فهرست مطالب
در ریزش آب دهان، آبریزش دهان یا پتیالیسم، بزاق اضافی درون دهان بهطور غیرارادی از آن خارج میشود. این وضعیت در دو سال اول زندگی طبیعی است؛ زیرا نوزادان هنوز کنترل کامل عضلات اطراف دهان خود را ندارند. آبریزش دهان در هنگام خواب در افراد بزرگسال هم شایع است. با این حال، گاهی آبریزش دهان نشانهای از بیماریهای عصبی یا مشکلاتی مانند فلج مغزی، بیماری پارکینسون یا مشکلات بلع است که نیاز به بررسی توسط پزشک متخصص داخلی دارد. در این مقاله از دکترتو به توضیح علت ریزش آب دهان خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.
علت فیزیولوژیک و طبیعی ریزش آب دهان
آبریزش دهان زمانی رخ میدهد که بزاق بیش از حد تولید شود یا عضلات اطراف دهان نتوانند بهطور کامل آن را کنترل کنند. این نوع آبریزش در نوزادان، کودکان خردسال و گاهی هنگام خواب میتواند طبیعی باشد؛ اما در برخی موارد به دلیل اختلالات عصبی، آسیبهای مغزی یا شرایط پزشکی دیگر هم خواهد بود.
درمانها بسته به علت متفاوت بوده و شامل تمرینات حرکتی، دارو یا جراحی میشود. در ادامه علل فیزیولوژیک و طبیعی ریزش آب دهان را بیشتر توضیح دادهایم.
| علت | دلیل ایجاد این شرایط |
|---|---|
| تولید بیش از حد بزاق | افزایش ترشح بزاق بیشتر از توان کنترل دهان |
| ناتوانی عضلات دهان در کنترل بزاق | ضعف یا اختلال عضلات اطراف دهان در نگهداشتن بزاق |
| نوزادی و کودکی | محدودیت بلع، نداشتن دندانهای جلویی و باز بودن طبیعی دهان |
| دندان درآوردن در کودکان | تحریک لثه و افزایش تولید بزاق |
| سرماخوردگی و آلرژی در کودکان | افزایش ترشح بزاق و اختلال بلع |
| بارداری (بهویژه سهماهه اول) | تغییرات هورمونی مؤثر بر غدد بزاقی |
| خوابیدن | شل شدن عضلات صورت و باز ماندن دهان |
| سیالوره اولیه | ترشح بیش از حد غدد بزاقی |
| سیالوره ثانویه | اختلال کنترل عصبی–عضلانی دهان |
| التهاب و عفونت دهان یا آفت | واکنش دفاعی بدن و افزایش بزاق |
| مصرف برخی داروها هنگام بیماری | تحریک ترشح بزاق |
| دندان مصنوعی نامناسب یا شل | تحریک غدد بزاقی و فشار غیرطبیعی بر دهان |
| بدفرمی دندانها یا ناهنجاری بایت | اختلال در جویدن و کنترل عضلات دهان |
| رفلاکس معده به مری (GERD) | تحریک مخاط و افزایش بزاق |
| اختلالات عصبی–عضلانی | ضعف عضلات دهان و حلق |
| بیماریهای نورودژنراتیو | اختلال کنترل عضلات دهان و بلع |
| اختلال بلع | ناتوانی در هدایت بزاق به معده |
| ضعف یا ناهماهنگی عضلات حلق | تجمع بزاق و سرریز آن |
| مصرف داروهای خاص (مثل پیلوکارپین) | تحریک مستقیم ترشح بزاق |
| اختلالات ساختاری فک و دهان | ناتوانی آناتومیک در کنترل بزاق |
۱. علت ریزش آب دهان در نوزاد و کودک
در نوزادان و کودکان نوپا، آبریزش دهان یک اتفاق طبیعی بوده و گاهی هم در زمان دندان درآوردن تشدید میشود. عوامل دیگری مانند سرماخوردگی، آلرژی یا تولید بزاق بیش از حد هم میتوانند ریزش آب دهان در نوزادان و کودکان را افزایش دهند. محدودیت در توانایی بلع، فقدان دندانهای جلویی و شکل طبیعی باز شدن دهان نوزاد نیز از دیگر دلایل شایع این اتفاق هستند.
۲. افزایش ترشح بزاق در بارداری
به عنوان یکی از عوارض بارداری، برخی زنان با افزایش ترشح بزاق یا ریزش آب از دهان مواجه میشوند. این وضعیت بهویژه در سه ماهه اول بارداری شایع بوده و در برخی از زنان رخ میدهد.
علت دقیق آن مشخص نیست. تغییرات هورمونی دوران بارداری میتواند به طور مستقیم روی عملکرد غدد بزاقی تأثیر بگذارد و تولید بزاق را افزایش دهد. علاوه بر این، حالت تهوع و سوزش سر دل که در بسیاری از زنان باردار شایع است هم با افزایش بزاق همراه بوده و باعث آبریزش دهان میشود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت medlineplus
Drooling is generally caused by: Problems keeping saliva in the mouth. Problems with swallowing. Too much saliva production.
ترجمه فارسی:
آبریزش دهان عموماً ناشی از موارد زیر است: مشکل در نگه داشتن بزاق در دهان. مشکل در بلع. تولید بیش از حد بزاق
۳. ریزش آب دهان هنگام خواب به دلیل شل شدن عضلات و باز ماندن دهان
یکی از دلایل شایع آبریزش دهان هنگام خواب، شل شدن عضلات صورت و باز ماندن دهان است. در طول خواب، عضلات بدن معمولاً شل میشوند و اگر دهان باز بماند، بزاق از لبها سرریز شده و روی بالش میریزد. وضعیت خوابیدن نیز در این اتفاق نقش دارد؛ افرادی که بیشتر شب را به پهلو میخوابند، بیشتر دچار آبریزش دهان میشوند. بنابراین، حالت بدن و شل شدن عضلات در خواب از عوامل طبیعی و شایع این اتفاق به حساب میآیند.
علت دهانی و دندانی ریختن آب دهان
آبریزش دهان میتواند ناشی از ترشح بیش از حد غدد بزاقی باشد (سیالوره اولیه). اما غالباً به دلیل اختلال در کنترل عصبی-عضلانی و مشکلات حرکتی ارادی دهان ایجاد میشود (سیالوره ثانویه). این اختلال باعث سرریز بزاق از دهان شده و گاهی مرتبط با بیماریهای دهان و دندان است.
مدام بزاقت زیاد میشه و اذیتت میکنه؟
برای درمان نوبت بگیر.
۱. التهاب و عفونت لثه و دهان یا آفت
عفونت لثه، التهاب یا زخمهای دهان مانند آفت تولید بزاق را افزایش داده و باعث آبریزش دهان میشوند. این وضعیت میتواند واکنشی دفاعی از سوی بدن باشد. علاوه بر این، داروهایی که در دوران بیماری مصرف میشوند هم در بعضی موارد ترشح بزاق را افزایش میدهند.
۲. دندان مصنوعی نامناسب یا پروتز شل
دندان مصنوعی که به درستی روی لثه و فک قرار نگرفته باشد، منجر به گاز گرفتن نامناسب و تحریک بیش از حد غدد بزاقی میشود. در نتیجه این اتفاق هم فرد دچار آبریزش دهان میشود. پروتزهای خیلی بلند یا شل وارد میکنند و تولید بزاق را افزایش میدهند. علاوه بر این، دندان مصنوعی نامناسب هم زمینه عفونت دهان را فراهم میکند؛ که خود باعث تحریک بیشتر ترشح بزاق میشود و مشکلات دهانی طولانیمدتی ایجاد میکند.
۳. بدفرمی دندان ها یا ناهنجاری بایت
افرادی که دندانهای نامرتب یا ناهنجاری بایت دارند، در جویدن غذا مشکل دارند. در چنین شرایطی عضلات دهان به طور غیرارادی بیش از حد فعال یا شل میشوند. این وضعیت باعث آبریزش دهان، عق زدن یا مشکلات بلع شده و مراقبت از دهان را پیچیدهتر میکند.
همچنین، پوسیدگی دندانهای درماننشده، عفونت دهان یا برگشت اسید معده به مری (GERD) هم تولید بزاق را افزایش میدهد. برخی داروهای آرامبخش و ضد تشنج نیز ممکن است به عنوان عامل ثانویه باعث افزایش بزاق شوند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت emedicine.medscape
Drooling may be a result of hypersecretion (primary sialorrhea) of the salivary glands but is more commonly due to impaired neuromuscular control with dysfunctional voluntary oral motor activity that leads to an overflow of saliva from the mouth (secondary sialorrhea).
ترجمه فارسی:
آبریزش دهان ممکن است نتیجه ترشح بیش از حد (سیالوره اولیه) غدد بزاقی باشد، اما بیشتر به دلیل اختلال در کنترل عصبی-عضلانی با اختلال در فعالیت حرکتی دهانی است که منجر به سرریز بزاق از دهان میشود (سیالوره ثانویه).
علت های مغزی–عصبی (نورولوژیک)
اختلالات عصبی و مغزی میتوانند منجر به آبریزش دهان شوند؛ بهخصوص بیماریهای عصبی-عضلانی مانند میاستنی گراویس، دیستروفی عضلانی چشمی-حلقی و ALS. همچنین، بیماریهای نورودژنراتیو مانند پارکینسون، آتروفی سیستم چندگانه (MSA) و فلج فوق هستهای پیشرونده (PSP) هم کنترل عضلات دهان و حلق را مختل کرده و موجب ریزش بزاق میشوند.
در این بیماران، ضعف عضلانی و نقص در هماهنگی بلع باعث میشود بزاق به طور طبیعی جمع نشود. در نتیجه هم بزاق از دهان سرریز شده که یکی از علل مهم آبریزش دهان در بزرگسالان با اختلالات عصبی است.
۴.۶ (۱۵۳۹ نظر)۴.۹ (۹۱۶ نظر)۴.۲ (۱۰۵۰ نظر)۴.۸ (۸۵۴ نظر)۴.۵ (۸۸۲ نظر)۴.۷ (۷۶۰ نظر)اختلالات بلع و عضلات حلق
بسیاری از موارد آبریزش دهان ناشی از اختلالات بلع هستند. یعنی در شرایطی که فرد نمیتواند بزاق را به درستی به سمت معده هدایت کند. این مشکل معمولاً با معاینه فیزیکی و بررسی وضعیت بیمار قابل تشخیص است. ضعف یا عدم هماهنگی عضلات حلق میتواند منجر به تجمع بزاق و سرریز آن از دهان شود، که در بسیاری از بیماران با مشکلات عصبی یا عضلانی دیده میشود.
علت گوارشی و حلقی ریزش آب دهان
بیماران مبتلا به رفلاکس معده به مری (GERD) معمولاً مخاط تحریکشده دارند که تولید بزاق بیش از حد، آروغ زدن و برگشت اسید را تحریک میکند. بزاق تولید شده در این حالت احتمالا طعم ترش یا تلخ داشته باشد. مدیریت این مشکل شامل اصلاح سبک زندگی، تغییر رژیم غذایی و مشاوره پزشکی برای کاهش رفلاکس است. مصرف داروهای ضد اسید یا تنظیم دارویی نیز آبریزش دهان را کنترل میکند.
رفلاکس معده داری و مدام دچار ریزش آب دهان میشی؟ مشاوره بگیر.
داروهایی که می توانند باعث ریزش آب دهان شوند
برخی داروها به طور مستقیم ترشح بزاق را افزایش میدهند؛ از جمله پیلوکارپین (سالاژن) و سویملین (اووکساک) که برای درمان خشکی دهان تجویز میشوند. همچنین داروهایی مانند آریپیپرازول، کلوزاپین، کتامین، ریسپریدون و پیریدوستیگمین هم باعث تولید بیش از حد بزاق میشوند. مصرفکنندگان این داروها باید زیر نظر پزشک باشند.
علت های ساختاری و آناتومیک دهان و فک
اختلالات ساختاری فک، ارتفاع سقف دهان یا شکل نامناسب لثهها میتوانند باعث ناتوانی در کنترل بزاق و سرریز آن از دهان شوند. ناهنجاریهای فک و دندان به صورت ارثی یا ناشی از تروما و بیماری ایجاد میشوند.
این مشکلات منجر به افزایش آبریزش دهان خواهند شد. در بسیاری از موارد، درمانهای دندانی یا ارتودنسی این مشکلات را اصلاح کرده و میزان آبریزش دهان را کاهش میدهد؛ بهویژه زمانی که دلیل آن ضعف یا ناهنجاری ساختاری باشد.
نتیجه گیری
آبریزش دهان میتواند علل متنوعی داشته باشد؛ از شرایط طبیعی و فیزیولوژیک تا عوامل دندانی، ساختاری، عصبی و دارویی. تشخیص دقیق علت توسط پزشک یا دندانپزشک اهمیت زیادی دارد تا درمان مناسب، شامل اصلاح پروتز دندان، دارودرمانی، مدیریت بیماریهای عصبی یا تغییر سبک زندگی، شروع شود. در صورت آشنایی با انواع علت ریزش آب دهان، شما میتوانید بهترین روشهای پیشگیری و حتی درمانی این مشکل را بیابید.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!