم (نارسایی تنفسی) میتواند باعث مرگ شود، زیرا افت پایدار اکسیژن یا افزایش دیاکسیدکربن به اختلال عملکرد ارگانها و آریتمیها میانجامد؛ این وضعیت معمولا به بستری فوری، اکسیژن و حمایت تنفسی نیاز دارد.
آمفیزم زیرجلدی ریه به وجود هوا در بافت زیرجلد گفته میشود که معمولا بهدنبال آسیب آلوئولی یا راههوایی، پنوموتوراکس، تروما یا اقدام پزشکی رخ میدهد.

۵۴ دیدگاه ثبت شده برای: آمفیزم ریه؛ علائم، علت و روش درمان آن
سلام وقتتون بخیر برادرم ۵۹ سالش هست چند سالی هست تشخیص داده شده که آمفیزم ریه داره اسپری استفاده میکنه و دستگاه اکسیژن داره اما روز به روز داره تنگی نفسش بدتر میشه حتی در انجام کارهای روزمره هم مشکل پیدا کرده و وقتی حجم غذایی که میخوره یکم بیشتر باشه تنگی نفسش بیشتر میشه چکاری میشه براش انجام داد؟ و سنگینی معده آیا به تشدید تنگی نفس ارتباط داره؟
سلام. این سنگینی معده و تنگی نفس بعد از غذا خوردن کاملاً به هم مربوطه، چون معده پر روی دیافراگم فشار میاره و فضای ریه رو کم میکنه، پس حتماً وعدهها رو کوچک و مکرر بدید و از غذاهای نفاخ مثل حبوبات و کلم پرهیز کنید. برای اینکه گزینههای پیشرفتهتر مثل پیوند ریه یا جراحی کاهش حجم ریه بررسی بشه، باید حتماً به بهترین دکتر داخلی ایران یا مرکز تخصصی ریه مراجعه کنید تا با معاینه و اسپیرومتری شرایطشون مشخص بشه. این علائم نشون میده که بیماری پیشرفت کرده و باید زودتر به بهترین دکتر ریه ایران مراجعه کنید تا راهکار مناسب براشون انتخاب بشه. برای ارتباط گرفتن با پزشکان در سراسر ایران اپلیکیشن دکترتو را دانلود کنید.
سلام .
سنم ۴۰ هست تازه دکتر تشخیص آمفیزم خفیف رو داده خیلی ناراحتیم با توجه به اینکه این بیماری درمان نداره طی چند سال امکان پیشرفت داره تست تنفسم خوب بود واهل هیچ دودودمی هم نیستم ولی به محض اینکه در معرض بو و دود قرار می گیرم تنگی نفس می گیرم . دکتر دارویی به من نداد و فقط گفت رعایت کن در معرض دود قرار نگیری و کارسنگین نکنی .
سلام. تشخیص آمفیزم خفیف با وجود اینکه سیگار نمیکشید و تست تنفستون خوب بوده، طبیعی نیست، اما خبر خوب اینه که خیلی از موارد خفیف با رعایت همون نکاتی که دکتر گفتن یعنی دوری از دود و بو و کار سنگین، سالها پیشرفت نمیکنن. با این حال، برای آرامش خیالتون و تنظیم یه برنامه ورزشی تنفسی، حتما به بهترین دکتر ریه ایران و بهترین دکتر داخلی ایران مراجعه کنید تا با بررسی دقیقتر، اگر لازم شد داروی گشادکننده براتون تجویز کنه و خیالتون رو راحتتر کنه. برای ارتباط گرفتن با پزشکان در سراسر ایران اپلیکیشن دکترتو را دانلود کنید.
سلام خسته نباشید من چند وقت بود تنگی نفس داشتم دیروز رفتم تشخیص پر شدن ریه داده آیا میتونم تو خونه ورزش کنم
سلام و احترام
با توجه به تشخیص “پر شدن ریه” که نیاز به بررسی دقیق پزشکی دارد، انجام هرگونه ورزش در خانه بدون مشورت و تأیید پزشک متخصص ریه به هیچ عنوان توصیه نمیشود، زیرا ممکن است وضعیت شما را تشدید کند. لطفاً در این خصوص با پزشک خود مشورت نمایید.
سیگار ترک کردم ایا برطرف میشه درد شدید درقفسه سینه دارم صبح ها بزور نفس میکشم بازدم طولانی دارم
سلام. تبریک میگم برای ترک سیگار. با این حال، درد شدید قفسه سینه و تنگی نفس به ویژه در صبح، نیاز به بررسی فوری دارد. این علائم میتوانند نشانه مشکلات قلبی یا ریوی باشند و باید جدی گرفته شوند. برای ارزیابی دقیق، لطفاً در اسرع وقت به یک متخصص قلب یا داخلی مراجعه کنید تا با معاینه و احتمالاً نوار قلب و رادیوگرافی، علت مشخص و درمان آغاز شود.
متخصص قلب و عروق
درود.
آیا در بیماری آمفیزم، هر نوع دودی وارد ریه شود اوضاع را وخیم تر میکند یا ماهیت دود هم در میزان اثرگذاری بر بیماری مهم است ؟ من سالها سیگار و تریاک میکشم ، اخیرا مصرف سیگار را به یک پنجم تا یک ششم کاهش دادم. آیا دود تریاک هم به اندازه ی دود سیگار برای آمفیزم خطرناک است ؟
سلام. بله، در بیماری آمفیزم، هر نوع دود وارد شده به ریهها (اعم از سیگار، تریاک، قلیان یا حتی آلودگی هوا) میتواند باعث التهاب، تحریک و آسیب بیشتر به بافت ریه شود و بیماری را وخیمتر کند. دود تریاک نیز به اندازه دود سیگار (و گاهی حتی بیشتر به دلیل مواد اضافی) برای ریه مضر است. کاهش مصرف سیگار قدم بسیار خوبی است، اما برای کنترل بهتر بیماری، بهتر است با یک متخصص ریه مشورت کنید تا برنامه مناسبی برای محافظت از ریههایتان ارائه دهد.
متخصص ریه
درود.
آیا کاهش مصرف سیگار ، تاثیر خاصی در جلوگیری از پیشرفت آمفیزم دارد ؟ یا اینکه تا مصرف سیگار بطور کامل قطع نشه ، انتظار خاصی در بهبود علائم بیماری نمیتوان داشت ؟ من تا حدود یک ماه پیش روزانه یک پاکت سیگار مصرف میکردم و الان مصرف رو رسوندم به روزی ۳ تا ۴ نخ .
در ضمن اگر سیگار با نیکوتین پایین استفاده شود ، تفاوتی با نیکوتین بالا در بیماری آمفیزم دارد ؟
درود برشما
پزشک آقای مهریار کیست و کجاست؟؟؟ که داروی BREZTRI گرفته بودند.
سلام من ۶۳ سال سن دارم وطبق نظر پزشک امفیزم ریه گرفتم واز زمان تشخیص سیگار را ترک کردم ودکتر هم اسپری داده تا مصرف کنم اما هرچند روز یک بار دچار تنگی نفس می شومراه کا ر چیست ؟
سلام، امفیزم ریه بیماری مزمنی است که باعث کاهش ظرفیت تنفسی و تنگی نفس میشود و حتی با ترک سیگار و استفاده از اسپری تنفسی ممکن است هنوز گاهی تنگی نفس ادامه پیدا کند، بهخصوص هنگام فعالیت یا تغییر شرایط هوا. برای بهبود وضعیت بهتر است تحت نظر پزشک داروها را مرتب استفاده کنید، ورزش سبک و تمرینات تنفسی انجام دهید، از قرار گرفتن در هوای آلوده یا دود اجتناب کنید و اگر تنگی نفس ناگهانی یا شدید دارید، سریع به پزشک مراجعه کنید. گاهی نیاز به تغییر نوع اسپری یا درمان تکمیلی مثل فیزیوتراپی تنفسی یا اکسیژن درمانی وجود دارد.
من 50سالمه از سال 94فهمیدم امفیزم ریه دارم وهرسال بدتر میشم باکوچکترین سرما خوردگی باید برم 20روز بستری شوم الان میروم باز توانی چه ورزش هایی برای ریه هست تو منزل انجام بدم
سلام و وقت بخیر،
برای تقویت ریه در آمفیزم، تمرینات تنفسی زیر را در خانه انجام دهید:
✅ تمرینات مناسب:
تنفس دیافراگمی:
روی صندلی بنشینید، یک دست روی شکم و یکی روی سینه قرار دهید.
عمیق از بینی نفس بکشید و شکم را به بیرون هدایت کنید، سپس آرام از دهان بازدم کنید.
تنفس لب غنچهای:
از بینی نفس بکشید و هنگام بازدم، لبها را جمع کنید (مثل فوت کردن شمع).
بازدم را دو برابر دم طولانی کنید.
حرکات کششی و باز کردن قفسه سینه:
دستانتان را به سمت بالا بکشید و همزمان عمیق نفس بکشید.
🔹 نکته: ورزشهای سنگین ممنوع است. اگر علائم بدتر شد، فعالیت را متوقف کنید.
برای دریافت برنامه توانبخشی مناسب، لطفاً از دکتر متخصص ریه در دکترتو نوبت مشاوره یا ویزیت حضوری بگیرید.
ممنون از اطلاعاتتان خیلی نگران شدم تشکر از فردا پیگیری میکنم.