فهرست مطالب
عفونت گوش یکی از شایعترین مشکلات پزشکی است که افراد در تمام گروههای سنی را درگیر میکند. بیشتر عفونتهای گوش کوتاهمدت هستند و با درمان مناسب بهبود پیدا میکنند؛ اما در برخی موارد به دلیل تکرار عفونت یا ناقص ماندن روند درمان عوارض جدی ایجاد میشود. آگاهی از خطرات عفونت گوش به ویژه در کودکان و افرادی که دچار مشکلات زمینهای هستند، نقش مهمی در پیشگیری از آسیبهای بلندمدت دارد. عفونت گوش میتواند بخشهای مختلف گوش را درگیر کند؛ از گوش خارجی و میانی گرفته تا گوش داخلی و ساختارهای مجاور استخوانی و عصبی. در این مقاله از دکترتو به شناخت نشانهها، پیگیری سریع پزشکی، درمان اصولی و پیشگیری از مشکلات دائمی آن مانند کاهش شنوایی و اختلال در گفتار خواهیم پرداخت.
خطرات و عوارض شایع عفونت گوش
بیشتر موارد عفونت گوش اگر به موقع درمان شوند، عوارض بلندمدت ایجاد نمیکنند. با این حال، عفونتهای تکرارشونده یا درمان نشده باعث کاهش شنوایی موقت یا دائمی میشوند. در کودکان، کاهش شنوایی حتی اگر موقت باشد، باعث تأخیر در یادگیری زبان و مهارتهای گفتاری میشود.
همچنین، گسترش عفونت به بافتهای اطراف گوش هم خطرناک خواهد بود. عفونتهای درماننشده گوش میانی گاهی به استخوان ماستوئید پشت گوش یا حتی مغز گسترش مییابند و منجر به ماستوئیدیت، مننژیت یا آبسه مغزی میشوند. پارگی پرده گوش نیز ممکن است رخ دهد که اغلب به خودی خود بهبود مییابد؛ اما در برخی موارد نیاز به جراحی دارد.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت weillcornell
There are multiple causes for recurring (chronic) ear infections, or recurring otitis media, ranging from allergies, sinusitis, ear injuries, and bacterial infections from colds or flu.
ترجمه فارسی:
علل متعددی برای عفونتهای مکرر (مزمن) گوش یا اوتیت مدیای مکرر وجود دارد؛ آلرژیها، سینوزیت، آسیبهای گوش و عفونتهای باکتریایی ناشی از سرماخوردگی یا آنفولانزا.

1. درد شدید و اختلال در خواب و غذا خوردن
عفونت گوش باعث درد شدید گوش، تب و اختلال در خواب و تغذیه میشود. این علائم در کودکان بسیار شایع است و باعث بیقراری و کاهش اشتها در آنها خواهد شد. در بزرگسالان نیز درد گوش تمرکز را مختل کرده و فعالیتهای روزانه را تحت تأثیر قرار میدهد. اگر درد و اختلال در خواب طولانیمدت باشد یا با تب شدید همراه شود، نشاندهنده تشدید یا پیچیدگی عفونت بوده که نیاز به درمان تخصصی دارد.
2. پارگی پرده گوش و ترشح از گوش (اوتوره)
پارگی پرده گوش یکی از عوارض عفونت حاد گوش میانی است که با ترشح چرکی یا شفاف از گوش همراه خواهد بود. این حالت معمولاً با کاهش درد و فشار گوش همراه است و در اکثر موارد در طی چند هفته تا تا چند ماه بهبود مییابد.
در برخی موارد، به خصوص اگر پارگی وسیع باشد یا با عفونتهای مکرر همراه باشد، نیاز به لوله تهویه گوش (تمپانوستومی) یا جراحی ترمیمی وجود خواهد داشت. درمان به موقع از بروز عوارض جدیتر مانند کاهش شنوایی دائمی جلوگیری میکند.
3. کاهش شنوایی موقت به علت مایع پشت پرده گوش
یکی از عوارض شایع عفونت گوش میانی، جمع شدن مایع پشت پرده گوش (چسب گوش) است که باعث کاهش شنوایی موقت میشود. این وضعیت معمولاً ظرف سه ماه بهبود مییابد، اما در صورت ماندگاری نیاز به بررسی تخصصی دارد.
مایع مزمن در کودکان باعث تأخیر در یادگیری زبان و اختلال در توجه میشود. پزشکان توصیه میکنند هرگونه مشکل شنوایی مداوم را جدی بگیرید و پیگیری تخصصی در سریعترین زمان ممکن انجام شود.
4. عود مکرر عفونت گوش و نیاز به پیگیری تخصصی
عودهای مکرر عفونت گوش ممکن است به دلیل مشکلات ساختاری گوش، بزرگی آدنوئید یا آلرژی ایجاد شود. کودکان با عفونتهای مکرر نیاز به ارزیابی دقیق توسط متخصص اطفال دارند تا علت زمینهای شناسایی و از درمانهای غیرضروری جلوگیری شود. سنجش دقیق عفونت، استفاده از آنتیبیوتیکهای مناسب و در صورت لزوم مداخلات جراحی، خطر کاهش شنوایی دائمی و سایر عوارض احتمالی را تا حد زیادی کاهش میدهد.
| عارضه | نوع عفونت مرتبط | علت بروز | توضیح کوتاه بالینی |
|---|---|---|---|
| درد شدید گوش | گوش میانی / خارجی | التهاب، افزایش فشار مایع یا تحریک اعصاب | شایعترین علامت؛ در کودکان باعث بیقراری و اختلال خواب میشود. |
| تب | گوش میانی | پاسخ التهابی سیستم ایمنی به عفونت | معمولاً در عفونتهای باکتریایی شدیدتر است. |
| ترشح از گوش (اوتوره) | گوش میانی / خارجی | پارگی پرده گوش یا التهاب مجرای گوش | میتواند چرکی، شفاف یا خونی باشد. |
| پارگی پرده گوش | گوش میانی | افزایش فشار ناشی از تجمع چرک | اغلب خودبهخود ترمیم میشود. |
| کاهش شنوایی موقت | گوش میانی | تجمع مایع پشت پرده گوش | معمولاً برگشتپذیر است. |
| کاهش شنوایی دائمی | گوش میانی مزمن | آسیب استخوانچهها یا پرده گوش | در عفونتهای درماننشده یا عودکننده |
| چسبندگی گوش (چسب گوش) | گوش میانی | باقی ماندن طولانیمدت مایع التهابی | در کودکان شایعتر است. |
| تاخیر گفتار در کودکان | گوش میانی | کاهش شنوایی در سنین رشد | اثر غیرمستقیم اما مهم |
| عود مکرر عفونت گوش | گوش میانی | بزرگی آدنوئید، آلرژی، مشکلات ساختاری | نیازمند بررسی تخصصی |
| ماستوئیدیت | گوش میانی | گسترش عفونت به استخوان ماستوئید | با درد و تورم پشت گوش |
| کلستئاتوم | گوش میانی مزمن | رشد غیرطبیعی سلولهای پوستی | میتواند استخوانها را تخریب کند. |
| فلج عصب صورت | گوش میانی شدید | انتشار التهاب به عصب فاسیال | نادر ولی جدی |
| مننژیت | گوش میانی درماننشده | انتشار باکتری به مننژها | تهدیدکننده حیات |
| آبسه مغزی | گوش میانی پیشرفته | انتشار مستقیم یا خونی عفونت | نیازمند درمان اورژانسی |
| ترومبوز سینوس جانبی | گوش میانی مزمن | التهاب و درگیری عروق مغزی | عارضه نادر اما خطرناک |
| سلولیت اطراف گوش | گوش خارجی | گسترش عفونت پوست و بافت نرم | با قرمزی و تورم همراه است. |

عفونت گوش و سرگیجه با هم ارتباط دارند؟
خطرات عفونت گوش میانی در صورت درمان نشدن یا عودهای متعدد
عفونت مزمن گوش میانی میتواند باعث ماستوئیدیت، کلستئاتوم و آسیب استخوانهای گوش میانی شود. این آسیبها کاهش شنوایی دائمی ایجاد کرده و در کودکان هم جلوی رشد زبان و گفتار را میگیرند.
در موارد شدید، عفونت گوش میانی ممکن است به اعصاب صورت و بافتهای مغزی گسترش یابد که باعث فلج صورت، آبسه مغزی یا مننژیت میشود. خطر این عوارض با تعداد و شدت عفونتها افزایش مییابد؛ بنابراین پیگیری تخصصی بیماری اهمیت زیادی برای جلوگیری از عوارض احتمالی دارد.
خطرات عفونت گوش خارجی (شناگرها)
عفونتهای مزمن گوش خارجی، که بیشتر در افراد شناگر رخ میدهد، منجر به سلولیت و استئومیلیت اولیه میشوند. این شرایط با درد شدید و تورم همراه هستند. اگر عفونت به غضروف و استخوان گوش گسترش یابد، احتمالا نیاز به درمانهای تهاجمی و آنتیبیوتیکهای قوی باشد. شناسایی سریع و مراقبت پزشکی از بروز این عوارض جدی جلوگیری میکند.
عوارض نادر اما جدی عفونت گوش
برخی عوارض نادر شامل کلستئاتوم، ماستوئیدیت، سوراخ شدن پرده گوش و کاهش شنوایی دائمی هستند. این شرایط معمولاً نیاز به مداخله تخصصی و گاهی جراحی دارند. گسترش عفونت به مغز و عروق نیز رخ میدهد که باعث آبسه مغزی، مننژیت یا ترومبوز سینوس جانبی خواهد شد. این عوارض نادر، تهدیدکننده زندگی و سلامت هستند و نیاز به درمان اورژانسی دارند.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت miracle-ear
The congestion and pressure that comes with an ear infection almost certainly can lead to ear pain. Infections inflame the tubes in the middle ear, causing blockage and mucus buildup. Ear infections can cause headaches, fever and other symptoms, including fluid drainage from the ears and difficulty hearing.
ترجمه فارسی:
احتقان و فشاری که با عفونت گوش همراه است، منجر به درد گوش میشود. عفونتها لولههای گوش میانی را ملتهب میکنند و انسداد و تجمع مخاط را به دنبال دارند. عفونتهای گوش باعث سردرد، تب و سایر علائم از جمله تخلیه مایع از گوشها و مشکل در شنوایی میشوند.
1. آبسه مغزی یا عفونت داخل جمجمه ای
آبسه مغزی ناشی از انتشار عفونت گوش باعث فشار، سردرد شدید، تب و اختلالات شناختی میشود. عفونت مغزی در صورت عدم درمان سریع، منجر به آسیب دائمی مغز یا حتی مرگ میشود. علل شایع آبسه مغزی، انتشار باکتری از عفونت گوش میانی، سینوسها یا سایر عفونتهای سیستمیک است. تشخیص زودهنگام با MRI یا CT و درمان آنتیبیوتیکی یا جراحی در این شرایط ضروری است.
2. فلج عصب صورت
عفونت شدید گوش میتواند به عصب صورت آسیب برساند و باعث ضعف یا فلج عضلات یک طرف صورت (فلج بلز) شود. این فلج معمولاً ناگهانی رخ میدهد و با درد یا اختلال شنوایی همراه است. تشخیص سریع توسط پزشک متخصص و درمان با مصرف آنتیبیوتیک یا جراحی، در برخی موارد شانس بازگشت عملکرد عصبی را افزایش میدهد و از عوارض طولانیمدت جلوگیری میکند.
3. سینوس ترومبوز یا عوارض عروقی
ترومبوز سینوس جانبی (LST) یکی از عوارض نادر عفونت گوش میانی است که به دلیل فرسایش استخوان ماستوئید و التهاب عروق مغزی ایجاد میشود. این شرایط منجر به سردرد شدید، تب و ناتوانی عصبی میشود. در صورت تأخیر در تشخیص، باید با درمان مناسب از عوارض جدیتر مانند سکته مغزی جلوگیری کرد.

4. مننژیت
مننژیت باکتریایی ناشی از عفونت گوش، زمانی رخ میدهد که باکتریها وارد مغز و غشاهای اطراف آن (مننژها) شوند. این وضعیت سریعاً زندگی را به خطر انداخته و موجب مرگ میشود. مننژیت باکتریایی با تب، سردرد شدید و سفتی گردن همراه است و درمان سریع بیمار مبتلا با آنتیبیوتیکهای داخل وریدی و مراقبت در ICU انجام میشود. پیشگیری شامل درمان به موقع عفونت گوش و واکسیناسیون علیه باکتریهای شایع مننژیت است.
نتیجه گیری
عفونت گوش اگرچه اغلب کوتاهمدت و قابل درمان است، اما عفونتهای مکرر، مزمن یا درماننشده باعث کاهش شنوایی، اختلال در گفتار، فلج عصب صورت و عوارض مغزی جدی میشوند. تشخیص به موقع، پیگیری تخصصی و درمان اصولی در پیشگیری از عوارض بلندمدت اهمیت زیادی دارد. در صورت مشاهده علائم شدید مانند تب بالا، درد پشت گوش، ترشح مستمر یا ضعف عضلات صورت، باید فوراً به پزشک مراجعه شود تا نه تنها خطرات عفونت گوش کاهش یابند بلکه بهترین درمان هم در درستترین زمان ممکن شروع شود.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!