عفونت گوش یکی از علل شایع درد گوش، احساس پری گوش و کاهش شنوایی است. این مشکل ممکن است بعد از سرماخوردگی، شنا، حساسیت، آسیب کانال گوش یا تجمع مایع در پشت پرده گوش ایجاد شود. عفونت گوش همیشه یک شکل ندارد؛ گاهی گوش میانی درگیر میشود، گاهی کانال خارجی گوش ملتهب میشود و در مواردی هم گوش داخلی باعث سرگیجه و اختلال تعادل میشود. در این مطلب از دکترتو، علائم عفونت گوش، علت‌ها، روش‌های تشخیص، درمان، انواع عفونت و زمان مراجعه به پزشک را بررسی می‌کنیم. بهترین راه درمان عفونت گوش مراجعه به متخصص گوش و حلق و بینی است تا به خوبی علت بیماری و نوع عفونت گوش شما را تشخیص دهد. برای دریافت نوبت حضوری و مشاوره آنلاین با بهترین دکتر گوش و حلق و بینی تهران یا دکتر عفونت گوش تهران و یا شهر محل سکونت خود می‌توانید به سایت دکترتو مراجعه کنید. در ادامه این مقاله از دکترتو همراه ما باشید که می‌خواهیم نگاه دقیق‌تری به این عارضه داشته باشیم.
عفونت گوش چیست؟
عفونت گوش یکی از انواع بیماری های گوش است که قسمت‌های مختلف گوش مثل گوش د اخلی، میانی و خارجی را درگیر می‌کند. گوش میانی فضایی پر از هوا در پشت پرده گوش است که دارای استخوان‌های کوچکی است که وظیفه آنها انتقال لرزش پرده‌ی گوش به گوش داخلی است. عفونت گوش میانی بیشتر بعد از سرماخوردگی، آنفولانزا یا گرفتگی بینی دیده میشود.
در این حالت، شیپور استاش که گوش میانی را به پشت بینی وصل می‌کند، متورم یا بسته میشود و مایع پشت پرده گوش جمع میشود. عفونت گوش خارجی بیشتر با ورود آب، تحریک پوست کانال گوش یا استفاده نادرست از گوش پاک‌کن ارتباط دارد. عفونت گوش داخلی هم معمولا با سرگیجه، تهوع و اختلال تعادل خودش را نشان می‌دهد.
لوله استاش در کودکان و نوزادان نسبت به بالغین، کوتاه‌تر و افقی‌تر است به همین دلیل ورود میکروب‌ها به گوش میانی راحت تر است، علاوه بر این، سیستم ایمنی کودکان برای مبارزه با میکروب‌ها تکامل نیافته است بنابراین کودکان و نوزادان، به ویژه نوزادان با سن کمتر از ۶ هفته، بیشتر از بزرگسالان در معرض خطر عفونت هستند، اما این بیماری می‌تواند بزرگسالان را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
علائم عفونت گوش چیست؟
نشانه‌های عفونت گوش بسته به محل عفونت و شدت التهاب می‌تواند متفاوت باشد و در هر فرد به شکل‌های مختلفی ظاهر شود. این علائم ممکن است به‌تدریج یا به‌صورت ناگهانی شروع شوند و در برخی موارد با نشانه‌های عمومی مانند درد یا احساس ناراحتی همراه باشند. شدت و نوع نشانه‌ها می‌تواند به نوع عفونت و میزان پیشرفت آن بستگی داشته باشد. در ادامه، به بررسی دقیق‌تر مهم‌ترین علائم عفونت گوش می‌پردازیم. آگاهی از این نشانه‌ها کمک می‌کند تا در صورت بروز، بتوان سریع‌تر برای بررسی و درمان اقدام کرد.
| علامت | بیشتر در کدام نوع عفونت دیده میشود؟ | توضیح کوتاه |
|---|---|---|
| درد گوش | گوش میانی یا خارجی | ممکن است ضربان‌دار، تیز یا همراه فشار باشد |
| کاهش شنوایی | گوش میانی، مایع پشت پرده گوش | معمولا موقت است، اما تداوم آن نیاز به بررسی دارد |
| ترشح مایع | گوش خارجی، پارگی پرده گوش، عفونت مزمن | می‌تواند شفاف، چرکی، بدبو یا خونی باشد |
| خارش گوش | عفونت خارجی یا قارچی | با دستکاری گوش بدتر میشود |
| سرگیجه | گوش داخلی | ممکن است با تهوع و اختلال تعادل همراه شود |
| تب | عفونت میانی یا شدید | در کودکان شایع‌تر است |
| تورم پشت گوش | عارضه جدی‌تر | نیاز به مراجعه فوری دارد |
۱. درد و احساس فشار در گوش
درد و احساس فشار از شایع‌ترین علائم عفونت گوش هستند. در عفونت گوش میانی، مایع و التهاب پشت پرده گوش فشار ایجاد می‌کند و همین فشار باعث درد، سنگینی یا حس پری گوش میشود. در عفونت گوش خارجی، درد معمولا با لمس لاله گوش، کشیدن گوش یا جویدن بدتر میشود. گاهی فرد حس می‌کند داخل گوش زخم، متورم یا بسته شده است. اگر درد شدید، ناگهانی یا همراه با ترشح چرکی باشد، بهتر است به متخصص گوش مراجعه کنید.
۲. کاهش شنوایی
کاهش شنوایی در عفونت گوش معمولا به علت جمع شدن مایع، التهاب یا تورم کانال گوش ایجاد میشود. این حالت بیشتر موقت است و پس از کاهش التهاب یا تخلیه مایع بهتر میشود. اگر کاهش شنوایی بعد از چند هفته ادامه پیدا کند، یک‌طرفه باشد، با وزوز گوش همراه شود یا در کودک باعث تأخیر در گفتار و واکنش به صداها شود، باید جدی‌تر آن را پیگیری کرد. در کودکان، عفونت‌های تکراری گوش می‌توانند شنیدن صداها را برای مدتی دشوار کنند.
۳. خارج شدن مایع از گوش
خروج مایع از گوش می‌تواند نشانه عفونت گوش خارجی، عفونت گوش میانی با پارگی پرده گوش یا عفونت مزمن باشد. این مایع ممکن است شفاف، زرد، سبز، چرکی، بدبو یا همراه خون باشد. اگر ترشح گوش همراه با درد شدید، تب، کاهش شنوایی، سرگیجه یا سابقه آسیب به گوش باشد، نباید داخل گوش چیزی ریخته شود. در این شرایط، پزشک باید وضعیت پرده گوش و محل عفونت را بررسی کند.
۴. عفونت گوش و تورم غدد لنفاوی و درد فک
عفونت گوش باعث تورم غدد لنفاوی و درد فک به دلیل التهاب و گسترش عفونت میشود. غدد لنفاوی متورم پاسخ سیستم ایمنی به میکروب‌ها هستند و درد فک می‌تواند ناشی از گسترش عفونت به بافت‌های اطراف باشد. البته مشکلات دندان، مفصل فک و گلودرد هم می‌توانند درد را به گوش منتقل کنند. اگر درد فک با تورم صورت، تب یا ناتوانی در باز کردن دهان همراه باشد، مراجعه به پزشک ضروری است.
۵. عفونت گوش و چشم درد
عفونت گوش معمولا به‌طور مستقیم باعث چشم درد نمی‌شود، اما گوش درد و چشم درد ممکن است هم‌زمان و در اثر یک مشکل مشترک دیده شوند. سرماخوردگی، سینوزیت، التهاب بینی، حساسیت یا عفونت‌های تنفسی می‌توانند هم روی گوش فشار ایجاد کنند و هم باعث درد اطراف چشم و صورت شوند. گاهی درد ارجاعی از ناحیه سر و صورت، باعث میشود بیمار درد را در اطراف چشم، شقیقه و گوش حس کند. این حالت به‌ویژه وقتی با گرفتگی بینی، ترشحات پشت حلق یا سردرد همراه است، بیشتر مطرح میشود. با این حال، چشم درد شدید یا همراه با تغییر بینایی، نشانه عفونت ساده گوش نیست.
۶. عفونت گوش و دندان درد
درد گوش و دندان می‌توانند شبیه به هم شوند، چون مسیرهای عصبی صورت، فک، دندان و گوش با هم مرتبط است. گاهی عفونت گوش باعث درد ارجاعی به فک و دندان میشود. گاهی هم آبسه دندان یا مشکل مفصل فک، خودش را به شکل گوش درد نشان می‌دهد. اگر دندان درد واضح، تورم لثه، حساسیت به گرما و سرما یا بوی بد دهان وجود دارد، بررسی دندانپزشکی هم لازم است. درمان عفونت گوش، درد ناشی از دندان را برطرف نمی‌کند.
۷. عفونت گوش و سرگیجه
عفونت گوش و سرگیجه بیشتر زمانی ایجاد میشود که گوش داخلی یا مسیرهای مربوط به تعادل درگیر شوند. گوش داخلی علاوه بر شنوایی، به بدن کمک می‌کند موقعیت و حرکت را تشخیص دهد. وقتی این بخش ملتهب شود، فرد ممکن است حس کند اتاق دور سرش می‌چرخد یا هنگام راه رفتن تعادل ندارد. سرگیجه ناشی از درگیری گوش داخلی گاهی با تهوع، استفراغ، وزوز گوش یا کاهش شنوایی همراه میشود. سرگیجه خفیف ممکن است بعد از عفونت‌های تنفسی رخ دهد، اما سرگیجه شدید یا ناگهانی نیاز به بررسی دقیق دارد.
۸. عفونت گوش و سردرد
عفونت گوش و سردرد می‌توانند همراه با سرماخوردگی، سینوزیت، تب یا التهاب اطراف گوش ایجاد شوند. درد گوش ممکن است به شقیقه، پشت سر یا فک تیر بکشد و بیمار آن را به شکل سردرد حس کند. در بسیاری از موارد، سردرد خفیف با کنترل درد، کاهش تب و بهتر شدن عفونت کمتر میشود. با این حال، سردرد شدید یا رو به بدتر شدن را نباید ساده در نظر گرفت. اگر عفونت گوش شدید باشد یا به بافت‌های اطراف گسترش پیدا کند، سردرد می‌تواند یکی از نشانه‌های هشدار باشد.
۹. عفونت گوش در سرماخوردگی
عفونت گوش در سرماخوردگی بیشتر به علت التهاب بینی، گلو و شیپور استاش ایجاد میشود. شیپور استاش مسیر ارتباطی گوش میانی با پشت بینی است و به تنظیم فشار گوش کمک می‌کند. هنگام سرماخوردگی، این مسیر ممکن است متورم یا بسته شود. در نتیجه، مایع پشت پرده گوش گیر می‌افتد و فشار، درد یا عفونت ایجاد میشود. این حالت در کودکان شایع‌تر است، چون ساختار شیپور استاش در آنها هنوز کامل‌تر و کارآمدتر نشده است. علائم عفونت گوش بعد از سرماخوردگی ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- گوش درد پس از چند روز آبریزش یا گرفتگی بینی
- احساس فشار یا پری گوش
- کم شدن شنوایی
- تب یا بی‌حالی
- بدخوابی یا گریه کودک
- سرفه، گلودرد یا ترشحات پشت حلق
- بدتر شدن درد هنگام دراز کشیدن
۱۰. علائم عفونت گوش داخلی چیست؟
عفونت یا التهاب گوش داخلی بیشتر با نشانه‌های تعادلی خودش را نشان می‌دهد. فرد ممکن است احساس چرخش محیط، گیجی، عدم تعادل یا ناتوانی در راه رفتن طبیعی داشته باشد. این علائم گاهی بعد از یک عفونت ویروسی تنفسی ظاهر می‌شوند. درد گوش ممکن است وجود داشته باشد یا اصلا علامت اصلی نباشد. چون گوش داخلی به شنوایی و تعادل مربوط است، کاهش شنوایی و وزوز گوش هم می‌توانند کنار سرگیجه دیده شوند. نشانه‌های رایج عفونت یا التهاب گوش داخلی عبارت‌اند از:
- سرگیجه یا احساس چرخش محیط
- تهوع و استفراغ
- اختلال تعادل
- سختی در راه رفتن مستقیم
- وزوز گوش
- کاهش شنوایی
- احساس پری یا فشار در گوش
- بدتر شدن علائم با حرکت سر
- حساسیت به نور یا حرکت در برخی افراد
- خستگی و ناتوانی در انجام فعالیت‌های معمول
۱۱. علائم عفونت گوش در بزرگسالان
بزرگسالان بیشتر از درد گوش، احساس فشار، گرفتگی، کاهش شنوایی، خارش، ترشح یا سرگیجه شکایت می‌کنند. عفونت گوش در بزرگسالان ممکن است بعد از سرماخوردگی، سینوزیت، حساسیت، شنا، استفاده از گوش پاک‌کن یا وجود بیماریهای پوستی کانال گوش رخ دهد. در برخی بزرگسالان، دیابت یا ضعف سیستم ایمنی باعث میشود عفونت گوش شدیدتر یا طولانی‌تر شود. عفونت‌های تکراری یا ترشح مزمن در بزرگسالان باید جدی‌تر بررسی شوند. علائم عفونت گوش در بزرگسالان شامل موارد زیر است:
- احساس پر بودن و سنگینی گوش
- حساسیت به لمس
- سرگیجه و شنیدن صدای سوت
- تب و لرز
- حالت تهوع و استفراغ.
نکته بسیار مهم: عفونت گوش مسری نیست. بااین‌حال، بسیاری از کودکان به دنبال سرماخوردگی یا دیگر بیماریهای ویروسی دچار عفونت می‌شوند و این عفونت‌ها مسری هستند.
تفاوت علائم عفونت گوش در کودکان و بزرگسالان
کودکی که گوش درد دارد ممکن است گوش خود را بکشد، بیشتر گریه کند، شیر نخورد یا شب‌ها بد بخوابد. در بزرگسالان، علامت‌هایی مانند درد، فشار، خارش، کاهش شنوایی و ترشح معمولا واضح‌تر بیان می‌شوند. گوشی که مدام عفونت می‌کند در کودکان اهمیت بیشتری دارد، چون می‌تواند برای مدتی روی شنوایی و یادگیری گفتار اثر بگذارد.
۱۲. چه زمانی برای علائم عفونت گوش به پزشک مراجعه کنیم؟
همه گوش دردها اورژانسی نیستند، اما بعضی علائم عفونت ممکن است شدیدتر باشد یا نیاز به درمان اختصاصی داشته باشد. اگر درد گوش خفیف است و حال عمومی فرد خوب است، ممکن است با کنترل درد و مراقبت ساده طی چند روز بهتر شود. اما تداوم علائم، بدتر شدن درد، تب بالا یا خروج مایع از گوش نیاز به بررسی دارد. در کودکان خردسال، سالمندان، افراد دیابتی، زنان باردار و افراد دارای ضعف سیستم ایمنی، بهتر است زودتر اقدام شود. معاینه گوش کمک می‌کند مشخص شود عفونت در گوش خارجی، میانی یا داخلی است و آیا پرده گوش سالم است یا نه. در صورت بروز علائم و نشانه‌های زیر به پزشک مراجعه کنید:
- خروج هرگونه ترشح، چرک یا خون از گوش و بروز بی‌خوابی و تحریک‌پذیری در فرزندتان پس از یک سرماخوردگی یا عفونت تنفسی فوقانی، نیاز به بررسی‌های بیشتر و معاینه‌ی پزشک دارد
- سفتی گردن در کودکان یا بی‌حالی زیاد و پاسخ ضعیف به تحریک‌ها، نشان‌دهنده عارضه جدی عفونت گوش است که نیاز به رسیدگی دارد
- علائم عفونت گوش حاد با وجود تب بالای ۴۰ درجه سانتی‌گراد در هر سنی
انواع عفونت گوش چیست؟
عفونت گوش را می‌توان بر اساس محل درگیری، شدت بیماری، مدت علائم و عامل ایجادکننده دسته‌بندی کرد. این دسته‌بندی فقط یک نام‌گذاری ساده نیست؛ درمان و میزان خطر هر نوع عفونت متفاوت است. برای مثال، عفونت گوش خارجی بیشتر با قطره و خشک نگه داشتن گوش درمان میشود، اما عفونت باکتریایی گوش میانی ممکن است در برخی موارد به آنتی‌بیوتیک خوراکی نیاز داشته باشد. عفونت قارچی هم درمان ضد قارچ و پاک‌سازی می‌خواهد. عفونت گوش داخلی بیشتر با سرگیجه و تعادل ارتباط دارد و باید جداگانه بررسی شود. انواع اصلی عفونت گوش عبارت‌اند از:
- عفونت باکتریایی گوش
- عفونت قارچی گوش
- عفونت ویروسی گوش
- عفونت گوش داخلی
- عفونت گوش میانی
- عفونت خارجی گوش
- عفونت مزمن یا عودکننده گوش
- عفونت همراه با ترشح مزمن
- عفونت پس از سوراخ شدن پرده گوش یا وجود لوله تهویه
۱. عفونت باکتریایی گوش
عفونت باکتریایی گوش زمانی ایجاد میشود که باکتری‌ها در گوش میانی یا کانال گوش رشد کنند و التهاب ایجاد کنند. این نوع عفونت ممکن است بعد از یک سرماخوردگی ویروسی شروع شود یا در گوش خارجی، پس از رطوبت و آسیب پوستی رخ دهد. درد شدیدتر، تب، ترشح چرکی و بدتر شدن علائم می‌تواند احتمال باکتریایی بودن را بیشتر کند، اما تشخیص قطعی فقط با علائم امکان‌پذیر نیست.
۲. عفونت قارچی گوشت
عفونت قارچی گوش بیشتر در کانال گوش خارجی ایجاد میشود و به آن عفونت قارچی کانال گوش هم گفته میشود. این عفونت در محیط مرطوب، بعد از شنا، در افراد دارای تعریق زیاد، بعد از دستکاری گوش یا پس از مصرف طولانی و نامناسب بعضی قطره‌ها بیشتر دیده میشود. خارش در این نوع عفونت معمولا برجسته‌تر از درد است، اما ممکن است درد و گرفتگی گوش هم وجود داشته باشد. گاهی بیمار از پوسته‌ریزی، ترشح یا احساس بسته بودن گوش شکایت دارد. درمان معمولا به پاک‌سازی کانال گوش و داروی ضد قارچ نیاز دارد.
۳. عفونت ویروسی گوش
عفونت ویروسی گوش در سرماخوردگی، آنفولانزا یا عفونت‌های تنفسی ایجاد میشود. در این حالت، التهاب بینی و گلو باعث اختلال در تهویه گوش میانی میشود و درد یا فشار گوش به وجود می‌آید. ویروس‌ها می‌توانند زمینه تجمع مایع پشت پرده گوش را فراهم کنند. آنتی‌بیوتیک روی ویروس اثر ندارد، به همین دلیل درمان عفونت ویروسی بیشتر بر کاهش درد، تب و التهاب تمرکز دارد. اگر علائم شدیدتر شوند یا بعد از چند روز بهتر نشوند، ممکن است عفونت باکتریایی هم مطرح شود.
۴. عفونت گوش داخلی
عفونت یا التهاب گوش داخلی بیشتر با سرگیجه و اختلال تعادل شناخته میشود. گوش داخلی در انتقال صدا و حفظ تعادل نقش دارد. وقتی این بخش درگیر شود، فرد ممکن است حس کند محیط می‌چرخد، حالت تهوع دارد یا هنگام راه رفتن تعادلش را از دست می‌دهد. درد گوش همیشه در این نوع عفونت علامت اصلی نیست. اگر کاهش شنوایی، وزوز گوش یا سرگیجه شدید هم وجود داشته باشد، بررسی سریع‌تر اهمیت دارد.
۵. عفونت گوش میانی
عفونت گوش میانی در فضای پشت پرده گوش رخ می‌دهد. این نوع عفونت بیشتر در کودکان دیده میشود و اغلب بعد از سرماخوردگی، گرفتگی بینی یا التهاب گلو ایجاد میشود. وقتی شیپور استاش بسته یا متورم شود، مایع پشت پرده گوش گیر می‌افتد. این مایع می‌تواند فشار، درد، تب و کاهش شنوایی ایجاد کند. عفونت گوش میانی ممکن است ویروسی یا باکتریایی باشد و همه موارد آن به آنتی‌بیوتیک نیاز ندارند.
۶. عفونت خارجی گوش
عفونت خارجی گوش یا التهاب کانال گوش، بخشی از گوش را درگیر می‌کند که از بیرون تا پرده گوش ادامه دارد. این عفونت در افرادی که زیاد شنا می‌کنند، گوششان زیاد مرطوب می‌ماند یا با گوش پاک‌کن کانال گوش را تحریک می‌کنند، شایع‌تر است. پوست کانال گوش ظریف است و وقتی خراش بردارد یا رطوبت طولانی در آن بماند، زمینه رشد باکتری یا قارچ فراهم میشود. درد این نوع عفونت معمولا با لمس یا کشیدن لاله گوش بدتر میشود. خارش، ترشح و گرفتگی گوش هم در آن رایج است.
عفونت لاله گوش معمولا با قرمزی، ورم، درد، گرمی پوست، حساسیت به لمس و گاهی ترشح چرک همراه است و می‌تواند بعد از سوراخ کردن گوش، زخم، حساسیت به گوشواره، نیش حشرات یا دستکاری پوست ایجاد شود. اگر تورم زیاد شود، درد شدید باشد، چرک خارج شود یا قرمزی به اطراف گسترش پیدا کند، بهتر است لاله گوش از نظر عفونت پوستی یا درگیری غضروف بررسی شود.
متن انگلیسی:
به نقل از سایت allinahealth
«With swimmer’s ear the pain is located in the outer ear canal, or the area near the ear opening, and increases when you pull on the earlobe. In a middle ear infection, pain is located in the inner ear, near the ear drum and will often increase with lying down, which can also cause trouble sleeping.»
ترجمه فارسی:
«در گوش شناگر، درد در مجرای گوش خارجی یا ناحیه نزدیک دهانه گوش ایجاد میشود و با کشیدن لاله گوش افزایش می‌یابد. در عفونت گوش میانی، درد در گوش داخلی، نزدیک پرده گوش قرار دارد و اغلب با دراز کشیدن زیادتر شده و می‌تواند باعث ایجاد مشکلات خواب شود.»
۷. عفونت شدید گوش
این حالت ممکن است در گوش میانی، خارجی یا اطراف گوش رخ دهد. درد شدید، تب بالا، ترشح چرکی، تورم پشت گوش، کاهش شنوایی واضح، بی‌حالی زیاد یا بدتر شدن سریع علائم می‌تواند نشانه شدت بیشتر باشد. در عفونت گوش کودکان، گریه مداوم، خواب‌آلودگی غیرعادی، شیر نخوردن یا تب بالا اهمیت زیادی دارد. عفونت شدید گوش نیاز به معاینه سریع‌تر دارد، چون ممکن است درمان دارویی یا بررسی تخصصی لازم شود.
عفونت گوش از چیست؟
وجود میکروب، التهاب، تجمع مایع، رطوبت، آسیب پوست کانال گوش یا بسته شدن مسیر تهویه گوش می‌توانند باعث عفونت گوش شوند. در گوش میانی، سرماخوردگی، آنفولانزا و آلرژی می‌توانند شیپور استاش را متورم کنند و باعث جمع شدن مایع پشت پرده گوش شوند. برای گوش خارجی، رطوبت، شنا، گوش پاک‌کن و خراش‌های کوچک پوست کانال گوش راه ورود میکروب‌ها را باز می‌کنند. در بعضی افراد، بیماریهای زمینه‌ای، ضعف سیستم ایمنی یا عفونت‌های مکرر تنفسی، احتمال عفونت گوش را بیشتر می‌کند. علت عفونت گوش می‌تواند یکی از علائم زیر باشد:
- سرماخوردگی و عفونت‌های تنفسی
- آنفولانزا و التهاب گلو
- حساسیت و گرفتگی مزمن بین
- بسته شدن یا اختلال عملکرد شیپور استاش.
- تجمع مایع پشت پرده گوش
- رشد باکتری در گوش میانی یا کانال گوش
- عفونت ویروسی
- رشد قارچ در کانال گوش
- شنا یا ماندن آب در گوش
- زخم شدن پوست کانال گوش
- اگزما، پسوریازیس یا خشکی و التهاب پوست گوش
تشخیص عفونت گوش چگونه است؟
برای تشخیص هرگونه التهاب و عفونت گوش پزشک درباره شروع درد، تب، ترشح، کاهش شنوایی، سرگیجه، سابقه سرماخوردگی، شنا، استفاده از گوش پاک‌کن و عفونت‌های قبلی سؤال می‌کند. سپس داخل گوش را معاینه می‌کند تا کانال گوش، پرده گوش، التهاب، مایع، جرم، ترشح یا آسیب احتمالی بررسی شود. تشخیص دقیق علت مهم است، چون درمان عفونت گوش خارجی با درمان عفونت گوش میانی یا قارچی فرق دارد. پزشک هنگام بررسی به این نکات توجه می‌کند:
- پزشک معمولاً بیماریهای خطرناک گوش مانند عفونت را براساس علائمی که بیماران توصیف می‌کنند و معاینه پرده گوش، کانال گوش، گلو و مجاری بینی با اتوسکوپ تشخیص می‌دهد
- قرمزی و برجستگی پرده گوش
- وجود مایع پشت پرده گوش
- تورم و التهاب کانال گوش
- ترشح چرکی، قارچی یا بدبو
- آسیب، سوراخ یا پارگی پرده گوش
- کاهش شنوایی یا اختلال تعادل
- سمع صداهای ریوی برای بررسی عفونت مجاری تنفسی فوقانی
- اطلاع از سابقه پزشکی فرد
| روش تشخیصی عفونت گوش | نحوه انجام | کاربرد |
|---|---|---|
| اتوسکوپی پنوماتیک | وارد کردن فشار ملایم هوا به پرده گوش | بررسی حرکت پرده گوش و تشخیص احتمالی مایع در گوش میانی |
| تمپانومتری | تغییر فشار هوا در کانال گوش و ثبت حرکت پرده گوش | بررسی عملکرد پرده گوش و وجود مایع در گوش میانی |
| آکوستیک رفلکتومتری | اندازه‌گیری صدای بازتاب‌شده از پرده گوش | بررسی غیرمستقیم وجود مایع در گوش میانی |
| تمپانوسنتز | خارج کردن مایع گوش میانی با سوراخ کردن پرده گوش | بررسی مایع برای شناسایی باکتری یا ویروس، به‌ویژه در عفونت‌های مقاوم به درمان |
درمان عفونت گوش چگونه است؟
برای درمان عفونت گوش و آب آمدن از گوش چه باید کرد؟ انتخاب روش مناسب درمان عفونت گوش به عوامل زیادی ازجمله سن و شدت علائم عفونت گوش بستگی دارد. همه موارد عفونت گوش به آنتی‌بیوتیک نیاز ندارند. برخی عفونت‌های خفیف، به‌ویژه در افراد سالم، با کنترل درد و گذشت زمان بهتر می‌شوند. در مقابل، عفونت‌های شدید، کودکان خردسال، تب بالا، ترشح گوش، ضعف سیستم ایمنی یا عفونت‌های باکتریایی مشخص ممکن است به درمان دارویی نیاز داشته باشند. درمان درست زمانی انتخاب میشود که پزشک بداند عفونت در گوش خارجی، گوش میانی یا گوش داخلی است. روش‌های کلی درمان عفونت گوش عبارت‌اند از:
- کنترل درد و تب
- آنتی‌بیوتیک خوراکی در برخی عفونت‌های باکتریایی گوش میانی
- قطره آنتی‌بیوتیک در برخی عفونت‌های گوش خارجی یا ترشح گوش
- قطره ضد قارچ در عفونت قارچی
- پاک‌سازی یا ساکشن کانال گوش در برخی موارد
- درمان آلرژی، گرفتگی بینی یا علت زمینه‌ای
- بررسی شنوایی در عفونت‌های تکراری
- جراحی یا لوله تهویه گوش در موارد خاص و عودکننده
۱. دارو برای عفونت گوش
بعضی داروها فقط درد و تب را کاهش می‌دهند و روی عامل عفونت اثری ندارند؛ بعضی داروها باکتری یا قارچ را هدف می‌گیرند و فقط وقتی مناسب هستند که پزشک چنین علتی را مطرح کند. در کودکان، زنان باردار، سالمندان، افراد دارای بیماری کلیوی یا کبدی، بیماران دیابتی و افراد دارای سابقه حساسیت دارویی، انتخاب دارو حساس‌تر است. داروی مناسب گوش میانی با داروی عفونت گوش خارجی یا قارچی یکسان نیست. داروهایی که ممکن است در شرایط مختلف تجویز شوند، عبارت‌اند از:
- استامینوفن و ایبوپروفن
- آموکسی‌سیلین
- سفدینیر، سفوروکسیم یا سفپودوکسیم در برخی افراد
- آزیترومایسین یا کلاریترومایسین در برخی بیماران
- افلوکساسین قطره گوش در برخی موارد عفونت گوش خارجی یا ترشح گوش
- سیپروفلوکساسین قطره گوش در برخی عفونت‌های باکتریایی کانال گوش
- کلوتریمازول یا داروهای ضد قارچ موضعی در عفونت قارچی گوش
متن انگلیسی:
به نقل از سایت health
«While most cases of ear infections clear up on their own, there are a handful of at-home remedies that can help, like applying a hot or cold compress, using over-the-counter pain relievers or adjusting your sleep position.»
ترجمه فارسی:
«در حالی که بیشتر موارد عفونت گوش به خودی خود برطرف میشود، تعداد انگشت شماری از درمان‌های خانگی وجود دارند که می توانند کمک‌کننده باشند که شامل استفاده از کمپرس سرد یا گرم، مصرف از مسکن‌های بدون نسخه یا تنظیم وضعیت خواب هستند.»
پماد برای عفونت گوش
برای عفونت گوش، پماد همیشه انتخاب مناسبی نیست، چون بیشتر عفونت‌ها داخل کانال گوش یا پشت پرده گوش رخ می‌دهند. وارد کردن پماد، روغن، مواد گیاهی یا ترکیبات خانگی به داخل گوش می‌تواند کانال گوش را تحریک کند، تشخیص را سخت‌تر کند یا در صورت آسیب پرده گوش خطر ایجاد کند. درمان موضعی عفونت گوش معمولا به شکل قطره انتخاب میشود، نه پماد داخل گوش. پماد بیشتر زمانی تجویز میشود که پوست بیرونی گوش، لاله گوش یا ناحیه اطراف سوراخ گوش دچار التهاب سطحی باشد. نوع داروی موضعی باید با توجه به محل التهاب، احتمال قارچ، باکتری یا اگزما انتخاب شود.
۲. ساکشن عفونت گوش
ساکشن یک دستگاه تخصصی مانند یک لامپ مکش یا یک سیستم شست و شوی گوش است که برای حذف مایع یا مخاط اضافی از کانال گوش و خارج كردن عفونت از گوش استفاده میشود. این تکنیک برای تسکین علائم احتقان گوش کاربرد دارد. ساکشن معمولا توسط متخصص گوش، حلق و بینی انجام میشود. ساکشن برای همه عفونت‌های گوش لازم نیست، اما در بعضی موارد کمک می‌کند دارو بهتر به محل عفونت برسد. اگر کانال گوش با ترشح، قارچ یا جرم بسته شده باشد، قطره ممکن است اثر کافی نداشته باشد.
۳. روش های خانگی درمان عفونت گوش
در موارد خفیف، بعضی روش های درمان خانگی عفونت گوش به کاهش درد و ناراحتی ناشی از عفونت گوش کمک کنند؛ مثل استراحت، خشک نگه داشتن گوش، استفاده از کمپرس گرم ملایم و مصرف مسکن مناسب سن و شرایط فرد. البته این روش‌ها علت عفونت را درمان نمی‌کنند و نباید جایگزین معاینه شوند، مخصوصا اگر درد شدید، تب، ترشح گوش، کاهش شنوایی یا سرگیجه وجود داشته باشد.
عوارض عفونت گوش چیست؟
اگرچه عفونت گوش حاد باعث عوارض طولانی‌مدت نمی‌شود، اما عفونت درمان‌نشده می‌تواند منجر به عوارض جدی‌تری شود. عارضه شایع عفونت گوش، کاهش شنوایی است که با بهبود عفونت، برطرف میشود. کاهش شنوایی در موارد عفونت‌های مکرر و یا تجمع مایعات در گوش میانی، به کاهش شنوایی قابل‌توجه منجر میشود و در صورت آسیب دائمی پرده گوش یا سایر ساختارهای گوش میانی، ممکن است افت شنوایی دائمی رخ دهد.خطرات عفونت گوش احتمالی عبارت‌اند از:
- کاهش شنوایی موقت به علت مایع پشت پرده گوش
- باقی ماندن مایع در گوش میانی پس از عفونت
- پارگی پرده گوش در اثر فشار مایع یا عفونت
- ترشح طولانی‌مدت یا عفونت مزمن گوش
- عفونت‌های مکرر گوش میانی
- تاخیر گفتار در کودکان با کاهش شنوایی طولانی یا تکراری
- التهاب استخوان پشت گوش
- آسیب به استخوانچه‌های گوش در عفونت‌های مزمن
- تشکیل توده پوستی غیرطبیعی در گوش میانی در برخی عفونت‌های مزمن
- گسترش نادر عفونت به پرده‌های اطراف مغز یا داخل جمجمه
- اختلال تعادل در درگیری گوش داخلی
آیا عفونت گوش در بارداری خطرناک است؟
بیماری عفونت گوش معمولا در دوران بارداری خطرناک تلقی نمی‌شود. با این حال، اگر درمان نشود، می‌تواند منجر به عوارضی مانند درد مداوم یا گسترش عفونت شود. خانم‌های باردار بهتر است حتما این مورد را جدی بگیرند و برای درمان اقدام کنند. در دوران بارداری، انتخاب مسکن، آنتی‌بیوتیک یا قطره گوش باید با دقت بیشتری انجام شود. بعضی داروها در بارداری مناسب و بعضی دیگر ممنوع هستند. اگر گوش درد با تب، ترشح، سرگیجه یا کاهش شنوایی همراه باشد، بهتر است زودتر بررسی شود. درمان به‌موقع می‌تواند از شدید شدن علائم و مصرف داروهای نامناسب جلوگیری کند.
روش های پیشگیری و کاهش عفونت گوش کدامند؟
پیشگیری از التهاب همیشه امکان‌پذیر نیست. اما می‌توانید با آگاهی و اجتناب از عوامل ایجادکننده آنها در کاهش شانس ایجاد عفونت در کودک و علت کم شنوایی گوش قدم بردارید. در این قسمت در مورد برخی از گزینه‌های موثر در پیشگیری از التهاب گوش توضیح خواهیم داد:
- شستن منظم دست‌ها
- کاهش تماس با افراد دارای سرماخوردگی یا عفونت تنفسی
- دوری از دود سیگار و قلیان
- خشک نگه داشتن گوش بعد از شنا یا حمام
- وارد نکردن گوش پاک‌کن، سنجاق، کلید یا وسایل تیز به گوش
- تمیز نگه داشتن سمعک، قالب گوش و هدفون
- پرهیز از شنا هنگام عفونت فعال گوش
برای عفونت گوش به کدام دکتر مراجعه کنیم؟
پزشک عمومی، پزشک خانواده یا متخصص کودکان می‌تواند بررسی اولیه را انجام دهد. اگر علائم شدید، مکرر، طولانی یا همراه با کاهش شنوایی و سرگیجه باشند، متخصص گوش، حلق و بینی مناسب‌ترین انتخاب است. برای اطلاع بیشتر درباره عفونت گوش می توانید از بهترین دکتر گوش و حلق و بینی ایران نوبت بگیرید. در ادامه لیستی از برجسته ترین پزشکان گوش و حلق و بینی در برخی شهرهای مختلف ایران را مشاهده می‌کنید:
- دکتر گوش و حلق و بینی شیراز
- دکتر گوش و حلق و بینی یزد
- دکتر گوش و حلق و بینی همدان
- دکتر گوش و حلق و بینی کرمانشاه
نتیجه گیری
عفونت گوش می‌تواند در گوش خارجی، گوش میانی یا گوش داخلی ایجاد شود و علائم آن همیشه یکسان نیست. درد، فشار، کاهش شنوایی، ترشح، تب، خارش، سرگیجه، سردرد، درد فک و بی‌قراری کودک از نشانه‌های مهم آن هستند. بیشتر موارد خفیف طی چند روز بهتر می‌شوند، اما درد شدید، تب بالا، ترشح چرکی یا خونی، کاهش شنوایی ادامه‌دار، سرگیجه شدید، تورم پشت گوش یا ضعف صورت نیاز به معاینه فوری‌تر دارد. درمان عفونت گوش به علت و محل عفونت بستگی دارد و مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک، قطره گوش یا مواد خانگی داخل گوش می‌تواند خطرناک باشد. اگر عفونت تکرار میشود یا شنوایی را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بررسی تخصصی گوش، حلق و بینی و تست شنوایی اهمیت زیادی دارد.
دکترتو مراقب سلامتی شماست!
پرسش‌های متداول
مدت عفونت گوش به نوع عفونت، سن فرد، شدت التهاب و درمان بستگی دارد. بسیاری از عفونت‌های خفیف گوش طی ۲ تا ۳ روز رو به بهبود می‌روند و ممکن است تا یک هفته طول بکشند. در برخی موارد، به‌ویژه عفونت گوش میانی، احساس گرفتگی یا کاهش شنوایی به علت باقی ماندن مایع پشت پرده گوش ممکن است مدت بیشتری ادامه داشته باشد. اگر درد، تب یا بی‌حالی بعد از چند روز بهتر نشود، باید معاینه انجام شود. عفونت‌های شدید، ترشح‌دار، قارچی یا مزمن معمولا به پیگیری بیشتری نیاز دارند.
بیشتر عفونت‌های گوش در عرض ۳ روز از بین می‌روند، اگرچه گاهی اوقات علائم ممکن است تا یک هفته طول بکشد.
واکسن پنوموکوکی کونژوگه می‌تواند در ایجاد مقاومت در برابر چندین سویه باکتری‌های متداول که باعث عفونت گوش می‌شوند بسیار مؤثر باشد. این واکسن به‌طورمعمول به نوزادان و کودکان نوپا تزریق میشود تا از ابتلا به التهاب گوش، مننژیت، ذات‌الریه و التهاب خون جلوگیری شود. تزریق فصلی واکسن آنفولانزا، پنوموکوک و سایر واکسن‌های باکتریایی ممکن است به جلوگیری از التهاب گوش کمک کنند.
عفونت گوش معمولا مستقیم به چشم نمی‌زند، اما ممکن است همراه با مشکلاتی دیده شود که چشم و گوش را هم‌زمان درگیر درد یا فشار می‌کنند. سرماخوردگی، سینوزیت، آلرژی و التهاب راه‌های تنفسی می‌توانند هم باعث گرفتگی گوش شوند و هم درد اطراف چشم ایجاد کنند. گاهی درد در شقیقه، فک یا صورت به‌صورت هم‌زمان حس میشود و بیمار فکر می‌کند عفونت گوش به چشم رسیده است. در بیشتر موارد، این حالت به دلیل ارتباط مسیرهای عصبی و التهاب اطراف بینی و سینوس‌ها است.
درد عفونت گوش می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد. بعضی افراد درد را به شکل فشار و سنگینی پشت گوش حس می‌کنند، در حالی که برخی دیگر درد تیز، تیرکشنده یا ضربان‌دار دارند. در عفونت گوش میانی، فشار مایع پشت پرده گوش معمولا حس پری و درد عمقی ایجاد می‌کند. در عفونت گوش خارجی، درد سطحی‌تر است و با لمس لاله گوش یا جویدن بدتر میشود. در کودکان، درد ممکن است فقط با گریه، بی‌قراری، کشیدن گوش یا بدخوابی خودش را نشان دهد.
برای کاهش درد عفونت گوش، ابتدا باید از کارهایی که ممکن است گوش را تحریک کنند پرهیز کرد. وارد کردن گوش پاک‌کن، روغن، عصاره گیاهی، الکل، سرکه یا قطره نامطمئن به داخل گوش توصیه نمی‌شود، مخصوصا اگر ترشح وجود دارد یا پرده گوش آسیب دیده باشد.
در بیشتر موارد، عفونت گوش به مغز آسیب نمی‌رساند و با مراقبت یا درمان مناسب بهتر میشود. با این حال، عفونت شدید، مزمن یا درمان‌نشده در موارد نادر می‌تواند به بافت‌های اطراف گوش، استخوان پشت گوش، پرده‌های اطراف مغز یا داخل جمجمه گسترش پیدا کند. این عوارض نادر هستند، اما باید علائم هشدار آنها را شناخت. سردرد شدید، سفتی گردن، گیجی، تب بالا یا تورم پشت گوش از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
اگر باکتری وارد سوراخ گوش شود، می‌تواند منجر به التهاب شود. شما می‌توانید سوراخ‌کردن جدید گوش خود را در یک محیط بهداشتی با تجهیزات استریل انجام دهید تا از بروز عوارض بیماری عفونی جلوگیری شود. همچنین از دست‌زدن به گوش‌هایتان با دست‌های کثیف شدیدا خودداری کنید.
عفونت گوش معمولا علت مستقیم بالا رفتن فشار خون نیست. با این حال، درد، تب، اضطراب، بی‌خوابی و استرس ناشی از بیماری می‌تواند فشار خون را به‌طور موقت بالا ببرد. در افرادی که از قبل فشار خون بالا دارند، هر نوع درد یا عفونت ممکن است کنترل فشار را دشوارتر کند. همچنین مصرف بعضی داروهای سرماخوردگی یا ضد احتقان می‌تواند در برخی افراد فشار خون را افزایش دهد. بنابراین اگر هم‌زمان با عفونت گوش، فشار خون بالا ثبت میشود، باید شرایط کلی فرد هم بررسی شود.
گسترش عفونت گوش به مغز یا پرده‌های اطراف آن نادر است، اما یک وضعیت مهم و جدی محسوب میشود. این اتفاق بیشتر در عفونت‌های شدید، مزمن، درمان‌نشده یا در افرادی با ضعف سیستم ایمنی مطرح میشود. علائم معمولا از یک گوش درد ساده فراتر می‌روند و با نشانه‌های عمومی یا عصبی همراه می‌شوند. سردرد شدید، سفتی گردن، گیجی یا خواب‌آلودگی غیرعادی از نشانه‌هایی هستند که باید جدی گرفته شوند. اگر چنین علائمی کنار عفونت گوش دیده شود، مراجعه فوری ضروری است.
برای عفونت گوش، بهترین کار این است که محل و علت عفونت مشخص شود. چیزی که برای عفونت گوش خارجی خوب است، ممکن است برای عفونت گوش میانی مناسب نباشد. اگر عفونت قارچی باشد، آنتی‌بیوتیک کمکی نمی‌کند و حتی ممکن است وضعیت را بدتر کند. اگر پرده گوش آسیب دیده باشد، بعضی قطره‌ها مناسب نیستند.
عفونت مکرر گوش یعنی فرد در فاصله‌های کوتاه چند بار دچار عفونت گوش شود. این وضعیت بیشتر در کودکان دیده میشود، اما در بزرگسالان هم ممکن است رخ دهد. در کودکان، اختلال عملکرد شیپور استاش، عفونت‌های تنفسی مکرر، مهد کودک، آلرژی و بزرگی لوزه سوم نقش مهمی دارند. در بزرگسالان، رطوبت مکرر گوش، دستکاری کانال گوش، بیماریهای پوستی، دیابت یا ضعف سیستم ایمنی می‌تواند باعث عود شود. اگر عفونت گوش مرتب برمی‌گردد، باید علت زمینه‌ای مشخص شود.
